7TE-13TE SEPTEMPER FON 2026
LIIT 88 Ich wil uf tayne weeche keen
Ti xipeoniiter — was khene mer mit tëne lërne?
“Ti pewooner fon Xipeoon [hon] friit mit Israël kemacht … un [sin] tswixich tëne keplip.” (YOSUEE 10:1)
WAS TUUN MER SIIN?
Lisyoone woo mer lërne khene mit te xipeoniiter un mit te aat wii Yeehoowa se pehantelt hot.
1-2. Warom wërts kuut fer uns sin, noo kuke was ti Piipel iwer ti xipeoniiter saat?
ËNTLICH sin ti israeliiter rin kang im lant woo Yeehoowa se ferxproch hat — 40 yoore noo se Ejipt kelos hate. Yeehoowa hot ti israeliiter keholef ti khëmpf keeche ti xtete fon Yerikoo un Ay kewine, awer xpeeter is was unkewaartnes pasiirt. Een krup layt is mit te israeliiter xpreche khom. Tii hon kesaat tas se fon een lant wayt wech khom sin un tas se wolte een pakt fon friit mit te israeliiter mache.
2 Tiise reesenter waare ti xipeoniiter kewees. Tas is tas eyerste mool woo ti Piipel iwer tëne xprecht, awer tas is net tas letste. Ti Piipel tsaycht tas ti xipeoniiter tswixich ti israeliiter keleept hon torich fiile yoore. Ti xipeoniiter hate phaar kuute kwaliteete woo meyer noo mache khene. Un was mit tëne pasiirt is, lërnt uns fiil in iwer Yeehoowa Kot.
TSAYCH KLAAPE UN TEEMUUT
3. (a) Weer waare ti xipeoniiter? (b) Warom wolte se friit mit Israël mache?
3 Wii ti israeliiter aan kefang hon tas lant fon Kanaan iwerfale, hon ti xipeoniiter in te ferxtërkte xtat fon Xipeoon keleept. Tii waare teel fon te hewiitix natsyoon, eene fon te 7 kananiitixe natsyoone woo “xtërker un kreeser” wii Israël waare. (Teut. 7:1) Soo ti xipeoniiter waare een xtarke militeer folek. (Yos. 10:2) Awer anerste wii ti anere kananiiter, hon se kemërkt tas es hët khee tswek sich keeche ti israeliiter xtele. Tii wuste tas Yeehoowa waar ti israeliiter am helfe in te kriiche un tas eyer ferxproch hat tas lant fon Kanaan fer ti israeliiter kepe. (Eeks. 34:11; Yos. 9:24) Soo noo ti israeliiter ti khëmpf keeche Yerikoo un Ay kewun hon, hon ti xipeoniiter een krup mëner tsu Yosuee in Xilkal kexikt fer friit mit tëne mache.a
4. (a) Tëm noo Yosuee 9:8-13, was hon ti xipeoniiter kemacht fer een pakt fon friit mit te israeliiter kemacht kriin? (Kuk aach tas pilt.) (b) Was is pasiirt wii ti israeliiter raus kefun hon tas ti xipeoniiter keloo hate?
4 Lees Yosuee 9:8-13.b Ti xipeoniiter hon sich ferxtelt wii wën se fon een wayt wech lant weyere. Tii wuste tas Yeehoowa hat ti israeliiter keholef ti khëmpf keeche Ejipt un ti amoriitixe kheeniche Syom un Ook kewine. Awer ti xipeoniiter waare kluuch kewees un hon niks kesaat iwer ti khëmpf woo ti israeliiter keeche Yerikoo un Ay khërtslich kewun hate. Wën se too triwer xpreche teete, hëte ti israeliiter kewust tas se net wërklich fon wayt wech khom sin — es waar aynfach net kenuuch tsayt fer ti layt woo wayt wech keleept hon, tas tsum wise kriin. Yosuee un ti israeliitixe xëfe hon keklaapt aan was ti xipeoniiter kesaat hon un hon een pakt fon friit mit tëne kemacht, oone Yeehoowa too triwer frooe. (Yos. 9:14, 15) Klaych tëm noo, hon ti israeliiter raus kefun tas ti xipeoniiter keloo hate. Awer tii hon te pakt kehal wayl se “een jurament kemacht hate im naame fon Yeehoowa”. (Yos. 9:16-19) Ti xipeoniiter hon een keweenlich flicht kriit: “hols samer refe un waser xepe fer ti kemaynt un fer te altar fon Yeehoowa”. (Yos. 9:27)
Ti xipeoniiter hon fer Yosuee keloo fer een pakt fon friit mit te israeliiter kemacht kriin (Kuk te apsats 4.)
