Saluadanyo ti Konsiensiayo

NAKAAM-AMAK ti aglugan iti eroplano a biddut ti pannakaiprograma ti computer-na. Wenno, iladawanyo nga adda ti nangbaliw iti sistema a mangiturturong iti eroplano wenno nangigagara a nangbaliw iti impormasion iti panagpatayab! Bueno, iti piguratibo nga anag, adda persona a kasta ti ikagkagumaanna nga aramiden iti konsiensiayo. Determinado a mangdadael iti moral a sistema a mangiturturong kadakayo. Panggepna nga agbiagkayo a bumusor iti Dios!​—Job 2:2-5; Juan 8:44.

Siasino daytoy a nadangkes a manangisagmak? Iti Biblia, naawagan a “ti kadaanan a serpiente, daydiay naawagan iti Diablo ken Satanas, a mangyaw-awan iti intero a mapagnaedan a daga.” (Apocalipsis 12:9) Nagtignay daytoy iti minuyongan ti Eden, idi nagusar iti mangallilaw a panagrasrason ket naguyugoyna ni Eva a mangilaksid iti ammona a naimbag ket immalsa iti Dios. (Genesis 3:1-6, 16-19) Sipud idi, ni Satanas ti utek iti itatanor ti amin a mangal-allilaw nga institusion tapno ti sangatauan maiturong a bumusor iti Dios. Ti kangrunaan a mababalaw kadagitoy nga institusion ket ti palso a relihion.​—2 Corinto 11:14, 15.

Ballikugen ti Palso a Relihion ti Konsiensia

Iti libro ti Biblia nga Apocalipsis, nailadawan ti palso a relihion kas maysa a simboliko a balangkantis a naawagan iti Babilonia a Dakkel. Dagiti pannursurona ti nangkullaap iti limpio a panagpampanunot ti adu a tattao ken nangituggod kadakuada a manggura ken mangranggas pay ketdi kadagidiay naiduma ti patpatienda. Kinapudnona, sigun iti Apocalipsis, ti palso a relihion ti kangrunaan a pagsungsungbaten ti Dios iti dara “dagidiay amin a napapatay ditoy daga,” agraman dagiti mismo nga agdaydayaw iti Dios.​—Apocalipsis 17:1-6; 18:3, 24.

Binallaagan ni Jesus dagiti adalanna maipapan iti kakaro ti panangdadael ti palso a relihion iti moral a pagalagadan a mangiturturong iti dadduma idi kinunana: “Um-umayen ti oras inton tunggal maysa a mangpapatay kadakayo pagarupennanto a nakaipaay iti sagrado a panagserbi iti Dios.” Anian ti pannakabulsek iti moral dagita a naranggas a tattao! Kinuna ni Jesus: “Saanda a naam-ammo uray ti Ama wenno siak.” (Juan 16:2, 3) Di nagbayag kalpasan a sinao dagitoy ni Jesus, isu a mismo ket napapatay gapu iti panangibilin ti sumagmamano a panguluen ti relihion, a nangipalubos iti konsiensiada a mangaramid iti krimen. (Juan 11:47-50) Maisupadi iti dayta, kinuna ni Jesus a mailasin dagiti pudno a pasurotna babaen ti panagayatda iti maysa ken maysa. Ngem nalawlawa ti saklawen ti panagayatda, agsipud ta ayatenda uray dagiti kabusorda.​—Mateo 5:44-48; Juan 13:35.

Ti sabali pay a pamay-an a panangdadael ti palso a relihion iti konsiensia ti adu a tattao ket babaen ti nalawag a panangkanunongna iti nadumaduma wenno kinaawan pay ketdi ti pagalagadan iti moralidad, aniaman ti adda nga uso. Iti panangipakpakaunana iti daytoy, kinuna ni apostol Pablo: “Ta addanto las-ud ti tiempo a saandanto nga anusan ti makapasalun-at a sursuro, no di ket, maitunos kadagiti bukodda a tarigagay, mangurnongdanto kadagiti mannursuro a maipaay iti bagbagida tapno gagatelenda dagiti lapayagda.”​—2 Timoteo 4:3.

