Panangalaw Manipud iti Mammapatay a Bagyo!

Iti intero a lubong, nagbalin a paulo ti damdamag ti panangdadael ni Bagyo a Mitch itay napan a tawen. Ngem bassit laeng ti naipadamag maipapan iti masansan a maingel a panangikagumaan dagiti Saksi ni Jehova a tumulong kadagiti biktima daytoy mammapatay a bagyo. Nabatad nga ipakita ti sumaganad a report nga agballigi ti pudno a Kinakristiano ken panagkakabsat, uray kadagiti kadadaksan a kasasaad.

IDI Oktubre 22, 1998, timmaud ti mammapatay iti baybay a masakupan ti abagatan a laud a Caribe. Nagbalin a bagyo dayta. Iti las-ud ti 24 nga oras, nagbalinen a napigsa a bagyo ket napanaganan iti malaglagipto latta buyogen ti panagaligaget ken panagleddaang​—Mitch. Idi pimmigsa, nagpaamianan ni Mitch. Idi Oktubre 26, nagbalinen a bagyo a Category 5, nga addaan iti napaut nga angin a 290 kilometro iti kada oras ken bigla a panagangin a nasurok a 320 a kilometro iti kada oras.

Idi damo, kasla sisasaganan ni Mitch a mangdupag iti Jamaica ken ti Cayman Islands. Ngem nagpalaud ti mammapatay ket nagdiretso idiay Belize, iti kosta ti Sentral America. Nupay kasta, imbes a rumaut, namutbuteng laeng ni Mitch iti taaw ti makin-amianan a kosta ti Honduras. Ket kalpasanna, kellaat a nagtignay ti mammapatay. Idi Oktubre 30, rinaut ni Mitch ti Honduras, ket adu ti pinapatay ken dinadaelna.

Dinupag ni Mitch ti Honduras

Impakaammo ni Mitch ti kaaddana babaen ti napigsa a tudo. “Agarup ala una iti agsapa, idi Sabado, Oktubre 31,” nalagip ni Víctor Avelar, maysa nga amin-tiempo nga ebanghelisador nga agnanaed idiay Tegucigalpa, “nangngegmi ti uni a kas man la nagpigsa a gurruod. Ti nagbassit a waig nagbalinen a napegges a karayan! Nayanud ti dua a balay, agraman dagiti aggik-ikkis a bumalay a napupok iti uneg.” Iti sabali a paset ti siudad, 32 a tattao ti natay iti panagayus ti pitak, agraman ti 8 a tattao a makipagad-adal iti Biblia kadagiti Saksi. Ngem awan ti natay a bautisado a Saksi.

Dagus a timmulong iti pakarigatan dagiti opisial ti Honduras, ket nangipasdekda kadagiti pagkamangan. Kasta met, immay timmulong ti internasional a grupo a naggapu iti adu a pagilian. Rinugian met dagiti Saksi ni Jehova ti nangidaulo iti itutulong, ta nalagipda dagiti sasao ti Biblia: “Aramidentayo koma ti naimbag kadagiti isuamin, ngem nangnangruna kadagidiay nainaig kadatayo iti pammati.” (Galacia 6:10) Naipasdek ngarud dagiti komite a tumulong no adda didigra. Gapu ta madlawda a napeggad ti kasasaad dagiti ili nga adda iti igid ti baybay, inorganisar ken kinabalan dagiti Saksi dagiti agalaw.

Nalagip ti maysa a Saksi nga agnagan iti Edgardo Acosta: “Idi Sabado, Oktubre 31, nangalakami iti bassit a bilog ket napankami iti nalayus a lugar. Nupay naalawmi ti dua a kabsat a lallaki,a nabigbigmi a kasapulanmi ti dakdakkel a bilog tapno maalawmi dagiti amin a kakabsat. Isu a nangalakami iti atiddog a bilog ket napankami iti maikadua a daras iti agsapa unay ti Domingo. Idi agangay, naibakuitmi amin a miembro ti kongregasion, agraman ti sumagmamano a kaarrubada​—aminda ket 189 a tattao.”

