Panangaramid iti Trabaho ti Dios iti Pamay-an ti Dios Idiay Nigeria
DAYTAT’ nakaay-ayat a buya. Dagiti nagdadakkel a tambak dagiti surilas a landok—a ngangngani kagudua a milion a kiloda amin—ti nakatambak idiay pantalan ti Houston, Texas, a nakabennat iti murdong ti maysa ken maysa. Maysa nga estibidor ti addaan trabaho a mangsukimat iti nagdakkelan a kantidad a maikarga iti barko. Bayat nga agtartrabaho, isut’ nagsiddaaw ta namarkaanda amin ti “Watchtower.” Iti kamaudianan inasitganna ti tao nga enkargado iti panagipatulod ket insaludsodna: “Kasano aya kangato daytoy a pagwanawanan?”
Naammuan met laeng ti estibidor a dagiti landok ket saan a maaramid a literal a pagwanawanan wenno torre. Imbes ketdi, daytat’ maipatulod idiay Igieduma, Nigeria, a pakausaranda a pagbangon ti baro a sanga para iti Watch Tower Society—literal a maysa a bassit a siudad idiay tengnga ti kabakiran ti Africa.
Innem a tawen ti napalabasen ti disso idiay Igieduma ket kangrunaanna a napuskol a kabakiran ken kaykayo ti goma. Itan ti daga maay-aywananen ken nagpintas; addadan sabsabong, dagiti hardin, ken uray pay parke para kadagiti ugsa! Kaskasdi, iti daga adda a nakatakder ti maysa a pagimprentaan a dakdakkel ngem iti intero a lote a nanglaon ti napalabas a sanga idiay Lagos. Idiay uneg ti paktoria, tallo a dadakkel a makina a pagimprenta ti agan-andar, maysa ket makapataud ti 17,000 a magasin por ora. Dagiti pasdek a pagtaengan makalaonda ti nasurok a 400 a tattao. Dagiti pasdek maipaay ti serbisio addaandat’ dadakkel a kumidor ken kusina agraman ospital ken opisina ti dentista. Addada met agbukbukod a sistema ti abasto ti danum ken imburnal. Ti mapapaandar babaen kompiuter a balay ti koriente ti mangmangted elektrisidad. Adda met Kingdom Hall, ken pagopisinaan, ken departamento ti bombero. Makakitakay met kadagiti kalsada ken poste ti silsilaw. Isu met laeng a dagiti tattao aw-awaganda ti sangal ti Bethel idiay Igieduma kas maysa a siudad. Ket daytat’ naibangon nga interamente babaen kadagiti di masusuelduan a boluntario a trabahador ken ginastuan babaen ti di dinawdawat a kontribusion.
Napartak a Panagsaknap
Nupay daytoy a Bethel ti kadadakkelan pay laeng idiay Nigeria, saan a daytat’ kaunaan. Ti umuna ket impasdek ni Brother William R. Brown, a kadua ni baketna ken ti balasangna idi immakarda idiay Lagos idi 1930. Ti sumagmamano a maab-abangan a kuarto a nagiananda ti nagserbi kas hedkuarters ti sanga ti Sosiedad iti Laud nga Africa, a mangtamtaming idi iti trabaho ti Pagarian idiay Nigeria, Ghana, ken Sierra Leone. Iti daydi, addada laeng pito nga aktibo a manangiwaragawag ti naimbag a damag idiay Nigeria.
Ni Bible Brown, kas iti nalatak a pannakaawagna, ti dinamiko ken maingel a manangaskasaba ti naimbag a damag. Gapu ta di kontento a mabayag nga agtugtugaw iti maysa nga opisina, pinasiarna ti pagilian babaen ti kotse ken tren, a nagpalpalawag iti publiko ken nagiwaras ti nagadu a kantidad ti pagbasaan.
Idi nga agramuten ti napigsa a mensahe ti Pagarian iti makaawat nga is-isip ken puspuso, immadu dagiti tattao a nagbalin a nareregta a manangiwaragawag ti Pagarian. Ti dekada a simmaruno arigna ti panawen idi umuna a siglo idiay Jerusalem idi “rimmang-ay ti sao ti Dios, ket ti bilang dagiti adalan umadu unay.” (Aramid 6:7) Idi 1940 ti bilang dagiti aktibo a managdaydayaw ken Jehova idiay Nigeria ket bigla a ngimmato manipud 7 ingganat’ 1,051!
