Ɔya Ɔmpa

Ayinɛ nɔnyilɔ nōo lɛ ɛnɛɛnɛ auce ō ya nɛ Ācɛ O Yɛce Ukraist cika ō lɛ a wɛ ɛnɛɛnɛ ɛhi lɛ ujɔ a. Ɔcɛ nōó gē pi ojigogo ka aku nu le kpaakpa piii a ŋ gē ceyitikwu lɔfu lɔfu ō yɔ ɛbɔ mla ācɛ ɔhá, klla gē je otabɔ lɛ ācɛ ɔhá kéē yɔ ɛbɔ mla iyi uwa. Ɔcɛ nōó klla gē pi ojigogo ka aku nu le kpaakpa piíi a ŋ gē jahɔ lɔɔlɔhi tu ācɛ ɔhá klla gē ceyitikwu ō jé ɛgɛ nɛ ɔtu yɔ i ya uwa lɛ a. Gbɛla ku a wɛ ɔnyakwɔcɛ ku ujɔ. Ipu ōjila ku anyakwɔcɛ ku ujɔ, a géē cɛ ō yɛce ōmiya nɛ ɛyinɛhi ku anyakwɔcɛ ku ujɔ a ya ɔdaŋ ka ó biya íne amāŋ ukɔ́ ku Ubáyíbu duuma ŋ? Á gáā pi abɔfu ku ācɛ ɔhá kéē ya odee ɔwɛ nɛ a dɔka piii a ŋ. Jahɔ tu ɛlá ō gbo ku ācɛ ɔhá. (Ohút. 13:​8, 9; Aíit. 15:22) Ɛnyā wɛ ku a géē lɛ ojilima ce ācɛ ɔhá, á klla gē taafu mla uwa ŋ. Ikɔkɔ ɔɔma, a gē gbonɛnɛ lɛ uwa. A gē ceyitikwu ō ya ɛbɔ mla ācɛ ɔhá ipu āhɔ̄ nōo kóō lɔnɔ nɛhi a. (Ujɛ́m. 3:​17, 18) A gē kɛla ɔwɛ ogbonɛnɛ lɛ ācɛ ɔhá, ɔɔma kē i ta uwa abɔ kē hii cɔnu fiyɛ ɔfu ŋ, kwu ācɛ nōó kóō gē cɛ mla ɔdā nɛ alɔ kpɔtuce fluflu ŋ ma.—Ācoh. 8:​1-3; Aíit. 25:15; Umát. 5:​23, 24. w24.11 23 ¶13

Ó wɛ ɔkwɛyi ka Ujisɔsi “gekwú kóō kwú igbɔhá gɛ ŋ́,” amáŋ ó gɔbu yɔ i ya ɔdā alɛwa lɛ alɔ kpɔ. (Uróm 6:10) Ɔdi nɛ ó yɔ i ya lɛ alɔ a? Ó gɔbu yɔ i yuklɔ o ya ɛɛ kóō je aɔdā olɔhi alɛwa lɛ alɔ nōo tɔɔtɛ lɛ alɔ babanya ohigbu ofula a. Leyi bi uklɔ nɛ ó yɔ i ya lɔfu lɔfu a. Ó yɔ i yuklɔ ku Ɔcɛ́, Otrɛyi Ku Ācɛ Ogwɛɛya, mla otrɛyi ku ujɔ. (1 Ukɔ́r. 15:25; Āfi. 5:23; Uhíb. 2:17) Anu yɔ i leyi kwu uklɔ kóō tuba ku ācɛ néē lɛ anɔ tu uwa ɛyi mla ɛwa nɛhi a, uklɔ nōo géē ŋmɛyi gbɔbu ɛɛ ku owe nɛhi a kóō ŋmɛyi a. (Umát. 25:32) Ó klla yɔ i bi ɔcocɛhɔ néē cika ō lɔtuce nōo jeeyi a yuklɔ ō je aɔdā nɛ alɔ cɛgbá a lɛ alɔ, o ya ɛɛ ku alɔ gɔbu yɔ i gba Ujehofa ɛ̄gbā kpaakpa ɛpleeko amoomɛ nyā a. (Umát. 24:45) Eko nɛ ó kē gáā lé ɔcɛ́ ikpɛyi ku alɔ ɛpla Ihayi Ula Ɛpa Ce Ofu Igwo a, ó géē gɔbu yɔ i ya aɔdā olɔhi alɛwa lɛ alɔ. Eko nɛ Ujehofa je Ɔyinɔnyilɔ ku nu lɛ alɔ a, ó je ɔ o ya ɛɛ kóō kwū lɛ alɔ foofunu ŋ, amáŋ o ya ɛɛ kóō ya aɔdā olɔhi alɛwa lɛ alɔ! w25.01 24 ¶12

Eko duuma nɛ Ujehofa kwu íne obiya ku alɔ i je ya alɔ ɛhi, ó lɛbɛɛka alɔ i biya íne ɔɔma jejee ɛ ŋ ma. Alɔ kē lɔfu lɔtuce kpɔcii ka ó gáā ya alɔ itala ohigbu uwa ɛcɔbu ŋ. Ɛnyā jɛga lɛ alɔ ō lɛ ɛnɛɛnɛ ɛma mla Adā alɔ nōo yɔ ɔkpanco a. Amáŋ, alɔ jé kóō je yɛhi nōo ŋma ɛgiyi Ujehofa a wɛ ɛhi nɛ ó je lɛ alɔ ohigbu ka ó yihɔtu alɔ klla gē nwula abɔ, ó wɛ ohigbu ka alɔ cika jɛ ɔ ŋ. Ó cika ō jɛ eyeeye ku alɔ eyī nɛɛnɛhi ka Ujehofa wɛ Ɔwɔico nōo gē je ‘yɛhi ɔkwɔɔkwɛyi’! (Aíjē 130:4; Uróm 4:8) Amáŋ ɔdaŋ ka alɔ dɔka ku Ujehofa kóō je ya alɔ ɛhi, alɔ cika ō ya ɔdā ocɛgbá nɛhi éyi piii. Ujisɔsi kahinii: “Ɔ́dāŋ ka aá tá ō je ɔdōōbɔ̄bí nɛ̄ ācɛ yá aá ā yá uwá ɛhi, Ádā aá nōo yɔ̄ ɔkpáncō ā, í gáā je ɔdōōbɔ̄bí nɛ̄ aá yá ā yá aá ɛhi ŋ́ dúú.” (Umát. 6:​14, 15) Ohigbu ɛnyā, alɔ cɛgbá ō gbla Ujehofa ya klla je ya ācɛ ɔhá ɛhi. w25.02 13 ¶18-19

Leyi yɛ ācɛ ku Usɔdɔn mla Ugomora a. Ɔcɛ o hayi kpaakpa éyi nōo lé ka Ulɔtu a lā ɔtahɛ ku uwa. Amáŋ alɔ jé ɔdaŋ ka Ulɔtu tɔɔna lɛ ɛjɛɛji uwa? Ehee. É wɛ ācɛ o ya ɔdobɔbi gbóó, amáŋ eyeeye ku uwa jé ɔdā nōo wɛ ɛyɛɛyɛyi ku ɔdā okpaakpa mla ɔdobɔbi? Blakwu ɛlā nɛ Ubáyíbu ka lɛyikwu ígwu ku acɛnyilɔ nōo yɔ ipu igeli ɔɔma nōo dɔka ō ce ikpo ku augbɔga ku Ulɔtu abɔfu a. Ubáyíbu ka ka ayipɛ kóō yɔ ipu uwa duu. (Ohút. 19:4; 2 Upít. 2:7) Alɔ jé ɔkwɔɔkwɛyi ɔdaŋ ka Ujehofa nōo wɛ Ɔwɔico nōo gē meyinyinyi a, le miya ka oduuma ku ācɛ a i gáā heyi ŋma ɔlekwu ŋ? Ehee, alɔ i gáā ka lɛ a ŋ. Ó wɛ ɔkwɛyi ka Ujehofa da Ebraham ka ācɛ o ya ɔdā okpaakpa igwo i kóō yɔ ipu igeli ɔɔma ŋ. (Ohút. 18:32) É wɛ ācɛ o ya ɔdobɔbi ɔkwɔɔkwɛyi, Ujehofa kē le kpaakpa ō je uwa yiifi ohigbu uce ō ya obɔbi ku uwa a. Amáŋ alɔ lɔfu ka ɔkwɔɔkwɛyi ka oduuma ku uwa i gáā heyi, eko néē géē je “ācɛ o yá ɔdōbɔ̄bí héyī ŋmá ɔlékwū” a ŋ? Ehee, alɔ i gáā lɛ ɛlā ŋmɛyi lɛ a gla ŋ! w24.05 2 ¶3; 3 ¶8

