Agtutubo—Agannadkayo Kontra iti Doble a Panagbiag
“Agrag-oka, O agtutubo a lalaki, iti kinaagtutubom. . . Ngem ammuem a gapu amin kadagitoy a bambanag iyegnakanto ti Dios iti pannakaukom.”—ECLESIASTES 11:9.
1, 2. Aniat’ adda a pagarigan maipapan ti maysa nga agtutubo a doble ti panagbiagna?
MANIPUD kinamaladaga napadakkelak iti maysa a Nakristianuan nga aglawlaw, iti tengnga dagiti Saksi ni Jehova,” insurat ti maysa nga agtutubo. “Kaskasdi, ti biagko, uray idi addaak pay iti pagtaenganmi, ti naan-anay a kasungani dagiti pagannurotan ken panagpampanunot dagiti dadakkelko. Ti biagko iti kadakkelan a pasetna ti nalulok a panagbiag, iti awan pannakadisiplinana a panagbiag iti lubong.”
2 Intuloy a kinuna ti agtutubo: “Uray pay sakbay a nagtengko ti edad a sangapulo, rinugiakon ti makiay-ayam kadagiti dua a lubong iti inggat’ kabaelak—tapno maakseptar ken makigayyem idiay eskuelaan ken kaskasdi maakseptar pay met laeng dagiti nagannak kaniak. Idiay eskuelaan timmuladak iti inggat’ kabaelak no maipapan iti estilo ken kababalin. . . Ngem idiay balay interamente a naidumaak. Siak ti nasayaat kababalinna a Kristiano a namnamaen dagiti dadakkelko.”
3. (a) Ania a panagtalek ti adda kadatayo, ngem aniat’ adda a mabigbigtayo? (b) Aniat’ nangtignay ti panangiturongtay ti atensiontayo kadagiti agtutubo?
3 Ammomi a ti kababalin daytoy nga agtutubo ket saanna nga iladladawan ti kaaduan kadakayo nga agtutubo iti kongregasion. Ti kaaduan kadakayo, manginanamakami, ti napudno kadagiti dadakkelyo ken iti kongregasion, ken daytoy ti mangparagsak ti puspusomi. Maigiddato iti dayta, ammomi a dadduma agparang nga aginlilinteg, ngem iti inggat’ kabaelanda, ilemlemmengda met kadagiti natataengan ti maysa a dakes a kurso. Gapuna ti saludsod ket: Dakayo aya ti kita ti persona a pagarupenyo a pampanunotenmi a kinataoyo, wenno addaankayo ti doble a panagbiag? Salsaludsodenmi daytoy saan nga iti espiritu a kasla agsapsapul ti basolyo, no di ket, agsipud ta inay-ayatdakayo ken kayatmi a matulongankayo a mangtagiragsak ti kina-agtutuboyo babaen iti panagbiagyo a makaay-ayo ken ni Jehova.—Eclesiastes 11:9, 10; 12:14; 2 Corinto 5:10.
4. Kasano nga uray dadduma a natataengan adda met doble a panagbiagda, ngem aniat’ nakita iti nabiit kadagiti agtutubo?
4 Kaskasdi, mabalin a maisaludsodyo: ‘Apay a dakami nga agtutubo ti purpuruanyo? Dagiti met ngay natataengan?’ Awan duadua nga uray isuda masapul nga agannadda met kontra iti doble a panagbiag. Ni Giezi, a babaonen ni Eliseo, ti nagtignay a makaallilaw, a padpadasenna nga abbongan ti kinapudno nga isut’ immawat ti sagsagut ken ni Naaman. (2 Ar-ari 5:20-26) Ken ni Ananias ken Safira a natataengan, ket nagulbodda babaen ti panagkunada nga inteddan kadagiti apostol ti intero a naglakuanda iti talon—a kayatda a pagbalinen ti bagida a nakasaysayaatda—idinto a ti kinapudnona inlemmengda ti dadduma iti kuarta para iti bagida met laeng. (Aramid 5:1-4) Ngem, ti rason, no apay nga iturturongmi ti atension kadakayo nga agtutubo a ta kaawatan nga adda ti idudur-as kadagiti paspasamak iti daytoy a problema kadakayo.
