Panangmatmat iti Lubong
Ubbing a Gerilia
Masansan nga agbalbalinen a kadawyan dagiti ubbing kadagiti gerilia a buyot iti intero a lubong. Sigun iti International Herald Tribune, nalaka a masursuro dagiti ubbing no kasano ti pumatay, ket saan a napigsa ti pannakailasinda iti umiso manipud iti dakes a kas iti tarigagayda a maawat iti aniaman a grupo ti militar a pakikaykaysaanda. “Idiay Rwanda ken dadduma a lugar, ubbing ti nangaramid iti dadduma kadagiti kakas-angan a kinaulpit,” kinuna ti pannakangiwat ti Naciones Unidas. “Kayatda ti maawat ken maidayaw, ket mabalin nga awaten la ida dagiti kapatadanda no agbalinda a naturtured wenno naul-ulpit ngem kadagiti adulto.” Iti maysa a rinnanget idiay Africa, nasanay ken napilit a mangaramid iti nakas-ang dagiti ubbing a lallaki nga agtawen iti walo, kas iti panangpaltog iti bukodda a nagannak ken panangngurungor iti karabukobda. Dagiti nakumaw nga ubbing a babbai ti naaramid a para luto, para dalus, ken para ited iti seksual a linglingay kadagiti lallaki. “Manipud 50,000 agingga iti 200,000 ti mapattapatta a kaadu dagiti ubbing nga agdama a makiramraman iti gubat kadagiti 24 a panagraranget,” kuna ti magasin a Newsweek.
Kinatalged ti Cycad
Ibilang ti adu a botanist ti cycad Encephalartos woodii kas ti kararasayan a mula iti lubong. Isu nga idi inkeddeng ti Sud Africa a mangipatulod iti specimen iti daytoy umasping iti palma a mula iti tropiko idiay London’s Chelsea Flower Show itay napan a tawen, nagannadda babaen ti panangikabil iti puonna iti kontra agtatakaw a microchip a nakalupkopan iti kontra bakteria a cream. Masalsalaknibanen iti kastoy a pamay-an amin a cycad a maibiahe idiay Sud Africa, kuna ti New Scientist. Tapno malabanan dagiti agtatakaw, salsalakniban metten dagiti manangitalimeng a taga Sud Africa dagiti atap a cycad, babaen ti tulong ti mangtunton a sistema ti satellite.
Mapukpukaw a Kalub ti ‘Manhole’
Nasurok a 200 a residente ti Beijing ti natnag kadagiti manhole idi 1994, impadamag ti periodiko nga Economic Daily. Ti rason? Tinakaw dagiti mannanakaw ti nasurok a 2,000 a kalub ti manhole kadagiti kalsada ti kabesera ti China kabayatan ti tawen. Kaaduan ti naikuna a tinakaw dagiti migrante, a maawagan agalla-alla a populasion ti China. Umad-adu dagiti mannanakaw iti kalub kabayatan ti napalabas a dekada agraman ti umad-adu a populasion dagiti migrante iti siudad. Mailako iti nasurok a 100 a yuan ($12, E.U.) ti 60 a kilo a kalub. Dagiti nadangran a residente iramanna agpadpada dagiti magmagna ken managbisikleta.
Dagiti Kabbaro a Patarus ti Biblia
“Makadandanonen kadagiti tiendaan ti libro ti nagadu a kabbaro nga edision ti Biblia iti kabaruan nga Ingles,” kuna ti U.S.News & World Report. Napatauden dagiti Biblia nga agpaay kadagiti ubbing, atleta, lallakay, agtagibalay nga inna, amma, ken dadduma a grupo. Maysa, ti Black Bible Chronicles, ti “mangus-usar iti slang ken drama tapno biagen dagiti salaysay ti Biblia agpaay kadagiti African-American a teen-ager.” Ti sabali, ti The New Testament and Psalms: An Inclusive Version, padasenna ti gender-neutral a lengguahe. Naawagan ti Dios kas “Ama-Ina,” ket ti Anak ti tao nagbalin a “ti natauan.” Tapno maliklikan ti pannakasair dagiti kattigid a tattao, awagan dagiti managipatarus ti kannawan nga ima ti Dios kas “nabileg nga ima[na],” ket tapno maliklikan ti rasismo, saanen a maitupag ti kinangisit iti kinadakes. Ket ti maikatlo, ti New International Reader’s Version New Testament, ti iladawan ti managipablaakna kas ti “kaunaan pay laeng a Biblia a naisurat iti 2.9-grade reading level, ti kababaan iti paglakuan.” Ikonklusion ti artikulo: “No pagdadagupen, nasuroken nga 450 ti bersion ti Biblia iti laeng Ingles. No mairaman amin dagiti kabbaro nga edision a makadandanonen kadagiti paglakuan iti libro, mabalin a saanton a maikkat ti Biblia iti pakabigbigan kas ti kaaduan a malako.”