Ohigbu opiyabɔ ōhī nōo gē ya ku alɔ lɛ unwalu ku ije a, ācɛ ōhī cɛ ō miyɛ uklɔ nōo cɛgbá kéē gā ɛga oligbo ŋma ɛga nɛ ācɛ apɔlɛ ku uwa lā a, amáŋ alɛwa ku uwa gáā le má igbihaajɛ ka ɔɔma i wɛ ōmiya ku ijeeyi ŋ. Gbɔbu ɛɛ ku á miyɛ uklɔ ɛpɛpɛ duuma, a hii gbɛla lɛyikwu ije néē géē gba gā uwɔ a foofunu ŋ. Amáŋ aflɛyi, a cɛgbá ō gbɛla ɔdaŋ ka uklɔ ɔɔma géē ta uwɔ mla ācɛ apɔlɛ ku uwɔ abɔ ō yɔ kwu Ujehofa ajaajɛ. (Ulúk. 14:28) Da iyi uwɔ ɔka kahinii: ‘Ɔdi lɔfu ya da obatɔha ku alɔ ɔdaŋ ka ń yɔ mla obiye ku um a? Ó géē tɔɔtɛ gā um ō gā ɛjɛɛji ōjila ku ujɔ, ō gā uklɔ ku ɔna ō ta, klla lɛ eko ō yɔ tɔha mla ayinɛ um?’ Ɔdaŋ ku a lɛ ayi, a klla cɛgbá ō da iyi uwɔ ɔka ocɛgbá nyā: ‘Ó géē tɔɔtɛ gā um ō je otabɔ lɛ ayipɛ ɔlɛ um kéē yɔ kwu Ujehofa ajaajɛ mla ō lɛyitaajɛ lɛ ɔ ɔdaŋ ka ń yɔ mla uwa ŋ?’ (Āfi. 6:4) Eko duuma nɛ a cɛgbá ō miya ɔdā nɛ a géē ya a, yɛce ɛlá ō gbo ku Ujehofa, ó wɛ ɛlā nɛ aɔmaapu uwɔ amāŋ aɔkpa ku uwɔ nōó gē bi ɛlā nɛ Ubáyíbu ka a le yuklɔ ŋ ma da uwɔ a ŋ. w25.03 29 ¶12

Ɔcɛ O Yɛce Ukraist nōó wɛ ijimkpa ipu ɛlā ku Ɔwɔico ŋ, gē tɔɔtɛ lɛ “ācɛ nēe gē plla ācɛ” mla “ācɛ nēe gē yá kú ācɛ kéē cɛ̄ɛ̄lā nōó wɛ ɔkwɛ̄yi ŋ́” ma kéē plla ɔ fiyaa. Ó lɔfu kpɔtuce ācɛ nōo gē nyila aɔ̄kā nōo gē plla ācɛ, aɔ̄kā awanda, mla aɔ̄kā ɛkɛmgbɛ nōo gē bɛɛcɛ ipu ɛga o kɔka ku intanɛti a. Amāŋ ācɛ nōo cigbihi kwu ɛ̄gbā ō gba ku Ujehofa a lɔfu plla ɔ. Ó lɔfu gbɔɔ ō mimalanyi ācɛ ɔhá, gē ya ikpɛla mla uwa, amāŋ ɔcɛ nōó gē gboji ō cɔnu ŋ. Igbalɛwa, ó kē lɔfu ya aɔdobɔbi eko nɛ ó yɔ i má ojama. (1 Ukɔ́r. 3:3) Ubáyíbu lɛ ɛgɛ nɛ ɔcɛ gē jɛ ō je piya ijimkpa ipu ɛlā ku Ɔwɔico a, gbla ɛgɛ nɛ ɔyipɛ gē jɛ ō je piya ijimkpa a. (Āfi. 4:15) Ó lɛ ɔdā alɛwa nɛ ɔyipɛ i jé ŋ, ó cɛgbá otabɔ ku ɔcɛ nōo wɛ ijimkpa. Ocabɔ mafu, ɛ́nɛ́ lɔfu da ɔyi nu nɔnya nɛ́ŋcɛ̄ kóō bi ɔ abɔ eko néē gáā hɛ ɔwɛ. Abɔ ɔyi nɔnya a kē yɔ i je piya ijimkpa a, ɛ́nɛ́ a lɔfu da ɔ kóō hɛ ɔwɛ abɔyi nu, amáŋ ó géē ta ɔ ɛlá kwu ɔ kpɔ kóō lɛ ɔwɛ má lɔɔlɔhi ka umoto duuma i yɔ i wa eko nɛ ó gáā hɛ ɔwɛ ŋ. Eko nɛ ɔyi a kwu piya ijimkpa, ó géē lɔfu jé ɛgɛ nɛ ó géē gbo iyi nu ŋma unwalu ɛgɛnyā a. Ɔwɛ ekponu ɔɔma, eko nɛ Ācɛ O Yɛce Ukraist kwu piya ijimkpa ipu ɛlā ku Ɔwɔico, é gē gbɛla lipu lipu tu ɛlā nɛ Ubáyíbu ka a, o ya ɛɛ kéē lɔfu jé ɛlá ō gbo ku Ujehofa lɛyikwu ɛlā ɔɔma. Oŋma ɔɔma, é gē bi ɛlā néē nwu a le yuklɔ. w24.04 3 ¶5-6

Ipu ihayi alɛwa, ācɛ nōo wɛ ugbɔga ku Ɔwɔico foofunu a wɛ ācɛ nōo lā mla ɔ ɔkpanco a. Igbihaajɛ ó gáā lɛ alɛɛcɛ ya, é kē lɔfu wɛ ugbɔga ku nu gla duu. Ōhī ku augbɔga nyā wɛ ācɛ bɛɛka u Ɛnɔku, Unowa, Ebraham, mla Ujobu. Ubáyíbu mafu ka é wɛ ɔya ku Ujehofa ohigbu ka é lɛyitaajɛ lɛ ɔ. (Ohút. 5:24; 6:9; Ujób. 29:4; Ayis. 41:8) Ŋmiifi ihayi alɛwa, Ujehofa gɔbu yɔ i hi aɔya ku nu igwú ō wɛ ugbɔga ku nu. (Isík. 37:​26, 27) Ocabɔ mafu, ŋma ipu akacɛ ku Isikɛlu, alɔ nwu ka Ujehofa dɔka ɔkwɔɔkwɛyi ku ācɛ nōo gē gba ɔ ɛ̄gbā kpaakpa a kéē lɛ ɛnɛɛnɛ ɛma mla ɔ. Ó cokonu ka anuɔ géē “gbɛka mɛ́mla uwá, nōo géē yá kú uwá kéē lā ɛbɔ́ piyóó.” Akacɛ ɔɔma yɔ i kɛla lɛyikwu eko nɛ ācɛ nɛ Ujehofa lɛ anɔ ta uwa ɛyi nōo lɛ eyiyoce ō gā ɔkpanco, mla ācɛ nōo lɛ eyiyoce ō lā oyeeyi opiyoo ipu ɛcɛ nyā a, géē piyatɔha ipu aklɔkpɛ ku Ujehofa bɛɛka “aálá éékpónú” a. (Ujɔ́n. 10:16) Ɔɔma yɔ i ya babanya! w24.06 2 ¶2, 4; 3 ¶5