Timmulong ni Juan Alvarado a nagalaw idiay asideg ti La Junta. Nalagipna: “Nangngegmi ti panangyikkis dagiti tattao iti, ‘Arayatendakami! Isalakandakami!’ Daytoy idi ti kaalinggagetan unay a napasarak. Naan-anay a napupok dagiti kakabsat. Adu ti adda iti rabaw ti atep.” Inestoria ti nakalasat a ni María Bonilla: “Kasla taaw ti danum iti aglawlawmi. Nagsasangitkami.” Ngem naballigi dagiti panangikagumaan a mangalaw. Kuna ti nakalasat a ni Humberto Alvarado: “Dagiti kakabsat saandakam laeng nga inalaw no di ket inikkandakami pay iti pagtaengan, taraon, ken kawes.” Nalagip pay ni Humberto: “Imbaga kadakami ti maysa a lalaki a nakapaliiw iti panangalaw nga awan ti karelihionna a nangpadas a nangalaw kenkuana​—dagiti laeng Saksi ni Jehova. Isut’ kombinsidon a dagiti Saksi ni Jehova ti mangan-annurot iti pudno a relihion!”

Iti maysa nga ili a naawagan La Lima, adda grupo dagiti Saksi a napupok iti balay. Gapu ta umad-adalem ti danum iti aglawlawda, inabutanda ti bobida ket kimmalay-atda iti awanan ti bobida. Insalaysay ti maysa a Saksi nga agnagan Gabi: “Adda idi taraonmi nga umdas iti sumagmamano nga aldaw. Idi naibusen dagidiay, inrisgo ti maysa kadagiti kakabsat a lallaki ti biagna babaen ti itatapogna iti danum tapno agala iti niog. Tapno dikam agdanag, nagkansionkami kadagiti kanta ti Pagarian.” Nalagip ni Juan, maysa a ministerial nga adipen: “Dikam ninamnama a makalasatkami. Isu nga inkeddengmi ti agadal iti warnakan ti Biblia a Ti Pagwanawanan. Nagsasangitkami, ta pagarupmi a daydin ti maudi a panagadalmi nga agkakadua. Ti panagadal pinabilegnakami nga agibtur.” Nagtalinaedda iti walo nga aldaw, agingga a kamaudiananna inarayat ida dagiti grupo nga agal-alaw.

Nupay natalgeddan ken sibibiag, adu a nakalasat iti layus ti nangsaranget kadagiti narigat a kasasaad. Aklonen ti maysa a Saksi nga agnagan Lilian: “Nasaem unay ti mapukawan kadagiti personal a sanikua a kas kadagiti kawes, muebles, ken dagiti retrato ti pamilia. Idi nakitak ti balayko a napno iti pitak, basura, ken uray pay dagiti uleg, talaga a nakaal-alingget dayta!” Nupay kasta, naminsan manen a napaneknekan a nakapatpateg ti Nakristianuan a panagkakabsat. “Immay timmulong dagiti kakabsat,” nalagip ni Lilian. “Dinamag ni lakayko a saan a Saksi, ‘Kasano a mabayadanta ida kadagiti amin a trabahoda?’ Simmungbat ti maysa kadagiti kakabsat a babbai a kinunana kaniak, ‘Saanka nga agyamyaman kaniak. Kabsatnak!’”

Napasaran ti El Salvador ti Rungsot ni Mitch

Bayat a nagpalaud ni Bagyo a Mitch nga agturong iti El Salvador, kimmapuy dayta. Ngem napigsa pay laeng a pumatay. Okupado idi dagiti Saksi ni Jehova idiay El Salvador a mangipalplano iti Kombension Distrito a “Ti Dalan ti Dios iti Biag.” Nasurok nga 40,000 ti manamnama a tumabuno. Bayat nga umad-adani idi ni Mitch, kasla awan gundaway dagiti amin a kakabsat a makatabuno iti dayta a kombension. Immapaw dagiti karayan, a nanglapunos kadagiti apit, kalsada ken balbalay. Agsipud ta nakapuyen gapu iti pannakakalbo ti kabakiran, nakaro ti panagayus ti pitak a naggapu kadagiti turod.

