Gima Kohorona INTANET LAIBRI
Gima Kohorona
INTANET LAIBRI
Hiri Motu
  • BAIBEL
  • PABLIKEISEN
  • HEBOUDIA
  • w98 10/15 rau 13-19
  • Ierusalema—‘Oiemu Moale Gauna Momokani,’ A?

Oi abia hidi kahana ena vidio ia noho lasi.

Sori, hekwakwanai ia vara vidio ia loud totona.

  • Ierusalema—‘Oiemu Moale Gauna Momokani,’ A?
  • 1998 Gima Kohorona Iehova Ena Basileia Ia Harorolaia
  • Sinado maragidia
  • Inai Bamona Atikol
  • Hahenamo Bona Maduna
  • Edia Dekena Taudia Idia Mama Bona Idia Dagedage
  • Hekwakwanai, Idia Sibona Edia Huanai
  • Ierusalema Ena Magu Idia Haginia Ore
  • Nehemia Bukana Ena Hereva Badadia
    2006 Gima Kohorona Iehova Ena Basileia Ia Harorolaia—2006
  • “Kara Namo Dekena amo Dika Do Umui Halusia”
    Gima Kohorona Iehova Ena Basileia Ia Harorolaia—2007
  • Ena Ladana Hegeregerena Ia Noho Ierusalema
    1998 Gima Kohorona Iehova Ena Basileia Ia Harorolaia
  • Ierusalema Ena Magu
    Lauegu Baibel Sivarai Bukana
Ma Haida Itaia
1998 Gima Kohorona Iehova Ena Basileia Ia Harorolaia
w98 10/15 rau 13-19

Ierusalema—‘Oiemu Moale Gauna Momokani,’ A?

“[Ierusalema] be egu moale gauna momokani do lau halaoa lasi neganai, namona be egu malana do ia dika.”​—⁠SALAMO 137:​6.

1. Idau tano dekenai idia noho Iuda taudia edia hemami Dirava ese ia abia hidi hanuana dekenai be dahaka?

IUDA taudia ginigunadia be Babulonia amo lagani 537 B.C.E. ai Ierusalema dekenai idia giroa lou murinai, kahirakahira lagani 70 idia ore vadaeni. Dirava ena dubu idia haginia ore vadaeni, to hanua ia do dika. Unai nega lalonai, uru ta be Babulonia dekenai idia bada. Momokani, idia momo edia hemami be salamo torea tauna ena bamona, ane ia abia ia gwau: “Ierusalema e, bema lau ese oi lau laloaboio neganai, namona be egu imana do ia dika.” (Salamo 137:⁠5) Haida be Ierusalema idia laloatao sibona lasi; edia kara amo idia hamomokania ia be “[edia] moale gauna momokani.”​—⁠Salamo 137:⁠6.

2. Esera be daika, bona edena dala ai hahenamo ia abia?

2 Haheitalai ta be hahelaga tauna Esera. Ena tano dekenai ia do giroa lou lasi neganai, Ierusalema dekenai tomadiho goevana do ia habadaia totona ia gaukara goadagoada. (Esera 7:​6, 10) Unai dainai hahenamo momo ia abia. Iehova Dirava ese Parasa ena king ena lalona ia hamarerea, bena Esera dekenai gwaumaoro ia henia, orea iharuana do ia gunalaia Ierusalema dekenai idia giroa lou totona. Danu, unai king ese harihari gaudia golo bona siliva momo ia henia, Iehova ena dubu hahairaia totona.​—⁠Esera 7:​21-​27.

3. Edena dala ai Nehemia ia hamomokania ia ese ia laloa bada gauna ginigunana be Ierusalema?

3 Lagani 12 bamona murinai, Iuda tauna ma ta danu be lalona ia hadaia bona kara ta ia karaia​—⁠ia be Nehemia. Ia be Susa dekenai, Parasa ena king ena ruma ai hesiai gaukara ia karaia. Nehemia be King Aratasaseta ena kapusi naria dagina badana ia dogoatao, to unai be iena “moale gauna momokani” lasi. Lasi, ia ura dikadika do ia lao bona Ierusalema ia haginia lou. Hua momo lalodiai, Nehemia be unai gauna dainai ia guriguri, bona unai bamona ia karaia dainai Iehova Dirava ese ia hanamoa. Parasa ena king be Nehemia ena lalo-hekwarahi ia diba neganai, tuari orea ta ia ida ia siaia bona Ierusalema haginia lou ena maoro idia gwauraia revarevadia danu ia henia.​—⁠Nehemia 1:1–​2:⁠9.

