Desdes nga Awan Inggaanna
Kas salaysayen ni Eva Carol Abbott
NAIYANAKAK idi 1908, iti bulan ti Disiembre ken iti maika-21 nga aldaw, kada Grace Pearl ken William Reuben Vaughan. Ti lugar ket iti maysa a pagtalonan nga asideg idiay Emporia, Kansas, E. U. A. Manipud Emporia immakarkami kadagiti katantanapan ti Colorado, a sadiay ti biag ti nakarigrigat ken nakaladladingit. Addaankami ti maysa a kamarin maysa a ruida ti angin (windmill), ken maysa a balay nga inladawan ni nanangko kaniak nga umas-asping iti kotse ti perokaril. Adda ti maysa a nagdakkelan a kusinana ken sabali pay a dakkel a siled a namagtipon ti maysa a sala ken ti siled a pagturogan.
Nupay kasta, dadduma kadagiti sumagmamano a kaarrubami, ti agnanaed kadagiti kinalian nga abut iti daga. Dagitoy a pagtaengan ti kagudua adda iti ngato ti daga ken kagudua ti adda iti babana. Bayat ti paset dagiti nakabaybayag a kalam-ekna, dagiti kalapawda ti maabbungotan a naan-anay iti niebe. Kadagita nga okasion dagiti nagannak kaniak umawatda ti awag babaen iti telepono manipud kadagiti di makaaon iti niebe a kaarrubada (uray napanglawda, ket adda met latta ti teleponoda) a salsaludsoden no ania ti orasen, ket kalpasan ti pannakaibagana kadakuada, ti sumaruno a saludsodda ket, ‘Kayatyo a sawen iti rabii wenno iti aldaw?’
Ti sumagmamano a daras iti makatawen dagiti managhomestead, kas pannakaaw-awagmi idi, ti mapan kadagiti kabakiran a no maminsan iti sumagmamano nga aldaw tapno agpukan kadagiti adigi. Dagiti adigi ti maibunton a nangatngato iti maysa a kariton a guyodento dagiti napipigsa a bunggoy dagiti kabayo ket maipanda idiay ili a maisukat ti taraon, nga isuda ti abasto iti kalam-ekna, ken iti bin-i iti kalgaw a maimulanto a pagapitan. Kadagitoy a tiempo ni nanang ti agmaymaysanto a kaduanak, ket kadagiti nakabaybayag a rabii busbosennanto ti panagbasa ken panangul-ulitna a panangbasa iti Bibliana agingga iti nakarabrabiin. Napigsa ti pammatina a ti Dios ket addaan ti maysa nga ili, ket isut’ mangsapsapul iti desdesda.
Idi agtawenak iti tallo, immakar dagiti dadakkelko iti maysa a pagtalonan idiay Kansas nga asideg ti bassit nga ili ti Kiowa. Ti paset ti panagdaliasatmi ti naaramid iti maysa a kariton, a ti atepna ti inabbongan ni tatangko iti luna. Nagsakitak idi iti makunkuna a grippe (umas-asping iti trangkaso), ket malaglagipko pay nga agid-iddaak iti rabaw ti maysa a maleta iti datar ti kariton, a nakapimpintas ken nakaim-imeng a buybuyaek ti agpallapallayog a lampara manipud iti atep a luna iti ngatuen ti ulok. Sinapsapuannak ni nanangko iti pinaglalaokna a mantika, turpentino, ken lana ti karbon. Malaglagipko pay no anian a nagsayaat ti riknana ken makapagin-awa ken ti ayat a kakkakuyog dayta.
Ti Pangrugian dagiti Desdes
Nairaman kadagiti laglagip ti kinaubingko isu ti iyaakarmi idiay Alva, Oklahoma. Kaskasdi a ni Nanang sapsapulenna pay laeng ti dana a mangiturong iti “ili ti Dios.” Maysa nga aldaw nakita ni Nanang ti sumagmamano a polieto ti Biblia nga adda iti balkonmi. Di nagbayag kalpasan dayta ni tatangko ti inasitgan ti maysa a colporteur (amin-tiempo a ministro) iti maysa a tiendaan a pagtartrabahuanna, a nangipakita kenkuana ti maysa kadagiti tomo iti Studies in the Scriptures ni C. T. Russell, ti umuna a presidente ti Watch Tower Society. Nupay ni Tatang ginatangna ti libro, ni Nanang ti nangbasa iti dayta ket nalasinna ti mensahe a naggapu iti isu met laeng a gubuayan kas kadagiti polieto a naibati iti balkonmi.
