Ti Maudi nga Al-aldaw​—Aniat’ Pammaneknek?

“Ket awan ti nabatingting a kampana ken awan ti nagsangit kasano man ti pukawna ta ngangngani tunggal maysa inanamaenna ti ipapatay. . . . Ket kunaen dagiti tattao ken patienda, ‘Daytoyen ti panungpalan ti lubong.’”​—Maysa nga Italiano a mannurat a nagsurat maipapan kadagiti epekto iti Black Death idi maika-14 a siglo.

DAGITI napasnek a tattao kadagiti napalabas a kapkaputotan sibibiddut a pinatida nga agbibiagdan kadagiti maudi nga al-aldaw. Kadagiti naadaw iti ngato a kaso, ti bubonic plague ti mamatmatan a kas ti pagilasinan iti panungpalan iti lubong. Kuna dagiti dadduma a dayta ti nangpapatay iti kakatlo iti populasion iti Europa. Ngem saan a dimteng ti panungpalan. Saan pay nga isu dayta ti tiempo iti pannakibiang ti Dios.

Gapuna kasano a masigurado ti siasinoman a dagiti Saksi ni Jehova umisoda iti panangiyanunsio iti umadanin a panungpalan iti agdama a sistema iti lubong ken ti pannakaipaayen ti panangituray ti Pagarian ti Dios ditoy daga? Babaen laeng ti panangusisa kadagiti sasawenda ken ti panangidiligda kadagiti padpadto ti Biblia. Ania, ngarud, dagiti espesipiko a padpadto a mangibalabala kadagiti paspasamak a mangtanda kadagiti maudi nga al-aldaw?

Gubat, Bisin, ken Angol

Dadduma kadagiti kangrunaan a paspaset dagitoy a padpadto ti nagupgop iti nalatak a sirmata dagiti managkabayo iti Apocalipsis idiay Apocalipsis 6:1-8, ket isuda dagitoy:

“Maysa a kabayo a nalabaga; ket iti daydi nagsakay itoy naited kenkuana ti panangikkat ditoy daga ti talna ken tapno agpipinnatayda.” Pangngaasiyo ta paliiwenyo a ti nagsakay iti daytoy a kabayo ti nangikkat iti talna ditoy daga, saan laeng a kadagiti sumagmamano a nasnasion. Ngarud, dayta isimbolona ti tiempo iti sangalubongan a gubat ken panagpipinnatay. Nakitatayon aya dayta bayat ti maika-20 a siglo?

“Maysa a kabayo a nangisit; ket daydi adda a nagsakay kenkuana adda maysa a pagtimbangan iti imana.” Daytoy apag-isu nga isimbolona ti bisin, kinakurang ti taraon, ken panagbisin. Dagitoy kadi a kasasaad addada iti kaputotantayo?

“Maysa a kabayo a nabessag; ket daydi nagsakay kenkuana managan idi ti Patay. Ket ti Hades sumursurot kenkuana. Ket naited kadagitoy ti panagturay iti apagkapat ti daga, tapno agpapatayda babaen ti kampilan ken ti bisin, ti angol ken kadagiti narungsot nga animal ditoy daga.” Ditoy, ti di naintiempuan nga ipapatay, babaen man iti gubat, bisin, angol, wenno babaen iti atap nga animal ti mangibunton kadagiti biktimana iti nasapa nga ipapan iti tanem (ti Hades). Saan kadi a pinulpullo a milionen ti napan iti kasta a tanem iti tiempotayo?

Mairaman kadagitoy a sirmata dagiti kasasaad nga impadto ni Jesus, a dadduma kadagitoy ket: “Tumakderto ti nasion a bumusor iti sabali a nasion, ti pagarian a bumusor iti sabali a pagarian. Ket addanto bisbisin ken ginggined . . . Adu dagiti saan a pudno a mammadto a tumakderto; ulbodendanto dagiti adu, ket agsipud ta agadunto ti kinadakes, ti ayat dagiti adu lumamiisto.” (The Jerusalem Bible) Impadtona met ti sangalubongan a trabaho a panangasaba, wenno ti panangikasaba iti “naimbag a damag iti pagarian,” sakbay nga umay ti panungpalan.

Mainayon pay, ti Kristiano nga apostol a ni Pablo dineskribirna ti tigtignay dagiti tattao, a kunkunana a kadagiti maudi nga al-aldaw “dagiti tattao ayatendanto laeng ti kuarta ken ti bagida met laeng . . . awan ti panagraemda kadagiti dadakkelda, awan panagyamanda.” Kunana pay: “Dagitoy dagiti tattao a mangipangpangrunanto iti ragragsak ngem ti Dios, tattao a mangiparangarang ti makinruar a langa ti relihion, ngem libakenda ti kinapudno daytoy.”​—The New English Bible.a

Laglagipentayo a nupay no ti padto ni Jesus ipamatmatna ti kangitingitan iti historia ti tao ta dagitoy amin a paspasamak nagtitiponda iti isu met laeng a kaputotan, saan a kasapulan a dagitoy ti ad-adu wenno daddadakkel ngem dagiti napasamak iti aniaman a napalabas a kaputotan, uray pay no mabalin a kasta ti kasasaad.

Nakitayo kadin dagitoy a paspasamak ken kasasaad bayat ti maika-20 a siglo, nangnangruna nanipud 1914? Makitayo kadi ida uray pay ita iti 1988? Kas pammalagip, repasuentayo ti dadduma kadagiti naisangsangayan a paspasamak a nangapektar ken mangap-apektar iti sangatauan ken sungbatantayo ti saludsod a, Dagitoy kadi ipamatmatna a ti tiempo ti pannakibiang ti Dios babaen iti Pagarianna ket asidegen?​—Lucas 21:29-33.

[Dagiti Footnote]

[Ladawan iti panid 4]

Ti surat iti babaen daytoy gagangay a pakalaglagipan iti Gubat Sangalubongan I mabasa: “Maipaay iti agnanayon a pakalaglagipan dagiti Nadayag a Natnatay iti Purok iti Evesham [Inglatera] a nangipaay iti biagda a maipaay ti Pagilianda iti Dakkel a Gubat.”