Panagbiag ken Panangas-Kasaba iti Kabangibang ti Bulkan

“NAKAAL-ALINGGET a kapadasan. Mabalin a mayarpad iti panungpalan ti lubong a dakdakamaten ti Biblia. Nasken a tunggal kanito, agtalinaedtayo nga alerto ken addaan nasayaat a takder iti imatang ni Jehova.” Kasta ti kinuna ni Víctor, maysa a Saksi ni Jehova, idi insalaysayna ti kapadasanna iti panagbiagna iti asideg ti bulkan a Popocatépetl, a nalatak a maaw-awagan Popo, idiay Mexico.

Daytoy dumaranudor a bulkan ket maipadpadamag kadagiti internasional a warnakan sipud pay idi 1994.a Kuna dagiti autoridad nga amin a masakupan ti 30 kilometro a radius manipud wangawanganna ket addada iti nakapegpeggad a sona. Nangnangruna nga agpeggad ti makin-abagatan a sikigan ti bulkan gapu ta nagirig ti wangawanganna iti dayta a direksion ken adda sumagmamano a nauneg a likkaongna a mabalin a pagayusan ti lava ken pitak nga agtaud iti wangawanganna.

Kadawyan a maseknan ti adu iti mapagteng iti Siudad ti Mexico inkaso nakaro ti panagbettak ti bulkan. Agpeligro kadi dayta a siudad? Kasta met, addada agnanaed a tattao iti estado ti Morelos iti abagatan ti bulkan. Agpegpeggad met kadi amin nga adda iti dayta a lugar? Ken kasano ti panagbiag iti kabangibang ti bulkan, a di ammo ti mapasamak iti tunggal aldaw?

Ti Pangta ti Bulkan

Ag-70 a kilometro iti amianan a laud ti Popocatépetl ti sentro ti Siudad ti Mexico, nupay 40 a kilometro ti kaasideg dagiti kaparanget nga ili. Sigun kadagiti agad-adal, ruaren iti napeggad a sona ti intero a siudad a pagin-indegan ti 20 a milion a tattao. Nupay kasta, no ipugso ti bulkan ti nawadwad a dapo mabalin nga apektado daytoy a lugar, depende iti turongen ti angin.

Gagangay a nakarkaro ti epekto ti dapo ti bulkan iti makindaya a sikiganna. Mairaman iti daytoy a lugar ti siudad ti Puebla ken sumagmamano a babbabassit a siudad ken ili a masakupan ti nakapegpeggad a lugar, a pagnanaedan ti agarup 200,000. Idi Domingo, Mayo 11, 1997, impugso ti bulkan ti tone-tonelada a dapo iti tangatang sana inwaras a sapasap iti lugar, a nakagteng inggana iti estado ti Veracruz, nasurok a 300 a kilometro nga agpadaya. Iti deppaar nga abagatanen ti bulkan, iti estado ti Morelos, addada sumagmamano a siudad ken ili nga agpeligro met unay nga agdagup iti agarup 40,000 ti populasionna.

Agbibiag ken agtartrabaho dagiti Saksi ni Jehova iti sidong ti kastoy a kasasaad. Idiay Siudad ti Mexico, nasurok a 90,000 dagiti Saksi iti 1,700 a kongregasion. Masakupan ti agarup 100 a kilometro manipud bulkan ti sanga ti Watch Tower Society a masarakan iti amianan a daya iti ruar ti Siudad ti Mexico. Nasurok a 800 a boluntario ti agserserbi iti sanga nga opisina, malaksid pay iti 500 a boluntario nga agtartrabaho iti dakkel a proyekto a panagbangon. Addada amin iti ruar ti napeggad a sona.

Iti estado ti Morelos, adda nasurok a 2,000 nga agibumbunannag iti Pagarian iti ag-50 a kongregasion dagiti Saksi ni Jehova. Sumagmamano kadagitoy a kongregasion, a masarakan iti Tetela del Volcán ken Hueyapan, ket ag-20 kilometro laeng ti kaasidegda iti wangawangan. Mainayon pay, masarakan iti estado ti Puebla a dayaen ti bulkan dagiti kongregasion nga agarup 600 dagiti agibumbunannag nga agnanaed iti masakupan ti 20 aginggat’ 30 kilometro manipud bulkan. Siempre, nakapelpeligro ti sasaaden dagitoy.

Agtaltalinaed nga Aktibo Dagiti Saksi ni Jehova

Iti laksid ti kankanayon a pangta, saan a nagsardeng dagiti Saksi ni Jehova iti panangasabada iti daytoy a lugar. Intultuloyda met ti nakaeskediul a Nakristianuan a gimgimongda a mamagkaykaysa ken mamagtalek kadakuada iti sidong dagitoy narigat a kasasaad. (Hebreo 10:24, 25) Kuna ti report a naggapu iti maysa a kongregasion: “Adda dakkel a namalbaliwan ti kababalin dagiti tattao maipapan iti naimbag a damag ti Pagarian. Kas pagarigan, iti maysa a bassit a purok, 18 a tattao ti nabiit pay a nangrugi a nakipagadal iti Biblia iti pagtaenganda.”

