Ti Kaiyulogan dagiti Damdamag
Bungbunga ti Relihion
Ti pannakaikomersio ti relihion ti nangiturong iti “kinadakes, imoralidad ken dadduma pay a porma iti kinaawan ti disiplina kadagiti ig-iglesia,” kuna ti patriarka iti Iglesia Metodista iti Nigeria. Inaminna, a sigun iti Daily Times iti Nigeria ti iglesia adda pasetna iti panagadu ti krimen iti sosiedad ti Nigeria babaen ti “panangdawat ken panangawat kadagiti sagsagut manipud kadagiti kriminal ken dagiti dakes nga opisiales iti publiko.” Imbagana pay a ti di umiso a kababalin dagiti relihiuso a papangulo ken miembro ti namagbalin iti iglesia a “lugar a pakaaramidan ti kinadakes, panagkusit, ken imoral nga ar-aramid.”
Ni Femi Abbas, maysa a managkomento maipapan kadagiti ar-aramid ti Islam, ti nanginaig met iti panagadu iti krimen iti panagadu dagiti tattao a sumrek kadagiti nakomersialan a relihiuso a grupo. Iti panagsuratna iti National Concord iti Nigeria, napaliiwna a dagiti papangulo daytoy a grupo nagun-odanda dagiti paspasurotda babaen “kadagiti nasasam-it a panagsasao, kinalaing ken ti abilidad a mangringbaw kadagiti dadduma,” ket isut’ nagkomento a dagitoy ti “aglinged laeng iti abbong ti pammati.”
Dagiti kakasta a dakes a bungbunga ti inanamaen no ti relihion ipamaysana dagiti namaterialan a bambanag. Paneknekanda ti kinapudno ti padto ti Biblia a “kadagiti maudi nga al-aldaw” dagiti tattao “managayatdanto iti pirak, . . . nga addaanda iti langa ti kinasanto ngem libakenda ti pannakabalin dayta.” “Didanto maanusan ti nasayaat a sursuro, no di ket, idinto nga adda gagatel kadagiti lapayagda, mangummongdanto kadagiti mannursuro kas mainugot iti kinagaramugamda met laeng.” Iti kasumbangirna, ti pudno a relihion mainanama a mangipaganetget kadagiti naespirituan a bambanag imbes a namaterialan a bambanag. Dayta ti mangtignay kadagiti tattao a nadayaw ti panagbiagda nga agbalin a nasaysayaat nga umili ken kasta met matalek nga adipen iti Dios.—2 Timoteo 3:1-5; 4:3; Mateo 6:19-21, 33; 7:16-21.
Panangagas iti Sintomas, Saan nga iti Sakit
“Dagiti Briton a Babbai Makagun-oddan ti Pildoras nga Awan Pammalubos,” kasta ti mabasa iti paulo ti damdamag iti The New York Times. Impalgak ti artikulo: “Babaen iti 3-kontra-2 a botos, ti linteg ti House of Lords kunaenna a dagiti nagannak awananda iti naan-anay a kalintegan a mangituray kadagiti annakda ket ti linteg masapul a makitunos iti agbalbaliw a sosial a kababalin.” Kas banag daytoy a pangngeddeng, dagiti dodoktor a Briton mabalindan ti legal a mangiresita iti kontraseptibo kadagiti babbai a nababbaba ngem 16 ti edadna a di mangal-ala iti pammalubos kadagiti nagannak. Daytoy a paglintegan ti upper house iti Parliamento a Briton ti indayaw ti Labor Party, ti British Medical Association, ken dagiti nadumaduma nga asosasion iti panagplano ti pamilia.
Ti panggep daytoy a linteg ti makuna a ‘panangtimbeng iti di tarigagayan a panagsikog ken aborsion.’ Ngem saan kadi a ti kasta a panangtaming iti narikut ken umad-adu a parikut agbanag iti panangagas laeng kadagiti “sintomas”? Saan kadi a pakarukodan ti tiempotayo a dagiti manangaramid ti linteg, a suportaran dagiti dodoktor ken dagiti sosial nga organisasion iti maysa a pagilian a pagpannakelna ti Nakristianuan a tradision, ket mangipaulog iti linteg a saan a direkta a mangpaadu iti “sakit” nga imoralidad kadagiti tin-edyer?
Kinapudnona ti kasayaatan a pamay-an a mangsalaknib kadagiti tin-edyer a babbai a mangiparangarang kadagiti kakasta a “sintomas” ti di matarigagayan a panagsikog ken aborsion isu ti panangisuro kadakuada kadagiti moral a pagalagadan a mangsalaknib kadakuada manipud iti di umiso a kababalin iti sekso. Ti napaneknekanen a pangarigan kadagiti kakasta a pagalagadan isu ti Biblia, nga isu met ti panangagas itoy a “sakit” iti umiso a lugarna—kadagiti nagannak a makinrebbeng iti umiso a kababalin dagiti annakda.—Efeso 5:5; 6:1-4.
Biag Kasanguanan ti Pannakaipasngay
“Nasaksakbay ngem ti pagaruptayo idi, dagiti sentido ti di pay naipasngay mangrugin nga agparang; ken nasapsapa pay ngem ti nabiit pay a napapati, dagiti nasayaat a kasasaad ken abilidad iti utek mangrugin a mapataud.” Kasta ti insurat dagiti autor iti polieto a Life Before Birth, nga impablaak ti Federal Minister of Youth, Family and Health idiay Pederal a Republika ti Alemania idi 1984. Saritaenda ti di pay naipasngay a biag a kas biag iti “nakarasrasi a pormana,” nga itudtudoda a “ti damo a singgalut ti ubing kadagiti dadakkelna napormadan iti aanakan.” Kunaenda a nupay no adu a sientista ti dati a mamati a ti di pay naipasngay a biag aglasat pay laeng iti panagbalbaliw, nga agtaud iti selula nga agbalin nga ikan ket kalpasanna agbalin nga amphibian sakbay ti panagbalinna a tao, daytoy a teoria ti din maawat gapu ta ti “siensia nakaaramiden kadagiti rinang-ayan.” Mamatidan nga ‘awan ti serioso a mangikalintegan a ti di pay naipasngay a biag ket saan a natauan a biag. Ti tao saan nga agbalin a tao iti damo a paset ti pannakaipasngayna.’
Dagitoy a nasarakanda ti maitunos iti pamay-an a panangmatmat ti Namarsua iti di pay naipasngay—kas maysa a sibibiag a parsua. Iti panangkablaawna iti Namarsuana, ti adipen ti Dios a ni David nagsurat: “Sika ti nangbungon kaniak idiay aanakan ni inak. Agyamanakto kenka ta nakaam-amak ken nakaskasdaaw ti pannakaaramidko . . . Dagiti matam nakitada daydi bagik a di pay nabukel, ket ita librom naisuratda amin.”—Salmo 139:13, 14, 16.