Ni Tatang ti inawis ti colportuer iti maysa a gimong iti panagadal ti Biblia iti dayta a rabii. Pinilina ti saan a mapan, ngem ni Nanang ti napan, nga inkuyognak. Diak unay malaglagipen ti itatabuno iti daytoy a gimong, ngem dagiti detalye ti namin-adu a daras a nangnangngegak ken ni nanangko. Addada idi agarup 10 wenno 12 a timmabuno, ket ti saludsod a ta, “Kasano ti ipapataytayo?” Maysa a kabsat a babai a timmabuno ti simmungbat, “Kas maysa nga awan nakemna nga animal.” Nakellaat ni Nanang. Isut’ simminga: “Dispensarennak, ngem ti pannakaawatko patienyo kadi a mataytayo kas maysa nga awan nakemna nga animal?” Ti kabsat a lalaki a mangidadaulo ti gimong simmungbat: “Kayatmo aya nga ukagen ti Eclesiastes 3:19-21 ket basaem dayta a bukodmo?”
“Pinalubosandak a nangsinga iti dayta intero a gimong babaen iti saludsodko a nagsasaruno ket inyibusda ti intero a rabii a nangsungsungbat kadakuada,” makaay-ayo nga ibagbaga ni Nanangko kaniak. Malaglagipko pay ni Nanang a nakaragragsak idi agawid. Pudno unay nasarakannan ti ili ti Dios ken ti kurso ti panagbiag a kayatna a suroten. Adtoyen ti pangrugian ti desdes!
Daytoy ket idi 1913. Di nagbayag addan ti panangipabuya ti pelikula ti Watch Tower Society ken ti pabuya ti slide, a “Photo-Drama of Creation.” Ni Nanang ti maragragsakan unay kas maysa kadagiti attendants bayat ti pannakaipabuyana iti maysa a teatro idiay ili. Dagidiay a tawtawen sadi Alva ket makaparagsakda unay iti puso ni Nanang. Ibagbagak pay kenkuana, “Nanang, umis-isemka itan, ket dati met a saanka a kasta unay.”
Itattan ni Nanang ti nangalan iti natibker a takderna a maipaay iti kinapudno. Daytoy ti panawen a mapappapati a dadduma kadagiti Estudiante ti Biblia ket maipandanto idiay langit iti uray “ania nga aldaw itan,” gapuna ti maysa a nanam-ay a panagbiag a maripripirip ti dadduma kadakuada ti dandanin umay. Ngem saan a kasta ken ni Nanang. Isu ti saan unay nga interesado iti insigida nga ipapan idiay langit. Ni Nanang ti ‘okupado unay,’ kas ti panagkunana, ‘agsursuro, agad-adal, a mapan kadagiti panaggigimong, ken makiraman iti panangikaskasaba ti naimbag a damag ti Pagarian.’
Di nagbayag bimmaran ti Gubat Sangalubongan I, ket daytoy ti nangiyeg ti pannakaidadanes manipud kadagiti umili. Malaglagipko pay a kinuyogko ni Nanang iti panagbalaybalay nga agpappapirma iti dawat iti gobierno ti E.U. a wayawayaanda ni Kabsat Rutherford ken dagiti pito a kakaduana manipud iti pagbaludan idiay Atlanta, Georgia, a sadiay ti di nainkalintegan a nakaibaludanda. Ngem adda maysa a banag a nangpilit kadakami nga immakar manen.
Ti gubat nagpatinggan, ket ti epedemia ti trangkaso katibokna. Ti trangkaso ti nangpakapsut unay a pisikal ken ni Nanang. Imbalakad ti Doktor ken ni Tatang nga isu ti iyakarna idiay umabagatan a California a sadiay nasaysayaat bassit ti klima. Nakagtengkami idiay Los Angeles ket nagtaengkami idiay Alhambra, maysa kadagiti aglawlaw iti siudad. Sadiay sinangok ti kadakkelan a pangngeddeng iti panagbiagko.