Ni Nelson Flores ti mamangulo a manangaywan iti kongregasion dagiti Saksi ni Jehova iti ili ti Chilanguera. Idi agsapa ti Sabado, Oktubre 31, natakuatanna idi nariing nga awanen ti Chilanguera sadiay ayanna idi iti ballasiw ti karayan! Lima gasut a balay ti nayanud! Gapu ta agamak di la ket ta matay dagiti naespirituan a kakabsatna, ken dina pinampanunot ti kinatalgedna, timmapog ni Nelson iti adalemen a karayan. “Idi nakaballasiwak,” nalagip ni Nelson, “timmakderak ket nagpampanunotak. Inaldaw idi a lumablabasak iti daytoy a lugar, a nangaskasaba iti binalaybalay, ngem awanen makitak a pamiliar a pagilasinan!”

Agarup 150 a tattao ti natay iti dayta a rabii idiay Chilanguera. Nairaman kadagitoy ti sumagmamano a tattao a makipagad-adal iti Biblia kadagiti Saksi ni Jehova. Nupay kasta, awan ti natay a bautisado a Saksi.

Di nagbayag, nangrugin ti panagalaw. Inestoria ni Arístedes Estrada, a timmulong a nangorganisar kadagitoy a panagalaw: “Dikam napalubosan a mapan idiay Chilanguera. Umad-adalem pay la ti danum! Diakto malipatan ti pannakakitak kadagiti tattao nga agpapaarayat ngem binaybay-an dagiti agal-alaw a napilitan a mangikanawa iti biagda.” Idi agangay, nupay kasta, sitatalged a naibakuit dagiti amin a kakabsat. Dagiti Kingdom Hall ti nagserbi a pagkamangan. Mainayon pay, naipuesto dagiti Saksi kadagiti ospital, eskuelaan, ken dadduma pay a lugar tapno kitaenda ti nagnagan dagiti Saksi kadagiti listaan dagiti nasugatan ken awan pagtaenganna a tattao. Dagus a nangipaay dagiti lokal a kongregasion kadagiti kasapulan nga abasto.

Ngem saan a kanayon a nalaka ti pannakaitulod dagiti abasto kadagiti pakaurnonganda. Nagibiahe dagiti kakabsat a naggapu iti maysa nga ili a napanaganan iti Corinto iti adu a produktoda, ket natakuatanda a nabangenan ti dalanda iti nagreggaay a daga. Ti solusion? Kinurobda ti daga tapno makalasatda! Idi damo, nagbuya laeng dagiti agpalpaliiw a buyogen ti panagduadua. Ngem, idi agangay, natignayda a timmulong a nangwaya iti kalsada. Pitakpitak dagiti kakabsat a naggapu idiay Corinto a dimteng iti destinasionda ngem naragsakda a nangipaay iti kontribusionda.

Nagserbi ti sanga nga opisina ti Watch Tower Society a maysa kadagiti sentro a pakaurnongan ti tulong. Nalagip ni Gilberto, maysa a kameng ti sanga a timmulong a nagitulod kadagiti donasion: “Di nakapapati! Nakaad-adu ti simmangpet a lugan ta uray la masapul a matudingan dagiti boluntario nga agiturong kadagiti lugan iti pagparadaan ken iti kalsada iti sango ti sanga.” Adda napattapatta a naidonar a 25 a tonelada a kawes ken 10 a tonelada a taraon. Kinasapulan dagiti 15 a boluntario iti intero a lawas a manglasinlasin kadagiti kawes ken mangipatulod kadagitoy.

Lumabas ni Mitch Idiay Nicaragua

Limmabas ni Mitch iti asideg la unay ti beddeng ti Nicaragua ket dinidigrana met dayta a daga. Rinibu a balay ti nadadael, ket nargaay dagiti kalsada. Iti asideg ti ili ti Posoltega, ginaburan ti nagayus a pitak dagiti intero a purok​—ken ti nasurok a 2,000 a tattao.

