Iesu Ena Hoa Karadia amo Ita Dibaia Gaudia
“DINA rua murinai headava aria ta idia karaia Kana, Galilea ena hanua ta dekenai. . . . Iesu, mai ena diba tahua taudia danu idia boiria, vadaeni inai headava aria dekenai idia hedinaraia. Uaina ibounai ia ore neganai, Iesu ena sinana ese Iesu dekenai ia hereva, ia gwau, ‘Edia uaina ia ore vadaeni.’ ” Inai hekwakwanai ia vara dainai Iesu ena hoa karana ginigunana ia karaia.—Ioane 2:1-3.
Unai hekwakwanai be maragi herea, bona Iesu dekenai ia hadibaia be anina lasi, a? Baibel ia stadilaia tauna ta ia gwau: “East tanodia dekenai heabidae karana idia laloa bada . . . Hegeregere headava ariana dekenai, heabidae karana momokani be aniani bona inuinu gaudia momo do idia noho. Bema headava ariana dekenai aniani bona inuinu gaudia idia ore, unai ruma bese bona idia headava matamata taudia rua do idia hemarai bada herea.”
Unai dainai, Iesu ese unai kara ia karaia. Ia itaia “daramu 6 idia helai noho, Iuda taudia edia huria gaukara karaia totona.” Iuda taudia ese nega ibounai idia ura aniani neganai imadia idia huria guna, bona ranu bada herea idia atoa unai kara karaia totona. Iesu ese aniani idia dabaraia taudia ia hamaorodia, “Daramu be ranu amo umui hahonua.” Iesu be “aria biaguna” lasi to mai goada ida ia hereva. Unai sivarai ia gwau: “Aria biaguna ese uaina dekenai ia halaoa [vadaeni] ranuna ia inua.”—Ioane 2:6-9; Mareko 7:3.
Reana ita hoa badina be Iesu ese headava aria dekenai iena hoa karana ginigunana ia karaia, to ia vara gauna ese Iesu ena kara ia hahedinaraia. Ia be headava lasi tauna, bona nega haida ia ese ena hadibaia taudia danu headava lasi maurina ena namo idia herevalaia. (Mataio 19:12) To unai headava aria dekenai ia lao ese ia hahedinaraia Iesu be headava ia inai henia lasi. Ia lalohadai maoromaoro, headava ia lalo-namo henia, bona ia diba Dirava vairanai headava be hemataurai gauna.—Heberu 13:4 itaia.
Gabeai, dubu lalonai iena laulau idia penia taudia ese ena toana idia hahedinaraia ia be moale lasi bona lalokau lasi tauna, to iena kara ese ia hahedinaraia ia be unai bamona lasi. Taunimanima danu herevahereva karana ia moalelaia, bona ia dadaraidia lasi. (Luka 5:29 itaia.) Iena kara be haheitalai ia murinai idia raka taudia totona. Iesu ena kara ese ia hahedinaraia bamona, namo lasi edia toana be lalohisihisi, badina kara maoromaoro ena anina be moale. Gabeai, Aposetolo Paulo ese ia haganidia, ia gwau: “Nega ibounai do umui moale.” (Filipi 4:4) Hari inai negai, Keristani taudia idia naria namonamo, moale karadia be edia gabu korikori dekenai idia atoa totona. Edia moale be Iehova idia hesiai henia gaukarana dekenai, to Iesu bamona, nega ta ta edia tadikaka ida moale karadia haida idia karaia hebou.
Iesu ena hebogahisi danu mani oi laloa. Taravatu be lasi unai hoa karana do ia karaia. Bona peroveta herevana ta ia hagugurua lasi inai kara amo. To Iesu ese iena sinana ena lalo-hekwarahi bona idia headava taudia edia lalohisihisi ia laloa. Edia hemami ia laloa bona ia ura lasi idia hemarai. Keriso ese unai ia karaia dainai, ia ita abidadama henia diba bona ita diba ia ese iseda hekwakwanai maragidia ia laloa, ani?—Heberu 4:14-16 itaia.