Abɔ alɔ wɛ ācɛ ɔlɛ Ujehofa a, alɔ gē cɛtra Ajɔɔcɛ ku Ɔwɔico ŋma ɛjɛɛji ɔtu ku alɔ, amáŋ igbalɛwa alɔ cɛgbá ɔtu ō lɛ ō ya lɛ a. (Umát. 6:33) Ocabɔ mafu, ipu ɛcɛ obɔbi nyā, alɔ cɛgbá ɔtu ō lɛ o ya ɛɛ ku alɔ lā oyeeyi ku alɔ ɔwɛ nɛ Ujehofa dɔka a, mla ō tɔɔna ku ɔkoolɔhi lɛyikwu Ajɔɔcɛ a. Ipu ɛcɛ nyā nōo le kɔ ígwiigwu fiyɛ otɛtɛ ohigbu ɛlā ku imeli a, igbalɛwa ó cɛgbá ɔtu ō lɛ o ya ɛɛ ku alɔ hii lɛ abɔ ipu ɛlā imeli ɔwɛ duuma ŋ. (Ujɔ́n. 18:36) Alɛwa ku ācɛ ɔlɛ Ujehofa gē má unwalu ku ije, amāŋ é gē ŋmo uwa ije klla gē tu uwa agba, ohigbu ka é ta ō lɛ abɔ ipu ɛlā imeli amāŋ ō wɛ ipu icɔɔja. Ɔdaŋ ku alɔ gbɛla lɛyikwu ɛgɛ nɛ ācɛ ɔhá mafu ɔtu ō lɛ o ya ɛɛ kéē yɔ kwu Ujehofa mla Ajɔɔcɛ ku nu gā ajaajɛ a, ó gē lɛ abɔ kwu alɔ ɔtu ō wɛ ācɛ o mafu ɔtu ō lɛ duu. Ɛpleeko nɛ Ɔcɛ́ ku alɔ Ujisɔsi Ukraist yɔ ipu ɛcɛ nyā a, ó ta lɔfu lɔfu ō lɛ abɔ ipu ɛlā ku imeli ku ɛcɛ ku Usetan nyā ɔwɛ duuma. (Umát. 4:​8-11; Ujɔ́n. 6:​14, 15) Ó gē gbolo ce Ujehofa eko doodu kóō je ɔtu ō lɛ nɛ ó cɛgbá a lɛ ɔ. w24.07 3 ¶4; 4 ¶7

Ujehofa ya kéē lɛ ɛlā nyā ta taajɛ ipu Ubáyíbu o ya ɛɛ ku alɔ lɔfu nwu ɛlā ō cɛgbá nɛhi éyi. Ó ta alɔ abɔ jɛyi ɔdā nōo ya ɛɛ nɛ ó gē wɔtu íne ō biya nɛhi a. Íne ō biya gē biya ɛma nɛ alɔ lɛ mla Ujehofa a klla gē ya ku alɔ kwū. (Ayis. 59:2) Usetan gē wɔtu Ujehofa mla alɛɛcɛ. Ɔɔma ya ɛɛ nɛ ó ja Adam mla Iifu ma kéē biya íne, klla gɔbu yɔ i ja alɛɛcɛ má jaa kwu icɛ duu a. Ohigbu ɛnyā, eko nɛ Adam mla Iifu biya íne a, Usetan lɔfu gbɛla ka ó lɛ ɔdā nɛ Ujehofa bi ɔtu lɛyikwu alɛɛcɛ a biya ɛ. Amáŋ, ó jé ɛgɛ nɛ Ujehofa lɛ ihɔtu nɛhi lɛ a ŋ. Ɔwɔico i piya ɔdā nɛ ó bi ɔtu lɛyikwu ayaayi ku Adam mla Iifu a abɔ jejee ɛ ŋ. Ó yihɔtu alɛɛcɛ, ohigbu ɔɔma ó lɛ odee ya boobu ō je eyiyoce lɛ ɛjɛɛji ācɛ. (Uróm 8:​20, 21) Ujehofa jé ka ó lɛ ācɛ nōo géē miya ō yihɔtu nu klla lɛyitaajɛ lɛ ɔ. Ujehofa lɛ ɔ ya tɔɔtɛ lɛ ɛdɔ ācɛ ɛgɛnyā kéē tubla ɔ ajaajɛ, o ya ɛɛ kóō lɛ uwa hɛta ŋma íne ō biya mla ikwū. w24.08 3 ¶3-4

Ɛyinɛhi ku ācɛ ɔlɛ Ujehofa lɛ ɔdā alɛwa ō ya. Alɔ gē yuklɔ néē gē gba ije lɛ alɔ o ya ɛɛ ku alɔ lɔfu ya ɛgbá ku abɔyi alɔ mla aku ācɛ apɔlɛ ku alɔ. (1 Utím. 5:8) Ɛyinɛhi ku Ācɛ O Yɛce Ukraist gē teyi kwu aɔmaapu ku uwa nōo yɔ i doōcē amāŋ nōo kwu hilokplici ɛ ma. Ɛjɛɛji alɔ kē cɛgbá ō teyi kwu ɔbɔla ku ɔkpiye ku alɔ nōo kē i je eko duu a. Alɔ klla lɛ aɔdā ocɛgbá ō ya ipu ujɔ. Uklɔ éyi nɛ alɔ lɛ nōo cɛgbá nɛhi a wɛ ō ya ɛji ɔfu ku alɔ ō tɔɔna ku ɔkoolɔhi a. Ubáyíbu ō jé wɛ “ɔdā nōo lɔhi [amāŋ cɛgbá] fíyɛ́ dúú” lɛ alɔ abɔ alɔ wɛ Ācɛ O Yɛce Ukraist a, ohigbu ɛnyā alɔ cika ō le má ka alɔ gē ya lɛ a. Ō kɛla lɛyikwu ɔcɛ nōo lɛ eeye a, aya aflɛyi ku ɔkpá ku aíjē kú ɛ̄gbā a kahinii: “Ɛlā nɛ̄ íne kū Óndú ā gē nwū ɔ̄cɛ ā, he ɔ̄ ɔtū fíyɛ́ á. É le ɛlā kú Óndú ā kpó tū ɔtū, anɔ́ɔ é gē gbɛlá kwu ɔ́ otú mɛ́mla ɔlɛ́ɛnɔ” a. (Aíjē 1:​1, 2) Ó teyi peee, ka ɔɔma wɛ ka alɔ cɛgbá ō lɛ eko taajɛ ō jé Ubáyíbu. Eko nyá wɛ eko olɔhi fiyɛ duu ō bi le jé Ubáyíbu a? Ohi a lɔfu wɛ ɛyɛɛyɛyi lɛ eyeeye ku alɔ. Amáŋ ɔdā nōo cɛgbá a, wɛ ka eko nɛ alɔ gáā miya taajɛ a wɛ eko nōo géē jɛga lɛ alɔ ō jé Ubáyíbu ojigogo. w24.09 3 ¶5-6

