“Siasinoak Sigun iti Panagkuna Dagiti Tattao?”

KRISMAS manen. Adda ti kasangay a ramrambakan dagiti tattao iti sangalubongan. Makin-kasangay? Kasangay ti Anak ti Dios wenno ti maysa laeng a napeklan a Judio a nagpanggep a mangbaliw iti relihion a nagraira iti lugarna idi umuna a siglo? Dayta kadi ket kasangay ti maysa a manangisakit kadagiti nakurapay, rebelde a namagpeggad iti Emperio ti Roma a nangpapatayanda kenkuana, wenno nalabit maysa a masirib a nangipilit iti bukodna a pannakaammo ken manangdominar a kinasirib? Rasonable a panunotenyo, ‘Siasino a talaga ni Jesu-Kristo?’

Interesado a mismo ni Jesus iti sungbat dagiti tattao iti dayta a saludsod. “Siasinoak sigun iti panagkuna dagiti tattao?” insaludsodna idi kadagiti adalanna. (Marcos 8:27) Apay a kasta ti insaludsodna? Adu idi ti saanen a simmurot kenkuana. Nalawag a nariribukan ken naupay dagiti dadduma kalpasan a pinaayna ti panangikagumaanda a pagbalinen nga ari. Kanayonanna, idi kinarit dagiti kabusorna, saan a nangipakita ni Jesus iti pagilasinan manipud langit a mangpaneknek iti kinasiasinona. Isu nga idi sinungbatanda dayta a saludsod, ania ti kinuna dagiti adalanna maipapan iti kinataona? Dinakamatda ti sumagmamano kadagiti kapanunotan nga agraraira kadagiti tattao: “Ti sumagmamano kunada a ni Juan a Mammautisar, ti dadduma ni Elias, kaskasdi a ti sabsabali ni Jeremias wenno maysa kadagiti mammadto.” (Mateo 16:13, 14) Dida dinakamat ti adu a pammadakes a sasao a nagraira idiay Palestina maipapan ken Jesus​—managtabbaaw, aginlalaing, ulbod a propeta, ken agmauyong.

Ti Adu a Kapanunotan Maipapan ken Jesus

No idatag ni Jesus ti isu met laeng a saludsod ita, mabalin a baliwanna a kastoy: “Siasinoak sigun iti panagkuna dagiti eskolar?” Mabalin a mapaababa met dagiti sungbat iti kastoy: Adda nagduduma a kapanunotan. “Nayarig ni Jesus iti maysa idi a kabalio a nagsakayan ti nagduduma a tao a nagduduma ti nagturonganda,” kuna ni David Tracy iti University of Chicago. Bayat ti napalabas a siglo, adu ti narikut a pamay-an dagiti eskolar iti panagadalda maipapan iti kagimongan, kadagiti tattao, ken kadagiti libro tapno makapataudda kadagiti sungbat maipapan iti kinasiasino a talaga ni Jesus. Kas resulta dagitoy a pamay-an, siasino ni Jesus iti panagkunada?

Kunaen ti dadduma nga eskolar a ti historikal a Jesus ket maysa a Judio a nangipadto iti pagtungpalan ti lubong, a nangidagdagadag iti panagbabawi. Ngem insardengda nga inawagan iti Anak ti Dios, Mesias, wenno Mannubbot. Agduadua ti kaaduan nga eskolar iti salaysay ti Biblia maipapan iti nailangitan a namunganayanna ken panagungarna. Kadagiti dadduma, ni Jesus ket maysa laeng a tao a, babaen ti mapagulidanan a panagbiag ken sursurona, namataud iti sumagmamano a relihion a nagbalin idi agangay a Kristianidad. Ken kas nadakamat iti Theology Today, kaskasdi a ti dadduma matmatanda ni Jesus kas “maysa a kritiko, managalla-alla a masirib, wenno misterioso a nanumo a tao; organisador iti komunidad, lampong ken panatiko a mannaniw a nangbabalaw iti urnos ti kagimongan, wenno manangisungsong a prangka kadagiti opinionna bayat a mapan kadagiti mariribukan, nakurapay, naranggas a purpurok iti kadaanan a Palestina.”

Addada pay naiduma a panangmatmat. Ti maysa a serioso a Jesus ket mailadladawan iti musika a rap, kadagiti arte iti publiko, ken uray kadagiti pasala.a Ipapan met ti sabsabali a ni Jesus ket kinapudnona maysa a babai. Iti kalgaw ti 1993, dagiti bisita a nagturong iti Orange County Fair idiay California nakitada ti estatua ni “Christie,” maysa a lamolamo, babai a “Kristo” nga adda iti krus. Iti agarup daydi met laeng a tiempo idiay New York, naipabuya ni “Christa,” ti babai a “Jesus” a nailansa iti krus. Nagbalin a sentro ti kontrobersia dagita a dua nga estatua. Ket iti nasapa a paset ti 1999, addan ti magatang a libro “maipapan iti ayan-ayat [dayta] Ubing a Jesus ken ti asona, nga Anghel.” Nadeskribir ti relasionda kas daydiay “makagutugot iti naespirituan ken mangipakita no kasano a nakasagana ti ubing ken aso a mangisakripisio iti biagda maipaay iti tunggal maysa.”

Napateg Kadi a Maammuan ti Kinasiasino ni Jesus?

Apay a rumbeng nga interesadokayo iti kinasiasino ni Jesus idi ken ita? Ti maysa a rason ket agsipud ta, kas kinuna ni Napoleon, “inimpluensiaan ken binilin ni Jesu-Kristo dagiti iturayanna nga awan makita a nainlasagan a kaaddana.” Babaen dagiti nabileg a pannursurona ken wagas ti panagbiagna, sibibileg nga inapektaran ni Jesus ti biag dagiti binilion a tattao iti nganngani dua ribu a tawenen. Siuumiso a naikuna ti maysa a mannurat: “Uray agtitipon amin dagiti buyot a nagmartsan, ken amin dagiti nabuangayen nga armada, ken amin dagiti parliamento a nagtakem, amin dagiti ari a nagturayen, dida a naapektaran ti biag ti tao ditoy daga iti kasta a kabileg.”

Kasta met, nasken a maammuanyo no siasino ni Jesus idi ken ita agsipud ta direkta nga apektaranna ti masanguananyo. Addaankayo iti gundaway nga agbalin nga iturayan ti naipasdeken a nailangitan a gobierno​—ti Pagarian ti Dios iti sidong ni Jesus. Iti sidong ti panangiturong ni Jesus, maisublinto ti naisangsangayan a kinanadumaduma ti biag ken ekolohikal a kinatimbeng iti agpegpeggad a planetatayo. Ipanamnama kadatayo ti padto ti Biblia a ti Pagarian ni Jesus taraonannanto dagiti mabisbisinan, taripatuenna dagiti nakurapay, agasanna dagiti masakit, ken pagungarenna dagiti natay.

Sigurado a kayatyo a maammuan no ania a kita a persona ti mangituray iti kasta a kasapulan unay a gobierno. Ti sumaganad nga artikulo ti tumulong kadakayo a gumun-od iti pannakaawat maipapan iti pudno a Jesus.

[Footnote]