Apay Dadduma Nagturongda iti Doble a Panagbiag
5. (a) Apay a dadduma nga agtutubo doble ti panagbiagda? (b) Kasanot’ masansan a pannakatrato dagiti agtutubo nga addaan nadayaw a panagbiag, ket gapu itoy aniat’ aramiden dagiti dadduma?
5 Apay daytoy? Intudo ti maysa nga agtutubo ti kangrunaan a rason, a kunana: “Diak kayat a mapukaw dagiti gagayyemko babaen iti pannakaidumduma.” Pudno a babaen ti panagbalin a naidumduma iti nasayaat a pamay-an masansan pagbalinenna ti maysa a pakaibuntonan ti pananglais. (Idiligyo iti 1 Pedro 3:16; 4:4) Tapno maliklikan daytoy ken tapno magun-odanda ti panangawat dagiti kapatadanda, dadduma nga agtutubo agbartekda wenno makirelasionda iti sekso. Maysa a 13-años a babai a saan a Saksi, nga A amin ti gradona ken kanayon a makipaspaset iti diskusion iti klase, ti nagsinnaay: “Nikaanoman saanto nga interesado dagiti lallaki iti maysa a pagaammona a nalaing kas kaniak. . . .Pampanunotek a pababaen dagiti gradok wenno dadduma pay tapno rumagsak ti reputasionko.”
6. Kasano a naimpluensiaan ni Pedro iti di umiso a kababalin, ket gapu itoy kasanot’ rebbeng a panangapektar daytoy iti pangngeddengtayo kadagiti agtutubo?
6 Makapainteres ta, uray met ni apostol Pedro mismo ti naminsan pinanunotna nga ad-adda ti langana, wenno ti dayawna, a nangnangruna ngem ti panagaramid ti ammona nga umiso. Idi simmarungkar dagiti Kristiano a Judio manipud Jerusalem idiay Antioquia, naglikud ket simmina manipud pannakitimtimpuyogna kadagiti Kristiano a Gentil gaput’ butengna a mababalaw dagiti Judio gaput’ pannakilalaokna kadagitoy a Gentil. (Galacia 2:11-14) Idinto ta uray dagiti natataengan a Kristiano natnagda iti impluensia dagiti kapatadanda, pagsidsiddaawan pay laeng aya a dagiti bassit kapadasan nga agtutubo maaramidanda met dayta?—Proverbio 22:15.
7. Aniat’ mabalin manggargari iti dadduma nga agtutubo a maaddaan ti doble a panagbiag?
7 Ti mainaig a rason no apay dadduma nga agtutubo agbibiagda ti doble a panagbiag a ta patienda a maikapkapisda iti pagraragsakan. Mangmangngegda dagiti dadduma nga agtutubo idiay eskuelaan a pagsasaritaanda dagiti ar—aramidda-nga anian a nagmayat ti party da, ti nakaay-ayat a musika, ti panagiinum, ti droga, anian a napalalo a pannakaulawda! Wenno mangngeganda nga anian a laingna, ti lalaki wenno babai, a makiungngo ken makirelasion iti sekso.’ Gapuna ti tarigagay a maramanan dagitoy a bambanag ti maparasuk, ket dagiti agtutubo maimpluensiaanda a mangpadas iti kunkuna ti Biblia a “dagiti aglabas a ragragsak ti basol.”—Hebreo 11:24, 25; 1 Corinto 10:6-8.
