Ti Tay-ak a ‘Purawen Maipaay iti Pannakaani’

Iti makin-amianan a murdong ti Abagatan nga America ti ayan ti Guajira Peninsula. Adda dayta idiay makin-amianan a Colombia ken makin-amianan a laud ti Venezuela. Gapu iti nabara nga init ken manmano a tudo, narigat ti kasasaad iti daytoy a lugar a medio desierto, a ti temperaturana ket makadanon agingga iti 43 a degree Celsius. Nupay kasta ti paniempo, naggagaget nga agtalon dagiti umili ditoy ken nabunga ti apitda. Maanusanda ti biag gapu iti makaay-ayo a pul-oy ti angin manipud iti taaw ken ti kasaor, isu a matagiragsak met dagiti sangaili ti makaay-ayo a buya ti aglawlaw ken dagiti nagpipintas nga aplaya.

ABRASAENDAKAYO iti daga dagiti Wayuu Indian. Adda agarup 305,000 a Wayuu, ket 135,000 ti agnanaed idiay Colombia. Daytoy a tribu ket nabayagen nga agnanaed ditoy sakbay pay a nagbalin a kolonia ti Espania.

Panagtaraken kadagiti animal ken panagtalon ti kangrunaan a pamastrekan dagiti Wayuu. Agkalapda met ken makinegosioda kadagiti kabangibang a lugar. Paglaingan dagiti babbai ti agabel kadagiti natayengteng ti marisda a lupot isu a magusgustuan dagiti turista dagiti produktoda.

Agdindinamag dagiti Wayuu gapu iti kinapasnek ken kinamanagpadagusda. Nupay kasta, agbibiagda met iti “napeggad a tiempo a narigat a pakilangenan.” (2 Timoteo 3:1) Gapu ta kinapanglaw ti kangrunaan a parikutda, mapaspasaranda ti dadduma pay a pakarigatan, kas iti kinaawan adal, malnutrision dagiti maladaga, di nasayaat a pannakaaywan ti salun-at, ken iti dadduma a lugar, kinadelingkuente.

Iti dinekdekada, nakaibaonen dagiti relihion ti Kakristianuan kadagiti misionero a makipagnaed kadagiti Wayuu. Nagbanaganna, dagiti relihion ti mangimatmaton iti kaaduan nga eskuelaan a pagsanayan dagiti mannursuro ken eskuelaan nga addaan kadagiti dormitorio. Inakseptar ti adu a Wayuu dagiti maaw-awagan a Nakristianuan a kostumbre, kas iti panagdayaw kadagiti imahen ken panangbuniag kadagiti maladaga, ngem al-alagadenda latta dagiti patpatien ken ritual iti nabangonanda a mitolohia ken an-anito.

Kaaduan a Wayuu ket managbuteng iti Dios ken interesadoda kadagiti kinapudno iti Biblia nga isursuro dagiti Saksi ni Jehova. Idi rugrugi ti dekada 1980, adda laeng pito a Wayuu a Saksi idiay Guajira, a tallo kadakuada ti agnanaed idiay Ríohacha, ti kabeserana. Malaksid kadagiti katutubo a Saksi, 20 pay nga agibumbunannag ti mangikaskasaba iti naimbag a damag ti Pagarian iti pagsasao nga Espaniol.

Mensahe iti Nakayanakanda a Pagsasao

Malaksid iti nakayanakanda a pagsasao a Wayuunaiki, saan unay a makasao iti Espaniol ti kaaduan a Wayuu nga agnanaed idiay Ríohacha. Idi damo, manmano ti aginteres iti maikaskasaba a mensahe ti Pagarian. Kasla umikay dagiti katutubo kadagiti arijunas, kas iti pangawagda kadagiti saan a Wayuu. No sarungkaran ida dagiti Saksi kadagiti pagtaenganda, kaaduan a Wayuu ket makisarita babaen ti nakayanakanda a pagsasao imbes nga iti Espaniol. Awan ti maaramidan dagiti Saksi no di umallatiw iti sumaganad a balay.

Ngem idi arinunos ti 1994, nangibaon ti sanga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova iti maysa a grupo dagiti special pioneer, wenno amin-tiempo a mannursuro iti Biblia tapno agserbida iti Kongregasion ti Ríohacha. Kiniddaw dagitoy a payunir iti maysa a Wayuu a Saksi nga isurona ida iti pagsasao a Wayuunaiki. Kalpasan ti panangikabesa dagitoy a ministro iti sumagmamano a simple a pamay-an ti panangasaba, napandan iti teritoriada ket dagus a nadlawda ti naisangsangayan a panagbalbaliw ti reaksion dagiti umili. Nupay agbeddabeddal dagiti mannursuro iti Biblia iti panagsaoda iti Wayuunaiki, naragsakan dagiti bumalay ken nagagaranda a dimngeg, ken pasaray intuloyda ti naragsak a saritaan iti agbeddabeddal met a panagsaoda iti Espaniol!