Sabali pay a kongregasion, a 20 a kilometro ti kaadayona manipud bulkan, ti nangipadamag: “Naisalsalumina ti panagrang-ay. Naipasdek daytoy a kongregasion idi Nobiembre 1996. Kabayatan ti simmaganad nga innem a bulan, 10 a tattao ti nagbalin a kualipikado a makiraman iti tay-ak ti ministerio. Agnanaed ti sumagmamano nga agibumbunannag iti ag-20 a kilometro manipud iti wangawangan ti bulkan. Maang-angay sadiay dagiti Nakristianuan a gimong a tabtabunuan iti agarup 40.”

Ni Magdalena nga agtataeng idiay San Agustín Ixtahuixtla, Puebla, 25 kilometro laeng manipud bulkan, ket nakaak-aktibo a mangyad-adal iti Biblia. Insalaysayna ti napasamak kalpasan ti maysa a nakaro a panagbettak ti bulkan.

“Napakaammuankami a nasken a panawanmi dagiti balaymi, ket inaramidmi dayta​—uray agtudtudo iti dapo. Iti laksid ti naganat a situasion, napanunotko ti pamilia Dorado nga iyad-adalak iti Biblia. Napankami ken ti sumagmamano a kakabsat iti pagtaengan dagiti Dorado tapno matulongan ida nga umakar iti nataltalged a lugar. Iti kabangibang a siudad ti Puebla, nakasaganan a tumulong ti komite ti saranay dagiti Saksi ni Jehova. Nasdaaw unay ti pamilia Dorado iti pannakatratomi amin nga adda sadiay. Nadumaduma dagiti nagdagusanmi, nga antemano nga insagana dagiti Kristiano a kakabsatmi. Kompleto dagiti kasapulanmi uray adayokami iti pagtaenganmi. Timmabunon daytoy a pamilia iti sumagmamano a gimong idiay Kingdom Hall, ngem nasdaawda iti ayat nga impakita dagiti kakabsat kadakuada a pulos a dida pay naam-ammo idi. Sumagmamano a lawas kalpasan ti panagawidmi kadagiti pagtaenganmi, rinugian daytoy a pamilia a tabunuan a regular amin a gimong. Di nagbayag, nagbalindan a kualipikado nga agibumbunannag iti naimbag a damag. Dua kadakuada ti bautisado itan. Nagserbida kas auxiliary payunir a ministro iti sumagmamano a bulan ken agpalplanoda a sumrek iti serbisio a kinaregular payunir.”

Ti 20 ti tawenna a ni Martha nga agnanaed 21 a kilometro manipud iti wangawangan ti bulkan ket di linapdan ti kinabaldadona a mangaprobetsar iti tunggal gundaway a mangasaba. Naammuanna ti kinapudno tallo a tawenen ti napalabas idi a nariing manen ti bulkan. Imbes nga ag-wheelchair, a narigat nga usaren ta narangkis ti lugarna, agsakay iti asno no makiraman iti trabaho a panangasaba. Agsakay met iti dayta nga asno a mapan kadagiti gimong. Agyamyaman unay ni Martha ken ni Jehova iti pannakaikamengna iti naayat a panagkakabsat, tangay agdepdepende iti badang dagiti kakabsat a babbai iti kongregasion a sumalpa ken dumsaag iti asno. Nasurok a 15 nga oras ti busbusbosenna iti ministerio iti binulan.

Kadagitoy naiputputong a lugar, masansan a dagiti Saksi ni Jehova piliten ida dagiti kaarrubada a makipagrambak kadagiti narelihiosuan a piesta. Idiay Tulcingo, maysa a purok nga agarup 20 a kilometro manipud iti bulkan, natudingan ti maysa a lalaki a mapan kadagiti Saksi tapno agur-or kadagiti donasion a pagrambak. Siaanus nga inlawlawag dagiti kakabsat no apay a dida makipaspaset kadagidiay a narelihiosuan a piesta. Gapu ta napinget unay ti lalaki a mangur-or iti kuarta kadagiti kakabsat, rinugianna ti nakitimpuyog kadakuada ket naammuanna ti dadduma kadagiti patpatienda. Naragsakan a nakaammo kadagiti sungbat dagiti saludsodna iti Katoliko a Bibliana. Iti las-ud ti makatawen, tumabtabunon a regular kadagiti gimong a kaduana ti asawa ken ti anakna a babai ket inyebkasna ti tarigagayna nga agbalin nga agibumbunannag iti naimbag a damag.

Kasanokayo a Makasagana?