8. Aniat’ pamunganayan a rason a dagiti agtutubo maaddaanda ti doble a panagbiag?
8 Nupay kasta, ti kangrunaan a rason a dadduma nga agtutubo doble ti panagbiagda a ta ni Jehova ken ti um-umay a baro a lubong ti saan a pudpudno kadakuada. Saanda a talaga a patien dagiti kari ni Jehova wenno dagiti pakdaar a maipapaay babaen iti Saona ken ti makitkita nga organisasionna maipapan kadagiti ibunga ti isusukir ken ni Jehova. (Galacia 6:7, 8) Saanda a kas ken Moises, a maipapan kenkuana kuna ti Biblia: “Kitkitaenna idi ti gunggona [ti Dios]. . .. Ta nagtalinaed a kasla kitkitaenna ti saan a makita.” Ken Moises, ni Jehova ken ti karkarina ti pudnoda. Ngem dagidiay doble ti panagbiagda awananda ti kasta a pammati. Ti la makitkitada ket daydiay kayat ni Satanas a makitada—ti kinasilap ti sistemana. Gapuna kamatenda ti aglabas a ragragsak ti basol ket kaskasdi, kagiddan dayta, agparangda a kasla nakasansantoda.—Hebreo 11:26, 27.
Nagannak, Mabalin nga Adda Biangyo
9. (a) Kasano nga adda pakairamanan dagiti nagannak iti kaadda ti doble a panagbiag dagiti annakda? (b) Aniat’ masapul nga apresiaren dagiti natataengan ken pagalertuanda nga aramiden?
9 Ti agtutubo a naadaw iti pangrugian ti nagkuna: “Ti namagbalin kaniak a saan a popular idiay eskuelaan ti nangyeg pannakaakseptar ken isem ti anamong idiay balay. Ngem kasapulak ti ad-adda pay ngem dayta. Kasapulak ti maysa a pagkaptak, pakisarsaritaak, ken pagipudnoak, ket diak maal-ala dayta kadagiti dadakkelko.” Nagannak, naannnadkayo aya nga awan biangyo iti kaadda ti doble a panagbiag dagiti annakyo? Ik-ikkanyo aya ida ti personal nga tension ken panangiwanwan a kasapulanda? Masapul nga apresiaren dagiti natataengan ti napalalo, makapakapuy-pammati a panangparigat a sangsanguen dagiti agtutubotayo idiay eskuelaan ket agbalin nga alerto a mangaramid iti isuamin a mabalin a mangparegta ken tumulong kadakuada.—Salmo 73:2, 3; Hebreo 12:3, 12, 13.
10. (a) Responsabilidad dagiti nagannak ti mangiturong ti panagusiusoda iti ania? (b) Aniat’ masansan nga ibungana no dagiti nagannak mapaayda a mangted ti panangiwanwan?
10 Masansan ti salsaludsod ti agtutubo maipapan iti pannakirelasionna kadagiti kameng ti kasunganina a sekso, maysa a tema a, daksang-gasat, ket lislisian ti adu a nagannak. “Nikaanoman saandak a kasarsarita iti puso-ti-puso,” sinalaysay ti maysa a 15-años nga honor student. “Amin a naadalko maipapan ti sekso ti inadalko a kabukbukodak. . . Mababainak unay a mangiruar iti dayta numan pay nagadu koma ti kayatko a maammuan.” Ania ti resultana? Kunana: “Ti di makitkita a pader ti pumuskol a pumuskol iti nagbabaetanmi ken kadagiti dadakkelko, ket nagbalinak a nakaus-usiuso, maag ken nalaka a maap-apektaran a babai.” Wen, ti babai ti natinnag iti seksual a panagabanse ti maysa nga agtutubo a lalaki, ngem asino ti pagarupyo a nakiraman ti responsabilidad iti daytoy?—Proverbio 22:3; 27:12.
11. (a) Kasano a maipakita dagiti nagannak nga inay-ayatda dagiti annakda? (b) Kasano ti mabalbalin a panangabrasanto dagiti agtutubo ti kasta a panagayat?
