Maipapaay Aya ti Relihion Dagiti Kasapulanyo?
ANGIN, danum, taraon, pagtaengan—dagitoy ti gagangay a mabigbigbig a kasapulan ti tao. Saankay nga agbiag no awan dagitoy. Idi ugma, nupay kasta, impakita ti lider dagiti Israelita a ni Moises nga adda sabali pay a kasapulan ti tao, maysa a banag a napatpateg ngem ti taraon wenno danum. Kinuna ni Moises: “Saan laeng a tinapay ti pagbiag ti tao no di ket ti tunggal sao a rummuar iti ngiwat ni Jehova ti pagbiagan ti tao.”—Deuteronomio 8:3.
Babaen kadagitoy nabagas a sasao, impakita ni Moises ti kinapateg ti panangpennek kadagiti narelihiusuan wenno naespirituan a kasapulantayo. Impamatmatna nga agpannuray ti mismo a biagtayo iti pannakapennek dagitoy! Kabayatan ti pampannagnada idiay let-ang iti 40 a tawen, ‘dagiti sao a naggapu iti ngiwat ni Jehova’ ti literal a pinagbibiag dagiti Israelita. Nalasatanda ti maysa a kapadasan a nangiturong koma iti ipapatay. Iti panangibilin ti Dios, simimilagro a nagtinnag manipud langit ti taraon a napanaganan iti mana. Pimsuak ti danum iti bato a mangep-ep iti wawda. Ngem saan laeng nga impaay ti Dios dagiti pisikal a kasapulanda. Kinuna ni Moises: “Kas ti panangpalinteg ti maysa a tao iti anakna, kasta ti panangpalinteg ni Jehova a Diosmo kenka.”—Deuteronomio 8:4, 5; Exodo 16:31, 32; 17:5, 6.
Saan a nabaybay-an dagiti Israelita a mangikeddeng iti kabukbukodanda no ania ti umiso wenno di umiso, maipapan iti moral wenno relihion. Ti Dios a mismo ti nangidalan kadakuada. Intedna kadakuada ti Linteg Mosaiko, a buklen dagiti naisangsangayan ken nainget a pagannurotan maipapan kadagiti taraon a mangsaluad iti salun-atda, kinadalus, ken dagiti natimbeng a prinsipio maipanggep iti moral ken relihion. Ngarud, sinaluadan ti Dios ti salun-at ken ti naespirituan a paglaingan ti Israel. Nagbiagda iti ‘sasao a naggapu iti ngiwat ni Jehova.’
No kasta, naisalumina unay ti Israel kadagiti dadduma a nasion. Idi kaaldawan ni Moises, ti Egipto ti nagturay a kas kangrunaan a pannakabalin ti lubong. Maysa dayta a relihiuso unay a daga. Kuna ti World Book Encyclopedia: “Patien dagiti nagkauna nga Egipcio nga adda impluensia dagiti nadumaduma a didiosen (lallaki ken babbai) iti amin a benneg ti nakaparsuaan ken iti panagbiag dagiti tattao. Isut’ gapuna a nagadu dagiti didiosen a pinagdaydayawanda. . . . Iti tunggal siudad ken ili ti Egipto, pinagdaydayawan dagiti tattao ti bukodda a naisangsangayan a dios malaksid pay kadagiti kangrunaan a didiosen.”
Napennek aya daytoy a panagrukbab iti adu a didiosen dagiti naespirituan a kasapulan dagiti taga Egipto? Saan. Ti Egipto ket nagbalin a maysa a daga a naigamer iti anito ken kadagiti narugit a seksual nga aramid. Imbes a saluadanna ti biag ken salun-at, nangpataud ti kabibiag dagiti taga Egipto kadagiti “dakes a sakit.” (Deuteronomio 7:15) Di ngad pakasdaawan a dinakamat ti Biblia dagiti didiosen ti Egipto a buyogen ti pananglais, nga inawaganna dagitoy a “makarimon a didiosen.”—Ezequiel 20:7, 8.
Masarakan ti kasta met laeng a kasasaad itatta. Uray kaskasano, addaan ti kaaduan a tattao iti sumagmamano a kita ti relihiuso a pammati; manmano ti mangawag iti bagbagida nga awanan dios. Nupay kasta, nalawag a saan a napennek ti relihion iti pangkaaduan dagiti naespirituan a kasapulan ti sangatauan. Adda aya gubat, rasismo, bisin, ken kumarkaro a kinapanglaw ita no pudpudno nga agbibiag dagiti tattao iti “tunggal sao a rummuar iti ngiwat ni Jehova”? Ay ket, awan koma! Agpapan pay, manmano dagiti mayat a mangbalbaliw iti relihionda. Kinapudnona, saan pay ketdi a kayat dagiti dadduma a pagsasaritaan ti relihion wenno dumngeg kadagiti baro a relihiuso a kapanunotan!
Kas pangarigan, kinuna ti maysa a lalaki idiay Ghana, Makinlaud nga Africa, iti maysa a Kristiano a ministro: “Mamatiak nga impalgak ti Dios ti bagina kadakami a taga Africa babaen kadagiti mannakabalin a papadimi a lallaki ken babbai, kas iti panangipalgakna iti bagina kadagiti Judio babaen kadagiti mammadtoda. Nakalkaldaang ta saan a bigbigen dagiti dadduma kadakami a taga Africa dagiti mismo a papadimi, ad-adda ketdi a kaykayatmi a pagsasaritaan ti maipapan ken Jesus, Muhammad, ken dadduma pay.”
Kadagiti adu a tradisional a kagimongan ti Africa, mamatmatmatan ti Kinakristiano a kas relihion dagiti puraw—maysa a ganggannaet a sistema a dakdakkel ti naaramidanna a pagdaksan ngem pagimbagan. Ngem matulongannakay kadi ti di panangikankano kadagiti nagduduma a kapanunotan a mangpennek kadagiti naespirituan a kasapulanyo, wenno lapdannakay ketdi? Kuna ti maysa a pagsasao ti Africa: “Dimo isawsaw dagiti dua nga imam iti malukong gapu laeng ta mabisinka.” Naalas ken napeggad ti kasta nga ugali ti pannangan—nangruna no diyo ammo no ania ti linaon ti malukong! Nupay kasta, ti pagbatayan dagiti adu a mangpili iti relihionda ket saan a ti naannad a panangsukimat, no di ket ti emosion wenno tradision ti pamilia.
Ti panagdaydayaw a makaipaay kadagiti naespirituan a kasapulanyo rumbeng a “maysa a sagrado a panagserbi buyogen ti pannakabalinyo nga agrason.” (Roma 12:1) Rumbeng a naibatay dayta iti pannakaammo ken nauneg a panagpanunot. Ngarud, intay usigen ti isyu maipapan iti panagpili iti relihion sigun iti panangmatmat dagiti taga Africa. Nupay kasta, ti sumaganad ket makapainteres kadagiti managbasa iti uray sadinoman.
[Ladawan iti panid 3]
Impakita ni Moises ti kinapateg ti panangpennek kadagiti naespirituan a kasapulantayo
[Ladawan iti panid 4]
Ti kapadasan ti Africa mainaig kadagiti misionero ti Kakristianuan ti makagapu a di ikankano dagiti dadduma ti Biblia