5. Wii hon ti xipeoniiter klaape aan Yeehoowa ketsaycht?
5 Finef kheeniche fon Kanaan hon keheert tas ti xipeoniiter een pakt fon friit mit Israël kemacht hate. Soo hon se ëntxlist ti xtat fon Xipeoon atakiire. Tan ti xipeoniiter hon hilef tsu Yosuee aan kehal. (Yos. 10:3-7) Soo sin Yosuee un sayn militeer tsu Xipeoon kang fer keeche ti kananiitixe militeer khëmpfe un Yeehoowa hot ti israeliiter keholef te kriich kewine. Yeehoowa hot soo kaar etliche kananiiter mit tike xlose um keprung un hot kemacht tas ti sun wayter xayne teet pis ti israeliiter te khampf kewun hon. (Yos. 10:9-14) Ti xipeoniiter hon ketsaycht tas se klaape aan Yeehoowa hate wii se fersuucht hon een pakt fon friit mit Israël mache un wii se hilef tsu Yosuee aan kehal hon. Ti xipeoniiter waare sich kans sicher tas Yeehoowa sayn ferxpreche hale teet un tëne xitse teet.
6. Was lërne mer iwer Yeehoowa mit te aat wii eyer ti xipeoniiter pehantelt hot?
6 Was lërne mer iwer Yeehoowa mit tiise kexicht? Yeehoowa is teemuutich un parmhërtslich. Tee hat fer ti israeliiter kesaat tas tii solte ti kanse pewooner fon Kanaan fernichte — too tepay ti xipeoniiter. (Teut. 9:3) Noch soo, hot Yeehoowa kroos teemuut ketsaycht wii eyer te pakt woo ti israeliiter mit te xipeoniiter kemacht hon, unerxtitst hot. Tee hot aach parmhërtslichkheet ketsaycht wii eyer erlaupt hot tas ti xipeoniiter wayter leepe teete. Yeehoowa hot tas kemacht opwool ti israeliiter tiise pakt fest kextelt hate oone tëm eyerst too triwer frooe. Xpeeter hot Yeehoowa aach sayn kraft penutst fer ti israeliiter helfe sayn ferxpreche hale un fer ti xipeoniiter xitse. (Yos. 9:26; 11:19)
7. Wii khene mer ti xipeoniiter sayn klaape un teemuut noo mache? (Kuk aach tas pilt.)
7 Wii khene mer ti xipeoniiter noo mache? Meyer sole een xtarke klaape uf Yeehoowa ëntwikele. Wayl mer fiil mee iwer Yeehoowa wise wii ti xipeoniiter, hon mer noch mee uersache fer kans uf Yeehoowa traue. (Psal. 40:4, 5) Meyer khene aach ti xipeoniiter noo mache wën mer wilich sin fer keweenliche flichte in Yeehoowa sayn tiinst erfiile. (Yos. 9:23, 27) Een yung peteliite woo Luke heest, erinert sich wii een elter peteliite kraat tas kemacht hot. Te elter pruuter hat fiile importante flichte in Petël. Awer wii ti priiter un xwestere een Raych Saal am paue waare, hot eyer sich een mool aan kepoot fer tas paueray plats torich ti nacht uf phase. Luke saat: “Ich hon kelërnt tas ti teemuut is net ploos een xpiirung. Wën mer wërklich teemuutich sin, tuun mer tas tsayche torich unser aktsyoone.” Wën mer uf Yeehoowa traue foer xweyere situatsyoone un teemuutich uf phase kwalkee flicht woo mer in sayn Orkanisatsyoon kriin, tsayche mer unser klaape uf tëm.
Mach ti xipeoniiter noo un say wilich fer keweenliche aarwayte mache (Kuk te apsats 7.)
WAART UF YEEHOOWA FER TI UNKERECHTICHKHEET KORIKIIRE
8. Was fer unkerechtichkheet hot te kheenich Saul keeche ti xipeoniiter kemacht?
8 Ti Piipel saat was mit te xipeoniiter pasiirt is hunerte yoore xpeeter. In tëne tsayt, hot te kheenich Saul fersuucht um pringe al ti xipeoniiter woo tswixich Kot sayn folek in Israël un Yutaa keleept hon.c (2 Sam. 21:2, 5, 6) Was Saul kemacht hot, waar seer unkerecht. Tee hot net te pakt fon friit kehal woo ti israeliiter mit te xipeoniiter kemacht hate.