Idi naammuan dagiti Saksi idiay Nicaragua ti didigra, naorganisar ti nasaknap a panangtulong. Naibaon dagiti boluntario a mangaramid iti makabannog ken napeggad a mision a mangsaranay​—ti agsapul kadagiti kakabsatda! Dua a grupo dagiti Saksi, maysa manipud iti León (maysa nga ili iti abagatan ti Posoltega) ken ti maysa manipud iti Chichigalpa (maysa nga ili iti amianan), ti napan idiay Posoltega, a tunggal kabsat awitna ti nadagsen a balkut dagiti abasto. Namakdaar dagiti agal-alaw a talaga nga imposible ti lumasat iti dalan a mapan sadiay, ngem determinado dagiti kakabsat.

Bigbigat pay idi Lunes, Nobiembre 2, dagiti kakabsat idiay León kinargaanda ti trak kadagiti abasto ken minanehoda agingga iti ayan ti nayanud a rangtay. Kalpasan ti panangdiskargada, nangbuangay dagiti kakabsat iti dua a grupo dagiti siklista: Maysa ti mapan idiay Posoltega, ket ti sabali mapan iti nalayus nga ili a naawagan Telica. Nagkararag pay nga umuna dagiti kakabsat. “Kalpasan ti kararag,” kuna ti maysa kadagiti agalaw, “nariknami ti kasta unay a bileg.” Kasapulanda dayta. Masapul a ballasiwenda dagiti dadakkel a kanal, a no dadduma babaen ti panagpadayusdosda iti pitak ken no dadduma ibaklayda dagiti bisikletada. Masansan a binangenan dagiti natumba a kayo ti dalanda. Ken masapul nga ibturanda ti makapaamak a pannakakitada kadagiti bangkay a tumtumpaw iti danum.

Nakaskasdaaw ta dandani naggiddan a simmangpet idiay Posoltega dagiti siklista a naggapu idiay León ken Chichigalpa! Nalagip ni Nerio López, a kadua dagiti nagalaw: “Narunoten dagiti goma ti bisikletak. Impagarupko a makaandurda laeng iti maysa wenno dua a kilometro.” Ngem, nakaandur ti bisikleta. Nabtak laeng ti dua a goma idi nagawidak. Nupay kasta, dagiti kakabsat ti immuna a simmangpet a timmulong. Anian a ragsakda idi naam-ammoda ti grupo dagiti Kristiano a kakabsat iti dayta a lugar! “Agyamanak unay ken Jehova ken kadagiti kakabsattayo ta sinuportaran ken tinulongandakami,” kinuna ti maysa a kabsat a babai. “Pulos a dikam impagarup nga umaydakam tulongan a dagus dagiti kakabsattayo.”

Daytoy ket umuna laeng iti sumagmamano nga ekspedision ti bisikleta a napan kadagiti nalayus nga ili, ket namin-adu a daras a dagiti kakabsat ti kaunaan a simmangpet a timmulong. Naimatangan ti ili ti Larreynaga dagiti simmangpet a 16 a kakabsat a lallaki a nakabisikleta! Nakalua dagiti kakabsat iti dayta a lugar gapu iti panangikagumaanda. No dadduma, masapul nga ibaklay dagiti siklista ti nasurok a 20 a kilo nga abasto. Imbaklay ti dua a kakabsat a lallaki ti nasurok a 100 a kilo nga abasto nga impan iti ili ti El Guayabo! Naliwliwa ti maysa a siklista a nangawit iti kabaelan ti bisikletana babaen ti panangmennamennana iti teksto ti Biblia idiay Isaias 40:29: “[Ni Jehova] ti mangpapigsa iti nakapuy: ken iti daydiay awan ti kabaelanna isu pawadwadenna iti pigsa.”

