Tóluka koyeba “makanisi ya Klisto”

“Zambi nani ayebi makanisi ya Nkolo mpo na kolakisa ye? Kasi biso tozali na makanisi ya Klisto.”—1 BAKOLINTI 2:16.

1, 2. Likambo nini oyo etali Yesu, Yehova amonaki malamu amonisa yango na Liloba na ye?

YESU azalaki ndenge nini? Nsuki na ye, loposo na ye, mpe miso na ye, ezalaki na langi nini? Azalaki molai to mokuse? Azalaki na kilo boni? Bato basalá mpe basalaka bililingi ndenge na ndenge ya Yesu. Na bililingi mosusu, bamonisá ye malamu; kasi na mosusu amonanaka ndenge mosusu mpenza. Bato mosusu oyo basalaki bililingi ya Yesu, bamonisaki ye lokola mobali mpenza ya nzoto makasi, kasi mosusu bamonisaki ye lokola moto moko oyo alɛmbá to lokola moto ya maladi.

² Nzokande, Biblia eyebisi biso ndenge oyo Yesu azalaki te. Yehova amonaki malamu amonisa likambo oyo eleki ntina, elingi koloba bomoto ya Yesu. Baevanzile eyebisi biso makambo oyo Yesu alobaki mpe oyo asalaki, mpe na nzela ya maloba mpe misala yango toyebi soki motema na ye ezalaki ndenge nini mpe ndenge nini azalaki kokanisa. Masolo yango minei oyo ekomamaki na lisalisi ya elimo ya Nzambe ezali kosalisa biso tóyeba oyo Paulo abengaki “makanisi ya Klisto.” (1 Bakolinti 2:16) Tosengeli koyeba makanisi, motema, mpe bomoto ya Yesu mpo na ntina soki mibale.

3. Soki toyebi makanisi ya Klisto malamu, tokoyeba nini?

³ Ya liboso, makanisi ya Klisto ezali kolakisa biso makanisi ya Yehova Nzambe. Yesu ayebaki Tata na ye malamu mpenza, yango wana alobaki ete: “Moto te ayebi soko Mwana azali nani, bobele Tata ayebi; moto mpe te ayebi soko Tata azali nani, bobele Mwana ayebi, na oyo Mwana andimi komonisa ye.” (Luka 10:22) Ezali lokola nde Yesu alobaki ete, ‘Soki bolingi koyeba Yehova, bótala ngai.’ (Yoane 14:9) Na bongo, ntango tozali koyekola na kati ya Baevanzile ndenge oyo Yesu azalaki kokanisa mpe ndenge oyo azalaki komona makambo, tozali nde koyekola ndenge oyo Yehova akanisaka mpe amonaka makambo. Soki toyebi makambo wana, boninga na biso na Nzambe ekokóma lisusu makasi.—Yakobo 4:8.

4. Soki tolingi mpenza kosala lokola Klisto, tosengeli naino koyekola nini, mpe mpo na nini?

⁴ Ya mibale, soki toyebi makanisi ya Klisto, ekosalisa biso ‘tólanda matambe na ye malamumalamu.’ (1 Petelo 2:21, NW) Kolanda Yesu ezali kaka te koloba makambo oyo alobaki mpe kosala makambo oyo asalaki. Lokola makanisi mpe motema ya moto nde etindaka ye asala to aloba boye to boye, mpo tólanda Klisto, tosengeli kolona ‘makanisi’ oyo azalaki na yango. (Bafilipi 2:5) Na maloba mosusu, mpo tósala mpenza makambo ndenge Klisto azalaki kosala, tosengeli naino koyekola kokanisa lokola ye mpe kozala na motema lokola oyo ye azalaki na yango, na ndenge oyo ekoki kosalema epai ya bato ya kozanga kokoka. Sikoyo, na lisalisi ya makambo oyo bato bakomaki Baevanzile bayebisi biso, tóluka naino koyeba makanisi ya Klisto malamumalamu. Tokolobela liboso makambo oyo esalaki ete Yesu azala na makanisi mpe motema ya ndenge wana.

Bomoi na ye liboso abotama lokola moto

5, 6. (a) Baninga na biso bakoki kosala nini na bomoto na biso? (b) Mwana mobotami ya liboso ya Nzambe azalaki elongo na nani kuna na likoló liboso aya awa na mabele, mpe yango esalaki nini epai na ye?

⁵ Tokoki kolanda makanisi mpe ndenge ya komona makambo ya bato oyo tozalaka na bango mingi mpe kosala misala lokola bango basalaka, ezala ya malamu to ya mabe.a (Masese 13:20) Kanisá sikoyo soki Yesu azalaki na nani kuna na likoló liboso aya awa na mabele. Evanzile ya Yoane elobi ete liboso Yesu abotama lokola moto, abengamaki “Liloba,” to Molobeli ya Nzambe. Yoane alobi ete: “Na ebandeli Liloba azalaki, mpe Liloba azalaki elongo na Nzambe, mpe Liloba azalaki nzambe. Na ebandeli, ye azalaki na Nzambe.” (Yoane 1:1, 2, NW ) Lokola Yehova azali na ebandeli te, soki balobi ete Liloba azalaki elongo na Nzambe “na ebandeli,” esengeli kozala na ntango oyo Nzambe abandaki kokela biloko. (Nzembo 90:2) Yesu azali “Mobotami ya liboso na biloko nyonso bizalisami.” Boye, azalaki na bomoi liboso Nzambe asala bikelamu mosusu ya elimo mpe molɔ́ngɔ́ mobimba.—Bakolose 1:15; Emoniseli 3:14.

