Ti Tulbek iti Pudno a Relihion
ITI daytoy maika-20 a siglo, umad-adu a tattao ti agkunkuna a kamengda ti Nakristianuan a relihion a nangnangruna ngem dagiti dadduma. Kaskasdi daytoy a siglo isu ti kariribukan iti natauan a historia. Apay daytoy a panagsupadi?
Ti maysa, adu dagiti di mangipaspasnek iti relihionda. Kadakuada, ti Kinakristiano ket maysa a gagangay laeng a banag, saan a maysa a dominante a puersa iti panagbiagda. Mainayon pay, dagidiay agkunkuna a seriosoda iti relihionda umay-ayonda kadagiti adu nga agsusuppiat a pammati agraman pay kadagiti agduduma a moral a pagalagadan. Ken nabingaybingayda iti panagduduma ti nasion, rasa, ken ti kasasaad ti ekonomia. Mainayon pay, agbibinniktimada iti maysa ken maysa, nga uray pay mangidadanes, manggubat, ken mangpapatay iti maysa ken maysa. Gapuna, dagiti dua a kadadakkelan a gubat iti historia ti kangrunaanna a nagdadangadangan dagiti “Kristiano” a nasnasion.
Ania a konklusion ti maadaltayo manipud iti daytoy? A ti Kinakristiano saan nga isu ti pudno a relihion wenno adda dakkel a nagdumaan ti basta panagkuna ti maysa a maysa a Kristiano ken ti aktual a panagbalin a maysa a Kristiano. Sigun ken Jesu-Kristo, ti namunganay iti Kinakristiano, ti maikadua a konklusion isu ti umiso. Iti maysa nga okasion, nagsao maipapan kadagiti dadduma nga umaw-awag kenkuana kas “Apo, Apo.” Iti sabali a pannao, ibagbagada a Kristianoda, nga aw-awatenda ni Jesus kas Apoda. Ket agbalinda nga okupado unay nga agar-aramid ti pagarupenda a nasken nga ar-aramid iti naganna. Ket kaskasdi kunaento ni Jesus kadakuada: “Uray kaano dikayo am-ammo! Umadayokayo kaniak, dakayo nga agar-aramid ti dakes.”—Mateo 7:22, 23.
Pudno unay, awan kadatayo ti mayat a maadda iti kasta a kasasaad! Gapuna kasanotay a maikeddeng no datayo dagiti pudpudno a Kristiano wenno saan? Adda aya ti tulbek nga agturong iti pudno a relihion?
Ti Tulbek
Wen, adda. Siempre, ti Kinakristiano ramanenna dagiti adu a bambanag. Kas pangarigan, ti pudno a Kristiano masapul a maaddaan iti napigsa a pammati iti Dios, ta no “awan ti pammati saan a mabalin nga ay-ayuen a naimbag [ti Dios].” (Hebreo 11:6) Masapul nga isu met ti makiraman kadagiti umiso nga ar-aramid. Namakdaar ni adalan a Santiago a “ti pammati nga awanan ar-aramid natay.” (Santiago 2:26) Mainayon pay, impaganetget ni apostol Pablo ti kinapateg ti pannakaadda ti “umiso a pannakaammo iti pagayatan [ti Dios] iti amin a kinasirib ken naespirituan a pannakaawat.” (Colosas 1:9) Ngem awan kadagitoy a bambanag ti mangted ti tulbek ti Kinakristiano.
Ti kinapudnona ket, mabalin nga addaantay iti nasayaat a pannakaammo iti Biblia ken napigsa a pammati ken mabalin nga okupadotayo met iti naimbag nga ar-aramid, ngem mabalin a datay pay met latta dagiti imitasion a Kristiano. Kasano a posible dayta? Inlawlawag ni apostol Pablo: “No agsaoak koma agraman kadagiti dildila dagiti tattao ken dagiti anghel ngem awan koma ti ayatko, nagbalinak koma kas bronce nga aguni wenno piangpiang nga umaweng. Ket no kupikupak koma ti talunggading ti pammadto ket ammok koma dagiti isuamin a palimed ken ti amin a sirib ket no kupikupak koma ti isuamin a pammati a mabalinko koma a garawen dagiti bambantay, ngem awan ti ayatko, awan met pategko. Ket no iwarasko koma dagiti isuamin a kukuak tapno maipakan kadagiti napanglaw, ket iyawatko koma ti bagik tapno mapuoran, ngem awan ti ayatko, awan koma ti magunggonak.”—1 Corinto 13:1-3.
Wen, ti tulbek iti panangbigbig iti pudno a relihion isut’ panangapresiar a daytat’ naibatay iti pudpudno nga ayat. Ti pammatitayo, ti naimbag nga ar-aramidtayo, ken ti umiso a pannakaammo naskenda, di mabalin nga awan. Ngem no ditay watwatwaten dagita a buyogen ti ayat, no datayo ti maseknan, bassit ti pakagunggonaan. Apay dayta? Aniat’ mamagbalin ti kualidad ti ayat a kasta unay a manglab-aw iti kinapategna?