Nangibaon dagiti Saksi idiay Tonalá iti mensahero a mangibaga kadagiti natudingan a kakabsat a dandani maibusen ti taraonda. Idi simmangpet ti mensahero, nasdaaw idi naammuanna a naipatuloden dagiti abasto! Ket idi nakaawiden, addan taraon nga agur-uray kenkuana iti balayna. Nalagip ni Marlon Chavarría, a timmulong a nagitulod kadagiti abasto iti nalayus a lugar iti aglawlaw ti Chinandega: “Iti maysa nga ili, adda 44 a pamilia a Saksi. Nupay kasta, 80 a pamilia ti nagunggonaan gapu ta inranud dagiti kakabsat ti taraonda.”

Napaliiw dagiti agtuturay dagitoy a panangikagumaan a tumulong. Nagsurat ti mayor iti ili ti Wamblán kadagiti Saksi, a kunkunana: “Agsuratkami kadakayo no mabalin a tulongandakami. . . . Nakitami no kasano a tultulonganyo dagiti kakabsatyo ditoy Wamblán, ket kayatmi a maammuan no mabalin a tulongandakami met.” Timmulong dagiti Saksi ni Jehova babaen ti panangipatulodda iti taraon, agas, ken kawes.

Nakaro a Panangdadael Idiay Guatemala

Nabiit pay a pimmanaw ni Mitch idiay Honduras ken El Salvador idi rimmaut idiay Guatemala. Nariing ni Sara Agustín, maysa a Saksi nga agin-indeg iti abagatan ti Guatemala City, babaen ti dumaranudor a danum. Nagbalinen a dumaranudor a karayan ti rusod a pagtataenganna. Kanayon idi nga agtuktuktok kadagiti kaarrubana tapno iranudna ti kinapudno a masarakan iti Biblia. Ngem nagbalaybalay ita a mangikagkagumaan a mangriing kadakuada! Kalpasanna, nagayus ti pitak iti turod, a nanggabur iti adu a balay ti kakaarrubana. Nangala ni Sara iti pala ket tinulonganna dagiti nakalasat, nga inaonna ti pito nga ubbing manipud iti kapitakan. Gapu ta maysa a kumadrona, ni Sara ti nangpaltot iti maysa kadagitoy nga ubbing. Ngem nakalkaldaang ta maysa kadagitoy a balasitang nga agnagan Vilma ti nairaman kadagiti natay. Nabiit pay a nakaipaima ni Sara iti literatura ti Biblia kenkuana.

Nupay kimmapuyen ni Mitch, adu nga apit, rangtay, ken balbalay ti dinadael ti sagadsad a panagtudona. Naipatulod ti adu nga abasto iti lokal a sanga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova idiay Guatemala, ket naikeddeng a mausar ti dadduma nga abasto a pangtulong kadagiti kakabsat idiay Honduras. Tangay adu a rangtay ti nadadael ken nalayus ti eropuerto, masapul a maipatulod dagiti abasto babaen ti panaglayag. Insalaysay ni Frede Bruun, nga agserserbi iti sanga nga opisina: “Nangarkilakami iti walo-metro a bilog a naaramid iti fiberglass ket nagitulodkami iti agarup sangatonelada nga agas ken taraon. Kalpasan ti nakaam-amak a biahe iti nadaleg a baybay, simmangladkami met laengen iti puerto ti Omoa, nupay narusepkami.”

Idi Nakapanawen ni Mitch

Kumapkapuyen ni Mitch idi adda iti abagatan a daya ti Mexico. Babaen iti arig panagbugsotna, nupay kasta, nagpaamianan a daya ni Mitch ket sirurungsot a limmasat iti abagatan a Florida, E.U.A. Ngem di nagbayag, kimmapuyen ni Mitch. Nagsublin idiay Atlantico ken sipapartak a nagpukawen. Idi Nobiembre 5, nakanselaren dagiti amin a pakdaar maipapan iti bagyo.