Iti agdama a panawen, gagatelen dagiti panguluen ti relihion ti lapayag dagiti tattao babaen ti panangibagada nga anamongan ti Dios ti panagdenna dagiti saan nga agassawa. Kanunongan ti dadduma ti homoseksualidad. Kinapudnona, homoseksual a mismo ti dadduma a klero. Kunaen ti maysa nga artikulo ti The Times, a periodiko idiay Britania, a “sangapulo ket tallo a pagaammo a bakla a klero” ti napili a kameng ti General Synod ti Simbaan idiay England. No ti moralidad iti Biblia ket saan nga ipateg dagiti lider ti simbaan ken bassit ti maar-aramidan dagiti simbaan iti dayta, ania koma ngarud a pagalagadan ti suroten dagiti miembroda? Di pagsiddaawan a minilion dagiti nayaw-awan.

Anian a nasaysayaat nga amang ti paiwanwan kadagiti arig-senial a moral ken naespirituan a kinapudno nga isursuro ti Biblia! (Salmo 43:3; Juan 17:17) Kas pagarigan, isursuro ti Biblia a dagiti mannakiabig ken uray dagiti mannakikamalala “didanto tawiden ti pagarian ti Dios.” (1 Corinto 6:9, 10) Ibagana a dagiti lallaki ken babbai a mangbalbaliw iti “nakaisigudan nga usar ti bagbagida iti maysa a maikaniwas iti nakaparsuaan” ket “ar-aramidenda no ania ti naalas” iti imatang ti Dios. (Roma 1:26, 27, 32) Dagitoy a moral a kinapudno ket saan a pinutar dagiti imperpekto a tattao; dagitoy dagiti naipaltiing a pagalagadan ti Dios, a saanna pulos a winaswas. (Galacia 1:8; 2 Timoteo 3:16) Ngem adda dagiti sabali a pamay-an ni Satanas a mangdadael iti konsiensia.

Pilienyo ti Paglinglingayanyo

Mangisagmak ti panangpilit iti maysa nga agaramid iti dakes, ngem ad-adda a mangisagmak ti panangimula kenkuana iti tarigagay nga agaramid iti kasta. Dayta ti kalat ni Satanas, “ti agturay iti lubong.” Tapno maimula ti rinuker a panagpampanunotna iti isip ken puso dagiti maag wenno di makadlaw​—nangruna kadagiti agtutubo a kalakaan a matnag​—usarenna dagiti pamay-an a kas iti imoral a literatura, pelikula, musika, ay-ayam iti computer, ken dagiti pornograpia iti Internet.​—Juan 14:30; Efeso 2:2.

Impadamag ti periodiko a Pediatrics: “Mapattapatta a 10,000 a kinaranggas ti mabuybuya dagiti agtutubo [idiay Estados Unidos] iti tinawen, a ti karanggasan ket dagiti programa iti telebision para kadagiti ubbing.” Impalgak pay ti report a “tunggal tawen, mabuybuya dagiti agtutubo ti nganngani 15,000 a panagdakamat, singasing, ken ang-angaw a mainaig iti sekso.” Nadakamat nga uray dagiti programa iti telebision kadagiti oras a kaaduan ti agbuybuya ket “naglaon iti nasurok a walo a seksual nga eksena iti kada oras, nasurok a mamimpat a daras nga ad-adu ngem idi 1976.” Di pakasdaawan a naammuan pay ti panagadal a “kasta unay met ti ikakaro ti naalas a panagsasao.” Nupay kasta, nagballaag nga agpadpada ti Biblia ken dagiti adu a sientipiko a panagadal a ti pannakaisarang kadagita a bubuyaen ket mamagbalin kadagiti tattao a dakes. Isu a no talaga a kayatyo nga ay-aywen ti Dios ken magunggonaan, ipangagyo ti Proverbio 4:23, nga agkuna: “Saluadam ta pusom, ta aggubuay iti dayta dagiti ubbog ti biag.”​—Isaias 48:17.