Unai daramu ta ta edia anina be ranu “lita 100 mai kahana bamona,” unai dainai Iesu ena hoa karana ese uaina bada herea ia karaia! (Ioane 2:6) Dahaka dainai uaina bada herea ia karaia? Iesu be Dirava ese ia gwauraia dika inuinu kekero karana ia havaraia lasi. (Efeso 5:18) To, ia ese Dirava ena heabidae karana ia hahedinaraia. Unai nega ai uaina idia inua momo, unai dainai ma nega ta ai unai uaina orena idia gaukaralaia diba.—Mataio 14:14-20; 15:32-37 itaia.
Idaunegai Keristani taudia ese Iesu ena heabidae haheitalai idia tohotohoa. (Kara 4:34, 35 itaia.) Bona hari, Iehova ena taunimanima be unai bamona idia hagoadadia “henia” karana idia badinaia totona. (Luka 6:38) To Iesu ena hoa karana ginigunana be mai ena peroveta anina. Ia ese nega vairai Dirava ese “aniani namodia momokani bona uaina danu namo herea” do ia hariharilaia bona hitolo do ia haorea vaitani.—Isaia 25:6.
To, Iesu ese taunimanima edia gorere ia hanamoa hoa karadia be edena bamona? Unai hoa karadia amo dahaka ita dibaia?
Ia Kara Namo Sabati Dinana Ai
“Oi toreisi, oiemu geda oi lokua, oi raka.” Iesu ese unai hereva ia gwauraia lagani 38 lalonai ia gorere tauna dekenai. Unai Evanelia sivarai ma ia gwau: “Vadaeni nega tamona iena tauanina ia namo vadaeni, ia toreisi, iena geda ia lokua, ia raka hamatamaia.” To hoa gauna be, ibounai be unai tau ena mauri ia haidaua idia moalelaia lasi. Unai sivarai ia gwau: “Iuda taudia ese Iesu idia dagedage henia, badina ia be Sabati Dina dekenai unai bamona ia karaia.”—Ioane 5:1-9, 16.
Sabati dinana ena anina be idia laga-ani bona idia moale diba negana. (Esodo 20:8-11) To Iesu ena nega ai, taunimanima ese taravatu momo idia karaia dainai, mai metau danu idia badinaia. Diba momo tauna Alfred Edersheim ia gwau, Talmud buka lalonai Sabati ena taravatu latadia ena kahana dekenai, “idia torea gaudia be laloa maoromaoro tauna ese do ia lalohadailaia diba lasi, to idia toredia hegeregere idia be mai anina bada gaudia bamona.” (The Life and Times of Jesus the Messiah) Rabi taudia ese unai taravatu aukadia idia karadia, Iuda taudia edia mauri lalonai idia karadia kara ibounai biagua totona, bona idia gwau idia badinaia be gau badana, badina bema lasi, idia kerere bada herea—nega momo taunimanima edia hemami idia laloa lasi. Unai Sabati taravatu ta ia gwau: “Bema ruma ta be tau ta latanai ia moru, bona bema idia diba lasi reana ia be ruma henunai ia noho eiava lasi, o ia mauri eiava ia mase, o ia be idau bese tauna eiava Israela tauna, ia latanai ia moru ruma do oi kokia. Bema idia davaria ia mauri noho, ia latanai ia moru rumana do idia kokia; to bema [unai tauna] ia mase, idia rakatania.”—Tractate Yoma 8:7, The Mishnah, Herbert Danby ese ia hahanaia.
Iesu be dahaka ia laloa, unai taravatu maragimaragidia dekenai? Sabati dinana ai gorere tauna ia hanamoa dainai idia hereva dika henia neganai, ia gwau: “Egu Tamana be ia gaukara noho ia mai bona hari, lau danu lau gaukara noho.” (Ioane 5:17) Iesu be moni gaukara ia karaia lasi ia taga totona. Ia be Dirava ena ura ia karaia noho. Sabati dinana ai, Levi taudia ese edia hesiai gaukara helagadia idia karaia diba hegeregerena, Dirava ese ia henia Mesia gaukara ia karaia diba; Dirava ena taravatu ia makohia lasi.—Mataio 12:5.