Idi 1924 siak ken ti gayyemko a balasang ti naglugan iti tren nga agturong Los Angeles tapno tumabuno iti pompon ti maysa a Kristiano a babai a dinungdungngomi unay. Idi agaw-awidkamin, napagsaritaanmi ti tema maipapan iti konsekrasion (itan maaw-awaganen dedikasion). Itan nangrugiak a nangpanunot a sisiserioso ti mismo a panagbiagko ket daytoy ti nakisaritaak ken ni Nanang. Daytoy ti nangibanag iti panangsukimatko iti tema babaen ti panangusarko kadagiti immaldit manen ti Watch Tower a pagbasaan, a binasak ti isuamin maipapan iti konsekrasion agingga iti tawen 1908. Di nagbayag kalpasan dayta indedikarkon ti biagko ken ni Jehova, ket idi Oktubre 1925 nabautisaranakon.
Dagiti Kakadua iti Desdes
Maysa nga aldaw idi 1927, naibaga kaniak nga adda ti maysa a kabsat a lalaki nga agnagan Herbert Abbott a kayatna ti makiam-ammo kaniak. Nakellatak, ta diak pay am-ammo no siasino daytoy a kabsat. Ngem di nagbayag ti pannakaammok iti dayta. Gapu ta ammonan nga agtawenakon iti 18 ken nakonsagraranen iti dua a tawen ti nangay-ayo kenkuana. Nagam-ammokami, nagarem ti tallo a bulan, ket nagkasarkami idi Hulio 1927.
Siak ken ni Herbert ti gimmatang ti maysa a balay idiay nagpintas a katurturodan ti Pasadena. Maysa nga aldaw idi primavera ti 1928, inserrekko dagiti sursuratko, nga inramanna ti impormasion ti panagpayunir. Iti rabii idi a nagawiden ni Herbert manipud pagtrabahuanna, insingasingko ti kapanunotan nga ilakomi ti balaymi ket sumrekkamin iti amin-tiempo a serbisio kas payunir. Kinunana a no situtulokak a mangisuko iti agdama a pamay-an ti panagbiagmi, dinanto kunaen ti saan.
Inawatmi ti teritoriami a Charles City, Iowa, a matrabaho kalpasan ti itatabuno iti kumbension idiay Detroit, Michigan. Idi nadanonen ti kalgaw dagiti planomi a maipaay iti panagpayunir nakompleton, ngem iti pannakakellaatmi naammuanmin a siak ti masikog. Ania ngay ti aramidenmi? Ti panagbalbaliw ti planomi itan ket kaiyariganna koma ti panagkuna: “Ammomi, Jehova, a mabalinmo nga aywanan ti dua kadakami ngem saan a ti tallo.”
Kalpasan ti kumbension, siak ken ni Herbert ti napan idiay nakaidestinuanmi idiay Charles City. Ket idi agarup maikawalo a bulanen ti panagsikogko, nakitami a nainsiriban ti panagsubli idiay Los Angeles. Idi karrugi ti Enero ti 1929, naipasngay ti nagpintasan nga anakmi a babai a ni Perousia Carol. Ngem ti rag-omi kenkuana ti pimmaut laeng ti siam a bulan. Idi Oktubre isu ti natay.
Ti kari ni Jehova maipapan iti panagungar isut’ kangrunaan iti is-isipmi. Nupay kasta, ni patay ket maysa a kabusor, ket ti pannakakita iti bassit a balasitangmi a natay ti pudno a nakalkaldaang! Ti nakasensennaay a kapanunotan a ti inay-ayatmi nga anak ket agid-idda iti nalamiis a daga ti inagasan ti pannakaammomi iti Sao ti Dios. Isut’ basta matmaturog laeng; isunto ti agtalinaed iti laglagip ni Jehova. (Juan 11:11-14, 23-25) Pudno unay, isu ti addaan iti nakabaybayagen a pannaturog, ngem maysa nga aldaw iti masanguanan isunto ti mariing ket paneknekanna a pudno ti Sao ti Dios. Ti tarigagayko ti agtultuloy nga isunto ti agnanayon a mangyeg iti dayaw iti naindaklan a nagan ni Jehova.
Dagiti Desdes ken dagiti Magmagna iti Desdes
Naminsan manen nagplanokami iti panagpayunir. Iti sumaganad a Marso gimmatangkami iti maysa a naatepan ti luna a trailer a mabalin nga agkupit ti tuktokna ket insukatmi ti luganmi a mabalin a pagluganan ti pito a pasahero nga Studebaker a maipaay iti maysa a Model A Ford a mangguyod iti trailermi. Iti kasta nangrugi ti 25 años kadagiti desdes ken dagiti trailers.