⁶ Bato mosusu ya siansi balobaka ete molɔ́ngɔ́ oyo eumeli sikoyo soki mbula miliare 12. Soki bambula yango ezali mwa moke solo, boye elingi koloba ete Mwana mobotami ya liboso azalaki elongo na Tata na ye ntango mingi mpenza liboso bákela Adama. (Talá Mika 5:2.) Boye bakómaki baninga mpenza ya motema. Na esika oyo bamonisi ye na lolenge ya mayele oyo ezali koloba lokola moto, Mwana yango mobotami ya liboso, wana abotami naino lokola moto te, alobi boye: “Mokolo na mokolo nazalaki esengo ya [Yehova], kosepela liboso na ye ntango nyonso.” (Masese 8:30) Na ntembe te, lokola Mwana ya Nzambe aumelaki bambula ebele esika moko na Liziba ya bolingo, akómaki mpenza kokanisa mpe kosala makambo lokola ye! (1 Yoane 4:8) Nsukansuka, mwana yango ayebaki Tata na ye mpe akómaki kokanisa lokola ye, akómaki na motema lokola oyo ya ye, mpe akómaki kosala makambo lokola ye koleka moto mosusu nyonso.—Matai 11:27.

Bomoi na ye na mabelé mpe makambo oyo akutanaki na yango

7. Yebisá ntina moko oyo Mwana mobotami ya liboso ya Nzambe asengelaki koya awa na mabele?

⁷ Mwana ya Nzambe asengelaki koyekola makambo mingi mosusu mpamba te Yehova alingaki ete Mwana na ye azala Nganga Monene ya motema mawa, oyo akoki “koyoka mpasi esika moko na biso kati na bolɛmbu na biso.” (Baebele 4:15) Ntina mosusu oyo ayaki awa na mokili mpe abotamaki lokola moto, ezalaki mpo ayekola nyonso oyo esengeli mpo akokisa malamu mokumba wana. Awa na mokili, lokola azalaki na nzoto ya mosuni mpe na makila, Yesu akutanaki na makambo oyo, liboso azalaki kaka komona yango ntango azalaki na likoló. Akokaki sikoyo koyoka ndenge oyo bato bayokaka. Ntango mosusu alɛmbaki, ayokaki mposa ya mai, mpe ayokaki nzala. (Matai 4:2; Yoane 4:6, 7) Akutanaki mpe na mikakatano na bampasi. Na bongo, ‘ayekolaki kotosa’ mpe abongaki mpo na kokokisa mokumba na ye ya Nganga Monene.—Baebele 5:8-10.

8. Makambo nini toyebi mpo na bomoi ya Yesu awa na mabele?

⁸ Tokoloba boni mpo na makambo oyo Yesu akutanaki na yango ntango azalaki na bomoi awa na mabele? Biblia elobi makambo mingi te ya bomwana na ye. Kaka Matai na Luka nde bayebisi biso lisolo ya kobotama na ye. Bato oyo bakomaki Baevanzile bayebaki ete Yesu azalaki na likoló liboso aya awa na mokili. Bomoto oyo amonisaki awa na mokili eutaki libosoliboso na makambo oyo ayekolaki liboso abotama lokola moto. Atako bongo, Yesu azalaki moto mpenza. Atako azalaki moto ya kokoka, abotamaki bebe mpe na nsima akolaki, akómaki elenge, mpe na nsuka akómaki mokóló; na ntango nyonso wana azalaki koyekola makambo mingi. (Luka 2:51, 52) Biblia elobeli mwa moke bomoi ya Yesu ntango azalaki naino mwana, na ntembe te, makambo yango esimbaki bomoto na ye mobimba na nsima.

9. (a) Makambo nini emonisi ete Yesu abotamaki na libota ya babola? (b) Emonani ete Yesu akolaki na esika ya ndenge nini?

⁹ Emonani ete baboti ya Yesu bazalaki babola. Toyebi yango na kotalela likabo oyo Yosefe na Malia bamemaki na tempelo ntango Yesu akokisaki mikolo 40. Na esika bámema mwana ya mpate lokola libonza mpe ebenga to mwana ya ebenga lokola mbeka mpo na masumu, bango bamemaki “bibenga mibale soko bana na bibenga mibale.” (Luka 2:24) Mibeko ya Mose elobaki ete babola nde bakokaki kopesa biloko wana. (Levitike 12:6-8) Na nsima, libota wana ekómaki monene. Nsima ya Yesu, oyo abotamaki na ndenge ya likamwisi, Yosefe na Malia babotaki bana mosusu soki motoba. (Matai 13:55, 56) Yango emonisi ete Yesu akolaki na libota monene, mpe emonani ete bazalaki na bozwi te.

