Makaparagsak a Damag Manipud iti Soviet Union
Narag-o a Tampok iti Sangagasut a Tawen ti Panangasaba
“TI PANANGIREHISTRO ti Karta ti Sentro a Manangidadaulo dagiti relihiuso nga organisasion dagiti ‘Saksi ni Jehova iti U.S.S.R.’”
Daytoy ti patarus kadagiti umuna a balikas ti Ruso a pagsasao a dokumento a nakopia iti daytoy a pahina. Pudno unay, dagitoy a sasao irepresentarda ti sungbat kadagiti adu a kararag. Ti dokumento ti pinirmaan ken sinelioan idiay Moscow ti maysa a nangato nga opisial iti Ministry of Justice ti R.S.F.S.R. (Russian Soviet Federated Socialist Republic). Kayatna a sawen a dagiti Saksi ni Jehova mabigbigdan a maysa a relihiuso nga organisasion iti intero a U.S.S.R. Ngarud, maysa a panagbaliw ti nagtengan iti sangagasut a tawen a historia iti dayta a nalawa a daga.
Maysa a Bassit a Pangrugian
Sangagasut a tawen iti historia? Wen. Kadagiti moderno a tiempo, ti kauunaan a pagaammo a manangikasaba iti naimbag a damag ket isu ni Charles Taze Russell, a nangipadamag iti ibibisitana sadiay idi 1891. Iti Setiembre 1891 a ruar ti Zion’s Watch Tower and Herald of Christ’s Presence, sinalaysayna a nagdaliasat idiay Kishinev, Russia, iti kabayatan ti panagbiahena idiay Europa. Sadiay a nakisarita iti maysa nga agnagan Joseph Rabinowitch, a namati ken Kristo ken ipadpadasna ti mangasaba kadagiti Judio a pamilia iti dayta a lugar. Napaut ti panangipadamag ni Russell iti ibibisitana a kadua ni Rabinowitch ken ti nabagas, makapainteres a panagpatpatangda maipapan iti Pagarian.
Ti Naimbag a Damag Nangngegan Manen
Kalpasan iti ibibisita ni Russell, bassit ti nangngegan a panangasaba iti daga a maaw-awagan itan ti U.S.S.R., ngem di kayat a sawen dayta nga awan nagapuanan. Idi 1927 tallo a kongregasion idiay Soviet Union ti nangipatulod ti reportda iti Sosiedad kadagiti panagtitiponda iti Memorial. Ngem kasla saan a napartak ti irarang-ay agingga iti maikadua a gubat sangalubongan. Dayta a gubat nagresulta iti dramatiko a pannakaiyakar ti adu a tao idiay Europa. Maysa a di napakadaan a bunga dagitoy nga iyaakar isu ti iseserrek dagiti manangaskasaba ti Pagarian iti Soviet Union.
Kas pangarigan, ti Pebrero 1, 1946, a ruar ti The Watchtower ipadamagna: “Nasurok a sangaribo a manangibumbunannag a dati a nangaskasaba iti Ukrainian a pagsasao iti makindaya a paset ti Poland ti naiyakardan iti kaunggan ti Russia. . . . Idi, met laeng, ginasgasut a kakabsat a naggian idiay Bessarabia, dati a paset ti Rumania, ti umilidan ti Russia ken agtultuloyda iti trabahoda a panagaramid ad-adalan kadagiti nasnasion.”
Kasta pay met, bayat ti maikadua a gubat sangalubongan, adu nga umili iti Soviet ti nagsagaba kadagiti kampo konsentrasion a Nazi. Kadagiti adu daytoy a narigat a kapadasan ti nangiturong kadagiti di ninamnama a bendision. Maysa a report ibagana ti maipapan iti adu nga agtutubo a babbai a Ruso a naibalud idiay Ravensbrück. Sadiay a nasarakanda dagiti Saksi ni Jehova, nagtignayda maipaay iti kinapudno, ken rimmang-ayda agingga a nabautisaranda. Umasping a bambanag ti napasamak kadagiti dadduma pay a kampo. Idi a dagitoy a kabbaro a Saksi nawayawayaanda kalpasan ti gubat, inawitda ti naimbag a damag ti Pagarian iti isusublida idiay Soviet Union. Iti daytoy a pamay-an ti maikadua a gubat sangalubongan nagresulta iti napartak nga iyaadu iti bilang dagiti manangikasaba iti Pagarian iti dagdaga a Soviet. Idi 1946 napattapatta a 1,600 a manangibumbunannag ti aktibo sadiay.