Adu a nalatak a musika ti mangdadael met iti konsiensia. Maysa a kumakanta a limmatak unay dagiti kantana iti adu a pagilian iti Laud ti “naisangsangayan ti panangikagumaanna a mangkellaat,” imballaag ti report iti The Sunday Mail a periodiko idiay Australia. Dakamaten ti artikulo a “dagiti kantana itandudoda ti droga, insesto ken panangrames,” ken “kantaenna ti maipapan iti panangpapatay ken panangibellengna iti asawana iti dan-aw.” Dadduma a liriko a nadakamat ti nakadakdakes a dakamaten ditoy. Kaskasdi, nakagun-od iti pammadayaw gapu iti kantana. Kayatyo kadi nga imula iti panunot ken pusoyo dagita a makadangran a kapanunotan, nga uray pay nakaay-ayat ti pannakaikanta dagita? Sapay koma ta saan, ta matulawan ti konsiensia dagiti mangaramid iti kasta ket kamaudiananna tumaud iti kinataoda ti “nadangkes a puso,” a mamagbalin kadakuada a kabusor ti Dios.​—Hebreo 3:12; Mateo 12:33-35.

Gapuna, nainsiriban koma ti panangpiliyo iti paglinglingayan. Idagadag ti Biblia kadatayo: “Aniaman a bambanag a napudno, aniaman a bambanag a serioso a pakaseknan, aniaman a bambanag a nalinteg, aniaman a bambanag a nadalus, aniaman a bambanag a maay-ayat, aniaman a bambanag a naimbag ti pakasarsaritaanda, aniaman ti adda a kinasingpet ken aniaman ti adda a banag a nadayaw, itultuloyyo nga utoben dagitoy a banag.”​—Filipos 4:8.

Apektaran ti Pannakitimpuyog ti Konsiensiayo

Kas ubbing, tinagiragsak da Neil ken Franz ti nasayaat a pannakitimpuyog kadagiti napudno a Kristiano.a Ngem idi agangay, kinuna ni Neil, “nangrugiak a makipulapol kadagiti dakes a gagayyem.” Nagbanag daytoy iti panagaramidna iti krimen ken pannakaibaludna, a nagladingitanna unay. Umasping ti napasamak ken ni Franz. Insennaayna: “Kunak no kabaelak ti makipulapol kadagiti agtutubo iti lubong a didak maapektaran. Ngem kas kinuna ti Galacia 6:7, ‘ti Dios saan a maysa a marabrabak. Ta aniaman nga imulmula ti maysa a tao, daytoyto met ti apitenna.’ Naammuak babaen ti narigat a kapadasan a nagbiddutak ket umiso ni Jehova. Nadusaak iti tungpal-biag a pannakaibalud gapu iti nagbasolak.”

Saan a kaskarina a makaaramid iti krimen dagiti tattao a kas kada Neil ken Franz; idi damo, mabalin a dida mapanunot ti agaramid iti krimen. Addada makagapu iti pannakaisiasi, ti damo nga addang ket masansan a ti dakes a pannakitimpuyog. (1 Corinto 15:33) Mabalin a sumaruno ti panangabuso iti droga wenno alkohol. Kinapudnona, ti konsiensia ket maitutop a nadeskribir a kas dayta “paset ti personalidad a kabaelan a parukmaen ti arak.” Kalpasanna, nakalaklakanton ti agaramid iti krimen wenno imoralidad.