11 Nasken unay nga ipakita dagiti nagannak kadagiti annakda nga isudat’ pudpudno nga inay-ayatda babaen ti panangbusbos ti tiempo a kaduada ida, a makiranranud kadagiti kumpidensial a panagsasao, ken panangipaay kadagiti pagalagadan. (Proverbio 15:22; 20:18) “Mamatiak a no talaga nga inayatdak nagaramidda koma kadagiti pagannurotan,” kuna ti sabali pay nga agtutubo. Uray no dagiti agtutubo sakiten ti nakemda dagiti pagalagadan ken pagannurotanyo itatta, iti kamaudianan taliawendanto dagita a buyogen ti panangapresiar. Maysa nga agtutubo ti nagsurat ken nanangna: “Kas maysa a kanayon a mangsusuot kadagiti pagbeddengan, nga agsapsapul kadagiti nalukneng a paset ken pamay-an tapno makalisi kadagiti nainget a pagalagadan ken pagannurotan, agyamyamanak unay ta iniggamanyo a siirut ti rienda kaniak.” Gapuna ipakita nga inayatyo dagiti annakyo babaen ti panangsapul a sumurotda kadagiti paglinteganyo. Sapay koma ta saankayo a bumiang iti panagbiagda ti doble a panagbiag babaen ti pannakapaayyo a pagtalinaeden a silulukat dagiti linea ti komunikasion wenno babaen ti pannakapaayyo nga adda sadiay inton kasapulandakayo!
12. Ania a di nainsiriban a kababalin ti dadduma a nagannak ti makagapu iti kaadda ti doble a panagbiag dagiti annakda?
12 Mabalin a mapabasol met dagiti nagannak iti medio naiduma pay a pamay-an iti doble a panagbiag dagiti annakda. Dagiti komento ti maysa a hues ti kangatuan a korte ti estado iti New Jersey ti mangiyilustrar: “Dagiti mangisursuro,” kuna ti hues, “padpadasenda a disiplinaen dagiti annak gaput’ dakes nga aramidda idiay eskuelaan ngem isudat’ pagungtan imbes a suportaran dagiti nagannak.” Kasla sikakamali a patien dagiti dadduma a nagannak a dagiti annakda saanen nga agkamali. Ken uray no dagiti Kristiano a panglakayen wenno dadduma a responsable nga adda iti kongregasion iyegda ti kinadakes dagiti annakda iti atensionda, ipatpatuleng dayta dagiti nagannak. Babaen ti panangaramid iti kasta, adda biangda iti kinaloko wenno doble a panagbiag ti annakda.
No Ania a Talaga ti Doble a Panagbiag
13. Ti doble a panagbiag talaga a kaipapananna ti ania?
13 Nasken daytoy a panunoten: Ti doble a panagbiag kinapudnona ket kaipapananna ti kinapalso—maysa nga impostor wenno manglimlimo, maysa a managinsisingpet. (Salmo 12:2; 2 Timoteo 3:13) Daytat’ arigna ken Satanas, “a nagbalin a kasla anghel ti lawag.” (2 Corinto 11:14, 15) Kaipapananna met ti panagbalin a kas kadagidiay relihiuso a papangulo a nangikunaan ni Jesus: “Asikayo pay, eskriba ken Pariseo, a managinsisingpet! ta umaspingkayo kadagiti tanem a napapudaw, nga iti ruar pudno a nalibnosda, ngem iti uneg napno kadagiti tultulang dagiti natay ken isuamin a rugit. Kasta met dakayo, pudno nga iti ruar agparangkayo a nalinteg kadagiti tao, ngem iti uneg addakayo a napno iti panaginsisingpet ken iti kinadakes.” (Mateo 23:27, 28) Nalawag, a ti doble a panagbiag ket nainget a basol a maibusor iti Dios.