Ɔcɛ O Yɛce Ukraist nōo kwu piya ijimkpa ipu ɛlā ku Ɔwɔico cɛgbá otabɔ ŋma ɛgiyi ācɛ ɔhá a? Ii. Ekoohi, Ɔcɛ O Yɛce Ukraist nōo wɛ ijimkpa ipu ɛlā ku Ɔwɔico lɔfu cɛgbá otabɔ ŋma ɛgiyi ācɛ ɔhá. Ɔcɛ nōó wɛ ijimkpa ipu ɛlā ku Ɔwɔico ŋ, lɔfu da ācɛ ɔhá kéē da ɔ ɔdā nɛ ó cika ō ya, amāŋ ya ōmiya nɛ anu abɔyi nu cɛgbá ō ya a lɛ ɔ. Ɔdā nōo wɛ ɛyɛɛyi a wɛ ka eko duuma nɛ Ɔcɛ O Yɛce nōo wɛ ijimkpa ipu ɛlā ku Ɔwɔico da ācɛ nōo jijeeyi fiyɛ ɔ klla má ɔdā alɛwa ipu oyeeyi ɛ kéē ta ɔ abɔ, ó jé ka anu lɛ uklɔ kóō ya ōmiya ku abɔyi nu a, klla jé ka ó “géē bī iyó kú iyī nū.” Ɛgɛ nɛ ō má eyī ku ācɛ nōo wɛ ijimkpa a i wɛ ekponu ŋ ma, ɛgɔɔma nɛ Ācɛ O Yɛce Ukraist nōo wɛ ijimkpa ipu ɛlā ku Ɔwɔico a i wɛ ekponu ŋ duu a. Ocabɔ mafu, ōhī ku uwa lɔfu jijeeyi nɛhi, ācɛ ɔhá kē i mafu ɔtu ō lɛ nɛhi, ācɛ ōhī gē nwula abɔ, ācɛ ɔhá kē i meyinyinyi nɛhi. O ka tu ɔ, eko nɛ Ācɛ O Yɛce Ukraist ɛpa nōo kwu piya ijimkpa ipu ɛlā ku Ɔwɔico ɛ yɔ i má ɛdɔ unwalu ekponu, é lɔfu ya ōmiya ɛyɛɛyɛyi, amáŋ aōmiya a géē cɛtɔha mla ukɔ́ ku Ubáyíbu. Ɛnyā gē ya igbalɛwa, eko duuma nɛ Ɔcɛ O Yɛce Ukraist cɛgbá ō ya ōmiya ŋma lɛ ɛgɛ nɛ ɔtu ku nu jɛga lɛ ɔ lɛ a. Ohigbu ɛnyā, é gáā kɛpɔ tu iyi uwa ɔdaŋ ka aōmiya ku uwa wɛ ɛyɛɛyɛyi ŋ. Ikɔkɔ ɔɔma, é géē piyatɔha kpɔ.—Uróm 14:10; 1 Ukɔ́r. 1:10. w24.04 4 ¶7-8

Ɔdi nɛ a lɔfu ya ɔdaŋ ka ó lɛ eko duuma nɛ ɔtu gē ya uwɔ bɛɛka á tiile ŋ ma? Jé aɛga ku Ubáyíbu nōo géē cɛ gā uwɔ jé kpɔcii ku a tiile lɛ Ujehofa, ku á klla gbɛla tu ɔ lipu lipu. A hii miya iyi uwɔ mla ācɛ ɔhá ŋ, a kē hii lɛ ɔtu ku uwɔ kwu aɔdā nōó tɔɔtɛ gā uwɔ ō ya gla ŋ ma ŋ. Ujehofa i leyice ku a géē ya fiyɛ ɔdā nōo tɔɔtɛ gā uwɔ ō ya a ŋ. (Aíjē 103:​13, 14) Ɔdaŋ ka ɔcɛ ya ɛlā mla uwɔ ɔwɛ obɔbi ɛ, ó wɛ awɔ ya ɛɛ nɛ ɔcɛ ɔɔma ya ɛlā mla uwɔ ɔwɛ ɛgɔɔma a ŋ. Bla ka Ujehofa géē kɛpɔ tu ācɛ nōo gē ya ɛlā mla ācɛ ɔhá ɔwɛ obɔbi a, amáŋ ó géē je otabɔ lɛ ācɛ néē ya ɛlā mla uwa ɔwɛ obɔbi a. (1 Upít. 3:12) A hii lɛ aafu gboogboo ŋ ka Ujehofa i gáā lɔfu bi uwɔ le ta ācɛ ɔhá abɔ gla ŋ. Ó je ɛnɛɛnɛ ɛga ku ojilima gā uwɔ ō yuklɔ mla anu ipu uklɔ ku ɔna ō ta a. (1 Ukɔ́r. 3:9) Ohigbu āhɔ̄ olɔnɔ nɛ a má ipu oyeeyi ku uwɔ ɛ ma, ó lɔfu tɔɔtɛ gā uwɔ fiyɛ ō jé ɛgɛ nɛ ɔtu yɔ i ya ācɛ nōo yɔ i má owe a. A lɔfu ya ɔdā alɛwa ō ta uwa abɔ. w24.10 7-8 ¶6-7

Ujehofa lɛ ɛlá wu ɛgɛ néē gē ya ɛlā mla alɔ a nɛɛnɛhi. “Ɔdā nōo le kpaakpa he Óndú ā ɔtū.” (Aíjē 37:28) Ujisɔsi cɛ lɛ alɔ jé kpɔcii ka eko nɛ eko okpaakpa a le ya, Ujehofa “géē hɛ́pɔ̄hi . . . fíyaa fíyaa.” Ó gboji gɛ ŋ, Ujehofa géē je ɛjɛɛji owe nɛ alɔ yɔ i má a bi wa oŋmɛyi, ó kē gáā jɛga ku alɔ má owe ohigbu ɔwɛ obɔbi néē gē ya ɛlā mla alɔ a gboogboo ɛ gɛ ŋ. (Aíjē 72:​1, 2) Alɔ cɛgbá ō gbeyi eko nɛ Ujehofa géē bi ɛjɛɛji unwalu ku alɔ wa oŋmɛyi a. Amáŋ babanya, ó gē je otabɔ lɛ alɔ eko duuma nɛ ācɛ ɔhá yɔ i ya ɛlā mla alɔ ɔwɛ obɔbi. (2 Upít. 3:13) Ocabɔ mafu, ó gē nwu alɔ ɛlā lɛyikwu ɛgɛ nɛ alɔ lɔfu ya ɛlā lɛ eko néē yɔ i ya ɛlā mla alɔ ɔwɛ obɔbi, o ya ɛɛ ku unwalu a kóō hii bɔbi fiyɛ ŋ. Ɔwɛ éyi nɛ ó bi le ya ɛnyā a, wɛ ō mafu lɛ alɔ ipu Ubáyíbu ɛgɛ nɛ Ɔyinɔnyilɔ ku nu ya ɛlā lɛ eko néē ya ɛlā mla anu ɔwɛ obɔbi a. Ujehofa klla je aukɔ́ ku ijeeyi lɛ alɔ ipu Ubáyíbu lɛyikwu ɔdā nɛ alɔ lɔfu ya eko néē yɔ i ya ɛlā mla alɔ ɔwɛ obɔbi a. w24.11 2-3 ¶3-4

Ɛlā nɛ Ujisɔsi ka kéē je ɔdole lɛ ɛwa ku ācɛ a kéē lé a lɛbɛɛka ó gáā tɔɔtɛ gla ŋ ma, ohigbu ka acɛnyilɔ foofunu nōo yɔ abɔɔ a lɛbɛɛka utajan ɛhɔ a. Acɛnya mla ayipɛ yɔ abɔɔ duu. Ohigbu ɛnyā, ɛjɛɛji ācɛ nōo cɛgbá ɔdole a lɛbɛɛka utajan igwɛɛhɔ a. (Umát. 14:21) Andru kahinii: “Ɔyípɛ̄ éyi yɔ̄ amānyā nōo bī igbō eyē ɛhɔ̄ mla ɛbéenyi ɛpa. Ɛ̄nyā jɛ̄ ɔdí ipú ɛwa ɛ́gɛ́nyā glá?” (Ujɔ́n. 6:9) Igbo néē ya ŋma eyē wɛ ɔdole nɛ ācɛ gē lé ojigogo ɛpleeko ɔɔma, ó kē lɔfu wɛ ka é lɛ ɔma tu ɛbeenyi a klla lɛ ɔ nwu duu ɛ. Naana kpɔ a, aluka ku igbo mla ɛbeenyi nɛ ɔyi a bi a i gáā jɛ ɛjɛɛji ācɛ a gla ŋ. Ujisɔsi dɔka ō mafu ogbonɛnɛ lɛ ācɛ a, ohigbu ɔɔma ó da ācɛ a kéē gáā yaajɛ igwiigwu ɛyi ací a. (Umák. 6:​39, 40; Ujɔ́n. 6:​11-13) Oŋma ɔɔma, Ujisɔsi lɛ ahinya ta Adā nu ohigbu igbo mla ɛbeenyi a. Oŋma lɛ ō ya ɛgɛnyā, ó mafu ka Ujehofa wɛ ɔcɛ nōo ya ɔdole ɔɔma tɔɔtɛ a, ɔdole a kē jɛ ɔ eyī. Ó cɛgbá nɛhi ku alɔ yɛce ocabɔ ku Ujisɔsi, ŋma lɛ ō gbɔɔkɔ gbɔbu ɛɛ ku alɔ lé ɔdole. Ujisɔsi da ayikpo ku nu kéē je ɔdole a lɛ ācɛ a, ɛjɛɛji uwa kē le lé klla lɛ ipu nu. w24.12 2-3 ¶3-4