9. Wanee waar ti unkerechtichkheet keeche ti xipeoniiter korikiirt?
9 Yeehoowa hot net klaych korikiirt ti unkerechtichkheet keeche ti xipeoniiter. Es waar ploos in te tsayt fom kheenich Tawi tas Yeehoowa tiise sache foer keprung hot. Kot hot een hungernoot keprung woo 3 yoore kehal hot. Too hot Tawi tëm kefroot warom tas am pasiire waar. Yeehoowa hot aus keleet tas Saul un sayn familye pluutxultich waare weeche ti aat wii se ti xipeoniiter phaar yoore eente pehantelt hate. (2 Sam. 21:1)
10. Tëm noo 2 Samuël 21:3-6, wii hon ti xipeoniiter ketsaycht tas se wolte Kot sayn Kesets foliche?
10 Lees 2 Samuël 21:3-6.d Tawi hot mit te xipeoniiter kexproch un tëne kefroot was eyer mache khont fer ti situatsyoon in te ray xtele. Meechte ti xipeoniiter tiise oportuniteet penutst hon fer kelt ferlange un raych wëre? Nee. Tii hon kesaat: “[Tas] hot niks mit silper orer kolt se tuun.” Ti xipeoniiter hon Kot sayn Kesets kuut kekhënt un tas Kesets hot kesaat tas wën yemant een aner persoon um pringe teet, solt eyer xtërpe; tee khent net kelt aan piite fer sayn leepe rete. (Nuu. 35:30, 31) Ti xipeoniiter wuste aach tas se khente net yemant um pringe oone te kheenich sayn erlaupnis. Soo hot Tawi ti xipeoniiter erlaupt um pringe 7 mëner fon Saul sayn familye woo im xtant Saul in tiise kriim keholef hon. Noo een tsayt, is wiiter kereent un ti hungernoot is tsum ën khom. Tas hot ketsaycht tas, foer Yeehoowa, waar tiise unkerechtichkheet resolwiirt. (2 Sam. 21:9, 10, 14)
11. Was khene mer iwer Yeehoowa lërne mit tiise kexicht?
11 Was lërne mer iwer Yeehoowa mit tiise kexicht? Meyer khene taytlich siin tas Yeehoowa een kerechte Kot is. (Psal. 37:28) Fiile layt tuun xlecht pehantele tii woo fon een aner lant khome orer woo aynfach anerste sin. Awer Yeehoowa wil hon tas ale layt kerecht pehantelt wëre. Fiile fon Kot sayn tiiner sin aach keyacht un xlecht pehantelt. Awer in sayn pextimt tsayt, tuut Yeehoowa al tiise unkerechtichkheete korikiire. Meyer lërne aach tas Yeehoowa waart tas mer unser ferxpreche erfiile, soo wii eyer kewaart hot tas ti israeliiter te pakt fon friit mit te xipeoniiter erfiile teete. (Kuk aach Amoos 1:9.)
12. Wii khene mer ti xipeoniiter noo mache wën mer unkerecht pehantelt sin?
12 Wii khene mer ti xipeoniiter noo mache? Soo kaar wën mer fon unser priiter un xwestere xlecht pehantelt sin, khene mer ketultich uf Yeehoowa waarte. Soo tsayche mer tas mer traue tas Yeehoowa ti situatsyoon in te richtich tsayt korikiire tuut. Mërk mool tas payxpiil fon te xwester Laura French. Tii hot aan kefang in Petël fon Kanata tiine in 1926. Unkefeer 10 yoore xpeeter, hot se een xlim unkerechtichkheet kelit. Etliche hon kesaat tas se teel fon een krup aphostate in Petël waar. Opwool tas net woer waar, must se Petël lose. Wii hot se sich aan kextelt? Tii waar mechtich traurich, awer tii hot sich nii pexweert. Torich ti neekste 4 yoore, hot se flaysich wii pyoneerin ketiint. Tan in 1940 is se aarich froo kep wii se in kelaat waar fer noch mool in Petël tiine. Tii hot tat troy kexaft pis sayn toot, unkefeer 50 yoore xpeeter. Soo wii ti xwester Laura, wën mer unkerecht pehantelt sin, khene mer wayter mache was richtich is un waarte pis Yeehoowa ti propleeme in te richtich xtun resolwiirt. (Isa. 26:3, 4)
