Dakayo, Met, Masursuroyo ti “Calligraphy!”
IDIAY Asia, ti calligraphy maibilang a maysa a kangrunaan a porma iti arte. Iti Makinlaud a kultura daytat’ arte a maipaay iti tunggal maysa. Ngem ania ti calligraphy? Nagtaud dayta manipud kadagiti Griego a sasao a maipaay iti “napintas” (ka·losʹ) ken “surat” (gra·pheʹ), ti calligraphy ket arte iti napintas a panagsurat.
Idi napalabas a tiempo, dagidiay nalaing iti calligraphy ikutanda ti opisial a ranggo ken mapalubosanda pay a mangipaulog kadagiti linlinteg. Ti panangpapatay iti maysa nga eskriba addaan iti isu met laeng a dusa a kas ti panangpapatay iti maysa nga ari wenno obispo. Dayta ket napateg a saad iti kagimongan!
Nupay kasta, iti daytoy elektroniko a panawen iti typesetting, word processing, ken dagiti makinilia, ania ti pateg ti calligraphy?
Moderno a “Calligraphy”
Ti insurat ti ima a surat addaan iti personal a kasasaad a saan a maipaay ti aniaman a makina. Ngem ania ti usarna no ti surat iti ima saan a mabasa wenno narigat a maawatan?
Dayta ti makagapu no apay, a bayat nga ubbingtayo pay kaaduan kadatayo ti naisuro iti umuna nga estilo iti calligraphy babaen kadagiti nasinasina a letra. Maibatay iti dadakkel a letra a romano, ti kinasimplena maibagay iti panagtunos ti takkiag, ima, ken mata ti agtutubo. Daytoy nga immuna a nasuro nga estilo sumagmamano laeng ti sapulenna, ket nalaka a basaen. Agarup maysa wenno dua a tawen kalpasanna, naisuro kadatayo ti agsisilpo a panagsurat idi a naisuro kadatayo ti panangsilposilpo kadagiti letra.
Manipud sadiay pinataudtayo ti bukodtayo nga estilo iti panagsurat. Nupay no, nalabit, naisurotayo a naimbag, mano kadatayo ti makarikna a ti surattayo makakualipikar nga agbalin a calligraphy, wenno napintas a surat? Ti moderno a panagap-apura ken kinaukopado mabalin a di mangipaay kadatayo iti tiempo wenno dagiti kasasaad a mangpataud iti surat iti ima a mabalin nga ibilangtayo a maysa nga arte.
Nupay kasta, kas met iti sabali a naisangsangayan a paglaingan babaen iti bassit a pannakaammo, tiempo, ken panagsanay makapataudtayo iti surat a napintas ken makaiyeg iti adu a pannakapnek. Nalabit ti ad-adda pay a napateg, mangyeg ragsak iti managbasa.
Ania a Materiales ti Kasapulanyo?
Maysa a pagimbagan iti calligraphy kas maysa a hobby isu ti kinalakana. Kangrunaanna, kasapulanyo ti maysa a pluma, maysa a lapis, borador, tinta, papel, maysa a ruler. Siempre, mabalin a gatangen dagiti nangingina a pluma, ngem ti calligraphy saanna a kasapulan ti nangina.
Ti Pluma: Ti pluma ti calligraphy naisangsangayan a nadisenio nga addaan iti akaba a murdong nga, agpannuray iti anggulo ti panangiggemyo, makapataud iti napuskol wenno naingpis a linea. Adda dagiti amin a kadakkel ken estilo ti pluma. Makagatangkayo kadagiti murdong ti pluma a maisuot iti pangiggem iti pluma ken addaan iti pagikkan iti tinta ket matimbeng ti panagayusna. Nupay kasta, dagitoy a pluma masapul a maisawsaw iti tinta. Dagiti fountain pen tenglenda ti tinta iti uneg ti pluma babaen iti maysa a goma a kapsula. Dagiti cartridge pens mangusarda iti mabalin a maibelleng a pagikkan iti tinta.
Ti Tinta: Ti nangisit, saan a mabura iti danum a tinta ti kasayaatan, nupay no dagiti tinta agduduma ti kolorda. Gapu iti agbalay a kasasaadna, dagiti saan a mabura iti danum a tinta saanda koma a mausar kadagiti fountain pens. Gapuna no mangusar kadagiti nalaka a mabura a tinta masapul ti mangikabil iti banag a saan a mangpakupas iti nalpasen a trabaho.