Eko nɛ Ujisɔsi yɔ ipu ɛcɛ nyā a, ó cɛtra Adā nu ŋma lɛ ō da ācɛ ka Ujehofa wɛ ɔcɛ nōo je ɔfu lɛ ɔ ō ya auklɔ idaago nɛ ó ya a. (Umák. 5:​18-20) Ujisɔsi klla je otabɔ lɛ ācɛ ɔhá kéē má ɛgɛ nɛ Ujehofa lɔhi nɛɛnɛhi lɛ a oŋma lɛ ɔwɛ nɛ ó kɛla lɛyikwu Adā nu, mla ɔwɛ nɛ ó ya ɛlā mla ācɛ ɔhá a. Eko éyi lɛ a, Ujisɔsi yɔ i nwu ɛlā ipu ɛga ō gbɔɔkɔ a. Ɔnyā éyi nɛ alelekwu obɔbi gā iyē ku nu ihayi igwo ahata a yɔ ipu ācɛ nōo yɔ i jahɔ tu ɔ a. Alelekwu obɔbi a ya kóō le ha taajɛ nōó tɔɔtɛ lɛ ɔ ō hayi ico kpaakpa gla ŋ. Ujisɔsi jé ka ɔtu le biya lɛ ɔ nɛɛnɛhi klla dɔka ō ta ɔ abɔ. Ohigbu ɛnyā, ó le yɛ gā ɛgiyi nu lɛ ɛlā ka lɛ ɔ ɔwɛ ogbonɛnɛ. Ó da ɔ kahinii: “Ɔnyā, é lɛ uwɔ hɛ́tá ŋmá ōcē kú uwɔ ɛɛ́!” Ó lɛ abɔ ku nu ci ɔ, anu oboobu ɔɔma ó gáā mahayi ico kpaakpa “gbɔɔ́ ō cɛ̄tra Ɔwɔicō á.” Ó ta Ujehofa ahinya nɛɛnɛhi ka ɛgɛ nɛ ó ta ɔ abɔ kóō le lɔfu iyē kpɔ a! (Ulúk. 13:​10-13) Ɔnyā ɔɔma lɛ ɔdā olɔhi nōo ya nɛ ó cika ō cɛtra Ujehofa, alɔ abɔyi alɔ kē cika ō ya lɛ a. w25.01 2-3 ¶3-4

Ó tɔɔtɛ ō lɛ ɛjɛɛji ɔdā nōo hɛ Adam mla Iifu abɔ a lɛ cigbihi gla kpɔ? Alɔ i gáā ya ɔɔma abɔyi alɔ gla gboogboo ŋ. (Aíjē 49:​7-9) Ɔdaŋ ka alɔ i gē yɛ i miyɛ otabɔ ŋ, alɔ i gē yɛ i lɛ eyiyoce ku oyeeyi opiyoo ɛcɔbu amāŋ ō heyi ŋma ɔlekwu ŋ. Ku ɛlā ɔkwɛyi a, ō kwū ku alɔ géē lɛbɛɛka aku aɛbɛ́ a. (Ɔ̄cok. 3:19; 2 Upít. 2:12) Adā alɔ Ujehofa nōo lɛ ihɔtu a lɛ ɛhi éyi je lɛ alɔ, nōo lɛ ule ku íne obiya nɛ alɔ lugwu ŋma ɛgiyi Adam a gba. Ujisɔsi lɛ ɔ teyi peee ɔwɛ ɛgɛnyā kahinii: “Ɔwɔicō yíihɔtū tū ɛcɛ ā fíyábɔ̄, anɔ́ɔ ó je Ɔyínɔ̄nyīlɔ ékpónú kú nū ā, ka ɔ̄cɛ dúúmā nōo lɔtūce ɔ́ í gáā yíífi ŋ́, amáŋ ó géē lɛ oyēeyī opiyóó.” (Ujɔ́n. 3:16) Ɛhi nyā klla lɛ ɔ ya tɔɔtɛ lɛ alɔ ō lɛ ɛnɛɛnɛ ɛma mla Ujehofa. Alɔ lɔfu lɛ itene ŋma ɛnɛɛnɛ ɛhi nyā nōo ya ɔ tɔɔtɛ ku Ujehofa kóō lɔfu je aíne obiya ku alɔ ya alɔ ɛhi a. w25.02 3 ¶3-6

Ɔdi ta Usɔlu abɔ kóō ya ubatisim a? Eko nɛ Ujisɔsi kɛla lɛ Usɔlu ŋma ɔkpanco a, ɔlá ō fiyaajɛ nōo ce ɔ eyī a ya kóō hii mɛɛbɛ gɛ ŋ. (Ācot. 9:​3-9) Ɛ̄cī ɛta, ó gwu okonu klla gbɛla lipu lipu tu ɔdā nōo ya da ɔ a. Ó gáā le ta Upɔlu eyī peee ka Ujisɔsi wɛ Umesayiya a, ka ācɛ nōo yɔ i yɛce ɔ a wɛ ācɛ o gba ɛ̄gbā ku ɔkwɛyi a. Ó lɛ aɛlā nɛ alɔ lɔfu nwu ŋma ɛgiyi Usɔlu. Ó lɔfu cɛ ku ɔbɔɔcɛ amāŋ ufi ku alɛɛcɛ kóō ci ɔ ŋma ō ya ubatisim. Amáŋ ó cɛ lɛ ɔɔma ya ŋ. Usɔlu cɛ ō kwu piya Ɔcɛ O Yɛce Ukraist naana nɛ ó jé ka é géē ya ɔ ŋmo a. (Ācot. 9:​15, 16; 20:​22, 23) Igbihi nɛ ó lɛ ubatisim ya a, ó gɔbu gbolo ce Ujehofa kóō ta ɔ abɔ lɔtu aunwalu ɛyɛɛyɛyi. (2 Ukɔ́r. 4:​7-10) A lɔfu má ojama nōo géē je ɔtu okpoce ku uwɔ má, amāŋ a lɔfu má o ya ŋmo ōhī eko nɛ a lɛ ubatisim ya kwu piya éyi ku Ācɛ Ocijali Ku Ujehofa. Amáŋ a géē miyɛ otabɔ. A lɔfu lɛ ɔtu ce kpɔcii ka Ɔwɔico mla Ukraist géē yɔ i je otabɔ nɛ a cɛgbá a gā uwɔ, o ya ɛɛ ku a lɔtu klla gɔbu hayi kpaakpa lɛ ɔ.—Ufíl. 4:13. w25.03 4 ¶8-9