Dadduma nga eksperto inawaganda ni Mitch a “ti bagyo a kaaduan ti pinapatayna a limmasat iti Western Hemisphere iti napalabas a dua a siglo!” Ti naudi a bilang dagiti natay nalabit nadanonna ti 11,000; rinibu pay a tattao ti mapukpukaw. Nasurok a tallo a milion ti naawanan iti balay wenno nakaro ti napasaranda. Insennaay ni Presidente Carlos Flores Facusse, ti Honduras: “Napukawmi ti in-inut nga imbangonmi iti 50 a tawen.”

Adu kadagiti Saksi ni Jehova ti naawanan iti balbalay gapu ken ni Mitch. Nakalkaldaang ta iti adu a kaso, naanud payen ti daga a nakaipatakderan idi dagiti balayda! Nupay kasta, inyurnos dagiti Saksi ni Jehova a tulongan dagiti adu a mangtarimaan wenno mangbangon manen iti balbalayda.

Dagiti nakaam-amak a didigra a kas ken Bagyo a Mitch ket nasaem a pammalagip nga agbibiagtayo iti “napeggad a tiempo a narigat a pakilangenan.” (2 Timoteo 3:1-5) Dumteng laeng ti napaypayso a salaknib kadagita a didigra inton imatonan ti Pagarian ti Dios daytoy a planeta. (Mateo 6:9, 10; Apocalipsis 21:3, 4) Kaskasdi, agyaman dagiti Saksi ni Jehova ta awan kadagiti kakabsatda ti nakettel ti biagda a direkta a gapu ken ni Mitch.b Ti panagtulnogda kadagiti bilin iti lugarda maipapan iti panagkamang ken ti nasayaat nga urnos dagiti lokal a kongregasion tinulonganna ti adu a nagbakuit a sitatalged.

Bayat ti napalabas a sumagmamano a bulan, inkagumaan dagiti Saksi ni Jehova kadagiti nabagyo a daga nga itultuloy dagiti naespirituan nga aramidda. Idiay El Salvador, kas pagarigan, nayurnos a matulongan dagiti biktima ti bagyo a tumabuno iti kombension distrito a naangay sumagmamano laeng nga aldaw kalpasan a nakapanawen ni Mitch. Naarkila dagiti bus a pagluganan, ken nayurnos dagiti pagdagusan. Nayurnos pay a maagasan dagiti agsakit tapno makatabunoda met! Naballigi ti kombension, nga adda kangatuan a bilang ti timmabuno nga 46,855​—ad-adu pay ngem ti ninamnama. “Mariribukankami iti kapadasanmi,” kuna ni José Rivera, kabsat a taga El Salvador a dinadael ni Mitch ti balay ken negosiona. “Ngem simmayaat ti riknami a nagawid gapu ta naimatanganmi ti kinamanagpadagus dagiti kakabsat.” Naipadamag nga immadu unay ti bilang dagiti tumabtabuno kadagiti gimong dagiti Saksi ni Jehova kadagitoy a lugar​—a kas direkta a resulta ti pannakapaliiw dagiti taga ruar kadagiti panangikagumaanmi a tumulong.

Ngem nalabit dagiti Saksi a mismo ti nakarikna iti kadakkelan nga epekto dayta a napasamak. Kuna ni Carlos, a maysa a nakalasat iti layus idiay Honduras: “Diak pay napadpadasan idi ti kastoy. Nariknak a mismo ti ayat ken panangipateg dagiti kakabsatko.” Wen, dumtengto ti aldaw a malipatanton ti panangdadael ni Bagyo a Mitch. Ngem dinto malipatan ti ayat nga impakita dagiti Saksi ni Jehova, nga adu kadagitoy ti nangirisgo iti biagda a tumulong kadagiti kakabsatda.

[Dagiti Footnote]

[Kahon/Ladawan iti panid 19]

Timmulong Dagiti Kaarruba a Saksi

IDI impakdaar dagiti agipakpakauna iti kasasaad ti paniempo a dupagen ni Bagyo a Mitch ti Belize, nagsagana ti nasion maipaay iti epektona. Tangay imbilin ti gobierno nga agbakuit dagiti amin nga adda iti igid ti baybay ken dagiti nababa a lugar, napan dagiti Saksi ni Jehova iti kabesera a siudad ti Belmopan, dandani 80 a kilometro nga agpauneg wenno iti dadduma nga ili nga adda iti nangatngato a disso.