4. Edena dala ai ita hahedinaraia diba Iehova tomadiho henia karana be iseda moale gauna hereadaena?

4 Ita daradara lasi, Esera, Nehemia, bona idia ida idia gaukara hebou Iuda taudia momo ese idia hahedinaraia, Iehova tomadiho henia karana, Ierusalema amo, be gau ibounai ia hereaia​—⁠‘edia moale gauna momokani’ ai idia halaoa, anina be idia moalelaia gaudia iboudiai ia hereaia. Unai taudia edia kara ese hari inai negai unai bamona dala ai Iehova, ia ita tomadiho henia karana, bona ena lauma amo ia hakaua oreana idia laloa bada taudia iboudiai edia lalona idia hagoadaia momokani! Oi be unai bamona, a? Dirava badinaia karadia lalonai oi haheauka karana amo oi hahedinaraia Iehova idia gwauhamata henia taudia ida ia umui tomadiho henia karana be oiemu moale gauna hereadaena, a? (2 Petero 3:​11) Unai kahana dekenai eda lalona ita hagoadaia noho totona, Esera ena laolao Ierusalema dekenai ese ia havaraia anina namona mani ita laloa.

Hahenamo Bona Maduna

5. Esera ena negai, Iudea noholaia taudia idia abia hahenamo namodia be dahaka?

5 Esera ida Babulonia amo idia giroa lou taudia 6,000 bamona ese harihari gaudia golo bona siliva momo idia abia lao Iehova ena dubu totona. Iseda nega ena moni ida unai gaudia ita hahegeregerea neganai, edia davana be dola 35 milioni bamona. Unai ibounai ese idia giroa lou taudia ginigunadia idia abia lao golo bona siliva edia bada ia hanaia nega 7 amo. Iudea bona Ierusalema noholaia taudia be Iehova idia tanikiu henia bada unai taunimanima bona kohu amo heduru idia abia dainai! To Dirava ena amo hahenamo momo idia abia ena anina be maduna idia abia danu.​—⁠Luka 12:⁠48.

6. Esera be ena tano dekenai dahaka ia davaria, bona unai dainai dahaka ia karaia?

6 Gabeai Esera ia davaria Iuda taudia momo, hahelaga taudia bona tau badadia haida danu, be dirava koikoi idia tomadiho henia hahine idia adavaia, bona unai amo Dirava ena Taravatu idia utua. (Deuteronomi 7:​3, 4) Dirava ena gwauhamata Taravatuna idia utua dainai Esera ia lalohisihisi momokani. “Unai hereva lau kamonai neganai, egu dabua bona egu kouti badana lau darea, . . . bona lau helai diho, egu laloa ia ore.” (Esera 9:⁠3) Bena, idia lalo-hekwarahi Israela taudia edia vairanai, Esera ese guriguri amo ena lalona herevadia ibounai be Iehova dekenai ia gwauraia. Iboudiai idia kamonai lalonai, Esera ese Israela ena gwau-edeede kara gunadia bona Dirava ena sisiba, bema dirava koikoi tomadiho henia taudia unai tano dekenai idia adavaia neganai dahaka do ia vara sisibana, ia gwauraia lou. Iena hereva dokona ai, ia gwau: “Lohiabada e, Israela ena Dirava, oi be maoromaoro, bona ai do mauri noho taudia be oi ese oi hamauria noho. Ai ese oiemu vairana dekenai aiemai kerere bada ai gwauraia hedinarai inai. Ai be maoro lasi, bona ai ta be oiemu vairana dekenai ai gini diba lasi, aiemai dika dainai.”​—⁠Esera 9:​14, 15.

7. (a) Kara kereredia hamaoromaoroa dalana dekenai, Esera ese edena haheitalai namona ia hahedinaraia? (b) Esera ena nega lalonai, kara kerere taudia be dahaka idia karaia?