Panangasaba Idiay Pagbaludan
Dagiti pagbaludan nagtultuloy a dakkel akemda iti panangiwaras iti naimbag a damag idiay Soviet Union. Kalpasan ti gubat, dagiti agtuturay napagkamalianda dagiti Saksi a pagpeggadan, ket adut’ naibalud. Ngem saan a daytoy ti nangpasardeng iti trabahoda. Kasano koma a kasta, idinto a pudno a pinatidan a ti mensahe maipapan iti Pagarian ti Dios isut’ kasasayaatan a damag para iti sangatauan? Isu a para iti adu kadakuada, ti pagbaludan nagbalin a teritoriada, ket nakaad-adu a balud a nagdengngeg ti nangipangag. Maysa a report iti 1957 kunaenna: “Kadagiti isuamin a pagaammon nga adda iti kinapudno ita ditoy Russia maibaga a kuarenta porsiento ti nakaawat iti kinapudno idiay pagbaludan ken kadagiti kampo.”
Naupay kadi dagiti Saksi iti daytoy di agkupas a pammutbuteng ti pannakaibalud? Nikaanoman! Maysa a report iti 1964 kunaenna: “Addada Saksi ni Jehova kadagidiay a kampo a kapamindua wenno kapamitlodan ti maipan sadiay, gapu iti dida panagsardeng a mangasaba kalpasan pannakawayawayada.” Dadduma, intuloyna pay, ket kriminal a naitudingen kadagiti pagbaludan ken kampo ket nasarakanda dagiti Saksi bayat ti kaaddada sadiay. Inawatda ti kinapudno ket rimmang-ayda agingga a nagbautisarda sakbay iti pannakawayawayada.
Pannakakissay dagiti Rigat
Iti ngalay ti 1960’s, inusar dagiti agtuturay ti naan-anus bassit a kababalin maipaay kadagiti Saksi. Nalabit, nausigda a dagiti tattao ni Jehova saanda a pulos a pagpeggadan no iti linteg publiko wenno urnos. Isu a bayat a dagiti ar-aramid dagitoy a napakumbaba a Kristiano ket saan pay a legal, bimmassit ti pannakairamanda no maipapan kadagiti pannakaaresto ken panangsukisok kadagiti pagtaenganda, ket nagyamanda iti daytoy a pannakapalukay dagiti panangparigat. Ti kangrunaan a tarigagayda ket isut’ panagitultuloyda iti Nakristianuan a biagda ken agtrabahoda iti naulimek, naemma, ken natalna a pamay-an, no iti biangda.—Roma 12:17-19; 1 Timoteo 2:1, 2.
Idi 1966 amin dagidiay naidistierro idiay Siberia iti naundayen a panawen ti nawayawayaan ken napalubosan a mapan iti sadinoman a kayatda iti uneg dayta a nasion. Adut’ nagawid kalpasan iti adu a tawen a kaawanda, ngem dadduma ti pinilida ti agtalinaed iti dayta nabunga a tay-ak. Ken saan nga amin a nagawid ti nagtalinaed. Maysa a kabsat a babai, a naidistierro idiay Siberia agraman pamiliana idi isut’ bassit pay nga ubing, ti nagsubli idiay makinlaud a Russia kaduana dagiti nagannakna. Ngem isut’ naggian laeng sadiay iti apagbiit. Inayatnan ti napakumbaba, managpadagus nga umili ti Siberia iti kasta unay a pinanawanna ti pamiliana ket nagpadaya manen tapno ituloyna ti mangasaba kadagidiay tattao nga umawat.
