Etẹwẹ Yin Babilọni Daho Lọ?

Gblọndo Biblu tọn

Owe Osọhia tọn he to Biblu mẹ dọho “yọnnu de” tọn he yin “galọtọ daho” de. Yọnnu lọ do yinkọ ‘dabla de,’ enẹ wẹ “Babilọni Daho lọ.” (Osọhia 17:1, 3, 5) Yọnnu lọ nọtena sinsẹ̀n lalo he to aihọn lọ mẹ lẹpo. Sinsẹ̀n lalo “nọ yí lalo do diọ nugbo Jiwheyẹwhe tọn.”a (Lomunu lẹ 1:25) Nugbo wẹ dọ sinsẹ̀n ehelẹ gbọnvona yede. Amọ́, yemẹpo wẹ nọ hẹn gbẹtọ lẹ buali bọ yé ma nọ sẹ̀n Jiwheyẹwhe nugbo lọ, he nọ yin Jehovah.—Deutelonomi 4:35.

Lehe yè nọ yọ́n Babilọni Daho lọ do

1. Ohia de wẹ Babilọni Daho lọ yin. “Ohia lẹ” wẹ to owe Osọhia tọn mẹ, e ma yin nue to tlọlọ lẹ. Po enẹ po, mí gán dọ dọ Babilọni Daho lọ ma yin yọnnu jọnun de. E nọtena nude wẹ. (Osọhia 1:1) Gbọnvona enẹ, e sọ “sinai to osin susu ji.” Osin enẹlẹ nọtena “gbẹtọ lẹ, gbẹtọgun lẹ, akọta lẹ po ogbè lẹ po.” (Osọhia 17:1, 15) E na vẹawu dọ yọnnu jọnun de ni wàmọ.

2. Babilọni Daho lọ nọtena pipli de he tin lẹdo aihọn pé. Biblu ylọ yọnnu lọ dọ “otò daho lọ he dugán do ahọlu aigba ji tọn lẹ ji.” (Osọhia 17:18) Enẹ dohia dọ e nọ yinuwado mẹlẹ ji to filẹpo to aihọn lọ mẹ.

3. Babilọni Daho lọ ma yin tonudọtọ lẹ kavi ajọwatọ lẹ, pipli sinsẹ̀n tọn wẹ. To hohowhenu to Babilọni, sinsẹ̀n doadọ̀do taun, podọ mẹhe to tòdaho enẹ mẹ lẹ nọ bayi afinyọn bo nọ doalọ to “nujijlẹ” po “azé” po mẹ. (Isaia 47:1, 12, 13; Jelemia 50:1, 2, 38) Nugbo lọ wẹ yindọ sinsẹ̀n lalo mẹ wẹ mẹhe to tòdaho enẹ mẹ lẹ te, bọ Jiwheyẹwhe nugbo lọ, Jehovah ma kẹalọyi. (Gẹnẹsisi 10:8, 9; 11:2-4, 8) Gandutọ he nọ Babilọni lẹ nọ yigo bo nọ mọdọ emi hugan Jehovah po sinsẹ̀n etọn po. (Isaia 14:4, 13, 14; Daniẹli 5:2-4, 23) Babilọni Daho lọ lọsu nọ bayi afinyọn. Ehe dohia dọ pipli sinsẹ̀n tọn de wẹ e yin.—Osọhia 18:23.

   Babilọni Daho lọ ma sọgan yin pipli tonudidọ tọn de, na “ahọlu aigba ji tọn lẹ” blawu whenue yè và ẹ sudo. (Osọhia 17:1, 2; 18:9) Mọdopolọ, e masọ yin pipli ajọwiwa tọn de, na to Biblu mẹ, e gbọnvona “ajọwatọ tomẹyitọ aigba ji tọn lẹ.”—Osọhia 18:11, 15.



