Panangidaydayaw iti Dios iti Kabambantayan ti Pilipinas
No pagarupenyo a ti Pilipinas ket maysa a pagilian a buklen dagiti isla, umisokayo. Ngem maysa met a pagilian nga addaan iti nadaeg a bambantay. Para kadagiti Saksi ni Jehova, nalaka ken epektibo ti panangasaba kadagiti siudad ken kadagiti lugar iti tanap. Nupay kasta, naiduma ti kasasaad kadagiti rehion iti kabambantayan.
NAGPAIDUMA unay dagiti nadaeg a kabambantayan ti pagilian kadagiti igid ti baybay, baknad, bario a panagkalap ti pagsapulan dagiti tattao, ken kadagiti narang-ay nga ili kadagiti tanap ti isla. Narigat met a tubeng dagiti bambantay iti panangikasaba iti “naimbag a damag” ti Pagarian ti Dios.—Mateo 24:14.
Masarakan dagiti Isla ti Pilipinas iti lugar a nagsabatan ti dua a tectonic plate. Ti sukog ti daga iti daytoy a disso pinataudna dagiti narangkis a bantay kadagiti daddadakkel nga isla. Masarakan iti makinlaud a Pacific Ring of Fire ti nasurok a 7,100 nga isla a mangbukel iti Pilipinas. Gapuna, naiwaras kadagiti isla dagiti bulkan, a pakaigapuan met ti itataud dagiti bantay. Ti kasta a narangkis a kabambantayan ti nangisina kadagiti tattao iti bambantay. Narigat ti panangdanon kadakuada agsipud ta sumagmamano laeng dagiti mabalin a pagdalanan dagiti lugan.
Iti laksid dagitoy a tubeng, sipapanunot dagiti Saksi ni Jehova a rumbeng a madanon ti “amin a kita ti tattao.” (1 Timoteo 2:4) Gapuna, inaramid dagiti Saksi iti Pilipinas ti kuna ti Isaias 42:11, 12: “Dagiti agnanaed iti napasdok a bato umkisda koma gapu iti rag-o. Manipud iti tapaw dagiti bantay agikkis koma dagiti tattao iti napigsa. Itdenda koma ken Jehova ti dayag, ket kadagiti isla isaritada koma ti mismo a dayawna.”
Ti naipamaysa a panangikagumaan a mangasaba kadagiti tattao iti kabambantayan ket nangrugi iti nasurok a 50 a tawenen ti napalabas. Kalpasan ti Gubat Sangalubongan II, timmulong dagiti misionero a nangidur-as iti trabaho. Adu kadagiti lokal nga umili ti nangawat iti kinapudno iti Biblia ket timmulongda met a nangisaknap iti daytoy a kinapudno kadagiti purok iti kabambantayan. Nasayaat ti resulta daytoy. Kas pagarigan, iti kabambantayan ti Sentral Cordillera iti makin-amianan a Luzon, adda nasurok nga 6,000 nga agibumbunannag iti naimbag a damag. Kaaduan kadakuada ket katutubo, a pakairamanan dagiti Ibaloi, Ifugao, ken Kalinga.
Nupay kasta, adda pay laeng dagiti narigat a madanon a lugar iti kabambantayan. Saan a nalipatan dagiti tattao nga agnanaed sadiay. Kasano a nadanon ti sumagmamano kadakuada, ken ania dagiti resultana?
Ti Tradision Masukatan iti Pudno a Pammati
Iti makin-amianan nga isla ti Luzon, ti kabambantayan a probinsia ti Abra ket pagnanaedan dagiti Tinggian. Mabalin a nagtaud daytoy a nagan iti nagkauna a Malay a sao a tinggi, a kaipapananna, “bantay.” Maitutop unay! Maawagan met iti Itneg dagiti tattao agraman ti pagsasaoda. Mamatida iti dios a maawagan Kabunian, ken naimpluensian unay iti an-anito ti inaldaw a panagbiagda. Kas pagarigan, no agbaen ti maysa a tao nga adda papananna, dakes a signo dayta. Masapul nga urayenna ti sumagmamano nga oras tapno mapukaw ti dakes nga epektona.