Ti Papel: Ti sekreto ditoy isut’ maaddaan iti nalinis nasayaat ti kualidadna a papel. Kasta met, siguraduenyo ti mangusar iti umiso a paset iti papel—ti nalinlinis a paset. Ti papel masapul a naingpis tapno dagiti linea a mangigiya madlawda no maikabil iti sirokna ti nalineaan a papel. Dagiti papel a kasla kudil ti animal ti itsurana, nga agtadoltadol ti rabawna, mangipaayda ti napintas a buya.
Ti Burador: Daytoy ti mausar a mangikkat kadagiti linea a mangigiya iti nalinteg a panagsurat. Ti nalukneng a burador, a kas iti gum eraser a mausar iti arte, ti mangdalus iti papel a saanna a dadaelen ti kasasaad ti papel.
Panangsuro iti Pamay-an
Ngangnganin tiempo ti panangrugi! Ngem umuna siguraduenyo a komportable ti panagtugawyo iti solido a pagtrabahuan nga addaan iti nasayaat a lawag. Pidutenyo ti pluma, Madlawyo kadi a ti murdongna ti daplat? Itan pusiposenyo ti pluma tapno ti daplat a paset ti murdongna ti maikabil iti 45-degree nga anggulo iti linea a giya. Iggamanyo a sititibker ti pluma, ngem bay-anyo ti imayo a siwayawaya a magaraw. Mangaramidkayo iti nakatakder nga uged nga agpababa.
Sumaganad, a ti pluma adda pay laeng iti 45-degree nga anggulo, mangaramidkayo ti nakairig nga uged nga agpababa. Madlawyo kadi ti nagdumaan ti kapuskol dagiti linea? Babaen ti panangiggem iti pluma a padapada iti daytoy nga anggulo, aniaman nga uged ti mangipaay iti naingpis ken napuskol a linea a mangpataud iti kinapintas iti calligraphy.
Kalpasan a nasanayyon ti panangiggem ti pluma iti 45-degree nga anggulo, sanayenyon ti panangpataud kadagiti indibidual a letra sigun iti umiso a katayagda. Ti paglintegan ket: Tunggal babassit a letra ti masapul nga agtayag iti maminlima iti murdong ti pluma; dagiti dadakkel a letra ti pito ket kagudua iti kaakaba ti pluma.
Tapno rugian ti panangaramid kadagiti letra, mangikabilkayo iti nalineaan a papel iti sirok ti naingpis a papel a pagsuratan. Mabalinyon a makita dagiti linea iti papel. Daytoy ti mamagbalin kadakayo a mangaramid iti nalinteg a linea. Umuna, babaen ti panangsurot iti ulidan a naited ditoy, naannad a sanayenyo ti alpabeto, a paliiwenyo ti pagturongan ti tunggal uged. Kalpasanna pagsisilpuenyo dagiti letra tapno mangpataud kadagiti sasao.
Apaman a nasanayon ti kinatandas ti panagsurat, masarakanyonto ti pakausaran ti calligraphy a di agpatpatingga: dagiti imbitasion iti kasar, dagiti anunsio, dagiti pakaammo iti publiko, dagiti kard a pangkablaaw, itiketa, ken dandaniw. Uray pay ti naganyo manayonan ti pintasna no maisurat iti calligraphy.
Babaen ti panangsanayyo iti kabbaro a nasarakan nga arteyo, apresiarenyonto a ti napintas a surat iti calligraphy ti pudno a maipaay iti tunggal maysa.
[Kahon iti panid 26]
Dagiti Managkopia idi Ugma
Dagiti Egipcio nga eskriba nalalingda, edukadoda, ngem maibilangda a nababa a klase.
Dagiti taga Babilonia nga eskriba ti propesional a tattao. Napategda unay iti biag, agsipud ta ti linteg sapulenna a dagiti amin a transaksion iti negosio ti maisurat. Mainayon kadagiti legal a dokumento, dagiti eskriba ti makinrebbeng kadagiti rekord iti templo.
Dagiti Hebreo nga eskriba dagiti notario publiko, a mangirekord kadagiti nadumaduma a transaksion, uray pay dagiti dokumento iti diborsio. Mabalin a matawaran ti pategda.
Dagiti managkopia iti Biblia naannadda unay iti trabahoda. Bilangenda saan laeng a dagiti sasao no di ket dagiti pay letra. Ti panagsurat iti sao manipud memoria maibilang a dakkel a basol.
Dagiti nasasayaat a trabaho dagiti managkopia dua ti kasasaadda:
(1) Adut’ Usarna—praktikal, mabasa, nupay saan a kasapulan a napintas.
(2) Pagarkos—nasayaat ti pannakaisuratna a letra, no dadduma maarkosan iti natadol a balitok, ket no dadduma naikkan kadagiti napapateg a batbato.
[Diagram iti panid 26]
(Para iti aktual a pannakaurnos ti teksto, kitaem ti publikasion)
450