7 Esera ese inai hereva “ai” ia gaukaralaia. Momokani, ena be ia kerere lasi, to ia sibona be unai gauna lalonai ia gwauraia danu. Esera ena lalo-metau bona mai ena manau ida ia guriguri karana ese taunimanima momo edia kudouna ia hamarerea bena helalo-kerehai ena toana hahedinaraia karadia idia karaia. Edia kerere hamaoromaoroa karana mai ena hisihisi idia abia dae​—⁠Dirava ena Taravatu idia utua taudia ibounai ese edia idau bese adavadia do idia siaia lao edia tano korikori dekenai, bona idia havaraia natudia danu do idia abia lao. Esera ese unai kara ia abia dae bona kerere taudia ia hagoadaia do idia badinaia totona. Parasa ena king ese Esera dekenai gwaumaoro ia henia vadaeni dainai, ia be mai ena maoro taravatu utua taudia do ia hamasea eiava Ierusalema bona Iudea murimurinai do ia atodia. (Esera 7:​12, 26) To toana be unai bamona kara ta ia karaia lasi. “Hebou taudia ibounai” idia gwau: “Ai ese oiemu hereva hegeregerena do ai karaia momokani.” Danu, idia gwau: “Ai be kerere bada inai kara dekenai.” (Esera 10:​11-​13) Esera karoa 10 dekenai unai hereva idia badinaia bona edia idau bese adavadia bona edia natudia idia siaia lao tatau ibounai 111 edia ladadia ena lista ia noho.

8. Dahaka dainai idau bese adavadia idia siaia lao karana be mai anina taunimanima ibounai dekenai?

8 Unai kara be mai anina Israela taudia dekenai sibona lasi to taunimanima ibounai dekenai danu. Bema kara ta idia karaia lasi unai kerere idia hamaoromaoroa totona, Israela besena be edia dekena besedia ida do idia tamona. Bema unai bamona ia vara, taunimanima dekenai hahenamo do ia mailaia Gwauhamata Garana ia vara dalana be do idia hadikaia. (Genese 3:​15; 22:​18, NW) Gwauhamata Garana korikorina, King Davida ena amo ia vara tauna bona Iuda iduhu tauna, idia dibaia dalana be do ia auka. Lagani 12 bamona murinai, “Israela taudia be idau bese taudia ibounai dekena amo idia raka siri” neganai, unai mai anina bada gauna ma idia laloa lou.​—⁠Nehemia 9:​1, 2; 10:​29, 30.

9. Keristani taudia, edia adavana be abidadama lasi taudia, dekenai Baibel be dahaka sisiba namona ia henia?

9 Iehova ena hesiai taudia hari inai negai be unai sivarai amo dahaka idia dibaia? Momokani, Keristani taudia be gwauhamata Taravatuna henunai idia noho lasi. (2 Korinto 3:​14) Lasi, to idia ese “Keriso ena taravatu” idia badinaia. (Galatia 6:⁠2) Unai dainai, bema Keristani tauna ta ena adavana be abidadama lasi tauna, namona be Paulo ena sisiba ia badinaia, ia gwau: “Sedira emui Keristani varavara tauna ta be mai ena adavana, abidadama lasi hahine. Bema unai hahine ia ura iena tau danu ia noho neganai, iena tau ese do ia rakatania lasi.” (1 Korinto 7:12) Danu, Keristani taudia, edia adavana be abidadama lasi taudia, dekenai Baibel ia gwauraia maduna be idia hekwarahi edia headava maurina ia heau namonamo totona. (1 Petero 3:​1, 2) Unai sisiba namona badinaia karana dainai haida be hahenamo idia davaria, edia abidadama lasi adavadia ese edia lalona idia haidaua bona tomadiho momokanina idia abia dae. Idia haida be abidadama Keristani bapatiso taudia ai idia lao.​—⁠1 Korinto 7:​16.

10. Israela tatau 111, edia idau bese adavadia idia siaia lao taudia, amo Keristani taudia be dahaka idia dibaia?

10 To, Israela taudia ese edia idau bese hahinedia idia siaia lao sivaraina ese Keristani headava lasi taudia dekenai sisiba namona ia henia. Namona be idia ese abidadama lasi merona ta eiava kekenina ta ida hetura karana ta idia hamatamaia lasi. Unai bamona hetura karana idia dadaraia be reana ia auka, mai ena hisihisi danu, to Dirava ena hahenamo abia noho totona idia dadaraia be dala hereadaena. Keristani taudia idia abia hahegani be inai: “Dirava idia abidadama henia lasi taudia danu do umui hakapua tamona lasi.” (2 Korinto 6:14) Keristani headava lasi mero o kekeni ta ia ura headava neganai, namona be ena abidadama tamona kekeni o mero ta ia adavaia.​—⁠1 Korinto 7:​39.