Ti ‘bassit nagbalin a sangaribo,’ ngem pangrugrugian laeng daytoy. (Isaias 60:22) Idi 1947 ti Sosiedad nangibaon ti tallo a nagsanay idiay Gilead a misionero a mapan Lagos. Maysa kadagitoy, ni Anthony Attwood, ti kaskasdi nga aktibo pay laeng iti nakaitudinganna. Malaglagipna pay ti Bethel iti dayta a tiempo: “Daytat’ maysa nga apartment iti ngato ti pagtarimaanan ti sapatos. Adda tallo a kuarto, maysa a salas/opisina, ken kumidor. Ni Brother ken Sister Brown ken ti pamiliada inukopardat’ dua a siled a pagturogan, ket dakam a tallo a misionero napekpekkami iti maikatlo a kuarto. Adda laeng umdas a lugar para iti tallo a para saggaysa a katre ken naikapeten nga aparador.”
Ti pannakasapul ti ad-adu a kuarto tinignayna ti pannakaibangon ti tallo-grado a pasdek idi 1948. Iti daydin ti bilang dagiti agibumbunannag idiay Nigeria dimmanonen iti 6,825. Walo a tawen kamaudiananna, daytoy a bilang nagtriplen, isu a naiyakar manen ti Bethel, idiay Shomolu, Lagos. Sadiay, iti damdamona unay idiay Nigeria, ti Sosiedad nangbangon ti bukodna a Bethel Home, maysa a walo ti kuartona a balay iti 0.6 hektaria a daga. Pinanaganan ti lokal a gobierno ti kalsada a Watch Tower Avenue. Iti hardinna nagtubo ti nagadu a kaykayo, agraman dagiti niog kasta met dagiti kalamansi, rimas, abokado, ken manga. Ngem iti sumaganad a 33 a tawen, nainayon dagiti patpatakder ken napalawada. Idi tengnga ti 1970’s, nagistayan naabbonganen iti patakder ti intero a sanikua. Nesesita manen nga umakar.
Dagiti Laglagip ti Panagbangon
Umuna, adda 31 hektaria a daga a nasarakan idiay Otta, amianan ti Lagos. Ngem dagiti parikut ti kanayon a mangtubtuben ti irarang-ay. Iti agangay, nagbalin a nalawag a saan a pagayatan ni Jehova nga umakarkam sadiay. Idin ti panagsapul ti daga dimmanon iti intero nga umabagatan a paset ti pagilian, ket idi 1983 nakaala ti Sosiedad ti 57 hektaria a daga idiay Igieduma, idiay Estado ti Bendel.
Iti sumaganad nga innem a tawen, immakar met dagiti beklat ken kobra idi a simmangpeten dagiti kakabsat ken inyegdan dagiti makina a pagobra. Ti dakkel a karit iti trabaho a ta nagrigat, wenno ngangngani imposible, a gatangen a lokal amin dagiti rimienta ken materiales a pagbangon. Kasapulan ti tulong manipud ruar. Gapuna maysa a bunggoy dagiti Saksi idiay Estados Unidos ti naawagan nga agsapul, gumatang, ken mangipatulod kadagiti materiales. Ni Terry Dean, a coordinator iti daytoy nagdakkelan nga operasion, isalaysayna: “Ti nangaramid iti proyekto a nagdakkelan a ta ngangngani isuamin ket masapul a maipatulod. Kuna kadakami dagiti kakabsat idiay Nigeria a dagiti laeng materiales a pagbangon nga adda kadakuada ket isuda ti darat, semento, ken danum!”
Nasayaat ta dagiti pamunganayan a materiales ket addada, ta ti trabaho ti konstruksion inibusna ti 7,500 toneladas a semento, 55,000 toneladas a darat, ken 35,000 toneladas a graba. Nagadu met ti maala a kayo. Nupay kasta, iti sumaganad lima a tawen, 4.5 milion kilo a materiales ti naipatulod manipud Estados Unidos, umdas a mangpunno ti 347 a bagon, a no mapagsisilpo iti ungto ken ungto dumanon iti 3.5 kilometros.