Maysa a gagangay a kapadasan iti daytoy a tiempo iramanna ti maysa a kabsat nga immakar manipud maysa a siudad agturong iti sabali. Di nagbayag nasarakanna dagiti dua pay a Saksi. Nagkararagda a tallo maipaay iti tulong ket di nagbayag nakasarakda iti maysa nga agtutubo a babai nga addaan iti Greek Orthodox a nalikudan. Dagdagus nga inawatna ti kinapudno ket impanna dagiti kakabsat kadagiti dua pay nga interesado a tattao—ni nanangna ken ni adingna a babai. Nagngudo ti report: “Ita adda uppatapulo a tattao ti naitimpuyog kadagitoy a kakabsat, tallopulo kadakuada ti nakaadal iti kinapudno iti napalabas nga innem a bulan.”
Nupay kasta, naparigat dagiti Saksi ni Jehova kadagiti trabahoda gapu iti kurang a legal a pannakabigbigda. Naangay dagiti gimong a sisisikap. Naaramid ti panangasaba a buyogen ti panagannad. Posible pay laeng ti pannakaibalud, ken ti naparang a panagbalaybalay a panangasaba ti saan a posible. Iti laksid daytoy, nupay kasta, dagitoy a matalek a Kristiano a taga Soviet nagtultuloyda a nagserbian a simamatalek ti Diosda ken nagbalin a naimbag nga umili iti nasionda. (Lucas 20:25) Iti panangiyebkasda iti panagyamanda, insurat ti maysa kadakuada: “Maysa a dakkel a pribilehio ti panaganus kadagiti amin a suot ken agtalinaed a matalek ken Jehova a Dios, tapno ti maysa idayawna ti Dios iti intero a panagbiagna tapno magun-odna ti biag nga agnanayon manipud ken Jehova babaen ken Jesu-Kristo.” Anian a nagsasayaat nga ulidan ti panagandor ken kinamatalek dagitoy a Saksi idiay Soviet!
Panagbalin a Legal Kamaudiananna!
Idi 1988 nangrugi a nagbaliw dagiti bambanag kadagiti dagdaga a naitimpuyog iti Soviet Union. Maysa a panawen ti dakdakkel a wayawaya ti nangrugi a naadda, ket dagiti nasion a nangiparit kadagiti ar-aramid dagiti Saksi ni Jehova nangrugida a nagusar kadagiti baro a paglinteganda. Ti Poland, Hungary, Romania, ken dadduma pay a dagdaga ti nangipaay iti legal a pannakabigbig kadagitoy a napasnek a Kristiano, a nangipalubos kadakuada nga agtignay a siwayawaya nga awanen ti buteng ti pannakadusa. Anian a nagragsak dagiti naudi a tallo a tawen idiay Makindaya nga Europa! Anian ti pananggundaway dagiti kakabsat sadiay iti kabbaro a wayawaya a mangisaknap iti natalna a mensahe ti Pagarian! Ken anian ti pannakipagrag-o kadakuada dagiti Saksi ni Jehova iti intero a daga!
Nagunggonaanen dagiti Saksi ni Jehova a taga Soviet manipud kadagiti dumakdakkel a wayawayada. Rinibo—dadduma ti naggapu iti kas kaadayo ti dagdaga a Pacifico ti Asia—ti timmabuno kadagiti kumbension a mangmarka iti baro a panawen idiay Poland idi 1989 ken idi manen 1990, idi a 17,454 a Saksi manipud Soviet Union ti timmabuno idiay Warsaw. Anian a pakalaglagipan ti inyawidda! Kaaduan ti dida pay napadas ti nagdaydayaw a kadua dagiti nakaad-adu a kapada a Kristiano. Ita naitipondan kadagiti pinullo a ribo!