Idi 1572, dimteng dagiti Español nga awitda ti Katolisismo, ngem napaayda a nangisuro iti pudno a Kristianidad kadagiti Tinggian. Dagidiay nagbalin a Katoliko sinurotda latta ti pammatida ken ni Kabunian ken dagiti nabangonanda a kostumbre. Idi dekada ti 1930, damo a nakadanon kadagitoy a tattao ti umiso a pannakaammo a masarakan iti Biblia, idi a rinugian nga inwaragawag dagiti Saksi ni Jehova ti mensahe ti Pagarian kadagidiay a bambantay. Sipud idin, adu a napasnek a Tinggian ti mangidaydayaw ken Jehova “iti tapaw dagiti bantay.”
Kas pagarigan, maysa ni Lingbaoan a dati a mararaem a panguluen ti tribu iti lugarda. Naigamer iti kasta unay iti kultura dagiti Tinggian. “Simamatalek a sinurotko dagiti tradision dagiti Tinggian. No napapatay ti maysa a tao, agkaniawkami kalpasan ti pumpon. Agidatonkami met kadagiti animal. Mamatikami ken Kabunian, ket diak am-ammo ti Dios nga ibagbaga ti Biblia.” Ar-aramidenna daytoy nupay isu ket maysa a Katoliko.
Napan nangasaba iti dayta a lugar dagiti ministro a Saksi ni Jehova. Naam-ammoda ni Lingbaoan ket pinaregtada nga agbasa iti Biblia. Malagipna: “Ti Biblia ti nangkombinsir kaniak a ni Jehova ti pudno a Dios.” Kalpasanna, adda maysa a Saksi a nangyadal iti Biblia kenkuana, ket inkeddeng ni Lingbaoan ti agserbi iti pudno a Dios. Pinanawanna dagiti dati nga ar-aramidenna, agraman ti posisionna kas lider ti tribu, a nagpungtotan ti padi iti lugarda ken dagiti dati a gagayyemna. Nupay kasta, determinado ni Lingbaoan a mangsurot iti kinapudno a nasarakanna iti Biblia. Agserserbi itan kas maysa a panglakayen iti kongregasion.
Pito nga Aldaw ken Innem a Rabii
Nupay regular a maipakpakaammo ti naimbag a damag iti dadduma a paset ti Abra, adayo ti dadduma a lugar ken manmano laeng a makasabaan. Naminsan, inkagumaan dagiti Saksi a danonen ti maysa kadagitoy a lugar. Maysa a grupo a buklen ti 35 a Saksi ti napan nangasaba iti maysa a lugar idiay Tineg, Abra, a di pay pulos nasarungkaran iti 27 a tawen.
Nagnagnada a napan nangasaba sadiay iti las-ud ti pito nga aldaw. Binallasiwda dagiti hanging bridge ken nauuneg a karayan. Adu nga oras a nagnagnada a simmang-at kadagiti bantay nga awitda dagiti abastoda. Inaramidda amin dagitoy tapno laeng maikasaba ti naimbag a damag kadagidiay manmano a makangngeg iti dayta! Iti innem a rabii a panagdaliasatda, uppat a rabii a naturogda iti kannag iti bantay.
Nupay adda taraon nga awit dagiti naandur a Saksi bayat ti panagdaliasatda, saan nga umdas dayta para iti intero a panagdaliasatda. Nupay kasta, saan a problema daytoy, gapu ta maragsakan dagiti tattao a makisinnukat iti taraon kadagiti naibatay-Biblia a publikasion. Adu ti naawat dagiti Saksi a natnateng, lames, ken karne ti ugsa. Nupay adda sumagmamano a pakarigatan, kuna ti grupo: “Dagitoy a sakripisio ket nasupapakan iti aglaplapusanan a rag-o a sinagrapmi.”
