Naragsak iti Di Naragsak a Lubong
“ITI kinadakesna, daytoy ti siglo ni Satanas,” kinuna ti pangrugian ti editorial iti The New York Times ti Enero 26, 1995. “Awan pay ti panawen a nangipakita ti tattao iti nakaro unay a panagannayas, ken panagtarigagay, iti panangpapatay kadagiti riniwriw a sabsabali a tattao maigapu iti pulí, relihion wenno kita.”
Ti maika-50 nga anibersario ti pannakawayawaya dagiti inosente a biktima a naibalud kadagiti death camp ti Nazi isu ti nangtignay kadagiti editorial a kas iti kadakdakamat. Nupay kasta, mapaspasamak pay laeng ti umasping a kita ti nadawel a panangpapatay kadagiti paset ti Africa ken Akindaya nga Europa.
Dagiti nasaknap a panangpapatay, etniko a panangikisap, panagpipinnatay dagiti tribu—aniaman ti pangawag kadagitoy—ti mangibunga iti nakaro a ladingit. Nupay kasta, iti laksid dagiti kasta a kinaranggas, agal-allangogan dagiti natbag a timek ti kinaragsak. Kas pagarigan, lagipentayo ti Alemania idi dekada ’30.
Idi Abril 1935, impawil ni Hitler ken ti partidona a Nazi kadagiti Saksi ni Jehova ti amin a trabaho iti gobierno. Naaresto, naibalud, ken naipan met dagiti Saksi kadagiti kampo konsentrasion gapu ta sinalimetmetanda ti Nakristianuan a neutralidadda. (Juan 17:16) Idi arinunos ti Agosto 1936, adu dagiti naaresto a Saksi ni Jehova. Rinibu kadakuada ti naipan kadagiti kampo konsentrasion, a kaaduan kadakuada ti nagtalinaed sadiay agingga idi 1945 no nakalasatda. Ngem, kasanot’ panagtignay dagiti Saksi iti di natauan a pannakatratoda kadagiti kampo? Nupay agparang a nakaskasdaaw, nataginayonda ti rag-oda iti laksid ti di naragsak nga aglawlawda.
“Maysada a Bato iti Kapitakan”
Ininterbiu ti historiador a Briton a ni Christine King ti maysa a Katoliko a babai nga adda idi kadagiti kampo. “Inusarna ti sasao a diak pulos malipatan,” kinuna ni Dr. King. “Detaliado nga insalaysayna dagiti nakaal-alingget iti biag, dagiti makarimon unay a kasasaad a nagbiaganna. Ket kinunana nga am-ammona dagiti Saksi, ken dagidiay a Saksi maysada a bato iti kapitakan. Arigda iti maysa a natibker a lugar iti dayta a lan-ak. Kinunana nga isuda laeng ti tattao a saan a tumupra no lumabas dagiti guardia. Isuda laeng ti tattao a nakapagballigi amin iti daytoy saan a gapu iti gura no di ket babaen ti ayat ken namnama ken ti pannakarikna iti maysa a panggep.”
Aniat’ namagbalin kadagiti Saksi ni Jehova a ‘batbato iti kapitakan’? Ti di maisin a pammati ken Jehova a Dios ken iti Anakna, ni Jesu-Kristo. Gapuna, napaay ti panangikagumaan ni Hitler a mangpukaw iti Nakristianuan nga ayat ken rag-oda.
Imdenganyo bayat a lagipen dagiti dua a nakalasat iti kampo lima a dekada kalpasan a napagballigianda daytoy a pannubok ti pammati. Kuna ti maysa: “Napalalo ti rag-ok iti pannakaammok a naaddaanak iti naisangsangayan a pribilehio a mangipaneknek iti ayat ken panagyamanko ken Jehova iti sidong dagiti nakána a kasasaad. Awan nangpilit kaniak a mangaramid iti daytoy! Imbes ketdi, dagiti kabusormi ti nangikagumaan a mangpilit kadakami babaen kadagiti panangipangta tapno agtulnogkami ken ni Hitler a nangnangruna ngem iti Dios—ngem saan a nagballigi! Naragsakak saan laeng nga ita, no di ket gapu iti nasayaat a konsiensia, naragsakak uray pay idi addaak iti pagbaludan.”—Maria Hombach, agtawen iti 94.
Kuna ti maysa pay a Saksi: “Malaglagipko a buyogen ti panagyaman ken rag-o dagiti panawen ti pannakaibaludko. Narigat ken nagadu ti suot kadagidi a tawen a binusbosko kadagiti pagbaludan ken kampo konsentrasion iti sidong ni Hitler. Ngem diak kayat a naikapisak koma kadakuada, ta insurodak nga agtalek a naan-anay ken Jehova.”—Johannes Neubacher, agtawen iti 91.
“Agtalek a naan-anay ken Jehova”—daytat’ makagapu iti rag-o a napasaran dagiti Saksi ni Jehova. Iti kasta, nararagsakda, nupay nalikmutda iti di naragsak a lubong. Makita ti rag-oda iti “Nararagsak a Managdaydayaw” a Kombension Distrito kadagiti napalabas a bulan. Repasuentay iti apagbiit dagitoy a makaparagsak a taripnong.
[Ladawan iti panid 4]
Ni Maria Hombach