Ti Kaiyulogan Dagiti Damdamag

Maiparit a Makiasawada

Dineskribir ti maysa nga obispo a Luterano kas “nalmeng a problema iti adun a kaputotan,” ti dakes a seksual a kababalin dagiti klero ket kamaudiananna ‘nailataken.’ Nupay kasta, impadamag ti Los Angeles Times a kagiddan dayta immay ti “nakababain a pannakaibutaktak iti publiko ken dagiti nagastos a darum a nangpilit ti sumagmamano a simbaan iti pannakabangkarote. Kuna ti Times a kinuna dagiti ahente ti seguro nga adda agur-uray kadagiti korte nga agarup 2,000 a kaso ti seksual a panangabuso a nakairamanan dagiti klero.

Nakadkadlaw pay met a sumagmamano kadagiti kadadaksan a nakabasol ket makunkuna a dagiti klero a Romano Katoliko. Ni A. W. Richard Sipe, a psychotherapist ken dati a monghe a Benedictino, nangikondukta ti interbio kadagiti 1,000 a papadi ken 500 a dadduma a lallaki ken babbai, ket adu kadagiti naud-udi ti nagkuna a nakiramanda iti seksual nga aramid kadagiti miembro dagiti klero. Inreport ti Time magasin a pinattapattana a ngangngani kagudua kadagiti 53,000 a papadi a Romano Katoliko idiay Estados Unidos ti nangdadael ti sapatada ti selibasia. Sigun ken Sipe, agarup 28 porsiento kadagiti amin a papadi ti addaan agpatpatuloy a relasion kadagiti babbai, bayat a, mainayon pay, manipud 10 ingganat’ 13 porsiento ti nairaman a seksual kadagiti natataengan a lallaki, ken 6 porsiento ti mangkamkamat ti ub-ubbing a maipaay iti sekso, masansan ubbing a lallaki. Nasurok ngem 100 nga areglo para iti dakes a kababalin dagiti klero iti las-ud ti napalabas nga innem a tawen ti nakagastuan dagiti agtuturay a Katoliko iti nagbaetan ti 100 milion ken 300 milion a doliar.

Patien ti adu a tattao a kaaduan kadagitoy a problema maikkatda no dagiti papadi mapalubosanda a mangasawa. Mabalin a dadduma makellaatda a makaammo nga awan idiay Biblia ti mangiparparit kadagiti Kristiano a ministro ti Dios manipud panangasawa. Ti Iglesia Katolika, nupay kasta, paritanna dagiti papadina a mangasawa nanipud pay idi maika-12 a siglo. Makapainteres, idi tuktukoyenna ti naindaklan nga apostasia manipud pudno a panagdayaw a dumteng kalpasan ti ipapatay dagiti apostol, nagsurat ni Pablo a “dadduma suminadanto iti pammati, nga ipangagda dagiti espiritu a mangsulisog ken dagiti sursuro dagiti demonio, gapu iti pinaginsisingpet dagiti agsao kadagiti ulbod, . . . nga iparitda ti pannakiasawa.”​—1 Timoteo 4:1-3.

Apay a Sobra ti Kinaranggas?

Nakellaat ken nakigtot ti Canada a makaammo a ni 25-años a Marc Lepine sangareprep ti pinatayna idiay kampus ti University of Montreal. Awanan-asi a pinatayna ti 14 a babbai nga estudiante ti inheniera, nga adda 13 a dadduma nga estudiante a nadundunor, agraman 4 a lallaki, sakbay nga impaturongna ti paltog iti bagina met laeng. Daytat’ maysa kadagiti kadadaksan a panangpapatay iti pakasarsaritaan ti pagilian. Ti primer ministro inladawannat’ minamaag a panangpapatay kas “maysa a nakaro unay a trahedia.”

Sigun ti The Toronto Star, idiay Estados Unidos, “adda nasursurok ngem 100 a reprep a manangpapatay nanipud Gubat Sangalubongan II ket kaaduan kadakuada ti nagparang iti napalabas a dua dekada.” Kaskasdi, kas silaladingit nga insaludsod ti ama ti maysa kadagiti biktima ni Lepine: “Apay a sobra unayen ti kinaranggas ditoy lubong? Apay a dagiti tattao ar-aramidenda daytoy a banag iti maysa ken maysa?”

Ti panangilawlawag ti Biblia iti ikakaro ti kinaranggas iti panawentayo ket nalawag. Insurat ni apostol Juan: “Ti isuamin a lubong adda iti babaen ti managdakdakes.” (1 Juan 5:19) Maiyarig iti angin nga ang-angsentayo, maysa a dakes nga espiritu ti aggapgapu ken Satanas, “ti managdakdakes,” ti mangiturturay ti panagpampanunot, ti tartarigagay, dagiti mismo a tigtignay ti kaaduan a tattao. Buyogen iti espirituna ti iyaalsa, kinaagum, ken kinatangsit, isut’ “mangal-allilaw ti intero a mapagnaedan a daga.” (Apocalipsis 12:9) Nupay kasta, maliwliwa dagiti pudno a managdaydayaw ti Dios, iti pannakaammo a “ti lubong aglabas ken ti dakes a tarigagayna, ngem ti agaramid iti pagayatan ti Dios mataginayon.”​—1 Juan 2:17.

Sadino “ti Siudad ni David”?

No bisitaenyo ti Jerusalem, ket kiddawenyo iti asinoman nga iturongnakayo idiay Bantay Sion, mabalbalin a maiturongkayo iti maysa a teppang, wenno turod, a dumanon iti abagatan ti Daan a Siudad. Nabeddengan idiay daya babaen ti Lobong ti Tyropoeon ken idiay laud babaen ti Lobong ti Hinnom, daytoy a turod namarkaan babaen iti kaaddat’ sadiay ti Simbaan ti Dormition, a timmirad ti bubongna.

Nupay kasta, dagiti mapa ken ilustrasion nga impablaak ti Watch Tower Society inkabilna ti Bantay Sion iti basbassit a turod idiay daya ti makunkuna itatta a Bantay Sion. Daytoy a turod naisina manipud iti katupagna idiay laud babaen ti Lobong ti Tyropoeon ken nabeddengan iti daya babaen iti Lobong ti Kidron.

Asino kadagitoy dua a disso ti mangtanda ti lugar ti orihinal a Bantay Sion? Ti magasin a Biblical Archaeology Review (Mayo/Hunio 1990) umanamong a “ti akindaya a teppang, wenno turod, isut’ orihinal a Bantay Sion, . . . nga isut’ nagun-odan ni Ari David kadagiti Jebuseo.” Kalpasan ti pannakaparmekna, daytoy a sarikedked dagiti Jebuseo naammuanen kas “ti Siudad ni David,” naawagan met a “Sion.” (2 Samuel 5:7) Kuna ti Biblical Archaeology Review a “dagiti arkeologo ti nangdeterminar, nga awan duadua, a daytoy akikid a timmirad a paset,” a masansan madakdakawat kas akindaya a turod, isu ti Bantay Sion ti Biblia a nangipasdekan ni David ti administratibo ken narelihiusuan a hedkuarters ti nasion ti Israel.​—2 Samuel 6:11, 12, 17.