Iti las-ud ti pito nga aldaw, nangasaba dagitoy a ministro iti 10 a purok. Nakaipaimada kadagiti 60 a libro, 186 a magasin, 50 a broshur, ken adu a polieto. Nakaidemostrada iti panagadal iti Biblia iti 74 a grupo ti tattao. Iti ili ti Tineg, gapu iti kiddaw dagiti lokal nga opisial ken ti sumagmamano a prominente nga umili, naangay ti maysa a gimong ti kongregasion a tinabunuan ti 78 a tattao. Mannursuro ken polis ti kaaduan kadagiti timmabuno. Sapay koma ta adu pay a Tinggian ti makiramanto kadagidiay ‘agikkis’ ken mangidayaw ken ni Jehova iti tapaw dagiti bantay.
Nasaysayaat Ngem iti Balitok
Iti umabagatan a paset ti ayan ti dadduma nga isla ti Pilipinas, a nakasarakan dagiti Español iti balitok. Naawagan daytoy iti Mindoro, ti napaababa a sao nga Español a mina de oro, wenno “pagminasan iti balitok.” Nupay kasta, masarakan ita kadagitoy nga isla ti nasaysayaat ngem iti balitok—dagiti tattao nga agtarigagay nga agserbi iti pudno a Dios, ni Jehova.
Agarup 125,000 a katutubo a maawagan Mangyan ti agnanaed iti naiputputong ken nasulinek a kabakiran ti Mindoro. Simple laeng ti panagbiagda, saanda unay a makilanglangen kadagiti taga-ruar, ken adda bukodda a pagsasao. Animista ken politeista ti kaaduan, ken mamatida iti nadumaduma nga espiritu ti nakaparsuaan.
No dadduma, no kurang ti taraon ken dadduma pay a masapsapulda, bumaba ti dadduma a Mangyan iti lugar nga asideg iti kosta tapno agsapulda iti trabaho. Pudno daytoy ken ni Pailing, manipud iti sabali a grupo dagiti Mangyan a maaw-awagan Batangan. Dimmakkel kadagiti kailianna iti kabambantayan, ken agbibiag idi a mayannurot iti pammati ken kaugalian dagiti Batangan. Baag laeng ti kadawyan a kawesda. Tapno masierto ti nasayaat nga apit, ipaannurot ti tradision dagiti Batangan kadagiti managdaydayaw a masapul nga agpartida iti manok, nga ipatedtedda ti dara iti danum bayat ti panagkararagda.
Saanen nga ar-aramiden ni Pailing dagita a tradision. Apay a saan? Idi bimmaba iti tanap, nakasarak iti panggedan a kaduana dagiti pamilia a Saksi ni Jehova. Ginundawayan ti maysa kadagitoy a pamilia nga inranud ken Pailing ti kinapudno a masarakan iti Biblia. Nangipangag ken nabigbigna ti kinapateg ti panangammo iti panggep ni Jehova iti tao ken iti daga. Tinulonganda a makapagadal iti elementaria ken agadal iti Biblia. Nabautisaran ni Pailing kas maysa kadagiti Saksi ni Jehova iti edad a 24. Idi agtawen iti 30, addan iti maikadua a tawen iti haiskul, ket pinagbalinna ti eskuelaan a teritoriana. Rolando (maysa a nagan iti tanap) ti awagda itan kenkuana.
No makitayo ni Rolando, maysa itan a natakneng iti panagkawkawesna a naisem a ministro nga agserserbi kas amin-tiempo a manangaskasaba ken maysa a ministerial nga adipen iti maysa a kongregasion idiay Mindoro. Nabiit pay a nagsubli ni Rolando idiay bantay, saan a tapno makipaset kadagiti tradision dagiti Batangan, no di ket tapno iranudna kadakuada dagiti makaited-biag a kinapudno a masarakan iti Biblia.