Naimbag laengen ta nailisi ti Belize iti rungsot ni Mitch. Ngem idi nadamag dagiti kakabsat idiay Belize ti kasasaad dagiti kakabsatda idiay Honduras, Nicaragua, ken Guatemala, nagidonarda kadagiti taraon, kawes, nadalus a danum nga inumen, ken kuarta.

Kinapudnona, ti kasta nga itutulong gagangayen kadagiti kakabsat iti kabangibangda a luglugar. Dagiti Saksi idiay Costa Rica nagipatulodda iti uppat a dadakkel a container ti taraon, kawes, ken agas. Nagibangon dagiti kakabsat idiay Panama iti uppat a sentro nga agawat, manglasinlasin, ken agempake kadagiti naidonar. Iti sumagmamano laeng nga aldaw, nasurok a 20,000 a kilo a tulong ti naurnong. Nagkomento ti maysa a lalaki a saan a Saksi: “Pagarupko a numero uno dagiti militar iti panangorganisar iti itutulong. Ngem ita, makitak a dagiti Saksi ni Jehova ti numero uno.” Rinugianen a sarungkaran dagiti Saksi daytoy a lalaki tapno iranudda kenkuana dagiti kinapudno ti Biblia.

Nangipaay ti maysa a kabsat a lalaki nga agnegnegosio iti lugan iti kasla trailer ken maysa a tsuper (saan a Saksi) a mangipan kadagiti tulong idiay Nicaragua. Dagiti opisial iti Panama ken Costa Rica saandan nga impaalagad dagiti kasapulan iti aduana idi pinalubosanda ti trak a lumabas kadagiti beddengda. Nangidonar ti maysa a gasolinaan iti umdas a gasolina a mangpunno iti dua a tangke ti trak​—umdas nga agpapan ken agawid! Idiay Nicaragua, saan met nga impaalagad dagiti opisial ti aduana ti pannakasukimat dagiti pakete. “No daytoy ket naggapu kadagiti Saksi ni Jehova, din masapul a sukimatenmi,” kinunada. “Awan a pulos ti parikutmi kadakuada.”

Saan a mabalin, nupay kasta, ti agbiahe a mapan idiay Honduras babaen ti kalsada. Ngem babaen ti embahada nayurnos ti maysa a kabsat a babai nga agtartrabaho sadiay Embahada ti Honduras ti libre a pannakaipatulod dagiti tulong babaen ti eroplano! Naipatulod ti nasurok a 10,000 a kilo nga abasto iti kastoy a wagas.

Makapainteres ta dadduma a saan a Saksi ti talaga a natignay iti itutulong dagiti Saksi. Sumagmamano a kompania ti nagidonar kadagiti karton, tape dispenser, ken dagiti pagkargaan a plastik. Dadduma ti nagidonar iti kuarta ken nangipaay iti diskuento. Dagiti empleado iti eropuerto idiay Panama natignayda a nangnangruna a nakakita iti nasurok a 20 a boluntario a Saksi a timmulong a nagidiskarga iti donasion a maipatulod idiay Honduras. Iti sumaganad nga aldaw, simmangpet ti sumagmamano kadagitoy a trabahador iti eropuerto nga addaan iti donasion a nakolektada iti ummongda.

[Kahon iti panid 20]

Umasping nga Itutulong Idiay Mexico

BASSIT ti sinagaba ti Mexico a panangdadael ni Bagyo a Mitch. Ngem sumagmamano a lawas sakbay a binagyo dayta a mammapatay ti Sentral America, adda nakaro a panaglayus iti probinsia ti Chiapas. Agarup 350 a komunidad ti nalayus; sumagmamano nga ili ti nalapunos.