Ubáyíbu ō jé wɛ ōmiya nōo cɛ̄gbá nɛhi. Amáŋ alɔ cɛgbá ō ya fiyɛ ɔdaŋ ku alɔ dɔka ō lɛ itene ŋma ō yɔ i jé Ubáyíbu. Gbɛla tu ocabɔ nyā: Aikpɔcí cɛgbá ɔwɔ o ya ɛɛ kéē wi. Amáŋ ɔdaŋ ka ɔwɔ le ya nwune fiyɛ ɔfu, ajɛ a géē je mu mla eŋkpɔ. Ɔdaŋ ka ɔwɔ a kē gɔbu yɔ i ya nwune, ó gáā gā ipu ajɛ a ŋ, aikpɔcí a i kē gáā lɛ itene duuma ŋma anu ŋ. Ó géē lɔhi fiyɛ ɔdaŋ ka ɔwɔ a ya ɛmɛɛma, ohigbu ka ɔɔma géē ya ka eŋkpɔ a kóō gā ipu ajɛ a klla ta aikpɔcí abɔ kéē jɛ. Ɔwɛ ekponu ɔɔma, alɔ cika ō lɛ abɔ ci ō jé Ubáyíbu fiya fiya nɛ alɔ i gáā lɛ eko ō gbɛla tu ɛlā nɛ alɔ jé mla ō blakwu uwa, klla bi ɛlā nɛ alɔ jé a le yuklɔ ŋ. (Ujɛ́m. 1:24) A má ka ó lɛ ekoohi nɛ a gē jé Ubáyíbu fiya fiya? Ɔdi nɛ a cika ō ya a? Jé ɔ ɛmɛɛma o ya ɛɛ ku a lɔfu gbɛla tu ɛlā nɛ a yɔ i jé a, amāŋ ō lɛ eko taajɛ igbihi nɛ a lɛ Ubáyíbu jé mɛ nɛ a géē bi le gbɛla tu ɛlā nɛ a jé a. A lɔfu miya ɛgɛ nɛ a géē jé Ubáyíbu gáā kwu lɛ a abɔyi uwɔ, amáŋ ó cɛgbá ku a jé ɔ ɛmɛɛma, o ya ɛɛ kóō lɔfu tɔɔtɛ gā uwɔ ō gbɛla tu ɛlā nɛ a jé a. w24.09 4 ¶7-9

Eko duuma nɛ ɔwa ku alɔ lɛ ɔwɛ mafu lɛ anyakwɔcɛ ku ujɔ lɛyikwu ɛgɛ néē cika ō ya odee, é cɛgbá ō jé ɔ lɔɔlɔhi mla ō ya ɔdā duuma néē ya gla a ō bi uwa le yuklɔ. É gē miyɛ ɔwɛ ō mafu lɛyikwu ɛgɛ néē géē ya aya ɛyɛɛyɛyi mla ɛgɛ néē géē gbɔɔkɔ kwɛyi ujɔ foofunu ŋ, amáŋ é klla gē da uwa ɛgɛ néē géē teyi kwu aala ku Ukraist a. Ɔdaŋ ka anyakwɔcɛ ku ujɔ bi ɛjɛɛji ukɔ́ nɛ ɔwa ku alɔ gē tu uwa a le yuklɔ, ayinɛ a géē má ka Ujehofa yihɔtu ku uwa klla gē teyi kwu uwa. Eko duuma nɛ anyakwɔcɛ ku ujɔ lɛ ɔdā nɛ alɔ cika ō ya a da alɔ, alɔ cika ō cɛ ŋma ɔtu ō ya lɛ a. Ŋma lɛ ō ya lɛ a, alɔ géē ya kóō tɔɔtɛ lɛ ācɛ nōo yɔ i bi alɔ jé ɔwɛ a ō yuklɔ ku uwa. Ubáyíbu ta alɔ ɔtu kwu ɔtu ō lɛyitaajɛ lɛ ācɛ nōo gē bi alɔ jé ɔwɛ a ku alɔ klla bēē ya ɔdā néē da alɔ ku alɔ ya a. (Uhíb. 13:​7, 17) Ekoohi ō ya ɛnyā lɔfu lɔnɔ nɛhi. Ɔdiya a? Ohigbu ka acɛnyilɔ nyā wɛ ācɛ nōó jila iyē ŋ. Amáŋ, ɔdaŋ ku alɔ gbɔɔ ō leyi ku alɔ kwu ɛga néē gē ya lɔhi ŋ ma, ikɔkɔ ō leyi kwu uce ō ya olɔhi ku uwa, alɔ géē yɔ i ta aolɛla ku alɔ abɔ. Ɔwɛ ɛgɛnyá a? Aolɛla ku alɔ dɔka ku alɔ lɛ aafu ka Ɔwɔico i yɔ i bi ɔwa ku nu le ma ɔwɛ fu lɛ alɔ ŋ. Ohigbu ɛnyā, ɔdaŋ ka alɔ gbɔɔ ō gbɛla obɔbi lɛyikwu anyakwɔcɛ ku ujɔ, alɔ lɔfu gbɔɔ ō gbɛla obɔbi lɛyikwu ɔwa ku alɔ duu. Ɛnyā kē géē ya ku alɔ hii lɔtuce ɔwa ku alɔ gɛ ŋ. w24.04 10 ¶11-12

Ɛjɛɛji ācɛ nōo kwū ɛpleeko ku owe nɛhi a géē je yiifi piyoo néē gáā lɛ ɛga ō heyi ŋma ɔlekwu ŋ? Ubáyíbu lɛ ɔ ta alɔ eyī peee ka ācɛ nōo gē bɛyikwu Ujehofa, nɛ Ujehofa abɔyi nu mla aicɔɔja ku nu je yiifi ipu ɛfú ku Amagɛdɔn a, i gáā heyi ŋma ɔlekwu gɛ ŋ. (2 Utes. 1:​6-10) Amáŋ ācɛ ɔhá kē bɛɛ? Ocabɔ mafu, ācɛ ōhī lɔfu kwū ɛpleeko ku owe nɛhi a ohigbu ōcē, amāŋ ohigbu ka é kwu hila ɛ, amāŋ ohigbu ka é kwū ipu amiya, amāŋ alɛɛcɛ ɔhá ŋmo uwa a. (Ɔ̄cok. 9:11; Usak. 14:13) Ó lɔfu tɔɔtɛ ka ōhī ku ācɛ nōo ba nyā géē wɛ ipu “ācɛ o yá ɔdōbɔ̄bí” néē géē je heyi ŋma ɔlekwu ipu ɛcɛ ɛyipɛ a? (Ācot. 24:15) Alɔ i jé ŋ. Amáŋ, ó lɛ ɔdā alɛwa nɛ alɔ jé lɛyikwu aɔdā ōhī nōo géē ya ɛcɔbu a. Ocabɔ mafu, alɔ jé ka Ujisɔsi géē kɛpɔ tu alɛɛcɛ oŋma lɛ ɛgɛ néē ya ɛlā mla ayinɛ ku Ukraist a. (Umát. 25:40) Ācɛ néē kē géē hɛpɔ lɛ uwa ka é wɛ aala a, wɛ ācɛ nōo je otabɔ lɛ ācɛ néē lɛ anɔ tu uwa ɛyi mla Ukraist.—Mafú 12:17. w24.05 10-11 ¶9-11

Ubáyíbu ka ka alɔ lā ɛpleeko nōo lɔnɔ nɛɛnɛhi a. (2 Utím. 3:1) Ācɛ ɔlɛ Ujehofa gē má unwalu nɛ ɛjɛɛji ācɛ nōo yɔ ipu ɛcɛ obɔbi ku Usetan a gē má a. Amáŋ, é klla gē ya alɔ ŋmo ohigbu ka alɔ gē gba Ujehofa ɛ̄gbā. Ɔdi gē ta alɔ abɔ ō gɔbu yɔ i gba Ujehofa ɛ̄gbā naana nɛ alɔ gē má aunwalu nyā a? Ɔdā okpɔcii éyi nōo ya a wɛ ka alɔ gē má ɛgɛ nɛ Ujehofa gē je otabɔ lɛ alɔ a, alɔ klla jé ka ó wɛ “Ɔwɔicō nōo yēeyī.” (Ujɛr. 10:10; 2 Utím. 1:12) Ujehofa gē má ɛjɛɛji unwalu nɛ alɔ gē má a, ó klla le tutu eko doodu ō ta alɔ abɔ. (2 Úklɔ́ 16:9; Aíjē 23:4) Eko duuma nɛ alɔ bla ka Ɔwɔico ku alɔ lɛ ɛlá wu alɔ klla le tutu eko doodu ō ta alɔ abɔ, alɔ géē lɛ ɔfu nɛ alɔ cɛgbá ō lɔtu unwalu duuma. w24.06 20 ¶1-2