Magagaran a Maaddaan iti Kingdom Hall
Ti probinsia ti Bukidnon—nga iti Cebuano kaipapananna, “Dagiti Tattao iti Kabambantayan”—ket masarakan iti makin-abagatan nga isla ti Mindanao. Lugar daytoy dagiti bambantay, waig, karayan ti tantanap, ken patag a turod. Gapu iti kinadam-eg ti daga, nawadwad ti pinya, mais, kape, pagay, ken saba. Dagiti Talaandig ken Higaonon a tribu iti kabambantayan ti agnanaed sadiay. Masapul a masursuro met dagitoy a tattao ti maipapan ken Jehova. Iti di pay nabayag, iti asideg ti ili ti Talakag, dimteng daytoy a gundaway iti makapainteres unay a wagas.
Nalamiis ti klima idi immuli dagiti Saksi iti kabambantayan ngem nabara ti panangabrasa kadakuada dagiti agnaed. Ibagbaga dagiti tattao sadiay a mamatida iti mannakabalin-amin a Dios, ti Ama, ngem dida ammo ti naganna. Yantangay kanayon nga addada iti kabakiran, daytoy ti umuna a gundaway a nakasaritada dagiti Saksi ni Jehova. Naisuro kadakuada ti nagan ti Dios, kasta met ti nakaskasdaaw a panggepna mainaig iti Pagarian. Naragsakan dagiti tattao sadiay, isu a naikeddeng a masapul a maaramid ti kanayonan a panagsarungkar iti purokda.
Naaramid ngarud ti kanayonan a panagsarungkar. Kas resultana, nangidiaya dagiti tattao iti “pagtaengan” nga agpaay kadagiti Saksi ni Jehova. Siraragsak nga inawat dayta dagiti Saksi. Masarakan dayta a disso iti tapaw ti kangatuan a turod iti dayta a lugar, a matannawagan ti dalan. Naaramid ti patakder iti kayo, kawayan, ken iti bulong ti palma. Iti uneg ti tallo a bulan ken sangapulo nga aldaw, nairingpas ti proyekto. Makita iti sanguanan ti patakder ti karatula a “Kingdom Hall of Jehovah’s Witnesses.” Panunotenyo daytoy, naibangon ti Kingdom Hall sakbay a nabuangay ti maysa a kongregasion!
Nanipud idin, immakar sadiay ti maysa a panglakayen ti kongregasion nga agserserbi kas amin-tiempo a ministro ken ti maysa a ministerial nga adipen. Inaramidda a kalat ti mangbuangay iti maysa a kongregasion, a kaduada ti sumagmamano a Saksi iti kabangibang a lugar. Pimmayso daytoy idi Agosto 1998. Adda maysa a bassit a kongregasion a mangus-usar ita iti daytoy a Kingdom Hall tapno matulongan dagiti tattao iti kabambantayan a makasursuro kadagiti kinapudno a masarakan iti Biblia.
Pudno a sibibileg nga us-usaren ni Jehova dagiti natulok nga adipenna iti Pilipinas tapno maisaknap ti kinapudno mainaig iti Pagarian uray iti narigat a danonen a bambantay. Maipalagip kadatayo ti Isaias 52:7, a kunana: “Anian a nagimnas iti rabaw dagiti bantay ti saksaka daydiay mangip-ipan iti naimbag a damag.”
[Mapa iti panid 11]
(Para iti aktual a pannakaurnosna, kitaem ti publikasion)
ABRA
MINDORO
BUKIDNON
[Credit Line]
Globo: Mountain High Maps® Copyright © 1997 Digital Wisdom, Inc.
[Dagiti Ladawan iti panid 10]
Ti panangasaba iti kabambantayan kalikagumanna ti pannagna iti sumagmamano nga oras iti narangkis a disso
[Ladawan iti panid 10]
Bautismo iti waig ti bantay