‘Purawen Maipaay iti Pannakaani’

Ti Nakristianuan a panagaramid iti adalan ket inyasping ni apostol Pablo iti panagtalon, ti panamagdilig a maawatan unay dagiti mannalon a Wayuu. (1 Corinto 3:5-9) Iti piguratibo nga anag, ti tay-ak dagiti Wayuu ket talaga a ‘purawen maipaay iti pannakaani.’​—Juan 4:35.

Ni Neil, maysa a Wayuu Indian nga agnanaed idiay Manaure ket naiyanak nga adda sakitna. Gapu ta ti Dios ti ammona a makinggapuanan iti dayta a sakitna, naldaang ni Neil agingga a kayatna payen ti agpakamatay. Kabayatanna, maysa a Saksi ti mangaskasaba iti binalaybalay bayat a sarsarungkaranna ti nadumaduma nga ili mainaig iti sekular a trabahona. Nakasaritana ni Neil maipapan iti Pagarian ni Jehova. Agtawen la idi ni Neil iti 14. Gapu ta nadlaw ti Saksi nga interesado ni Neil, rinugianna nga iyadalan iti Biblia. Naragsakan ni Neil a nangammo maipapan iti naayat a personalidad ni Jehova, isu a naawatanna a saan a ti Dios ti makinggapuanan iti panagsagabana. Anian a ragsakna idi nabasana ti kari ti Dios maipapan iti paraiso a daga, a sadiay awanton ti sakit!​—Isaias 33:24; Mateo 6:9, 10.

Iti dayta a tiempo, adda timmaud a panagginnura iti nagbaetan ti pamilia ni Neil ken ti sabali pay a pamilia. Tapno masiguradoda a dida maan-ano, nagaramid dagiti kabagian ni Neil iti sumagmamano a ritual ti tribuda. “Idi damo, maamakak a mangipakaammo iti pamiliak maipapan iti kabbaro a pammatik, nangruna kadagiti panguluen ti pamiliami a raraemenmi unay.” Nakapungtot dagiti nagannak ni Neil idi naammuanda a saannan nga annuroten dagiti di nainkasuratan a patpatien wenno saanen a makipaset kadagiti espiritistiko a kostumbreda. Immakar ngarud ni Neil idiay Ríohacha ken nangrugi a makitimpuyog iti kongregasion sadiay. Idi agangay, isu ket nabautisaran. Idi 1993, nadutokan kas maysa a ministerial nga adipen, ket tallo a tawen kalpasanna, nagbalin a regular pioneer. Idi 1997, nadutokan kas panglakayen iti kongregasion, sana pinalawa ti ministeriona kas maysa nga special pioneer idi tawen 2000.

Usigentayo met ti kapadasan ni Teresa, maysa a katutubo a Wayuu a nangrugi a makipagadal iti Biblia kadagiti Saksi. Inumsi ti kabkabbalayna a ni Daniel ken kinabkabilna pay agraman ti tallo nga annakda. Nupay immannugot ni Daniel idi agangay nga agpayadal iti Biblia a kadua ni Teresa, masansan a mapanda agiinum kadagiti gagayyemna iti uppat wenno lima nga aldaw no dadduma. Pimmanglaw ti pamiliana. Intultuloy ni Teresa ti matalek a panagadal ken itatabunona kadagiti Nakristianuan a gimong. Dayta ti nakatulong ken ni Daniel a mangamiris iti kinapateg ti panagadal iti Biblia. Idi agangay, aksidente a natnag ti maysa kadagiti annakda iti agburburek a kaldero ket natay gapu iti nakaro a pannakalamawna. Nupay maladingitan unay iti ipapatay ti anakna a lalaki, sinaranget ni Teresa ti panangpilit dagiti gagayyem ken kaarrubana a mangangay iti di nainkasuratan a kostumbre ti panangipumpon.

Bayat dayta a narikut a tiempo, daytoy nga agassawa ket pinaregta, tinulongan, ken liniwliwa dagiti kameng dagiti kabangibang a kongregasion. Kalpasan ti pumpon, nagtultuloy a sinarungkaran ida ti kongregasion nga agus-usar iti pagsasao dagiti Wayuu iti lugarda. Idi nakita ni Daniel ti Nakristianuan nga ayat nga impakita dagiti Saksi, natignay a rumang-ay iti naespirituan. Insardengnan ti aginum ken mangmaltrato ken ni Teresa. Nagkasar da Daniel ken Teresa, ket sigagaget a nagtrabahon ni Daniel tapno maisakadna ti panagbiag ti pamiliana. Rimmang-ay ti espiritualidadda ket nabautisaranda idi 2003. Agpadpadada nga addaanen iti sumagmamano nga iyad-adalan iti Biblia. Gapu iti nagsayaat a kabibiag ni Teresa a nasaksian ti pamiliana, situtulok itan a dumngeg dagiti kabagianna no kasabaan ida dagiti Saksi. Maysa kadagiti lallaki a kaanakan ni Daniel ket di bautisadon nga agibumbunannag, ken dua kadagiti kaanakanna a babbai ti mayad-adalanen iti Biblia ken tumabtabunodan kadagiti gimong iti kongregasion. Ti ipag ni Teresa a natayan met iti anak a lalaki gapu iti maysa nga aksidente ket interesado metten nga agpayadal iti Biblia agraman ti pamiliana.

