Ti Kaiyulogan Dagiti Damdamag
“Panagtakaw kadagiti Fossils”
Iti sidong dayta a paulo, ti pagiwarnak a Pranses a Le Monde ti nangipadamag ti kaso ti maysa a paleontologo idiay India nga “iti 20 a tawen . . . kaawatan a linuklukona dagiti katrabahuanna maipapan kadagiti namunganayan dagiti fossils nga intedna kadakuada a kalkularenda.” Naikuna a ti “panagtakaw” ket buklen ti panangipatulod kadakuada kadagiti fossils a naala idiay Estados Unidos, Africa, Czechoslovakia, ken Islas Britanicas, a kunkunada a nadiskobreda dagita idiay Himalaya Mountains. Impablaak daytoy a sientista dagiti nasarakanna iti nasurok a 300 nga artikulo. Ti panangkusit ket imbulgar ti maysa nga Australiano a sientista babaen ti Britaniko a sientipiko a pagiwarnak a Nature. Pagsidsiddaawanna ‘no kasano a ti kasta kadakkel a kantidad dagiti mapagduaduaan a bambanag nagtalinaed a di nakarkarit iti kasta a kabayag.’
Maysa a posible a rason, sigun iti Le Monde, isut’ linteg ti panagulimek nga an-annuroten dagiti adu a miembro ti sientipiko a komunidad. Kuna ti artikulo a daytoy a “panagtakaw” ti fossil ti “namagbalin nga awan serserbina dagiti amin a kinapudno a naur-urnongen [kadagiti napalabas a 20 a tawtawen] maipapan iti geolohia ti Himalayas.”
Nalawag, daytoy baro a kaso ti kinakusit iti siensia ket saan a mangted panagduadua iti intero a sientipiko a lubong. Ngem, daytat’ mangted ti kanayonan nga ebidensia a dagiti argumento iti paleontolohia no mailaban maibusor ti awan mintisna a kina-apagpag-isu a rekord ti Biblia ket masansan saanda a nasursurok ngem ti inawagan ni apostol Pablo a “dagiti panagsusupadi ti ‘pannakaammo’ a saanda met a pulos a pannakaammo.”—1 Timoteo 6:20, The New Jerusalem Bible.
“Napnoda ti Dara”
Idiay Colombia, Sud America, dagiti narungsot a dadakkel a tattao iti droga kontrataenda dagiti agtutubo a lallaki a mangipakni kadagiti karibalda wenno agimulada ti panagbuteng kadagiti politiko ken ti kaaduan a tattao. Maysa kadagita a sicario, wenno natangdanan a pumatay, kunana kadagiti reporter ti Tiempo, maysa nga Español a magasin ti damdamag, a ‘ti panagpapatay nga awan asi ket narigat.’ Kasanona a pakalmaen ti konsiensiana? Inlawlawagna: “Ammok a maysa kadagiti linteg ti Dios ket saanka a mamapatay, ngem iti kasok ket daytat’ maysa a banag a ti maysa mangpapatay tapno agbiag. Mangpapatayak a sipapasnek gapu ta kasapulak ti kuarta. Dikay kadi makita nga agtartrabahoak gapu ta masapul met nga agbiagak? . . . Sakbay a rummuarak a mangpapatay ti maysa, agkararagak iti Dios ken iti Birhen tapno salaknibandak koma.”
Nupay daytoy a panagrasrason ket awan duadua a laksiden nga insigida dagiti teologo a Katoliko, dagiti pangulo ti simbaan pinagbalinda a lehitimo ti armado a pannakidangadang “kas ti maudi a pagtungpalan tapno mapagpatingga ti nalawag ken nakabaybayagen a kinadakes.” No dagiti teologo konsintirenda ti kinaranggas gaput’ napolitikaan a kinaulpit, pagsiddaawan pay laeng aya no dadduma a Katoliko, kas itoy a sicario, ikalkalinteganna ti panangpapatay gapu iti ekonomiko a kinaulpit? Anian a nakapegpeggad ti pananggampor ti Sao ti Dios!
Iti rabii idi a ti naindaklan a kinaulpit iti amin a tiempo ket ngangnganin a maibanag—a ramanenna ti pannakaaresto, pannakaukom, ken pannakapapatay ni Jesu-Kristo—ni Jesus a mismo nagmadi a mangpanunot ti aniaman a kita ti kinaranggas. Kunana ken ni Pedro: “Amin a mangaramat ti kampilan mataydanto iti kampilan.” (Mateo 26:52, Revised Standard Version, edision a Katoliko) Ngarud, kasano a namnamaen dagidiay agtungpal iti kinaranggas a dumngeg kadakuada ti Dios a Mannakabalin-amin iti aniaman a sirkumstansia, idinto a nabatad ti panagkuna ti padto ni Isaias: “Intono agaramidkayo kadagiti adu a kararag, diakto ipangag; dagiti im-imayo napnoda ti dara”?—Isaias 1:15, RS, edision a Katoliko.
“Itedyo ken Cesar ti kukua ni Cesar”
Ti di panagbayad ti buis ket dumakdakkel a problema kadagiti adu a pagilian. Idiay España, kas pangarigan, ti periodiko nga El Diario Vasco ti nagkuna nga agpadpada a dagiti gumatgatang ken aglaklako addaandat’ ugali a gagaraenda nga ilemmeng ti aktual a paglakuan a presio ti sanikuada. Nupay agtunos ti gumatgatang ken ti aglaklako iti maysa a presio iti aktual a pananggatang, ti nababbaba unay a kantidad ti maikabil iti kasuratan. Apaman a malpas ti transaksion, ti buis a mabayadan ket sigun iti nailanad a balor ti sanikua. Insalaysay ti El Diario Vasco ti kuna ti notario publiko a ni José María Segura Zurbano a nupay dagiti notario saanda nga aktual a makibibiang iti panagkusit, ammoda a ti balor ti sanikua nga insuratda ket saan a daydiay pudno. Iti panagkomentona iti maysa a nailaksid iti daytoy a kinakusit, kuna ni Zurbano: “Iti daytoy a pagilian tunggal maysa ken ti kaarrubana agul-ulbodda, ngem ti kakaisuna a naipuera isuda dagiti Saksi ni Jehova. No gumatangda wenno aglakoda, ti balor [ti sanikua] nga ideklarada ket isut’ naan-anay a kinapudno.”
Agdindinamag dagiti Saksi ni Jehova iti kinapudnoda ken kinamapagpiaranda. Pagaammoda a ni Jehova a Dios namnamaenna a dagiti ad-adipenna iparangarangda dagita a kualidad iti amin a pannakilangenlangenda. Kagura ti Dios “ti naulbod a dila” ken ti “natiri a saksi nga agbalikas iti ulbod.” Maipapan ti panagbayad iti buis, inkeddeng ni Jesu-Kristo ti pagalagadan agpaay kadagiti pudno a paspasurotna idi a kinunana: “Itedyo ken Cesar ti kukua ni Cesar, ket iti Dios ti kukua ti Dios.”—Proverbio 6:16-19; Marcos 12:17.