14. Apay a rebbeng a tarigagayan ti maysa a liklikan ti doble a panagbiag?
14 Ti sabali pay a kinapudno a maipaay iti nainget a panangusig isu daytoy: Ti kinamanaginsisingpet ket saan a mailemmeng iti agnanayon. “Uray ti ubing ipakaammona ti bagina kadagiti kababalinna no nadalus man ti aramidna wenno nalinteg,” kuna ti Biblia. (Proverbio 20:11; Lucas 12:1-3) Wen, ti ar-aramidyo, naimbag man wenno dakes, iti agangay maammuanto met laeng. Ket ti Biblia ipakpakitana a ti Dios dusaennanto ti nadagsen dagiti managinsisingpet. (Mateo 24:51) Pudno unay a tarigagayanyo koma a liklikan ti doble a panagbiag!
No Kasano a Liklikan Dayta
15. Aniat’ makatulong kadagiti agtutubo a mangliklik iti doble a panagbiag?
15 Maysa a pamay-an a panangliklik ti doble a panagbiag ket isut’ panangsango no aniat’ pudpudno a kaipapanan dayta kalpasanna saludsodan ti bagiyo: Kasta aya ti kayatko a pannakalaglagip kaniak, kas maysa a managinsisingpet, maysa a tumutulad ken Satanas ken kadagiti Pariseo? Siempre saan! Ti sabali pay a makatulong iti panangliklikyo ti doble a panagbiag ket isut’ panangpanunot iti personal a ladingit ken didigra nga iyeg ti kasta a panagbiag kadakayo. Lagipenyo ti napasamak ken ni Giezi gaput’ panangpadasna nga agbiag iti kinaulbod. Ti kukutel ni Naaman kimpet kenkuana, ken isut’ nagbalin nga agkukutel iti intero a panagbiagna. Ken ni Ananias ken Safira agpadpada a napasagda ken pinapatay ida ti Dios gapu ta pinadpadasda ti agparang a managparaburda.—2 Ar-ari 5:27; Aramid 5:5, 9, 10.
16. Aniat’ napasamak iti maysa nga agtutubo a nairaman iti nailubongan nga estilo ti panagbiag?
16 Addada met moderno a pangarigan. Maysa nga agtutubo idiay Estados Unidos ti nangrugi nga agadal ti Biblia ken tumabuno ti gimgimong idiay Kingdom Hall. Ngem kalpasanna nangrugi a makipagay-ayam iti nailubongan nga estilo ti panagbiag ket insardengna ti pannakitimtimpuyogna. Naglabas dagiti tawen, ket isu nagsurat: “Agarup dua a bulan ti napalabasen nagdawatak iti Dios a mangibaon kaniak ti maysa a Saksi agsipud ta nariknak ti tarigagay a mangrugi manen. Nangrugiak a makipagad-adal manen idi bimtak ti bomba. Narikoneserak iti napalabas a makabulan nga addaan ti Kaposi’s sarcoma, paset ti baro nga awan agasna nga AIDS syndrome.” Nagpatingga a kunana: “No la koma sinurotko ken nagtulnogak idin kadagiti Nainkasuratan a pakdaar, awanak koma iti daytoy a kasasaad ita.” Pudno a kayatyo a liklikan ti aniaman a kasta a nakalkaldaang a pagtungpalan! Awan talaga ti aniaman a napateg a maitukon ti lubong.—1 Juan 2:15-17.
17. Ania a kanayonan pay a panangusig ti rebbeng a makatulong kadagiti agtutubo a mangliklik iti doble a panagbiag?
17 Ti makatulong kadakayo pay a mangliklik ti doble a panagbiag isut’ panangpanunot iti epekto ti panagaramid iti kasta iti nagan ni Jehova. Ti agtutubo a nadakawat iti pangrugian ti nagkuna a ti nakakita kenkuana nga immawat ti sigarilio ti nagkomento: “Diak ammo a mabalinan dagiti Saksi ni Jehova ti agsigarilio. Saanka aya a maysa a Saksi?” Kinunana iti kamaudianan a dayta a saludsod ti nangted nagdakes a rikna kenkuana agsipud ta ti ar-aramidenna ket nangyeg pakaumsian ni Jehova. Kayatyo aya dayta? Nagbassitan aya ti panangpampanunotyo iti Diostayo a kas iti di matalek nga Israel idi ugma mangyegkayo ti pakaibabainan ti naganna?—Salmo 78:36, 37, 41; Ezequiel 36:22.
