Adda Kadi Biag Kalpasan ti Ipapatay?
DUA a saludsod ti mangrirriribuk iti sangatauan iti rinibribu a tawenen: Apay a lumakay sa kamaudiananna mataytayo? Sipupuot kadi pay ti maysa kalpasan ti ipapatay?
Ti umuna isut’ nangburibor iti panunot ti adu a tao gapu ta uray ti moderno a siensia iti medisina, agraman amin a nakaskasdaaw a takuatna, saan a nakaipaay iti sigurado wenno makapnek a sungbat.
Nakaad-adu ken nadumaduma ti sungbat iti maikadua a saludsod. Nupay kasta, kaaduanna, agsupadi dagiti sungbat dagidiay positibo a saan laeng nga agpatingga ditoy ti biag ken dagidiay mangipilpilit nga agpatingga ti biag iti ipapatay no sipupuot pay ti maysa. Kuna kadatayo ti kaaduan iti daytoy maikadua a grupo nga awan panagduadua iti isipda a ti ababa a biag ti tao isut’ kakaisuna a manamnamana. Masansan nga umsienda dagiti aniaman nga argumento a maisupadi iti daytoy a kunada, “Bueno, awan pay nakasubli a mangibaga kadatayo, di ngamin?”
Kas iti sabsabali a kontrobersial a saludsod, adu ti di pay nakaikeddeng—a kunada a dumngegda a kanayon iti aniaman a kapanunotan. Ngem sumungbat ti dadduma, a nalabit tagtagilag-anenda, “Kitaentayto laengen no dumteng ti tiempo!”
Nabayagen a Saludsod
Imbangon ti maysa a nalatak a taga-Daya a ni Job, a nagdinamag gapu iti kinaibturna iti laksid ti panagsagaba ti nagkauna a saludsod maipapan iti biag kalpasan ti ipapatay agarup 3,500 a tawenen ti napalabas. Kastoy ti panangisaludsod ni Job: “Ti tao matay ket maipababa; magsatan iti anges ket awanen. No kasano a maawan ti danum iti baybay wenno mamagmagan ken mamagaan ti karayan, kasta met ti tao agidda ket saan a bumangon . . . No matay ti tao, agbiagto aya manen?”—Job 14:10-14, New International Version.
Ngem saan laeng a ni Job ti nangisaludsod maipapan iti biag kalpasan ti ipapatay. Mangipaay iti kastoy a makaisuro nga impormasion ti Encyclopædia of Religion and Ethics iti sidong ti paulo nga “State of the Dead”: “Awan tema a nainaig iti naespirituan a biagna ti nakaipamaysaan ti isip ti tao a kas iti kasasaadna kalpasan ti ipapatay. Gagangayen nga addaan [dagiti katutubo a tattao] iti amin a rehion ti lubong iti nabatad ken nabiag unay a kapanunotan maipapan iti lubong dagiti espiritu—ti biag, kababalin, aglawlawna—ket ipaspasimudaag daytoy ti nasged a panangipamaysa ti atension iti tema. Ti nasaknap a panagbuteng kadagiti natay isursurona ti inuugma unay a kapanunotan a ti kasasaad dagiti natay saan nga isut’ tungpal ti biag. Ginuped ni patay ti puersa; nalawag dayta; ngem saan kadi nga adda sabali pay a puersa nga agtigtignay, wenno saan kadi nga adda kabaelan dagidiay a puersa nga agparikna a sililimed, kadagiti misterioso a pamay-an? Namati man dagiti tao idi damo iti maysa nga espiritu, kararua, wenno al-alia, a naisina iti bagi, wenno saan, agparang nga adda amin a makagapu tapno mamati nga imbilangda a dagiti natay agbibiagda pay laeng iti naiduma a kita.”
Mabalin a tumutopkayo iti maysa kadagiti tallo a kategoria a nadakamat iti ngato: di masigurado ti mapasamak kalpasan ti ipapatay; kombinsido nga adda sabali a biag kalpasan ti ipapatay; wenno kombinsido a daytoy laengen ti adda a biag. Aniaman ti kasasaad, awisendakayo a mangusig a siaannad iti sumaganad nga artikulo. Kitaenyo no makasarakkayo ditoy iti makaallukoy a pammaneknek iti Biblia nga adda nakaskasdaaw a namnama a naragsak a biag kalpasan ti ipapatay, no kasano a mapasamak dayta, sadino, ken kaano.