Ayandan Dagiti Nasayaat a Kaarruba?
“Dagiti tattao ita dida ammo ti makikaarruba.”—Benjamin Disraeli, Ingles nga estadista idi maika-19 a siglo.
NAIDUMDUMA ti pamay-an dagiti nataengan a taga Cuba a mangitandudo iti pagimbagan: naurnos a panagkakaarruba, wenno círculos de abuelos (grupo dagiti lolo ken lola), kas panangawag kadakuada. Sigun iti maysa a report idi 1997, agarup 1 iti 5 a nataengan a taga Cuba ket kameng dagiti kasta a grupo, a pakasarakanda iti katakunaynay, suporta, ken praktikal a tulong iti panangtaginayon iti nasalun-at nga estilo ti panagbiag. “No dagiti doktor iti komunidad ket agkasapulan kadagiti tumulong iti kampania a panagbakuna,” kuna ti magasin a World-Health, “iti circulos de abuelos ti pakasarakanda kadagiti natulok ken makabael a tumulong.”
Ngem makapaladingit ta iti adu a paset ti lubong, awanen dagiti kasta a naayat a kaarruba kadagiti komunidad. Kas pagarigan, utobenyo ti nakalkaldaang a napasamak ken ni Wolfgang Dircks, a nagnaed iti maysa a maab-abangan a pasdek idiay makinlaud a Europa. Sumagmamano a tawen ti napalabas, impadamag ti The Canberra Times a nupay ti kaawan ni Wolfgang ket nadlaw dagiti 17 a pamilia nga agab-abang iti isu met laeng a pasdek, “awan ti nakapanunot a nangtimbre iti ridawna.” Idi immay kamaudiananna ti kasera, “nakitana ti maysa a rurog a nakatugaw iti sango ti telebision.” Nasarakan iti saklot ti rurog ti listaan dagiti programa ti telebision a napetsaan iti Disiembre 5, 1993. Lima a tawenen a natay ni Wolfgang. Anian a nagladingit a pammaneknek iti kinaawan iti interes ken pannakaseknan dagiti kaarruba! Di pagsiddaawan a maysa a mannalaysay ti nangilanad iti The New York Times Magazine nga iti komunidadda, kas iti adu a sabsabali, ket nagbalin a “komunidad dagiti di agaammo.” Kastoy met kadi ti kasasaad iti lugaryo?
Pudno nga adda pay laeng nasayaat a panagkakaarruba iti dadduma a komunidad iti aw-away ken dadduma a komunidad iti siudad ti mangikagkagumaan a mangitandudo iti dakdakkel a pannakaseknan iti kaarruba. Ngem adu nga agnanaed iti siudad ti makarikna a naiputputong ken agpegpeggadda iti mismo a lugarda. Naiputputongda agsipud ta dida am-ammo dagiti kaarrubada. Kasano a kasta?
Saan nga Agaammo
Siempre, kaaduan kadatayo ti addaan iti asideg a kaarruba. Dagiti gumilgilap a silaw ti telebision, ti agkutkuti nga anniniwan iti tawa, dagiti silaw a maluktan ken maiddep, ti uni dagiti lugan nga umay ken pumanaw, dagiti paddak iti pasilio, ti uni ti tulbek no maluktan ken marikpan ti ridaw ket pagilasinan a “sibibiag” dagiti kaarruba. Ngem awan ti pudno a panagkakaarruba no dagiti tattao nga agnanaed iti maysa a lugar ket saanda nga agaammo wenno agkikita gapu iti okupado a panagbiag. Nalabit marikna dagiti tattao nga awan pakibianganda wenno aniaman nga obligasionda iti kaarrubada. Inadmitar ti Herald Sun a periodiko ti Australia: “Nakarkaro ti di panangikankano dagiti indibidual kadagiti asideg a kaarrubada, isu a manmano nga agsisinnakitda kas agkakalugaran. Nalaka itan a baybay-an wenno ilaksid dagiti tattao a saan a mannakigayyem.”
Saanen a pagsiddaawan daytoy a panagbalbaliw. Iti lubong a dagiti tattao ket ‘managayat iti bagbagida,’ sagsagabaen dagiti umili dagiti bunga ti managimbubukodan a panagbiag ti adu. (2 Timoteo 3:2) Nagresulta iti ladingit ken panagsisina iti sadinoman. Tumaud ti di panagtalek no adda panagsisina, nangruna no kanayon ti kinaranggas ken krimen iti komunidad. Pagangayanna, bumaaw ti ayat dagiti tattao gapu iti kinaawan panagtalek.
Aniaman ti kasasaad iti lugaryo, awan duadua nga umanamongkayo a dagiti naimbag a kaarruba ket pakairanudan iti komunidad. Adu ti magapuanan no agkaykaysa dagiti tattao a mangaramid iti maysa a kalat. Mabalin a bendision met dagiti naimbag a kaarruba. Ipakita ti sumaganad nga artikulo no kasano.