Parikut Kadagiti Nagan
Sangsanguen ti China, a nasurok a 1.2 bilion ti tattaona, ti bumasbassit a nakasagana a supply dagiti apelyedo. Sigun kadagiti managsirarak, 3,100 nga apelyedo laeng ti maus-usar sadiay, no idilig iti agarup 12,000 iti napalabas. Agarup 350 a milion a tattao—umasping iti mapagtitipon a populasion ti Estados Unidos ken Japan—pagririnnanudanda ti lima a kadawyan unay nga apelyedo: Li, Wang, Zhang, Liu, ken Chen. Kanayonanna, kadawyan met a maus-usar dagiti pareho a nagan. Idiay Tianjin, kas pagarigan, pagririnnanudan ti nasurok a 2,300 a tattao ti nagan a Zhang Li ken isuratda dayta kadagiti pareho a karakter, bayat nga adu pay ti mangusar iti pareho a panagibalikas ngem isuratda dayta iti naiduma a karakter. Kas resulta ti pannakariro, naaramiden ti adu a kamali a panangaresto, kamali a pannakaibus ti kuarta iti banko, ken operasion kadagiti napagkamalian nga indibidual iti ospital. Kasta met la ti parikut idiay Republic of Korea. Impakita ti survey idi 1987 a 1 iti tunggal 5 a tattao sadiay ti naapelyeduan iti Kim. Naiparit ti panagasawa ti tattao nga agkaapelyedo tapno maliklikan ti inbreeding. Nagresulta daytoy iti panagkabbalay ti rinibu a pagassawaan a saan a nairehistro ti kallaysada, isu a dida maikari iti seguro ken dadduma a benepisio. Nupay kasta, impaulogen ti korte suprema ti pagilian a maibilangen a legal dagita a panagasawa dagiti agkaapelyedo no agkallaysa pay la nga umuna dagiti agassawa idiay ballasiw taaw.
Naakusar Dagiti Babbai a Taga Rwanda
Masapul nga adda sungsungbatan dagiti babbai, agraman lallaki, iti pannakapapatay ti agarup 500,000 a tattao idiay Rwanda idi 1994, kuna ti organisasion nga Africa Rights a nakabase idiay London. “Rinibu a babbai ti pinapatay ti dadduma a babbai,” kuna ti report-da. “Di masinunuo ti kasaknap ti aktibo nga akem dagiti babbai iti panangpapatay. Saan a desgrasia daytoy. Pinanggep dagiti nangiplano iti holocaust nga iraman no mabalbalin ti adu a populasion—lallaki, babbai ken uray ubbing nga agtawen iti walo. Ginandatda a partuaten ti nasion dagiti extremist nga agkakadaraan babaen iti panangikisap iti kaputotan.” Adda kadagiti mapagtalkan a posision ti adu kadagiti babbai a nairaman—ministro iti gabinete, administrador iti rehion, madre, maestra, ken nars. Dadduma ti siaaktibo a nakipaset iti panangpapatay, a nagusarda kadagiti buneng ken paltog, bayat a nangsuporta dagiti dadduma babaen ti panagdir-ida kadagiti lallaki a mammapatay, babaen ti panangipalubosda a makastrekda kadagiti balay ken ospital, ken panangsamsam iti balbalay ken pananglabus kadagiti natay.
