TUBAL

1. Maysa kadagiti pito nga annak ni Jafet.​—Ge 10:2; 1Cr 1:5.

2. Maysa nga ili wenno daga a gagangay a nadakamat a kadua ti Mesec, ti nagan ti sabali pay nga anak ni Jafet. Ti Tubal, agraman ti Javan ken Mesec, ket nakikomersio iti Tiro, a naglako kadagiti adipen ken aruaten a gambang. (Eze 27:13) Iti dung-aw ni Ezequiel maipaay iti Egipto, nairaman ni Tubal kadagidiay “saan a nakugit” a kadua dagiti Egipcio nga agidda idiay Sheol, gapu iti pinarnuayda a panagaligaget. (Eze 32:26, 27) Nairaman met dagiti umili ti Tubal kadagidiay makikaykaysa ken “Gog iti daga ti Magog” a naawagan iti “kangrunaan a panguluen ti Mesec ken Tubal” ken dumarup manipud “iti kaadaywan a paspaset ti amianan” iti narungsot nga iraraut maibusor iti ili ni Jehova. (Eze 38:2, 3; 39:1, 2; kitaenyo ti GOG Num. 2.) Iti sabali pay a padto, impakpakauna ni Jehova a mangibaonto kadagiti babaonen tapno ibunannagda ti dayagna iti Tubal, Javan, ken iti dadduma pay a daga.​—Isa 66:19.

Adda ngarud ti Tubal iti amianan ti Israel ngem saan unay nga adayo dayta tapno posible ti pannakikomersiona iti Tiro nga adda idiay Fenicia. Ibilang ti kaaduan nga eskolar a daytoy a nagan ket tumukoy iti mismo nga ili a Tabali a nadakamat kadagiti kitikit ti Asiria, a kadagita agkadua a nailanad ti Tabali ken Musku (nabatad a ti Mesec). (Ancient Near Eastern Texts, inurnos ni J. Pritchard, 1974, p. 284) Kalpasan ti sumagmamano a siglo, agkadua met dagitoy nga inlanad ni Herodotus (III, 94) kas ti Tibareni ken ti Moschi. Maibatay itoy, ti daga ti Tubal (no kadagidi tiempo dagiti Asirio) ket naibilang nga adda iti amianan a daya ti Cilicia idiay makindaya nga Asia Menor. Ti kaadda dagiti pagminasan iti gambang iti daytoy a rehion ket tumunos iti salaysay ti Biblia.