TUU WAYTER YEEHOOWA TROY TIINE
13. Weer waare ti “tiiner fom thempel” un was hon se kemacht wii ti yuute Papiloon kelos hon?
13 Unkefeer 500 yoore noom kheenich Tawi sayn tsayt, xprecht ti Piipel noch mool iwer ti xipeoniiter un was mit tëne pasiirt is. Ti yuute sin xon 70 yoore in Papiloon keplip. Awer tan is te eyerste krup yuute tsurik tsu Yeruusalem kang mim kowernatoer Soropapël. (Ëst. 2:1, 2, 58) Unkefeer 70 yoore xpeeter is een aner krup mim xrayper Ëstras tsurik kang. (Ëst. 7:1-7) Tiise 2 krupe waare net kroos, awer in tëne 2 es waare etliche “tiiner fom thempel” tepay. (Ëst. 2:58; 7:7) Tii waare net israeliiter kewees un fiile fon tëne waare tsiimlich sicher nookhomer fon te xipeoniiter.
14. Wii hon ti xipeoniiter ketsaycht tas se leaal tsu Yeehoowa waare? (1 Kroonike 9:2)
14 Lees 1 Kroonike 9:2.e “Ti tiiner fom thempel” waare tswixich ti eyerste woo tsurik tsu Yeruusalem kang sin. Tas is interesant wayl net al ti yuute woo in Papiloon waare, hon tas kemacht. Fiile yuute hate xeene hayser in Papiloon un hon fiil kelt fertiint. Soo wolte se net sayn kuute leepe hiner lose un tsurik tsu Yeruusalem keen fer mit te aarwayt tat helfe. Awer troye yuute un etliche nookhomer fon te xipeoniiter wolte een nay thempel fer Yeehoowa paue un tëm tat aan peete. Soo sin se tsurik tsu Israël kang, opwool tas net laycht waar. Anerste wii ti yuute, hate ti nookhomer fon te xipeoniiter khee ërpxaft in Israël. Noch soo, wolte se tsurik keen fer sayn flichte im thempel uf phase un soo kaar helfe Yeruusalem sayn mauere kans mache. (Nee. 3:26)
15. Was lërne mer iwer Yeehoowa mit te kexicht fon te xipeoniiter?
15 Was lërne mer iwer Yeehoowa mit tiise kexicht? Yeehoowa liipt tii woo tëm wayter troy aan peete un tuut se imer uf phase. Noo Yeehoowa ti xipeoniiter keret hot in Yosuee sayn tsayt, hot eyer wayter tiise familye torich een lang tsayt keseechent. Tsum payxpiil, wën ti papilooner Yeruusalem fernicht hon, hot Yeehoowa ti nookhomer fon te xipeoniiter keret. Un noo tas se tsurik tsu Israël kang sin, hot Yeehoowa wayter ti familye fon te xipeoniiter penutst fer im thempel tiine. Es siit aus tas etliche fon tëne hon ticht paym thempel keleept. (Ëst. 2:70; Nee. 11:21) Un wayl se im thempel kexaft hon, hot te kheenich fon Përsya ëntxlist tas se praychte net xtaye petsaale. (Ëst. 7:24)
16. Wii khene mer ti xipeoniiter noo mache in unser aanpeetung tsu Yeehoowa?
16 Wii khene mer ti xipeoniiter noo mache? Meyer wole aach unser pestes mache fer ti woer aanpeetung unerxtitse. Meyer sin wilich fer etliche tinge uf kepe fer Yeehoowa tiine weeche unser liip tsu tëm un unser wunx fer tëm kefale. Tas is was mit Alwin pasiirt is, een pruuter fon te Filipinas. Tee hat een kuut aarwayt un hot fiil kelt fertiint. Awer tee wolt mee in Yeehoowa sayn tiinst mache. Yeetes mool woo te sirkuyt superintentent ti kemaynt pesuucht hot, hot Alwin etliche taache in te aarwayt fray kehool fer mee tsayt in te preetich fertraype. Tas hot tëm aarich froo kelos. Soo hot Alwin hilef tsu Yeehoowa in kepeet ferlangt fer een nay aarwayt fine woo tëm erlaupe teet wii rekulaar pyoneer tiine. Alwin wust tas wën eyer sayn aarwayt lose teet, teet eyer net soo fiil kelt fertiine. Noch soo, hot eyer sayn tsiil eraycht. Sayn fraa hot aach aan kefang wii pyoneerin tiine un tii hon xon 21 layt keholef iwer Yeehoowa lërne un sich taafe lose. Meyer khene uns sicher sin tas Yeehoowa fiil weyert kept fer tëne sayn aanxtrengung un meyer khene uns aach sicher sin tas Yeehoowa sich mit uns kefalt wën mer unser pestes in tëm sayn tiinst mache. Un tes weeche tuut eyer imer unser neetichkheete fersoriche. (Mat. 6:33)