18. (a) Kasanot’ mabalin a panagrikna dagiti nagannak no maammuanda a ti anakda addaan doble a panagbiag? (b) Apay a rebbeng a daytoy ti manglapped koma kadagiti agtutubo nga agbiag iti doble a panagbiag?
18 Malaksid pay iti dayta, panunotenyo pay met, ti nagan ken rikrikna dagiti dadakkelyo. “Ti aldaw dimteng idi naammuan dagiti dadakkelko ti kasasaadko,” insurat ti agtutubo nga adda iti ngato. “Daytat’ nangkellaat kadakuada. Ket iti damona unay iti panagbiagko nakitak a nagsangit ni nanangko ken ni tatangko. Nasaktanda la unay iti inaramidko.” Nalabit nga agsangit met dagiti dadakkelyo, no maammuanda a doble ti panagbiagyo. Isu aya dayta ti kayatyo? “Ti naimbag a nagan ad-adda a tarigagayan ngem ti dakkel a kinabaknang,” kuna ti Biblia. (Proverbio 22:1, The Jerusalem Bible) Babaen iti doble a panagbiag, daddadaelenyo ti naimbag a naganyo. Ngem saan laeng a dayta. Daddadaelenyo met ti naimbag a nagan dagiti dadakkelyo, ket dayta ti iguyguyodyo iti pitak, a daytat’ mangipababa ken mangibabain kadakuada.—Proverbio 10:1; 17:21.
19. Kasano a ti kinadakes dagiti annak ni Jacob naisarming kenkuana, ket ania a leksion ti maaddaw iti daytoy?
19 Nasayaat ti panangiyilustrar dagiti annak ni Jacob no kasano a dagiti annak mabalinda a dadaelen ti naimbag a nagan ti dadakkelda. Idi narabngis ti anak ni Jacob a babai a ni Dina, dagiti kakabsatna a lallaki pinapatayda dagiti lallaki ti siudad ket kalpasanna sinamsamda ti siudad, a nagladingitan unay ni Jacob: “Dakayo pinagal-aligagetdak ta binalindak a makarurod kadagiti agnaed ditoy a daga.” Ti Dios binilinna pay ni Jacob a panawanda dayta a disso. (Genesis 34:30; 35:1) Uray dakayo met mabalin a pagbalinenyo a nabangsit ti nagan da tatang ken nanangyo, a pagbainanda payen ti sumango uray kadagiti kakaarruba ken gagayyemda. Pudno unay, kas kinuna ti Biblia: “Ti maag nga anak isu ti liday ken amana ken pait iti nangipasngay kenkuana.”—Proverbio 17:25.
20. Ania a grande a sagut ti naited dagiti Kristiano a nagannak kadagiti annakda?
20 Ngem, agtalekkami, a dikay kayat a dagiti nagannak kadakayo agsagabada ti kinaliday ken kinapait. Gapuna panunotenyo dagiti epekto ti ar-aramidyo kadakuada. Kasta met, no naaddaankayo ti pribilehio a naaddaan Kristiano a nagannak, panunotenyo dagiti naipaaydan kadakayo—saan laeng a ti biag—ngem banag pay a nasudsudi. Kuna ti Biblia maipapan ken Jehova: “Ta ti kinamanagayatmo nasaysayaat ngem ti biag.” (Salmo 63:3) Babaen ti panangpadakkelda kadakayo iti kinapudno, impaay dagiti dadakkelyo ti kinamanagayat ti Dios kadakayo, a tinulongandakayo a maaddaan ti pannakirelasion kenkuana. Ti kaadda iti daytoy ket nasaysayaat ngem ti biag mismo agsipud ta uray no mataykayo, isublinakayto ti Dios iti biag nga awan inggana idiay Paraiso.