Alɔ lɔfu ya ku ɔtu nɛ alɔ le ce ɔwa ku Ujehofa a kóō yɔ i gɔbu. Ɔdaŋ ka ó gáā le teyi peee ka alɔ cɛgbá ō lɛ opiyabɔ ya lɛyikwu ɔwɛ nɛ alɔ jɛyi ɛlā ɔkwɛyi éyi nōo yɔ ipu Ubáyíbu, amāŋ odee lɛyikwu ɔwɛ nɛ alɔ gē gba Ujehofa ɛ̄gbā a, Ígwu Nōo Gē Leyi Kwu Ɔwa Ku Alɔ a i gē piya ɔkwu ajɛ ō ya aopiyabɔ ocɛgbá nyā ŋ. Fiyɛ ɔdā duuma ɔhá, é gē ya lɛ a ohigbu ka é dɔka ō ya ɔdā nōo he Ujehofa ɔtu a. É klla gē ya ɛji ɔfu ku uwa ō gbolo kóō miya ku uwa ce Ɛlā ku Ɔwɔico, nōo wɛ ɔwɛ okpaakpa nɛ ɛjɛɛji ācɛ ɔlɛ Ujehofa cɛgbá ō lɛyitaajɛ lɛ ɔ a. Ɔyikpo Upɔlu tu ukɔ kahinii: “Lɛ abɔ̄ bī ukɔ́ [amāŋ ɔwɛ okpaakpa] kú ɛlā Ɔwɔicō.” (2 Utím. 1:13) “Ukɔ́ [amāŋ ɔwɛ okpaakpa] kú ɛlā Ɔwɔicō” a, lɛ ō ya mla aɛlā ō nwu ku Ācɛ O Yɛce Ukraist nōo yɔ ipu Ubáyíbu a. (Ujɔ́n. 17:17) Aɛlā ō nwu ɛgɔɔma wɛ ɛlā okpɔcii ku ɛjɛɛji ɔdā nɛ alɔ kpɔtuce a. Ɔwa ku Ujehofa le nwu alɔ ɛ, ō lɛ abɔ bi ɔwɛ okpaakpa ɔɔma lɔfu lɔfu. Abɔ alɔ gɔbu yɔ i ya lɛ a, alɔ géē miyɛ ɔhā. w24.07 11-12 ¶12-13

Ó gáā le ta ɔcotɛhɔ Upita eyī peee ɛgɛ nɛ ɔtu gē ya ɔcɛ eko nɛ ó kwu piyabɔ néē klla kwu je ya ɔ ɛhi a. Ohigbu ɛnyā, ó nwu ācɛ ɔhá lɛyikwu aɛlā nɛ ó nwu a. Igbihi Upɛntikɔsi, Upita lɛ ɔ ta ɛwa ku ācɛ Ujiyu eyī peee ka é lɛ Umesayiya ŋmo ɛ. Naana kpɔ a, ó ta uwa ɔtu kwu ɔtu ŋma lɛ ō ka kahinii: ‘Aá le pīyabɔ̄ kú aá kwúcē wā ɛgiyí Ɔwɔicō, cɛ́ɛ́ kóō kwú íne nɛ aa bīya ā í yá aá ɛhi. Ɔ́dāŋ́ ka aá le yá lɛ ā, cɛɛ aa géē jɔɔnyɛ eko ku ɛbɔ ŋma ɛgiyi Ujehofa.’ (Ācot. 3:​14, 15, 17, 19) Upita nwu ka ɔcɛ obiya íne gē piyabɔ ŋma lɛ ō kwuce wa ɛgiyi Ɔwɔico. Ɛnyā wɛ ka ó géē piya ɔwɛ obɔbi nɛ ó gē gbɛla a abɔ, lɛ abɔ ci ō ya ɔdobɔbi, klla gbɔɔ ō ya ɔdā nōo he Ɔwɔico ɔtu a. Ɔcocɛhɔ a klla nwu ka Ujehofa gē je íne ō biya a ya uwa ɛhi duu. Ó lɛbɛɛka ó lɛ íne ō biya ɔɔma nya duudu nɛ ɔcɛ duuma i gáā má ɔ gla gɛ ŋ ma. Eko duuma nɛ alɔ le piyabɔ ŋma íne ō biya, ɔdaŋ nōó kóō wɛ íne ō biya bɔbi bɔbi naana, ó wɛ ɔdā ō ta ɔtu kwu ɔtu ō jé ka Ujehofa gē je ya alɔ ɛhi duu! w24.08 12 ¶14

Ɔdaŋ ka alɔ lɛ ɔtu okpoce olɔfu ka ó gboji ŋ Ujehofa géē je ɛcɛ obɔbi nyā cataajɛ, ɔɔma géē ya ku alɔ hii gbɛla ka ō lɛ ije nwune amāŋ aɔdā agbenu wɛ ɔdā nōo cɛgbá fiyɛ duu a ŋ. Ɛpleeko ku owe nɛhi a, ije i gáā lɛ ile duuma gɛ ŋ. Ubáyíbu ka ka ācɛ géē “kpó Ugóolu mɛ́mla ije nɛ̄hɛ́ kú uwá ā bónū úláyi bɛ̄ɛka īmū ā,” ohigbu ka é géē wa i má ka “ugóolu mɛ́mla ije nɛ̄hɛ́ mla odúúdú agbénú kú uwá a í gáā hɛ́ uwá tá glá ŋ́, eko nɛ̄ Óndú ā géē bī ícɔnū nɛhi kú nū ā le yá uwā italā ā ŋ.” (Isík. 7:19) Ikɔkɔ nɛ alɔ géē lɛ ɔtu ku alɔ kwu ō ya ije nwune a, alɔ cɛgbá ō ya ōmiya nōo géē ta alɔ abɔ ō leyi kwu iyi alɔ mla ācɛ apɔlɛ ku alɔ, nōo klla géē jɛga lɛ alɔ ō gba Ujehofa ɛ̄gbā. Ó gáā wɛ ɔdā ijeeyi ō ŋmo ije fiyɛ ɔdā nɛ alɔ lɛ amāŋ ō bi eko nwune le teyi kwu aɔdā agbenu nɛ alɔ lɛ a ŋ. Alɔ klla cɛgbá ō leyi kwɛɛcɛ ku aɔdā agbenu nɛ alɔ lɛ a kóō je piya ɔdā nōo cɛgbá fiyɛ duu ipu oyeeyi ku alɔ ŋ. (Umát. 6:​19, 24) Abɔ alɔ yɔ i ba lɛ oŋmɛyi ku ɛcɛ nyā tōōtɔ̄ɔ̄ a, alɔ géē cɛgbá ō ya ōmiya ɔdaŋ ka alɔ géē lɔtuce Ujehofa amāŋ aɔdā agbenu ku alɔ. w24.09 11 ¶13-14