Dadduma met a sangsanga ti sibubuslon a nangitulong kadagiti abasto. Nangted ti Inglatera ti intero a sistema ti koriente, agraman innem a dadakkel a generator a mangpaandar iti dayta. Ti Sweden nangidonar ti tower crane, dagiti traktor, excavator, trak, dagiti rimienta, al-alikamen iti kusina, ken sistema ti telepono. Idi mailako ti maysa a paglakuan ti hardware, ginatang dayta dagiti kakabsat a Sueko ket impatulodda ti intero a nagianna idiay Nigeria. Dagiti laeng bambanag manipud tiendaan a saan a naipatulod isuda dagiti makina a pagpala ti niebe—a napanunot a naus-usar nga ad-adda idiay Sweden ngem idiay Africa!
Siempre, uray met dagiti lokal a Saksi timmulongda sigun iti kabaelanda. Nasurok a 125,000 ti nangipakita ti panangsuportarda iti proyekto babaen iti iyaayda idiay pagtrabahuan kabayatan ti panagbangon. Adut’ timmulong babaen iti kuarta. Maysa a kontribusion a 20 cents (E.U.) naggapu iti maysa a pito ti tawenna nga ubing a lalaki. Kasano a nagun-odanna ti kuarta? Ni tatangna nangted ti sangabukel a tugi a lutuen ken kanen; imbes ketdi ti ubing indulinna dayta ket immulana iti umiso a tiempona. Iti kamaudianan inanina ti tugina, inlakona, sana inpatulod ti kuarta para iti proyekto idiay Igieduma.
Dadduma kadagiti Saksi ni Jehova ti nangitulong ti ammoda, a sinanayda pay dagiti dadduma nga adalen a naimbag ti laing ti panagbangon. Adu, agingganat’ 500 no maminsan, ti nangipaay ti nadagsen a trabaho, a nagtrabahoda iti sidong ti nagpudot nga init ken tropikal a tudtudo tapno mairingpas ti trabaho. Usigenyo laengen, kas pangarigan, ti trabaho a nairaman iti panangibangon ti pader a nanglikmut iti lugar. Iti pito a bulan nga inabutna a panangiringpas iti daytoy ngangngani 3 kilometro a pader, dagiti kakabsat ti nagaramid ken sinaggaysada nga inkabil ti nasurok a 57,000 a konkreto a bloke! Inrabak ti maysa a kabsat: “Ti namagtultuloy kaniak nga agtrabaho isut’ buya dagiti buitre nga agrikrikos iti ngato nga ur-urayendak a matay!” Kinapudnona, kas kadagiti rinibo a dadduma a timmulong iti panagballigi idiay Igieduma, isut’ tinignay ken pinapigsa ti nasantuan nga espiritu ni Jehova.
Ti Opisial a Pannakabigbig
Nakitunos dagiti opisiales ti gobierno a nangsuportar iti trabaho. Ti Opisina ti Presidente nangaramid ti pammalubos nga amin nga angkaten nga abasto iti panagbangon ket mailaksid iti panagbayad ti buis. Dagiti lokal nga opisiales saanda nga inawat dagiti babayadan iti panagpapintas ken panagpirma kadagiti plano. Ti bassit laeng a bayad ti panagbangon ti kasapulan. Naminsan, idi adda susik maipapan iti daga, bimmallaet ti Omo N’oba, wenno ari, ti intero a lugar ket inkeddengna: “Masapul a saan a pasardengen ti trabaho ta trabaho ti Dios daytoy.”
A daytoy a proyekto addaan nadiosan a tulong ket binigbig dagiti dadduma a saan a Saksi ni Jehova. Idi ti maysa a kompania nga Americano nangted ti landok a pagbangon ti garahe, nangibaonda ti maysa kadagiti tattaoda, a maysa a Katoliko, a tumulong a mangipatakder iti dayta. Bayat ti dua lawas a panaggianna idiay Igieduma, nairuamnan ti bagina, nga aw-awaganna payen dagiti katrabahuanna ti brother ken sister. Idi nakaawiden, nagsurat iti opisinatayo idiay Nigeria: “Diak pay pulos tinagiragsak unay ti trabaho kas ti panagtrabahok idi dita a mangar-aramid ti trabaho ti Dios iti pamay-an ti Dios.”
