Batik—Naisalsalumina a Tela ti Indonesia
NAKABAYBAYAGEN ti batik ngem nalatak latta. Iyar-aruat dayta dagiti natatan-ok kadagiti naranga nga okasion ken us-usaren met dagiti negosiante kadagiti lokal a tiendaan. Nagpintas, namaris, ken nagadu ti pagpilian. Ngem ania ti batik? Kasano a maaramid? Nagtaudanna? Ania ti nadumaduma nga usarna ita?
Nabayagen ti pakasaritaan ti tela a batik. Maaramid ti diseniona babaen ti espesial a teknik ti panagtina. Nagbalin dayta a napateg a paset ti biag ken kultura dagiti taga-Indonesia. Nalatak met iti intero a lubong dagiti umasping a tela.
Panagdanggay ti Tina ken Allid
Maar-aramid ti tela a batik babaen ti maysa a bassit a remienta a gambang a nakargaan iti narunaw nga allid tapno manomano a maidrowing ti komplikado a disenio. No nagmagan ti allid, mayuper ti tela iti tina. Agtalinaed ti natural a kolor dagiti paset ti tela a naikkan iti allid gapu ta di maalian dayta. Masansan a maulit-ulit ti proseso. Mausar ti nadumaduma a kolor ti tina tapno makapataud kadagiti namaris a disenio.
Idi katengngaan ti maika-19 a siglo, dagiti gambang a pangtatak ti nausar a pangikabil iti allid. Naparpartak dayta ngem iti pagdrowing a remienta ken mausar tapno agpapada ti disenio ti maaramid a batik. Bayat ti maika-20 a siglo, ti nadisenioan nga iskrin ket rinugianen nga usaren dagiti pabrika ti tela. Adda pay la dagiti magatang a batik a manomano a naaramid. Ngem dagiti naaramid iti pabrika ti kaaduan a mailaklakon.
Cotton (lanilia) ken seda ti gagangay a maar-aramid a batik. Naala dagiti pagtina kadagiti natangkenan a bulong, kayo, ukis ti kayo, ken rekado, nupay maus-usar met dagiti artipisial a pagkolor. Sakbay a nausar ti allid, nausar met ti lana ti nateng, taba ti animal, ken uray ti pitak a pagaramid kadagiti disenio. Ita, masansanen nga artipisial nga allid ti maus-usar. Ngem maar-aramat met ti napaglaok a paraffin ken allid ti uyokan.
Nabayagen Ngem Dinto Malaus
Awan ti makaammo no kaano ken sadino ti damo a nakaaramidan ti batik. Adda sumagmamano a rigis ti batik idiay China a naikuna a naaramid idi maika-6 a siglo C.E. Saan pay la a nalawag no kaano a nasursuro ti Indonesia ti teknikda nga agaramid iti batik. Ngem idi maika-17 a siglo, adda ebidensia a nainegosio ti batik iti uneg ken ruar ti Indonesia.
Kadagiti naglabas a dekada, lalo a limmatak ti batik ken nagbalinen a simbolo a pakabigbigan ti pagilian nga Indonesia. Idi 2009, kas pammadayaw iti nabayagen a pakasaritaan ti batik ti Indonesia ken ti impluensiana iti kultura ti pagilian, inraman ti UNESCO ti batik kas paset ti patawid ti kultura ti Indonesia iti sangatauan wenno “Intangible Cultural Heritage of Humanity.”
Batik a Kawes
Adu ti tradisional a pamay-an a panangisuot, panangikupin, ken panagaramid iti batik depende iti patpatien ken an-anito dagiti umili. Kaaduan kadagiti probinsia ti Indonesia ti addaan iti bukod ken gagangay a kolor ken disenio ti batik. Kas pagarigan, natayengteng ti kolor ti batik iti amianan a kosta ti Java ken masansan a nadisenioan iti sabsabong, tumatayab, ken dadduma pay nga animal. Ngem kadawyan a manmano la ti kolor ken masansan a geometriko ti disenio ti batik iti sentral a Java. Adda nairekord nga agarup 3,000 a disenio ti batik.
Ti maysa a tradisional a kawes a batik ket ti selendang—maysa nga abiday wenno lupot nga iyabaday ti babbai. Masansan a pangyabaday dayta iti maladaga wenno pangikargaan kadagiti nagatang iti tiendaan. Ngem maus-usar met dayta a dalungdong no napudot ti paniempo.
Agusar met dagiti lallaki iti uklop a maawagan iti iket kepala. Ti kuadrado a batik ket maiputipot iti ulo a kas iti turbante. Masansan a maibilang dayta kas disente nga iyaruat kadagiti seremonia.
Ti sabali pay a nalatak a batik a kawes ket ti maibidang a rektanggulo a tela a maawagan iti sarong. No dadduma, madait ti agsipungto daytoy a tela tapno mabalin a mayusong iti bagi ken maisukibot iti siket a kasla nalawa a tapis. Ti sarong ket agpada nga us-usaren ti lallaki ken babbai.
Maus-usar ti tela a batik iti dandani aniaman nga estilo ti kawes, ordinario man wenno nagarbo a bestida. Ngem maus-usar met dayta kas maikuadro a ladawan, dekorasion, mantel, kubrekama, ken dadduma pay. Kadagiti tiendaan idiay Indonesia, makakita dagiti turista kadagiti bag, sandalia, lampshade, ken supot ti laptop a naaramid iti batik. Nagadu ti pakausaran ti batik—talaga a naisalsalumina a tela dayta!
[Ladawan iti panid 23]
Ti bassit a remienta a gambang a nakargaan iti narunaw nga allid a manomano a pangdrowing iti komplikado a disenio
[Ladawan iti panid 23]
Ti tela a nadisenioan iti allid ket maulit-ulit a maisawsaw iti tina
[Dagiti Ladawan iti panid 23]
Kawes a Batik
1. Selendang
2. Iket kepala
3. Sarong