11. Israela tatau hegeregerena, edena dala ai hahetoho ita davaria diba, iseda moale gauna momokani dainai?

11 Ma dala idaudia momo ai danu, Keristani taudia haida idia hadibadia idia be dala kererena ta ai idia raka neganai, edia kara idia hamaoromaoroa. (Galatia 6:⁠1) Nega ta ta ai, inai magasin ese Baibel ena hereva utua karadia haida ia gwauraia hedinarai, idia dainai ta do ia hegeregere lasi Dirava ena orea lalonai do ia noho. Hegeregere, lagani 1973 ai, Iehova ena taunimanima idia lalo-parara goevagoeva drag ania kava bona kuku ania karadia be kara dika badadia. Dirava badinaia karana ita goadalaia totona, namona be “tauanina bona lauma hamiroa karadia ibounai do ita hadokoa.” (2 Korinto 7:⁠1) Momo ese unai Baibel sisiba idia badinaia; mai edia ura ida unai gaudia idia dadaraia karana ena hisihisi idia haheaukalaia, Dirava ena orea goevana lalonai idia noho totona. Mahuta hebou, dabua atoa, toana, bona mai aonega ida moni gaukara, moale karadia, bona miusiki abia hidi karadia dekenai, Baibel ena hakaua herevadia idia hahedinaraia goevagoeva danu. Baibel amo hakaua hereva idauidau ita dekenai idia hadibaia neganai, namona be ita ura iseda kara do ‘ita hanamoa momokani,’ unai Israela tatau 111 hegeregerena. (2 Korinto 13:11) Unai ese do ia hahedinaraia Iehova ena taunimanima helagadia ida ia ita tomadiho henia karana be ‘iseda moale gauna momokani ai ita halaoa.’

12. Lagani 455 B.C.E. ai dahaka ia vara?

12 Edia idau bese adavadia idia siaia sivaraina murinai, Baibel ese murina laganidia 12 lalonai Ierusalema dekenai idia vara karadia edia sivarai ia gwauraia lasi. Reana, Israela ena dekena besedia be edia dagedage karana idia habadaia badina unai headava momo idia hamakohia. Lagani 455 B.C.E. ai, Nehemia be Ierusalema dekenai ia ginidae, tuari oreana ida. Ia be gavana ai idia abia hidi bona Parasa ena king amo revareva haida ia abia mai, ia dekenai maoro idia henia hanua ia haginia lou totona.​—⁠Nehemia 2:​9, 10; 5:​14.

Edia Dekena Taudia Idia Mama Bona Idia Dagedage

13. Iuda taudia edia tomadiho koikoi dekena taudia be edena bamona lalohadai idia hahedinaraia, bona Nehemia be dahaka ia karaia?

13 Tomadiho koikoi dekena taudia ese Nehemia ia mai ena badina idia ura henia lasi. Edia gunalaia taudia ese ia idia hagaria totona idia nanadaia: “Umui ese king Aratasaseta do umui dagedage henia, a?” Nehemia be ena abidadama Iehova dekenai ia hahedinaraia, ia gwau: “Guba ena Dirava ese ai dekenai kwalimu do ia henia. Ai be iena hesiai taudia, bona haginia gaukara do ai karaia. To umui be Ierusalema ena tano dekenai mai emu maoro ta lasi, bona inai gabu dekenai mai emui siahu ta lasi.” (Nehemia 2:​19, 20) Magu idia haginia lou matamaia neganai, edia inai taudia ese idia kirikirilaidia, idia gwau: ‘Inai Iuda, manoka taudia be dahaka idia karaia noho? Lahi ese ia gabua ore nadi dikadia dekena amo, hanua idia haginia nadidia idia halaoa diba, a? Bema uda sisia ta be edia nadi maguna ena latanai ia daekau neganai ia ese do ia veria diho?’ Nehemia ese ia haere henidia lasi, to ia guriguri ia gwau: “Dirava e, edia hereva dika mani oi kamonai. Edia hereva dika be edia kwarana dekenai do oi hamorua diho.” (Nehemia 4:​2-4) Hanaihanai, Nehemia ese haheitalai namona ia hahedinaraia, ia be Iehova dekenai ia tabekau!​—⁠Nehemia 6:​14; 13:⁠14.

14, 15. (a) Nehemia ese edia inai taudia edia hagaria karana dainai edena bamona kara ia karaia? (b) Ena be dagedage bada ia vara, to dahaka dainai Iehova ena Witness taudia be lauma dalanai edia haginia gaukarana idia karaia noho diba?