Ti bassit a trailer a nakaragragsak a nagtartaray kadagiti kalsada ti pimmaut para kadakami iti nasurok a walo a tawen. Ti kalawa ti datarna a ta 4 x 5 pie (1.2 x 1.5 m), ket ti lugar a paglutuan isut’ maysa a tabla nga 11 x 12 pulgada (28 x 30 cm) no mairuar. Adda met dua a nagsayaat a kama, adda dua ti pagsaanganna a dalikan a de gasolina, sangatimba a danum, maysa a lampara a de gasolina, maysa a paginuduan nga agus-usar ti lana ti karbon, maysa a palanggana, maysa a tabla a paglabaan, maysa a plantsa a de gasolina, ken maysa a pagplantsaan. Adda met ti maiyalis-alis nga estante iti ngato ti dalikan, nga addaan iti bassit a kabinete a pagiduldulinan iti nagpintasan a Haviland china nga alikamenmi, nga isut’ maysa a regalo iti panagkasarmi. Maysa a rabii limmukay dagiti tornilio ti estante ket natinnag ti estante iti maysa a nagpigsa a pannakatnagna. Natnag met ti lampara a de gasolina a nakabalinsuek, nga awan met ti aniaman a panangdangranna malaksid ta dagiti nakaay-ayat a platomi narumekrumekda!
Iti namin-ano a daras sinuksukatanmi ti luna iti tuktok ti trailermi. Tapno maaramidan daytoy gumatangkami iti napuspuskol pay a luna nga us-usaren dagiti mannalon a mangabbong kadagiti kakaykayuanda a kahel no paasukanda ida. Kartibenmi dagiti canvas ket saminto daiten ida babaen iti nagkurba a dagum agingga a ti tuktok ti trailer ti naatepanen.
Ti Lunes isu ti aldaw a panaglabami. Aglabakami ken balnawanmi dagiti lupot babaen iti danum a sinakdo manipud iti waig, karayan wenno manipud iti bubon ti ili ken naipapudot iti apuy iti ruar. Addaankami met iti bassit a makupinkupin a pagurnuan, nga isut’ us-usarek a pagaramidan ti kankanen para kadagiti pangngaldaw iti umay a lawas. Itan sisasaganakamin a mangsaranget kadagiti karit iti baro a teritoriami.
Kadagiti 1930’s adda idi ti panagruar manipud kadagiti taltalon nga agturong kadagiti siudad. No maminsan sursurotenmi ti maysa a kalsada nga agsikkosikko iti sumagmamano a milia iti ballasiw dagiti bambantay ken gingginget nga agturong iti maysa a balay, ket masarakan laeng a ti balay ket awan met gayam ti taona. Tapno masolbar daytoy a problema, agusarkami kadagiti largabista a mangkita no addada dagiti nakabalaybay a luplupot, wenno adda ti asuk manipud kadagiti simburio, wenno nalabit adda bakbaka iti arubayanda. Daytoy ti mangikonomia iti tiempo ken ti gasolina. Siempre dikami kanayon makita no adda ti maysa a balay idiay kalsada, gapuna agsaludsodkami kadagiti kaarruba no ti maysa a kalsada ket agturong iti maysa a balay.
Naminsan dikami ammo no ania ti aramidenmi. Adda ti maysa a ranso 15 milias (24 km) iti ballasiw ti bantay, ngem saan a masigurado dagiti kaarruba no adda ti asinoman a tao iti balayda. Ti gasolina a para ti panagdaliasat iti sumaruno nga aldaw ti masapul a mausig. Asidegkami idi iti maysa a nalitnaw a waig idiay bantay agarup 4 wenno 5 pie (1.2-1.5 m) ti kalawana, ket ni Herb mawaw unay. Isut’ nagparintumeng tapno uminum, idi maysa a banag a sumilapsilap ti nangawis iti matana. Ingaw-atna ti imana ket napidutna manipud idiay karayan dagiti sinsilio a kantidad ti sumagmamano a doliar. Gapuna, saankamin a nagduadua ket nagtuloykami latta. Daytat’ maysa a nabayag, ken narigat a panagbiahe ket ti makinkua iti ranso saan nga interesado ngem naammuanmi a ti teritoria ket nasakopan met laengen, ket ti makinkua iti ranso ti immawat iti maysa a pammaneknek.