Naespirituan a Taraon Idiay Wayuunaiki

Idi 1998, ti bokleta a Tagiragsakenyo ti Biag nga Agnanayon Ditoy Daga!a ket nairuar iti pagsasao a Wayuunaiki. Nagbalin dayta a napateg a tulong a mangsukay iti tay-ak dagiti umili a Wayuu ken iti panangyadal iti Biblia. Nayurnos idi 2003 a masanay ti sumagmamano a kakabsat a lallaki nga agipatarus kadagiti publikasion dagiti Saksi ni Jehova iti Wayuunaiki. Gapu iti kinagaget ti maysa a grupo dagiti agipatpatarus idiay Ríohacha, ad-adun a broshur ti magun-odan, a nakatulong iti naespirituan nga irarang-ay dagiti mayad-adalan a Wayuunaiki ti pagsasaoda.

Sipud idi 2001, naipatarusen iti Wayuunaiki ti dadduma a paset ti kombension distrito. Napabileg ti espiritualidad dagiti mayad-adalan iti Biblia idi nangngegda ti programa iti mismo a nakayanakanda a lenguahe. Segseggaanda ti pannakaiparangto metten ti drama a naibasar iti Biblia iti pagsasao a Wayuunaiki.

Narang-ay a Tay-ak

Ti Uribia ket maysa nga ili nga agarup 100 a kilometro iti amianan a daya ti Ríohacha. Ti Kongregasion ti Uribia Wayuu ket addaan iti 16 nga agibumbunannag iti Pagarian, ket pagregreggetan unay ti adu kadakuada a kasabaan dagiti Indian nga agnanaed kadagiti away. Kastoy ti imbaga ti maysa kadagiti panglakayen iti kongregasion maipapan iti panagbiaheda a mapan mangasaba: “Sinarungkaranmi ti maysa a rantso a buklen ti agarup sangadosena a balbalay nga addaan kadagiti nababa nga atep ken babassit a tawa. Iti sango ti tunggal balay, adda patad nga atep a naaramid iti yotojolo, ti paset ti puon ti cactus a kas iti kayo ti katangkenna. Makapaglinong sadiay ti pamilia ken dagiti sangaili manipud iti nabara nga init. Naragsakankami a makakita nga adu ti interesado unay, isu nga inyurnosmi ti agsubli tapno mairugimi nga iyadalan ida iti Biblia. Idi nagsublikami, nadlawmi nga adu kadakuada ti saan a makaammo nga agbasa ken agsurat. Imbagada kadakami nga adda eskuelaan iti lugarda ngem nabaybay-an gapu iti kurang a pondo. Siaasi nga impalubos ti mangay-aywan iti dayta nga eskuelaan nga usarenmi ti maysa kadagiti siled ti eskuelaan tapno mangangaykami kadagiti klase iti panagbasa ken panagsurat ken panagadal iti Biblia. Innem a Wayuu ti nakasursuron nga agbasa ken agsurat ken rumangrang-aydan iti panagadalda iti Biblia. Natukaykami iti impakitada a panangapresiar, isu a planomi ti mangangay kadagiti gimong iti dayta a rantso.”

Nakasursuron iti Wayuunaiki ti adu a di katutubo a Saksi, ken maapresiar unay ti tulongda. Iti Guajira Peninsula, walo a kongregasion ken dua a grupo ti mangus-usar itan iti dayta a pagsasao.

Nalawag a bembendisionan ni Jehova dagitoy a panagregget. Awan duadua nga ad-adu pay ti magapuanan iti panangikasaba iti naimbag a damag kadagiti Wayuu. Manamnama ti balligi bayat a dagidiay sipapanunot kadagiti naespirituan a kasapulanda ket agbalinda a Kristiano nga adalan. Sapay koma ta mangibaon pay ni Jehova iti ad-adu a ministro a mangsukay iti daytoy a tay-ak a ‘purawen maipaay iti pannakaani.’​—Mateo 9:37, 38.

[Footnote]

[Dagiti Mapa iti panid 16]

(Para iti aktual a pannakaurnosna, kitaem ti publikasion)

VENEZUELA

COLOMBIA

LA GUAJIRA

Manaure

Ríohacha

Uribia

[Picture Credit Line iti panid 16]

Kampo dagiti Wayuu iti baba: Victor Englebert