Iesu ese Sabati dinana ai gorere ia hanamoa karana ese ia hahedinaraia danu Iuda edia taravatu hadibaia taudia bona Farisea taudia be idia “kara maoromaoro auka herea”—idia auka bona idia lalohadai maoromaoro lasi. (Hadibaia Tauna 7:16) Momokani, Dirava ia ura lasi kara namo be dina haida sibona lalonai ita karaia; bona Dirava ese Sabati taravatu ia karaia kava lasi idia badinaia lasi totona. Mareko 2:27 dekenai, Iesu ia gwau: “Dirava ese Sabati ia karaia taunimanima totona, Dirava ese taunimanima ia karaia lasi Sabati totona.” Iesu ese taunimanima ia lalokau henidia, taunimanima ese idia karaia kava taravatu ia ura henia lasi.
Hari inai nega danu namona be Keristani taudia be edia lalohadai dekenai idia auka lasi, eiava taravatu momo idia laloa lasi. Namo lasi kongregesen idia gunalaia taudia ese maduna idia atoa haida dekenai, edia taravatu eiava edia ura idia badinaia totona. Iesu ena haheitalai ese ita ia durua, kara namo ita karaia diba negadia ita tahua totona. Hegeregere, namo lasi Keristani ta ia laloa ruma-ta-ruma-ta haroro gaukara eiava platfom dekenai hereva ia henia neganai sibona lalonai ia ese Baibel ena hereva momokani do ia harorolaia. Aposetolo Petero ia gwau namona be Keristani tauna be ‘bema haida ese ena abidadama bona lalona namo totona ia idia nanadaia neganai, nega ibounai do ia naria hegaegae noho, idia do ia haere henia totona.’ (1 Petero 3:15) Kara namo be dina ibounai ita karaia diba, taravatu be lasi.
Hebogahisi Ia Hadibaia
Hoa karana badana ma ta be Luka 7:11-17 dekenai idia torea. Unai sivarai hegeregerena, Iesu be “hanua ta dekenai ia lao, ena ladana be Naina. Iena diba tahua taudia bona taunimanima momo herea ia danu idia lao.” Ema bona hari, Arab hanua ladana Nein ena sautist kahana dekenai unai gara gabudia oi itaia diba. “Hanua maguna ena iduara badana dekenai idia raka kahirakahira lao neganai,” regerege bada idia karaia taudia ia itaia. “Haida ese mase tauna idia huaia murimuri dekenai, vabu ta ena natuna tamona sibona ia vara. Hanua taudia momo herea ese inai vabu danu idia lao.” H. B. Tristram ia gwau, “edia mase guria dalana be ia idau lasi” idaunegai karana amo, ma ia gwau: “Lau itaia vadaeni, hahine be mase mauana vairanai idia raka, taitai gaukara idia karaia hahine ese idia gunalaia. Edia imadia idia negea daekau, edia huina idia veria, kara idauidau amo edia lalohisihisi toana idia hahedinaraia, bona mase tauna ena ladana idia boiboilaia badabada.”—Eastern Customs in Bible Lands.
Unai bamona helogohelogo idia karaia noho lalonai, ia lalohisihisi vabu ena vairana ena toana be reana ia lalohisihisi bada herea. Ena adavana ia haboioa vadaeni dainai, iena natuna be toretore tauna Herbert Lockyer ese ia gwauraia bamona, “ena heduru gauna iena buruka laganidia lalonai, bona lalona ia hagoadaia tauna sibona ia noho neganai, ia be ruma bese ena heduru bona du aukana bamona. Ena natuna ia mase neganai, ena heduru tauna tamona ia haboioa unai.” (All the Miracles of the Bible) Iesu ese dahaka ia karaia? Luka ia gwau: “Lohiabada ese vabu ia itaia, vadaeni ia bogahisihisi henia, ia hereva henia ia gwau, ‘Oi tai lasi.’ ” Unai hereva “bogahisihisi henia” be Greek herevana anina “bogarau” amo idia hahanaia. Anina be “ta be ena lalona momokani amo oi hebogahisi henia.” (Vine’s Expository Dictionary of Old and New Testament Words) Oibe, Iesu be ena lalona momokani amo ia lalohisihisi.