Nainkasigudan a Para Dalus
Ireport ti The Times ti London a mangipakpakita ti dadduma nga agsabong a masetas iti nakaskasdaaw nga abilidad a mangdalus ken pabaruen ti namulitan-petroleo a daga ti disierto. Natakuatan dagiti sientista nga iti lugar a kurang a 10 porsiento ti kadagsen ti petroleo ngem iti darat, narukbos dagitoy a mula, ken agtalinaed a naan-anay a nadalus dagiti ramutda. Ti rason? Minilion a bakteria nga agnanaed iti aglawlaw dagiti ramut ti mulmula ti mangagsep iti petroleo ken iruardanto dayta kas di makadangran a produkto. Nagtaud dagitoy a mula iti kadakkelan a pamilia dagiti mula, ti Compositae, a pakairamanan dagiti daisy, aster, ken adu a ruot. Isingasing dagiti sientista a maimula dagitoy tapno mapapardas ti panangdalus iti disierto idiay Kuwait. Uppat a tawen kalpasan ti pannakigubatna iti Iraq, namulitan pay laeng ti agarup 50 kilometro kuadrado iti disierto.
Panangusar Kadagiti Uloda
“Adu a kilometro ti pagnaen dagiti Africano a babbai nga agsusuon iti nadadagsen a pagkargaan ti danum wenno banga ti taraon a kaslattay awan a pulos ti sussusuonenda,” kuna ti magasin a Discover. “Natakuatan dagiti managsirarak a makasusuon dagiti babbai iti nadadagsen a karga a dida mangusar iti aniaman nga extra nga enerhia.” Makasusuon ti dadduma a babbai a taga Kenya agingga iti 20 porsiento iti kadagsenda a dida mabannog unay. Kasanoda a maaramidan dayta? Babaen ti panangsusuonda “iti awitda a naep-episiente nga amang ngem ti tattao a mangyabaday iti nadadagsen nga awitda wenno tattao a saan a nasanay a mangusar kadagiti uloda,” isungbat ti New Scientist. “Patien dagiti managsirarak a ti sekreto agpannuray iti kasla pendulum a panagtignay dagiti babbai.” No magnatayo, kaslatay la pendulum a kaipapananna nga agpallatingtayo, nga usarentayo ti dadduma nga enerhia agpaay iti sumaganad nga addang. Kadagiti taga Europa, bumassit ti kinaepisiente daytoy a pannakayakar ti enerhia bayat a dumagdagsen ti awit. Ngem kadagiti taga Africa a babbai nga agsusuon, manayonan ti aktual a kinaepisiente, tapno saan unay a mangaramid dagiti maselda iti kanayonan a trabaho. Nupay kasta, alaenna ti adu a tawen tapno makabesado ti pamay-an.
Ti “Jerusalem Syndrome”
Daytat’ “mangsapsaplit kadagiti turista a, gapu ta malapunos ti naespirituan a riknada iti kaaddada idiay Jerusalem, agbalinda a kombinsido nga isuda ti Manangisalakan, wenno dadduma a karakter ti Biblia, wenno naikkanda kano iti naisangsangayan a mensahe wenno pammilin ti Dios,” kuna ti magasin a Time. “Kaaduanna ti sigud nga addaanen iti sakit ti isip.” Maysa a barbasan a taga Italia, ti nasarakan nga agalla-alla kadagiti turod nga asideg ti Betlehem a nakakawes iti sako, a kunkunana nga isu ni Kristo. Maysa a lamolamo, nakaespada a lalaki, nga agtaraytaray iti Kadaanan a Siudad, ti agkuna nga adda misionna a mangpaimbag kadagiti bulsek. Maysa a nabaneg a taga Canada ti agkuna nga isu ni Samson ken “paneknekanna” dayta babaen ti panangikkatna iti metal a rehas iti tawa ti siledna idiay ospital sa naglibas. Dagidiay a nasaplit iti syndrome ti kadawyan a maipan idiay Jerusalem’s Kfar Shaul Psychiatric Hospital—saan a tapno maagasan no di ket agkalma tapno makaawiddanton sa agpaagas. Ay-aywanan ti ospital ti agarup 50 a kakasta a pasiente iti kada tawen, nangnangruna manipud Akin-laud a Europa ken ti Estados Unidos.