Dagiti Kapadasan iti Desdes
Kadagiti adu a tawtawen, nagadu dagiti nakaay-ayat a kapadasanmi, ken dagiti pay nakakatkatawa. Kas pangarigan, adda idi ti tiempo a naipasangokami kadagiti managderraaw idiay Corning, California. Uppat a sabali pay a kakabsat a babbai ken siak ti timmulong ken ni Aleck Bangle (maysa itan a misionero idiay Jamaica), idi isu ti kabkabilenda. Addada nasurok sangagasut nga agbuybuya, iti kalsada, nga amin palpalakpakanda ti manangidadanes. Itatta makapakatawan no malagipko pay ti pananguksotko ti nangato ti takongna a sapatosko ket minalok ti ulo ti manangidadanes idi agrukob koma a dumanog ken ni kabsattayo nga Aleck!
Ti Mayo 29, 1940, a ruar ti Consolation (nga isu itan ti Awake!) ti adda idiay abbongna ti retrato ti maikatlo a presidente ti America, ni Thomas Jefferson, ken ti bandera ti America. Yantangay kadagidiay nga al-aldaw ket al-aldaw ti riribuk ken panangidadanes, nariknak a kanayon a nasayaat ti panangitugot ti sumagmamano kadagidiay a ruar iti bagko ti magasin, kaso kasapulak ti maysa. Pudno unay, maysa a Sabado bayat a mangaskasabakami iti lansangan, inasitgak ti dua a lallaki nga adda idiay pagsulian. Ti maysa, a nauyong ti panagruprupana a lalaki, ti siuuyong a nagkuna: “Bueno, balasangko, no addaankan ti maysa nga addaan iti bandera ti America, iti abbongna alaek dayta, ngem dakayo a Saksi ni Je—-” Sakbay a makaibbet pay ti maysa a sao, ti sungbatko, siempre, ket: “Ay, Apo, maragsakanak ta addaanak iti daydiay maysa a banag a kayatmo,” ket inruarko dayta nga isyu manipud iti bagko ti magasin. Simmardeng a pagun-unienna dagiti sinsilio iti bulsana, limmabaga pay, nagat-at, ket intedna ti kontribusion—ket intedko met kenkuana ti magasin!
Addaanak pay ti sabali a makaay-ayo a panawen, idi nga iwarwarasmi ti naisangsangayan a polieto kadagiti amin a klero—The Kingdom, the Hope of the World. Iti maysa a balay, maysa a klero ti nagparang. Isut’ di pulos interesado iti panangawat iti dayta, ngem ti bilin kadakami ket isu ti panangibatimi iti dayta kadagiti ruangan no mabalin, gapuna siraragsak a kinunak: “Adtoy ti kopiayo, Apo, ket idissok laeng dayta ditoy para kadakayo.” Nagpusiposakon a pumanaw, ket apaman a magmagnaak idiay dalan, ti polieto ti nagtayab a limmabas kaniak ket nagdisso iti daga nga asideg iti maysa a lugnak. Pinidutko dayta, ta diak kayat nga ibati dayta sadiay, ngem iti dayta a kanito maysa a dakkel nga aso a ngumerngernger ti kumamkamat kaniak, inagawna ti polieto manipud iti imak, ket nagsubli ken ni Apona, ti klero. Gapuna daydiay diak maiyawat, isut’ inyawat ti aso!
Idi 1953, ni Nanangko, ni Herbert, ken siak ti nagtalinaeden idiay Sacramento. Agsipud ta ti salun-at ni Herbert ti mangparparigat kenkuanan, masapul ti inkami panangbalbaliwen iti padron ti panagbiagmi. Masansan agyamyamanak ken ni Jehova iti panangbendisionna kaniak iti maysa a matalek nga ina ken maysa a nasungdo nga asawa. Agpadpada nga isuda ti awanen, ta inawatdan ti nailangitan a gunggonada. Natay ni Nanang idi 1975; naturpos met ni Herbert ti naindagaan a trabahona idi Setiembre 1980, idi agtawen ti 82. Ti panagladingit ti kaskasdi pay latta a dakkel, ngem no pampanunotek dagiti tawtawen ti panagserserbimi a dua, siakon ti maliwliwa. Ket ammok a nikaanoman awanto ti pagpatinggaan ti desdes, ta ni Jehova, babaen ken Jesu-Kristo nga Anakna, isu ti Giyak iti desdes a dumanon agingga iti kinaagnanayon.