Natural a ti panaglayus ket nangpataud iti adu a pakarigatan kadagiti Saksi ni Jehova iti dayta a lugar. Nupay kasta, masansan a nakatulong ti nasiglat a panagtignay dagiti panglakayen iti lokal a kongregasion a nangpabassit iti epekto ti bagyo. Kas pagarigan, iti maysa a bassit a komunidad, binisita dagiti panglakayen ti tunggal miembro ti kongregasion ket pinakdaaranda dagitoy nga agkamangda iti Kingdom Hall no agtultuloy ti tudo. Patienda a ti Kingdom Hall ti katalgedan a patakder iti dayta a komunidad. Idi parbangon, nalayus ti ili gapu ti panagtipon ti dua nga immapaw a karayan! Dagiti Saksi​—ken adu a kaarrubada​—nakalasatda iti didigra babaen ti panagkamangda iti atep ti Kingdom Hall. Awan ti uray maysa a Saksi a natay.

Kaskasdi, agarup 1,000 a Saksi idiay Mexico ti napilitan nga umakar kadagiti pagtaengan nga impaay ti gobierno. Agarup 156 a pagtaengan dagiti Saksi ti naan-anay a narba, ken 24 ti nadadael. Mainayon pay, pito a Kingdom Hall ti naan-anay a narba.

Gapuna, naorganisar ti innem a komite a tumulong tapno maipaay ti kasapulan dagiti Saksi ni Jehova ken dagiti kaarrubada. Dagus a naiwaras dagiti taraon, kawes, ules, ken dadduma pay nga abasto. Kinapudnona, idi napakaammuan dagiti opisial iti dayta a lugar maipapan iti kasaknap ti panangtulong, kinunada: “Uray pay ti buyot militar dina kabaelan nga aramiden dayta iti kasta a kapartak.”

Nabayagen nga agdindinamag ti kinamapagpiaran dagiti Saksi ni Jehova, ket masansan a pagimbaganda daytoy. Kas pagarigan, idi nagkiddaw ti maysa a grupo ti tattao iti tulong dagiti lokal nga autoridad, napagsaludsodanda no adda asinoman a Saksi ni Jehova iti komunidadda. Idi imbagada nga adda, kinuna dagiti opisial kadakuada: “Iyegyo ngarud ditoy ti maysa kadakuada tapno maitedmi dagiti tulong kenkuana!”

Apag-isu ti pananggupgop ti panglakayen iti lokal a kongregasion idi insuratna: “Sinalimetmetan dagiti kakabsat ti positibo a kababalin nupay adda kastoy a didigra. Nupay agpeggad a mismo ti biagda, adu a kakabsat kadagiti asideg a komunidad ti immay a nangted iti taraon kadakami ken kadagiti publikasion ti Biblia tapno mapabilegkami. Adu ti rumbeng a pagyamananmi ken Jehova.”

[Mapa/Ladawan iti panid 14]

(Para iti aktual a pannakaurnosna, kitaem ti publikasion)

Mexico

Guatemala

Belize

El Salvador

Honduras

Nicaragua

Costa Rica

[Ladawan iti panid 15]

HONDURAS

◼ Karayan Guacerique

[Dagiti ladawan iti panid 16]

EL SALVADOR

◼ Kangrunaan a Kalsada iti Chilanguera

◼ Nakalasat ni José Lemus ken dagiti babbalasangna, agraman ti Kingdom Hall

◼ Ni José Santos Hernandez, iti sanguanan ti nadadael a balayna

[Dagiti ladawan iti panid 17]

NICARAGUA

◼ Immuna a grupo dagiti siklista a napan idiay Telica

◼ Siraragsak nga inawat dagiti Saksi idiay El Guayabo dagiti naisupot a taraon

[Dagiti ladawan iti panid 18]

NICARAGUA

◼ Imbangon manen dagiti boluntario ti damo kadagiti adu a pagtaengan

◼ Timmulong dagiti Saksi manipud kadagiti lokal a kongregasion a mangempake kadagiti sinupot a taraon

[Ladawan iti panid 18]

GUATEMALA

◼ Timmulong ni Sara a nangaon iti pito nga ubbing iti kapitakan