14 Hari inai negai Iehova ena Witness taudia danu be edia haroro gaukarana mai anina bada idia hagugurua totona, Dirava dekenai idia tabekau. Dagedage taudia ese edia hevaseha karana amo unai gaukara idia koua toho. Nega haida, Basileia sivaraina idia ura henia taudia idia hesiku badina unai hevaseha karana idia haheaukalaia diba lasi. Bema edia hevaseha karana amo idia kwalimu lasi, dagedage taudia be idia badu bona dagedage karadia idia karaia. Ierusalema ena magu haginia taudia dekenai unai bamona ia vara. To Nehemia idia hagaria diba lasi. Ia ese gaukara taudia dekenai tuari gaudia ia henia, edia inai taudia ese idia tuari henidia garina, bona edia abidadama ia hagoadaia, ia gwau: “Ita idia tuari henia gwauraia taudia dekenai umui gari lasi. Lohiabada umui laloa noho. Ia be mai siahu bada bona mai garina, vadaeni emui tadikakana taudia dainai, emui natuna dainai, emui adavana dainai, bona emui ruma dainai do umui tuari.”​—⁠Nehemia 4:​13, 14.

15 Nehemia ena nega lalonai ia vara hegeregerena, herevana dagedage bada ia vara, to Iehova ena Witness taudia idia hegaegae lauma dalanai edia haginia gaukarana idia karaia noho totona. “Hesiai tauna mai ena kamonai, bona mai ena kara maoromaoro” ese edia abidadama idia hagoadaia lauma aniani ia henia, bona unai ese Dirava ena orea taudia idia durua anina namona idia havaraia totona, edia gaukara idia taravatua gabudia dekenai danu. (Mataio 24:45) Unai dainai, Iehova ese ena orea taudia ia hanamodia noho bona idia hutuma idia lao noho tanobada ibounai lalonai.​—⁠Isaia 60:⁠22.

Hekwakwanai, Idia Sibona Edia Huanai

16. Iuda taudia sibona edia huanai dahaka hekwakwanai ese Ierusalema ena magu haginia taudia edia lalona ia hametaua?

16 Ierusalema haginia lou gaukarana ia heau noho bona magu ia bada daekau neganai, gaukara ia metau. Unai neganai hekwakwanai ta ia hedinarai, unai ese mai edia hekwarahi ida idia gaukara noho taudia edia lalona ia hametaua. Aniani be hegeregere lasi dainai, Iuda taudia haida idia davaria edia ruma bese edia aniani idia abia bona Parasa gavamani dekenai takisi idia henia be auka. Iuda taga taudia ese abitorehai dalana ai aniani bona moni idia henia. To, idia ese Dirava ena Taravatu utua dalana ai idia karaia, bona ogogami taudia ese edia tano bona natudia idia gwauhamatalaia, unai moni bona latanai moni ma haida danu do idia henia lou herevana hamomokania totona. (Esodo 22:25; Levitiko 25:​35-​37; Nehemia 4:​6, 10; 5:​1-5) Gabeai, unai moni henia taudia idia ura abitorehai taudia edia tano do idia abia bona idia doridia edia natudia be hesiai taudia bamona do idia hoihoilaia. Nehemia be unai lalokau lasi bona kohu ura henia lalohadaina dainai ia badu dikadika. Kara ta ia karaia haraga, Ierusalema ena magu haginia gaukarana dekenai Iehova ena hahenamo ia noho totona.

17. Unai haginia gaukarana dekenai Iehova ena hahenamo ia noho totona, Nehemia be dahaka ia karaia, bona dahaka ia vara?

17 “Hebou bada herea” ta idia karaia, bona Nehemia ese Israela taga taudia dekenai ia hahedinaraia goevagoeva idia karaia karana dekenai Iehova ia moale lasi. Bena kerere taudia, idia haida be hahelaga taudia, ia hamaorodia edia moni latanai idia abia monina idia henia lou bona abitorehai monina ena latanai moni ma haida idia henia diba lasi taudia amo idia abia tanodia do idia henia lou. Vadaeni, kerere taudia idia gwau: “Ai ese do ai henia lou, bona gau ta ma idia dekena amo do ai gwauraia lasi. Oiemu hereva hegeregerena sibona do ai karaia.” Unai be hereva kava sibona lasi, badina Baibel ia gwau “taunimanima ese edia gwauhamata hegeregerena idia karaia.” Bona hebou taudia ibounai ese Iehova idia hanamoa.​—⁠Nehemia 5:​7-​13.