Nagsublida iti Soviet Union nga uman-anus nga uman-anus. Dagiti Saksi iti intero a lubong nagpaliiwda ken nagpanunotda: Kaanonto a mapagbalin a legal ti trabaho dagiti Saksi ni Jehova idiay Soviet Union? Bueno, napasamak iti 1991—eksakto a sangagasut a tawen kalpasan iti ibibisita sadiay ni Charles Taze Russell! Idi Marso 27, 1991, ti “Sentro a Mangidadaulo kadagiti Relihiuso nga Organisasion dagiti Saksi ni Jehova iti U.S.S.R.” ti nairehistro iti maysa a dokumento a napirmaan idiay Moscow babaen iti Ministro ti Kinahustisia iti R.S.F.S.R. Ania a kita ti wayawaya ti naited kadagiti Saksi?
Ti legal a karta ti kairerehistro a bagi iramanna ti sumaganad a salaysay: “Ti panggep ti Relihiuso nga Organisasion isut’ panangituloyna iti relihiuso a trabaho a panangipakaammo iti nagan ni Jehova a Dios ken dagiti naayat a probisionna agpaay iti sangatauan babaen iti nailangitan a Pagarianna ken Jesu-Kristo.”
Kasano a maaramidan daytoy? Dagiti nailista a pamay-an iramanna ti publiko a panangasaba ken panagsarungkar iti balbalay dagiti tattao; panangisuro iti kinapudno ti Biblia kadagiti tattao a sibubulos-puso a dumngeg; panangikondukta kadakuada kadagiti libre a panagadal iti Biblia babaen ti tulong dagiti publikasion iti panagadal ti Biblia; ken panangiyurnos iti pannakaipatarus, panagimporta, panangipablaak, panagimprenta, ken panagiwaras kadagiti Biblia.
Ibalabala met ti dokumento ti Organisasion dagiti Saksi iti sidong ti Bagi a Manarawidwid, agraman dagiti kongregasion ken dagiti bagi ti panglakayen, maysa a pito ti kamengna a Mangidaulo a Komite [ti Sanga] para iti pagilian, ken dagiti manangaywan sirkito ken distrito.
Nalawag, dagiti Saksi ni Jehova mabalinda itan ti agtignay a siwayawaya ken di aglemlemmeng idiay Soviet Union kas kadagiti adu pay a sabsabali a daga. Iladawanyo ti rag-o ti lima kadagiti pito a kameng ti Manangidaulo a Komite ken dagiti lima a naandor a panglakayen ti kongregasion a naaddaan pribilehio a mangpirma iti daytoy historiko a dokumento ken ti pannakakitada a naselioan babaen iti Pangulo ti Departamento ti Panangirehistro kadagiti Publiko ken Relihiuso nga Asosasion! Maikanatad, ni Milton Henschel ken ni Theodore Jaracz iti Bagi a Manarawidwid dagiti Saksi ni Jehova ti presenteda met tapno maimatanganda daytoy a napateg a pasamak. Kadagidiay grupo nga inaprobaran ti R.S.F.S.R., dagiti Saksi ni Jehova ti immuna a nakaawat iti opisial a dokumentoda iti pannakairehistro. Anian a gunggona para kadagidiay a matalek a kakabsat a Ruso kalpasan iti adu a tawen ti naanus a panagibtorda!
Dagiti Saksi ni Jehova iti amin a lugar agyamanda kadagiti agtuturay iti Soviet a nangited iti daytoy a pannakaipalubos. Kangrunaan nga agyamanda ken Jehova iti amin a pusoda gapu iti baro a wayawaya dagiti kakabsatda idiay Soviet. Makipagragsakda kadagiti padada a Saksi idiay U.S.S.R. ken kadagiti dadduma pay a Makindaya a dagdaga ti Europa a makapagserbin ken Jehova a Dios nga ad-adda a siwayawaya. Sapay koma ta bendisionan ida a sibabaknang ni Jehova bayat nga usarenda a naan-anay daytoy a wayawaya iti panangidayaw iti nasantuan a naganna.
[Ladawan ito panid 9]
Ti Kremlin idiay Moscow
[Ladawan ito panid 10]
Dagiti delegado a Ruso iti maysa a kumbension idi 1990 iti ruar ti Soviet Union