Agad-adal dagiti volcanologist sa iruarda dagiti opisial a report maipapan iti mangipangpangta a Popocatépetl, ngem awan a talaga ti makaammo no anianto ti mapasamak wenno kaano a mapasamak. Sigun iti warnakan ken kadagiti tattao nga agnanaed sadiay, mabalin a bumtak ti bulkan iti aniaman a kanito. Pudno ti pangta. Siempre, maseknan unay dagiti autoridad ket kayatda nga aramiden amin a kabaelanda tapno nakasaganada no umapay ti emerhensia. Ngem kaawatan a nasken a naannadda a mamakdaar, ta dida kayat a daytoy ti panggapuan ti adu nga agbakuit no awan met ti mapaspasungadan a didigra. Ania ngarud ti rumbeng nga aramiden ti maysa?

“Ti manakem a tao madlawna ti dakes, ket aglemmeng; ngem ti nanengneng aglayon laeng ket agsagaba,” kuna ti maysa a proverbio iti Biblia. (Proverbio 22:3) No kasta, nainsiriban no aramiden dagiti nesesita nga addang tapno masigurado ti kinatalged bayat a silulukat pay ti gundaway, ket saan nga agbiag nga ‘aleng-aleng’ a kasla awan dumteng a didigra, a saan nga ur-urayen ti kaadda dayta nakaam-amak a puersa. Daytoy ti panangmatmat dagiti Saksi ni Jehova dita a lugar.

Iti nabiit pay, dagiti pannakabagi manipud sanga ti Watch Tower Society nakipagkitada kadagiti agdaldaliasat a manangaywan iti estado ti Puebla a kankanayon a makium-uman kadagiti kongregasion iti napeggad a sona. Naiplano ti panangbisita dagiti agdaldaliasat a manangaywan ken kasta met dagiti kameng ti komite ti saranay iti tunggal pamilia nga adda a masakupan ti 25 a kilometro manipud wangawangan ti bulkan. Natulongan dagitoy a pamilia a mangtingiting iti panagbakuit manipud napeggad a sona sakbay a dumteng ti panaglagaw. Nayurnos dagiti pagluganan ken pagdagusan tapno mayakar ti 1,500 a tattao idiay siudad ti Puebla. Sumagmamano a pamilia ti nakipagnaed kadagiti kakabagianda kadagiti dadduma a siudad.

Nasaksaknap a Pammakdaar

Ti asuk, apuy, ken dagiti daranudor nga agtaud iti Popocatépetl nalawag nga ipasimudaagna ti dandanin a panagbettakna. Amin dagidiay mayat a makalisi nasken nga ipangagda dagiti impakdaar dagiti autoridad ket agtignayda a mayannurot iti dayta. Taginayonen dagiti Saksi ni Jehova nga adda iti asideg ti bulkan ti kinaridamda tapno masiguro ti kinatalgedda ken kasta met a tultulonganda dagiti dadduma a mangilasin iti peligro sa agtignay sakbay a naladaw.

Iti nalawlawa a pamay-an, alerto met dagiti Saksi ni Jehova a mangsiput kadagiti mapaspasamak iti lubong maibatay iti lawag dagiti padto ti Biblia. Adda met kaipapanan dagiti gubat, ginggined, bisin, sakit, ken krimen a kas kadagiti pagilasinan ti ibebettak ti bulkan. Paset dagitoy ti ragup a pagilasinan nga impadto ni Jesu-Kristo a mangtanda “ti panungpalan ti sistema ti bambanag.” Nupay awan makaammo nga eksakto no kaanonto a dumteng dayta a panungpalan, awan duadua nga umay dayta ken nakaas-asideg unayen.​—Mateo 24:3, 7-14, 32-39.

Nasken unay a siseserioso nga ipangag dagiti tattao iti amin a lugar ti ballaag ni Jesus: “Asikasuenyo ti bagbagiyo tapno dagiti pusoyo dida pulos madagsenan iti nalabes a pampannangan ken nakaro a panagin-inum ken kadagiti pakaringgoran iti biag, ket giddato a dayta nga aldaw kellaat nga umay kadakayo.” (Lucas 21:34) Nabatad a daytoy ti nainsiriban nga aramiden. Kas kadagiti mamakdaar a pagilasinan ti bulkan a di rumbeng a laglag-anen, nasken a ditay iyaleng-aleng ti idadateng ti Anak ti tao, ni Jesu-Kristo, a nangidagadag: “Gapu itoy dakayo met paneknekanyo a sisasaganakayo, agsipud ta iti oras a dikay ipagarup nga isu dayta, ti Anak ti tao umay.”​—Mateo 24:44.

[Footnote]

[Dagiti Ladawan iti panid 23]

Ni Martha (nakasakay iti asno) a kadua dagiti dadduma pay a mangaskasaba iti kabangibang ti Popocatépetl