17. Was fer sin etliche lisyoone woo mer mit te xipeoniiter kelërnt hon?
17 Meyer lërne mechtich fiil iwer Yeehoowa sayn kwaliteete mit te kexicht iwer ti xipeoniiter. Tee is teemuutich, parmhërtslich, kerecht un leaal. Tee tuut imer sayn troye aanpeeter peloone. Meyer hon aach wichtiche lisyoone mit te xipeoniiter kelërnt. Meyer wole een xtarke klaape uf Yeehoowa hon un uf tëm traue wën mer xlime propleeme mit mache. Meyer wole aach teemuutich sin un erfiile kwalkee flicht woo mer in Yeehoowa sayn Orkanisatsyoon kriin. Wën mer unkerecht pehantelt sin, tuun mer ketultich uf Yeehoowa waarte, mit te sicherheet tas eyer al ti unkerechtichkheete in te richtich tsayt korikiire tuut. Un meyer tuun Yeehoowa sayn aanpeetung troy un flaysich unerxtitse. Wole mer imer tas xeene payxpiil fon te xipeoniiter erinere un noo mache!
LIIT 148 Yeehoowa is een xtarke fels fer sayn folek
a Ti mëner woo mit te israeliiter xpreche kang sin, waare fon Xipeoon un anere 3 xtete: Kefira, Peerot un Kiryat-Yearim. (Yos. 9:17)
b (Yosuee 9:8-13) Tii hon fer Yosuee keantwort: “Meyer sin tayn tiiner.” Too hot Yosuee se kefroot: “Weer sayt teyer? Fon woo khomt teyer heyer?” 9 Tii hon keantwort: “Tayne tiiner sin fon een lant wayt wech khom weeche te naame fon Yeehoowa, tayn Kot, wayl meyer keheert hon iwer Sayn naame un ales was Eyer in Ejipt kemacht hot. 10 Un aach iwer ales was Eyer kemacht hot mit te 2 amoriitixe kheeniche fon te aner sayt fom Yortan flus — mit Syom, kheenich fon Hespom, un mit Ook, kheenich fon Pasan, woo in Astarot keleept hot. 11 Tes weeche hon unser elteste un al ti pewooner fon unser lant uns kesaat: ‘Hoolt was neetich fer ti rees is un keet mool se trefe. Saat tëne: “Meyer wëre ayre tiiner; tes weeche macht een pakt mit uns.”’ 12 Tiise proot woo mer mit keprung hon, waar noch hays te taach woo mer unser hayser kelos hon fer pis aych khome. Awer wii teyer yets siit, is tas troke un proklich. 13 Tiise leter sek fer wayn trin xite waare noch nay wii mer se kefilt hon, awer yets hon se sich xon ferplatst. Un unser tsaych un santaalye sin aus kenutst kep weeche ti lang rees.”
c Ti Piipel saat net warom Saul tiise kriim kemacht hot. Etliche kelërntne layt klaape tas Saul wolt net mee hon tas auslënter in Israël leepe teete.
d (2 Samuël 21:3-6) Tawi hot fer ti xipeoniiter kefroot: “Was sol ich fer aych mache? Wii khan ich tiise pluut xult wech nëme, tas teyer ti ërpxaft fon Yeehoowa seechent?” 4 Ti xipeoniiter hon keantwort: “Was Saul un sayn haus mit uns kemacht hon, hot niks mit silper orer kolt se tuun; un meyer khene nimant in Israël um pringe.” Tan, hot eyer kesaat: “Was teyer ferlangt, tuun ich mache.” 5 Tii hon tsum kheenich kesaat: “Iwer te man woo een plaan kemacht hot fer uns fernichte fom kanse Israël, 6 solt teyer uns siwe fon tëm sayn soone ap kepe. Meyer tuun tëne sayn khërper foer Yeehoowa uf hënge, in Xipeaa fon Saul, te kesalpter fon Yeehoowa.” Te kheenich hot tan kesaat: “Ich tuun se tsu aych ap kepe.”
e (1 Kroonike 9:2) Ti eyerste woo tsurik woone kang sin in sayn aychne pesitsung un xtete waare etliche israeliiter, ti priister, ti lewiiter un ti tiiner fom thempel.