Dagiti Saludsod Manipud Kadagiti Managbasa
Kayat kadi a sawen ti Mateo 28:17 a nagduadua pay laeng dagiti dadduma nga apostol kalpasan ti panagparang ni napagungar a Jesus kadakuada?
Saan, saan koma a kasta ti konklusiontayo iti Mateo 28:16, 17, a mabasatayo: “Dagiti sangapulo ket maysa nga adalan napanda idiay Galilea idiay bantay a tinudingan ni Jesus kadakuada, ket idi nakitada, nagdaydayawda kenkuana, ngem dagiti dadduma nagduaduada.”
Impakpakaunan idi ni Jesus kadagiti adalanna “a masapul kenkuana ti mapan idiay Jerusalem ken aglak-am kadagiti adu a banag kadagiti lallakay ken kadagiti panguluen kadagiti saserdote ken kadagiti eskriba, ken matay, ken agungar iti maikatlo nga aldaw.” (Mateo 16:21) Nupay kasta, naupay ken nariribukan dagiti adalanna gapu iti pannakaaresto ken ipapatayna. Kasla di napakpakadaan ti panagungarna. Ket idi nagparang kas tao, idi damo dagiti dadduma “dida pay la patien gapu iti ragsak.” (Lucas 24:36-41) Nupay kasta, dagiti panagparangna kalpasan ti panagungarna tinulonganda dagiti nadekket a pasurotna a mangawat iti kinapudno ti panagungarna; uray ni apostol Tomas ket nakumbinsir a nagungaren ni Jesus.—Juan 20:24-29.
Kalpasan dayta “napan idiay Galilea” dagiti sangapulo ket maysa a matalek nga apostol. (Mateo 28:16; Juan 21:1) Bayat ti kaaddada sadiay, “nagparang [ni Jesus] kadagiti nasurok a lima gasut a kakabsat iti namimpinsan.” (1 Corinto 15:6) Iti daytoy a pagteng a dinakamat ti Mateo 28:17 a “dagiti dadduma nagduaduada.” No kasta dagiti nagduadua pay laeng isu la ketdi dagiti dadduma kadagiti 500 a pasurot.
Paliiwenyo ti makapainteres nga inkumento ni C. T. Russell, umuna a presidente ti Watch Tower Society, maipapan itoy:
“Di nainkalintegan nga ipapantayo a dagiti sangapulo ket maysa nga apostol ti nagduadua, gapu ta naan-anay a napnekda, kumbinsidoda unay, ken inyebkasda ti pammatida kasakbayanna. Dagiti nagduadua isu la ketdi dagiti dadduma kadagiti ‘lima gasut a kakabsat’ a dimmar-ay iti daytoy naituding a taripnong, a dipay pulos nakakita kenkuana nanipud idi napagungar, ket nainkalintegan nga ipapantayo a dadduma kadakuada ti nakapkapsut ti pammatida ngem dagiti apostol ken dagiti espesial a gagayyem a nakilangenanen ni Jesus kalpasan ti panagungarna. Ti ebkas a ‘dagiti dadduma nagduaduada’ ket maysa a pammaneknek ti kinamapagtalkan ti rekord ti Ebanghelista. Ipakitana met kadatayo a saan a nalaka a mamatpati dagiti pasurot ti Apo, no di ket tiningitingda a naimbag dagiti naidatag a pammaneknek, ket ti pinget, pigsa ken panagsakripisio dagiti namati ikkandatay iti nawadwad a pammaneknek ti napigsa a pammatida iti panagungar ti Apotayo, isu a binigbigda ken bigbigentay met a kas mismo a pundasion ti pammatitayo kenkuana. No di napagungar ni Kristo, awan serserbi ti pammatitayo ket sibabasoltayo pay laeng.—1 Cor. 15:17.”—Zion’s Watch Tower and Herald of Christ’s Presence, Mayo 1, 1901, panid 152.
Maikunatayo a ti pamay-an ti panangdakamat ni Mateo iti daytoy a punto ikkannatay iti pammaneknek ti kinamapagtalkan ken kinapudno ti Biblia. No mangparbo ti maysa a tao iti estoria, mabalin nga inayonna dagiti detalye tapno agparang a nakapapati ti estoria nga inimbentona; nalabit pagarupenna a no awan dagiti detalye wenno adda dagiti kasla giwang pagbalinenna a mapagduaduaan ti estoria a pinarbona. Ni ngay Mateo?
Di nasken nga ilawlawagna pay a detalyado ti imbagana a “dagiti dadduma nagduaduada.” Awan pulos dinakdakamat dagiti salaysay da Marcos, Lucas, ken Juan maipapan itoy, isu a dagiti 11 nga apostol ti kasla tuktukoyen dagiti sasao ni Mateo, nga isut’ maysa kadakuada. Nupay kasta, nangaramid ni Mateo iti ababa a komento a di nangipaay iti aniaman a panangilawlawag. Agarup 14 a tawen kamaudiananna, insurat ni apostol Pablo ti libro ti Umuna a Corinto. Iti lawag ti detalye nga impaayna idiay 1 Corinto 15:6, maikunatayo a dagiti nagduadua saan a dagiti apostol no di ket dagiti adalan idiay Galilea a di pay nagparangan ni Jesus. Gapuna, pudno ti imbaga ni Mateo a “dagiti dadduma nagduaduada”; ipamatmat dayta ti kinapudno ti maysa a mannurat a nangidatag iti pudno a pasamak a di nangipaay iti detalyado a panangilawlawag.