British Museum wẹ do fọto lọ

4. Babilọni Daho lọ nọtena sinsẹ̀n lalo. Sinsẹ̀n lalo ma nọ plọn gbẹtọvi lẹ lehe yé na vẹ́ hẹ Jiwheyẹwhe nugbo lọ Jehovah do, kakatimọ e nọ sisẹ́ yé nado sẹ̀n yẹwhe devo lẹ. Biblu ylọ walọ enẹ dọ ‘galilọ gbigbọmẹ tọn.’ (Levitiku 20:6; Eksọdusi 34:15, 16) Babilọni hohowhenu tọn mẹ gbọ́n wẹ nuyise sinsẹ̀n lalo tọn lẹ bẹsọn. Nue sinsẹ̀n lalo nọ plọn mẹlẹ zọ́n bọ yé yí Atọ̀n-to-Dopomẹ sè, yé yise dọ alindọn ma nọ kú, yé sọ nọ yí boṣiọ lẹ do bayi sinsẹ̀n. Sinsẹ̀n enẹlẹ sọ yiwanna aihọn bo nọ wanu dopọ po e po. Enẹ ma yọ́n, na Biblu nọ ylọ aṣa enẹ dọ ayọdide gbigbọmẹ tọn.—Jakọbu 4:4.

   Sinsẹ̀n lalo do adọkun bosọ nọ jla dọ emi do adọkun. Ehe sọgbe pẹpẹ hẹ nue Biblu dọ gando Babilọni Daho lọ go. Biblu dọ dọ e “do sopẹ́-vọ̀ po avọ̀ vẹẹ ṣẹ́ṣẹ́ de po, bo yí sika, zannu he họakuẹ po peali lẹ po do doaṣọ́na ede.” (Osọhia 17:4) Babilọni Daho lọ wẹ yin adọ̀ “awuhiọnu aigba ji tọn lẹ” tọn. Awuhiọnu enẹlẹ nọtena nuplọnmẹ po nuyiwa he nọ de yẹyi sọn yinkọ Jiwheyẹwhe tọn go lẹ po. (Osọhia 17:5) Mẹhe to sinsẹ̀n lalo mẹ lẹ wẹ “gbẹtọ lẹ, gbẹtọgun lẹ, akọta lẹ po ogbè lẹ po” he nọ nọgodona Babilọni Daho lọ.—Osọhia 17:15.

Babilọni Daho lọ sin okọ̀ wẹ okú “mẹhe yin hùhù to aigba ji lẹpo tọn te.” (Osọhia 18:24) To whenuho mẹ, sinsẹ̀n lalo ko fọ́n awhàn voovo lẹ dote. E ko sọ zọ́n bọ danuwiwa sù taun, podọ e ma nọ dọ nugbo na gbẹtọ lẹ gando Jehovah Jiwheyẹwhe nugbo tọn lọ go. (1 Johanu 4:8) Enẹ zọ́n bọ yè hù mẹsusu.

Etẹwẹ Jiwheyẹwhe nọ lẹn do Babilọni Daho lọ go?

Na Jiwheyẹwhe, ‘ylando Babilọni Daho lọ tọn lẹ ko hòpli dopọ kakajẹ olọn.’ (Osọhia 18:4, 5) Homẹ Jiwheyẹwhe tọn ma nọ hùn do sinsẹ̀n lalo go, na yé ma nọ dọ nugbo na mẹlẹ gando Jiwheyẹwhe go. Yé masọ nọ yinuwa hẹ sinsẹ̀n-vi yetọn lẹ ganji.

Etẹwẹ na jọ do Babilọni Daho lọ go?

Biblu dọ dọ “Jiwheyẹwhe ko lá whẹdida” do Babilọni Daho lọ ji. (Osọhia 18:20) Didọ wẹ Biblu te dọ Jiwheyẹwhe na de sinsẹ̀n lalo lẹpo sẹ̀. (Osọhia 18:8) E na sisẹ́ gbekanlin vẹẹ ṣẹ́ṣẹ́ de bọ e na fọ́n do sinsẹ̀n lalo ji bo na và ẹ sudo petepete. Gbekanlin vẹẹ ṣẹ́ṣẹ́ enẹ nọtena pipli tonudidọ tọn huhlọnnọ de. (Osọhia 17:16, 17) “Mọ wẹ yè na dlan Babilọni, yèdọ otò daho lọ do odò po awuyiya po do, ewọ ma nasọ yin mimọ pọ́n gbede ba.” (Osọhia 18:21) Abajọ mẹhe jlo dọ homẹ Jiwheyẹwhe tọn ni hùn do yé go lẹ dona “tọ́n sọn ṣẹnṣẹn yetọn.” Yé dona nọla na sinsẹ̀n lalo.—2 Kọlintinu lẹ 6:14-17.