Toana be, unai nega lalonai Iesu ena sinana be vabu; unai dainai Iesu be iena ubua tamana, Iosepa, ena mase lalohisihisilaia mamina ia diba momokani. (Ioane 19:25-27 itaia.) Vabu ese Iesu ia noia lasi. Iesu ia hebogahisi dainai ia karaia sibona. Ena be Mose ena Taravatu henunai ta ese mase tauanina ia dogoatao neganai ia miro, to “Iesu ia raka kahirakahira lao, mase patana dekenai ia dogoatao.” (Numera 19:11) Iena hoa karadia karaia siahuna amo ia ese miro ia havaraia gauna ia kokia diba. “Vadaeni ia hereva, ia gwau, ‘Uhau tauna e, lau hereva henia oi dekenai, oi toreisi.’ Vadaeni mase tauna ia helai, ia hereva. Vadaeni Iesu ese iena sinana dekenai ia henia.”
Ita dekenai hebogahisi karana ia hadibaia namo herea! Keristani taudia be inai tanobada ena “nega ena dokona” ai idia karaia lalokau lasi karadia idia tohotohoa lasi be namo. (2 Timoteo 3:1-5) To hagoadaia hereva 1 Petero 3:8 dekenai ia gwau: “Egu hereva ena anina be inai: Umui ibounai mai lalona tamona danu do umui noho, umui ta ta dekenai durua do umui henia. Umui ta ta dekenai do umui bogahisihisi henia.” Bema iseda turana ta ia mase eiava ia gorere dikadika, ita hamauria diba lasi eiava ena gorere amo ita hanamoa diba lasi. To hebogahisi dainai, ita ura do ita durudia bona ita hagoadadia. Reana, ita vadivadi henidia bona idia danu ita taitai.—Roma 12:15.
Iesu ese ia karaia toreisi lou karana be mai anina nega vaira totona danu—unai nega ai “mase guria gabu dekenai idia noho taudia ibounai ese iena gadona do idia kamonai. Vadaeni guria gabu dekena amo do idia toreisi”! (Ioane 5:28, 29) Tanobada hegegemadai lalonai taunimanima ese edia mase lalokau taudia hegeregere, edia sina, tama, natudia, eiava turadia be gara gabuna amo do idia lou mai neganai, Iesu ena hebogahisi mamina do idia mamia!
Hoa Karadia amo Ita Dibaia Gaudia
Unai dainai, Iesu ena hoa karadia ese ena siahu sibona idia hahedinaraia lasi. Idia ese Dirava idia hanamoa, bona unai be haheitalai ta Keristani taudia ese ‘Dirava idia hanamoa’ totona. (Roma 15:6) Idia ese taunimanima idia hagoadaia kara namo idia karaia, heabidae karana bona hebogahisi idia hahedinaraia totona. To mai anina bada gauna be, idia ese Keriso ena Lagani 1,000 Lohia Negana lalonai do ia karaia siahu karadia idia laulaulaia.
Tanobada dekenai, Iesu ena siahu karadia be gabu maragina lalonai sibona ia karaia. (Mataio 15:24) Ia Pavapava neganai, iena siahu do ia gaukaralaia tanobada hegegemadai dekenai! (Salamo 72:8) Guna, ena hoa karadia amo idia namo bona idia toreisi lou taudia be idia mase. To guba amo ia lohia neganai, kara dika bona mase do ia kokia vaitani, bona mauri hanaihanai do ia havaraia. (Roma 6:23; Apokalupo 21:3, 4) Oibe, Iesu ena hoa karadia ese idia hahedinaraia nega vairai namo bada do ia vara. Iehova ena Witness taudia ese taunimanima milioni momo idia durudia vadaeni, unai nega namona lalonai idia noho totona. To unai nega ia do mai lasi neganai, Iesu ena hoa karadia ese kahirakahira do idia vara kara namodia idia hahedinaraia!
[Picture on page 7]
Iesu ese ranu be uaina ai ia halaoa