Aldaw ti Dedikasion
Idi Enero 20, 1990, daytoy nagpintasan a sangal ti Bethel naidedikar ken Jehova a Dios, a ti espiritunat’ responsable iti pannakairingpasna. Nagsangpet dagiti bisita manipud amin a paset ti Nigeria, nupay no nalimitaran ti imbitasion kadagidiay nabautisaranen iti di kumurang a 35 a tawen wenno nangbusbosen ti kababaannan a 20 tawen iti amin-tiempo a serbisio. Naadornuan dagiti kakabsat a babbai kadagiti atitiddog, nararanga a kawkawesda nga adda met bumagay a daldalungdongda, ket adu kadagiti kakabsat a lallaki ti nagusar kadagiti nangangayed a kawes Africano. No maibilang amin, 4,209 manipud 29 a pagilian ti timmabuno iti dedikasion. Nainayon kadakuada isut’ di kumurang a 80 a misionero, kaaduan ti naggapu kadagiti pagilian ti Akinlaud nga Africa. Nairaman iti programa isut’ report manipud lima a bimmisita a pannakabagi ti sanga, a nangitampok ti panagkaykaysa ti panggep ken panagrikrikna nga adda iti ili ni Jehova. Dagiti naisurat a kablaaw ken telegrama ti naggapu kadagiti kakabsat iti 21 a pagilian, agraman ti makapatignay-puso a mensahe manipud “kadagiti 400 a kakabsat a lallaki ken babbai idiay Moscow, Union Soviet.”
Dua a miembro ti Bagi a Manarawidwid dagiti Saksi ni Jehova idiay Brooklyn, Nueva York, ti adda met. Ni Albert Schroeder nagpalawag iti tema a “Ti Birbiruken ket Isut’ Pannakasarak a Matalek,” nga impaganetgetna ti pannakasapul ti agtultuloy a kinamatalek iti biang ti ili ti Dios. (1 Corinto 4:2) Ti diskurso ti panangidedikar ket impaay ni Lyman Swingle, a nangisalaysay ti pannakaibangon ti nadayag a templo idi kaaldawan ni Salomon. Nupay ti templo ket addaan tulong ken anamong ti Dios, pinagbalin a nalawag ni Jehova nga adayo a napatpateg ngem ti patakder isu ti kinasungdo ken ti panagtulnog ti dedikado nga ilina. Iti daytoy a pamay-an impakita ni Brother Swingle a ti nagpintas a sangal ti sanga idiay Igieduma ket saan nga isut’ mismo a pagpatinggaan no di ket isut’ pamay-an a pangiyadelantar ti pudno a panagdaydayaw.
Iti sumaganad nga aldaw, dagiti espesial a miting a mainaig iti dedikasion ti naaramid kadagiti tallo a siudad ti Nigeria. Nasurok a 60,000 ti timmabuno kadagitoy a sesion.
Idi un-unana, idi dagiti Edo ti pagsasaona a tattao ti Nigeria immayda a mangpadayaw ti naindaklan a pangulo, adda dakkel a panagrambak ken panagragragsak. Ti Igieduma (iti punganay ugie dunai) isut’ sao a nausar a mangdeskribir iti naballigi a panagturpos ti kasta a naragsak a panagtataripnong. Iti ili ni Jehova nga immay iti dayta nga aldaw ti dedikasion a mangidayaw ti Pangulo ti Uniberso, a ni Jehova a Dios, mammano a sao ti ad-adda koma a maitutop. Kadagiti 139,150 nga agibumbunannag ti Pagarian idiay Nigeria, ti sao nga “Igieduma” ipalagipna ti disso nga isut’ pagayusan ti nateokratikuan a pannakaiwanwan ken pammalakad, agraman dagiti naimaldit a materiales a makatulong kadakuada nga agtultuloy a mangaramid iti trabaho ti Dios iti pamay-an ti Dios idiay Nigeria.
[Dagiti ladawan iti panid 24, 25]
1. Patakder ti residensia
2. Kingdom Hall
3. Patakder ti serbisio
4. Opisina
5. Paktoria
6. Garahe
7. Balay ti generator
[Dagiti ladawan iti panid 26]
Da Brother ken Sister Brown iti sanguanan ti sanga nga opisina idi 1940’s
Resepsion ti paktoria idiay baro a sanga
Siled ti Bethel
[Dagiti ladawan iti panid 27]
Dua-kolor nga offset press
Panagikarga ti literatura
Kingdom Hall
Departamento ti Serbisio