Apay ngarud nga aramidenyo dayta nga addang? Imbes ketdi, makitimpuyogkayo kadagiti masirib a tattao a pudno a mangay-ayat iti Dios. Tulongandakayo a mangpabileg iti konsiensiayo tapno siuumiso nga iwanwannakayo dayta, nga iyadayonakayo iti adu nga ut-ot. (Proverbio 13:20) Nupay nakabaludda pay laeng, ammo itan da Neil ken Franz a ti konsiensiada ket sagut ti Dios nga agkasapulan iti umiso a pannakasanay, wen, ipateg dayta. Kanayonanna, kasta unay ti panangikagumaanda a maaddaan iti nasayaat a relasion iti Diosda, ni Jehova. Agmasiribkayo koma, ken makasursurokayo iti biddutda.​—Proverbio 22:3.

Salaknibanyo ti Konsiensiayo

Maipakitatayo a kayattayo a salakniban ti konsiensiatayo no pabilgentayo ti ayat ken pammatitayo iti Dios, agraman ti umiso a panagbuteng kenkuana. (Proverbio 8:13; 1 Juan 5:3) Ipalgak ti Biblia a ti konsiensia a saan a maimpluensiaan kadagitoy ket masansan nga awanan iti moral a kinatalged. Kas pagarigan, dakamaten ti Salmo 14:1 dagidiay mangibagbaga iti pusoda: “Awan ti Jehova.” Kasano a ti kastoy a kinaawan ti pammati apektaranna ti kababalinda? Intuloy ti bersikulo: “Nagtignayda iti makadadael, nagtignayda a nakarimrimon iti pannakilangenda.”

Dagiti tattao nga awanan iti pudno a pammati iti Dios ti awanan met iti nabileg a namnama a maaddaan iti nasayaat a masanguanan. Gapuna, agbiagda laeng a maipaay iti agdama, a pabpabus-oyanda dagiti linalasag a tarigagayda. Ti pilosopiada ket: “Mangan ken uminumtayo, ta inton bigat mataytayo.” (1 Corinto 15:32) Iti sabali a bangir, dagidiay kumitkita iti gunggona a biag nga agnanayon saanda a mayaw-awan kadagiti aglabas a ragragsak ti lubong. Kas iti agkurkurri a computer iti panagpatayab ti eroplano, ti nasanay a konsiensiada ti mamagtalinaed kadakuada iti umiso a dalan iti nasungdo a panagtulnog iti Dios.​—Filipos 3:8.

Tapno mataginayon ti bileg ken panagkurri ti konsiensiayo, kasapulan a daytat’ regular nga iwanwan ti Sao ti Dios. Kunaen ti Biblia nga adda kasta a pannakaiwanwan idi kunaenna iti mangiladawan a pagsasao: “Dagiti bukodmo a lapayag makangngegto iti sao iti likudam a kunkunana: ‘Daytoy ti dalan. Magnakayo iti dayta,’ no kas pagarigan agpakannawankayto wenno no kas pagarigan agpakannigidkayto.” (Isaias 30:21) Isu nga iwayaanyo ti inaldaw a panagbasa iti Biblia. Daytoy ti mangpabileg ken mangparegta kadakayo no makidangdangadangkayo a mangaramid iti naimbag wenno no pagpeggadennakayo dagiti mamagkudrep a pakadanagan ken pakaringgoran. Mangnamnamakayo nga ibagnosnakayo ni Jehova iti moral ken naespirituan no agtalekkayo a naan-anay kenkuana. Wen, tuladenyo ti salmista a nangisurat: “Insaadko ni Jehova iti sanguanak a patinayon. Agsipud ta isu adda iti makannawanko, saanakto a mapagdiwengdiweng.”​—Salmo 16:8; 55:22.

[Footnote]

[Dagiti Ladawan iti panid 5]

Ti palso a relihion, a nadeskribir iti Biblia kas Babilonia a Dakkel,” ti nangpakuneng iti konsiensia ti adu

[Credit Line]

Padi a mangbembendision iti tropa: U.S Army photo

[Dagiti Ladawan iti panid 6]

Ti panagbuya iti kinaranggas ken imoralidad dadaelenna ti konsiensiayo

[Ladawan iti panid 7]

Ti regular a panangiwanwan ti Sao ti Dios ti mangsaluad iti konsiensiayo