Á jé ŋ, alɔ lɔfu ya aunwu obɔbi ōhī nɛ alɔ lɛ a lé duudu gla. Amáŋ alɔ lɔfu má ka ó lɛ aunwu obɔbi ōhī nōo lɔfu je alɔ eko ō yale. Leyi yɛ ocabɔ ku ɔyikpo Upita. Ohigbu ufi ku ɔlɛɛcɛ, ó lɛ iho hɛ igbo ɛta ka anuɔ i jé Ujisɔsi ŋ. (Umát. 26:​69-75) Igbihaajɛ tu Upita, ó ya ɔ bɛɛka ó lɛ ɛga nɛ ó gē ya lɔhi ŋ nyā yale ɛ ma, ohigbu ka ó tɔɔna mla ɔtu ō lɛ lɛyikwu Ujisɔsi iyɔbu ōjila ku ācɛ o hɛpɔ a. (Ācot. 5:​27-29) Amáŋ igbihi nɛ ihayi ōhī le gla a, ó lɛ abɔ ci ō lé ɔdole mla Ācɛ O Yɛce Ukraist nōó wɛ ācɛ Ujiyu ŋ ma, ohigbu ka ó yɔ i yuufi ɔdā nɛ ācɛ Ujiyu nōo wɛ Ācɛ O Yɛce Ukraist a géē gbɛla lɛyikwu ɔ a. (Ugal. 2:​11, 12) Ufi nɛ Upita gē ya gbɔbu a le cigbihi kpɔ ɛ. Á jé ŋ, ó ya ɔ lé duudu ŋ. Alɔ lɔfu má iyi alɔ ipu ɛdɔ āhɔ̄ ekponu ɔɔma duu. Amáŋ, alɔ lɔfu ya ku unwu obɔbi nɛ alɔ yɔ i ceyitikwu lɔfu lɔfu ō yale a kóō kwu alɔ ō nyɔ gáā ya ɔdā nōó lɔhi ŋ, oŋma lɛ ō yɛce ukɔ́ nɛ Ujisɔsi tu alɔ lɛyikwu ojama. Ó kahinii: “Aá leyī kwɛɛcɛ.” (Umát. 26:41) Ɛpleeko nɛ ɔtu kóō ya uwɔ ku a lɔfu, gɔbu ku a yɔ i kwu ŋma āhɔ̄ duuma nōo lɔfu bi uwɔ gā ipu ojama. Gɔbu ku a yɔ i ya aɔdā nōo ta uwɔ abɔ ō ya ɛga nɛ á gē ya lɔhi ŋ ma lé a.—2 Upít. 3:14. w24.07 18-19 ¶17-19

Ó lɛ ɔlɛɛcɛ duuma nōo ya odee ō je otabɔ lɛ ācɛ ɔhá gaajɛ Ujisɔsi ŋ. Eko nɛ ó yɔ ipu ɛcɛ nyā a, igbalɛwa ó gē je otabɔ lɛ ācɛ ŋma lɛ ō yuklɔ idaago. ((Ulúk. 9:​12-17) Ó je ɛhi nōo fiyɛ duu a ŋma lɛ ō je oyeeyi ku nu gwɛɛya lɛ alɔ. (Ujɔ́n. 15:13) Ŋmiifi eko néē kē je ɔ heyi ŋma ɔlekwu a, Ujisɔsi kē humayi je otabɔ lɛ alɔ. Ɛgɛ nɛ ó cokonu lɛ alɔ a, ó le da Ujehofa kóō lɛ alelekwu ihɔ ku nu je lɛ alɔ o ya ɛɛ kóō nwu alɔ ɛlā klla ta alɔ ɔtu lé. (Ujɔ́n. 14:​16, 17; 16:13) O bu ipu ōjila ku alɔ, Ujisɔsi gɔbu yɔ i je aɔdā nɛ alɔ cɛgbá nu a lɛ alɔ, o ya ɛɛ ku alɔ nwu ācɛ ipu oduudu ɛcɛ ɛlā lɛyikwu Ubáyíbu. (Umát. 28:​18-20) Ɔcotɛhɔ Upɔlu ta ɔkpá ka igbihi nɛ Ujisɔsi le ta ɔkpanco a, “ó kē kpó ɛhi lɛ ācɛ.” (Āfi. 4:​7, 8) Upɔlu lɛ ɔ teyi peee ka Ujisɔsi kpo ɛhi nyā lɛ alɔ o ya ɛɛ kéē je otabɔ ipu ujɔ ɔwɛ ɛyɛɛyɛyi. (Āfi. 1:​22, 23; 4:​11-13) Ku ɛlā ɔkwɛyi a, acɛnyilɔ nyā i jila iyē ŋ, ohigbu ɛnyā é gē ya inyileyi. (Ujɛ́m. 3:2) Amáŋ Ondu alɔ Ujisɔsi gē bi uwa le je otabɔ lɛ alɔ; é wɛ ɛnɛɛnɛ ɛhi lɛ alɔ. w24.10 18 ¶1-2

Udefidi da ɔyinɔnyilɔ ku nu ka ó géē gɔbu yɔ i ya lɔhi foofunu, ɔdaŋ ka ó gɔbu yɔ i lɛyitaajɛ lɛ Ujehofa nōo wɛ Ɔwɔico a. Ó wɛ ɔdā okwiye ka abɔ Usolomɔn gbɔɔ ō hila a, ó gbɔɔ ō gba aɔwɔ ɔhá ɛ̄gbā. Ɔdā nɛ ó ya a i he Ujehofa ɔtu ŋ, ohigbu ɛnyā Ujehofa ma ō je ijeeyi lɛ Usolomɔn kóō lé ɔcɛ́ ikpɛyi ku ācɛ a ɔwɛ ogbonɛnɛ mla ɔwɛ okpaakpa a. (1 Aɔ́cɛ́ 11:​9, 10; 12:4) Ɔdi wɛ ɛlā ō nwu lɛ alɔ a? Eko duuma nɛ alɔ lɛyitaajɛ lɛ Ujehofa, ó géé hɔha ce alɔ klla ta alɔ abɔ. (Aíjē 1:​1-3) Ó wɛ ɔkwɛyi ka Ujehofa i ce alɔ okonu ka alɔ géē gba agbenu klla loofu bɛɛka Usolomɔn a ŋ. Amáŋ ɔdaŋ ka alɔ lɛyitaajɛ lɛ Ɔwɔico ku alɔ, ó géē gbo alɔ klla je ijeeyi lɛ alɔ ō ya ōmiya olɔhi. (Aíit. 2:​6, 7; Ujɛ́m. 1:5) Aukɔ́ ku Ujehofa lɔfu ta alɔ abɔ eko duuma nɛ alɔ gáā ya ōmiya lɛyikwu uklɔ, inɔkpa, ije, mla aɔdā nɛ alɔ gē bi le jɔɔnyɛ iyi alɔ a. Ɔdaŋ ka alɔ yɛce aukɔ́ nɛ ó tu alɔ a, alɔ géē gbo ɛma nɛ alɔ lɛ mɛmla anu a klla lɛ oyeeyi opiyoo. (Aíit. 2:​10, 11) Alɔ lɔfu lɛ aɔkpa olɔhi. Apɔlɛ ku alɔ klla géē lɛ eeye. w24.11 10-11 ¶11-12

A lɛ ɛga ɛyɛɛyɛyi nɛ a géē bi le kɛla lɛ ɔyi uwɔ lɛyikwu Ubáyíbu amāŋ ɔtu okpoce ku nu lɛ Ɔwɔico. A lɔfu nwu ɔyi uwɔ aɛlā nyā eko nɛ aa nyɔ gā ɛga néē gē kpo aɔdā igble tu. A lɔfu mafu lɛ ɔyi uwɔ ɛgɛ nɛ odee amāŋ ɔdā nōo ya eko ku ikee a tɛɛma kwu odee ipu Ubáyíbu a. Ɛnyā géē ta ɔyi uwɔ abɔ kóō má ka aɛlā nɛ Ubáyíbu ka a wɛ ɔkwɛyi. A lɔfu nwu ɔyi uwɔ ɛlā lɛyikwu ɛcɔ éyi néē gē hi ka u Moabite Stone a. Ɛcɔ a wɛ ihayi utajan ɛta (3,000), é klla ta iye ku Ujehofa tu ɔ. Moabite Stone néē klla ya nōo lɛbɛɛka aku ikee yiili a yɔ aya néē gē hi ka u “The Bible and the Divine Name” nōo yɔ Ɔlɛ Ɔtahɛ Ku Ācɛ Ocijali Ku Ujehofa ipu Warwick, New York a. Moabite Stone a ka ka Ɔcɛ́ nōo lé ka Umesa ku ācɛ Umowabu a ya ikpɛyi olɔfu tu ācɛ Isrɛlu. Ɛnyā kē cɛtɔha mla ɛlā nɛ Ubáyíbu ka a. (2 Aɔ́cɛ́ 3:​4, 5) Eko duuma nɛ ɔyi uwɔ le má abɔyinu ka aɛlā nɛ Ubáyíbu ka a wɛ ɔkwɛyi klla le kpaakpa, ɔtu okpoce ku nu géē lɔfu tōōtɔ̄ɔ̄. w24.12 14 ¶4; 15 ¶6