18. Taunimanima idia diba Iehova ena Witness taudia be edena kara idia hahedinaraia badabada?

18 Hari iseda nega be edena bamona? Iehova ena Witness taudia ese ma haida idia hametaua kava lasi, to taunimanima idia diba, edia tadikaka bona ma haida ese dika idia davaria neganai, idia dekenai edia gau idia hariharilaia. Nehemia ena nega bamona, unai kara dainai momo ese Iehova idia tanikiu henia bona hanamoa. To danu, “hesiai tauna mai ena kamonai, bona mai ena kara maoromaoro” ia davaria bisinesi karadia dekenai, bona mai mataganigani ida ma haida hametaua karana dadaraia totona, Baibel ena sisiba ia henia be namo. Tano haida dekenai, taunimanima ese hahine ena davana idia habadaia, to Baibel ena hereva ia gwau mataganigani taudia bona haida edia gau idia dadia taudia be Dirava ena Basileia do idia abia lasi. (1 Korinto 6:​9, 10) Keristani taudia momo herea ese unai sisiba idia badinaia dainai, unai Iuda taudia ma ita laloa lou, idia lalo-parara edia ogogami tadikaka idia hametaua be kara dikana.

Ierusalema Ena Magu Idia Haginia Ore

19, 20. (a) Ierusalema ena magu haginia ore karana dainai dagedage taudia be dahaka idia laloa? (b) Tano momo dekenai Iehova ena Witness taudia be edena dala ai idia kwalimu?

19 Herevana dagedage idia davaria, to Ierusalema ena magu be dina 52 lalonai idia haginia ore. Unai kara dainai idia dagedage taudia be dahaka idia laloa? Nehemia ia gwau: “Ai idia ura hadikaia taudia ibounai ese inai sivarai idia kamonai neganai, bona bese idauidau, ai kahirakahira idia noho tano taudia idia itaia neganai, idia gari bona idia hemarai, badina idia diba aiemai Dirava ena durua dainai inai gaukara ai haorea.”​—⁠Nehemia 6:​16.

20 Hari inai negai, dala idauidau bona gabu idauidau dekenai Dirava ena gaukara idia inai henia mai dagedage ida. To, taunimanima milioni momo idia itaia vadaeni Iehova ena Witness taudia koua karana be anina ia havaraia lasi. Hegeregere, Nazi Germany, Eastern Europe, bona Africa tanodia momo dekenai guna haroro gaukarana idia koua toho karadia mani oi laloa. Idia karaia karadia dekenai idia kwalimu lasi, bona hari taunimanima momo idia gwau ‘Dirava ena heduru dainai iseda gaukara ita karaia noho.’ Abidadama taudia gunadia, unai bamona tanodia dekenai Iehova tomadiho henia karana be ‘edia moale gauna momokani’ ai idia halaoa taudia dekenai, unai be ahuna namo hereana!

21. Edena anina bada karadia be hereva gabena ai do ita herevalaia?

21 Hereva gabena ai, Ierusalema ena magu hahelagaia moalena idia do karaia lasi neganai idia vara kara badadia do ita herevalaia. Danu, edena dala ai taunimanima ibounai edia namo totona kahirakahira hanua badana ta haginia karana do ia guguru, be do ita herevalaia.

Oi Laloatao, A?

◻ Edena dala ai Esera bona ma haida be Ierusalema dainai idia moale?

◻ Esera bona Nehemia ese Iuda taudia idia durua edena kerere idia hamaoromaorodia totona?

◻ Esera bona Nehemia edia sivarai amo dahaka sisiba namodia oi abia diba?

[Picture on page 15]

Susa dekenai ia dogoatao dagi badana lasi, to Ierusalema be Nehemia ia laloa bada gauna ginigunana

[Pictures on page 16, 17]

Nehemia bamona, namona be Iehova ena hahekau bona goada ita noia iseda haroro gaukarana mai anina bada ita karaia noho totona

    Hiri Motu Pablikeisen (1987-2027)
    Log aut
    Login
    • Hiri Motu
    • Ta dekenai siaia
    • Preferens
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Gaukaralaia Taravatudia
    • Privacy Policy
    • Privacy Setting
    • JW.ORG
    • Login
    Ta dekenai siaia