Tulonganyo ti Dadduma a Mangliklik iti Dayta
21. (a) Aniat’ responsabilidad dagiti agtutubo a makaammo iti dakes nga aramid dagiti dadduma? (b) Ania a nagsayaat nga ulidan ti impaay ti maysa a 13-años?
21 Ket anian no adda ammoyo a sabali a doble ti panagbiagna? Umuna, paregtaenyo dayta a tao nga umasideg kadagiti panglakayen. Ket anian no ti lalaki wenno babai madina nga aramiden dayta? Ngarud Nainkasuratan a responsabilidadyo nga ireport dayta. (Levitico 5:1) Ammomi a saan a nalaka daytoy, ngem isut’ umiso a banag nga aramiden. “Natalek dagiti panangdanar ti gayyem,” kuna ti Biblia. (Proverbio 27:6) Maysa a 13-años a babai, kalpasan pannakangngegna ti palawag a nangisalaysay ti Nainkasuratan a responsabilidadna, napan iti maysa a gayyem nga ammona nga agar-aramid ti dakes ket imbagana kenkuana a rebbeng nga isut’ agipudno kadagiti panglakayen. “Napanak ket inammok no isut’ nakisaon kadagiti panglakayen,” insurat ti ubing a babai. “Saan pay. Gapuna napanak ket nakisaritaak iti maysa kadakuada.” Insaludsod ti agtutubo a babai: “Umiso aya ti inaramidko babaen ti panangipulongko iti ‘kasayaatan a dati a gagayyemko?’” Siempre umisot’ inaramidna! Nupay ti dagdagus a bunga ti panangaramid iti daytoy ti mabalin a nakalkaldaang, ti bungananto ti mabalin a nakaragragsak, ken makaispal pay ti biag iti managbasol.—Hebreo 12:11.
22. Ania a nainsiriban a kurso ti maiparegta nga alaen dagiti agtutubo, ket anianto ti ibungana?
22 Ngem amin daytoy mabalin a maliklikan no idi damona saankay koma a naaddaan doble a panagbiag. Gapuna agmasiribkayo. Mangpataudkayo ti napigsa a personal a pannakirelasion iti Dios, kas ti aramidenyo iti nadekket a gayyem. Aramidenyo daytoy babaen iti regular a panagkarkararag kenkuana, babaen ti panangdawat ti tulongna, ken babaen ti nagaget a panagad-adal iti saona, ti Biblia, tapno pudpudno a maapresiaryo dagiti kualidadna. Iti kasta dakayo nga agtutubo, mabendisionankayto ket maparagsakyonto ti puso dagiti dadakkelyo. Ngem napatpateg pay iti dayta, maparagsakyo met ti puso ni Jehova.—Proverbio 27:11.
Kasano ti Panangsungbatyo?
□ Apay a dadduma nga agtutubo addaandat’ doble a panagbiag?
□ Kasano a dadduma a nagannak adda pakairamananda iti doble a panagbiag ti annakda?
□ Ti doble a panagbiag talaga a kaipapananna ti ania?
□ Kasano a maliklikan dagiti agtutubo ti doble a panagbiag?
□ Aniat’ responsabilidad ti adda kadagiti agtutubo a makaammo iti sabali nga agtutubo nga agar-aramid ti nakaro a kinadakes?
[Ladawan iti panid 18]
Ti kumpidensial a pannakisao idemostrana ti ayat ti nagannak
[Ladawan iti panid 20]
No ammoyo nga adda sabali a nakaaramid ti nadagsen a panagbasol, paregtaenyo nga ipakaammona dayta