10. Makambo nini emonisi ete Malia na Yosefe bazalaki bato oyo babangaka Nzambe?

¹⁰ Baboti oyo babɔkɔlaki Yesu bazalaki bato oyo babangaka Nzambe mpe babatelaki ye malamu. Malia, mama na ye, azalaki mwasi malamu mingi. Toyebi ete ntango anzelu Gabaliele apesaki ye mbote, alobaki ete: “Mbote! mwasi ya ngɔlu, Nkolo azali na yo elongo.” (Luka 1:28) Yosefe mpe alingaki makambo ya Nzambe mingi. Mbula na mbula azalaki kosala mobembo ya kilomɛtrɛ 150 mpo na kokende na feti ya Elekeli na Yelusaleme. Malia mpe azalaki kokende, atako mibeko elobaki ete kaka mibali nde bakokaki kozanga te. (Exode 23:17; Luka 2:41) Mbala moko, Yosefe na Malia, babungisaki Yesu ntango azalaki na mbula 12, nsima ya kolukaluka ye, bakendaki kokuta ye na tempelo afandi na balakisi. Lokola baboti na ye bamitungisaki mingi, Yesu ayebisaki bango ete: “Boyebaki te ete ekoki na ngai kozala kati na ndako na Tata na ngai?” (Luka 2:49) Na ntembe te liloba “Tata” elobaki mingi mpo na elenge Yesu. Ekoki kozala ete bayebisaki ye ete Tata na ye mpenza ezalaki Yehova. Tobanzi mpe ete Yosefe azalaki tata-mobɔkɔli malamu mpo na Yesu. Yehova akokaki te kopona moto mabe mpe ya makambo makasi abɔkɔla Mwana na Ye!

11. Yesu ayekolaki mosala nini, mpe na ntango ya kala, mosala wana esɛngaki makambo nini?

¹¹ Ntango azalaki na Nasalete, Yesu ayekolaki mosala ya mabaya; ekoki kozala epai ya Yosefe, tata-mobɔkɔli na ye. Yesu ayebaki mosala yango malamu na boye ete bakómaki kobenga ye moko “mosali ya mabaya.” (Malako 6:3) Na ntango wana, mosala ya basali na mabaya ezalaki na ntina mingi mpo na kotonga ndako, kosala biloko ya ndako (bamesa, bibonga, na bakiti), mpe kosala biloko oyo bazalaki kosalela na bilanga. Na mokanda na ye (Dialogue avec Tryphon), Justin Martyr, moto oyo azalaki na bomoi na ekeke ya mibale T.B., akomaki mpo na Yesu ete: “Azalaki na momeseno ya kosala mosala ya mabaya ntango afandaki na bato, azalaki kosala bitimweli mpe mabaya mpo na kokangisa na yango nyama mibale.” Ezalaki mosala moke te, mpamba te na ntango ya kala, ekoki mpenza kozala ete mosali ya mabaya azalaki kosomba mabaya te, kasi ye moko nde asengelaki kokende koluka nzete na zamba, kokata yango, mpe koya na mabaya na mboka. Elingi koloba ete Yesu ayebaki kozwa na motɔki ya elongi na ye, ayebaki kosolola na bakiliya, mpe kokokisa bamposa ya libota.

12. Nini emonisi ete ekoki mpenza kozala ete Yosefe akufaki liboso ya Yesu, mpe yango esɛngaki Yesu makambo nini?

¹² Lokola azalaki mwana ya liboso, tokanisi ete Yesu azalaki kosalisa libota na bango, mingimingi lokola emonani ete Yosefe akufaki liboso na ye.b Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli ya 1 Yanuali 1900 (na Lingelesi) elobaki boye: “Balobaka ete Yosefe akufaki ntango Yesu azalaki naino elenge, mpe Yesu akómaki kosala mosala ya mabaya oyo tata na ye atikaki mpe kosunga libota na bango. Tokomona ete likambo yango ekoki kozala solo soki totali na Biblia na esika oyo babengi Yesu mosali ya mabaya, balobeli mpe mama na ye na bandeko na ye, kasi balobeli Yosefe te. (Malako 6:3) . . . Na yango, ekoki mpenza kozala ete mbula soki zomi na mwambe mobimba ya bomoi ya Nkolo na biso, kobanda ntango balobelaki likambo yango [na Luka 2:41-49] tii ntango azwaki batisimo, alekisaki yango na kosala misala lokola bato nyonso.” Ekoki mpenza kozala ete Malia na bana na ye, bakisa mpe Yesu, bayebaki mpasi ya kokufela mobali mpe tata ya bolingo.

13. Ntango Yesu abandaki mosala ya kosakola, mpo na nini azalaki na boyebi, na mayele, mpe na motema oyo moto mosusu azalaki na yango te?

¹³ Tomoni mpenza ete Yesu abɔkwamaki na ndako ya bomɛngo te. Kutu, bomoi na ye ezalaki lokola bomoi ya bato mpamba. Na mobu 29, ntango ekokaki mpo abanda mosala ya Nzambe oyo ezalaki kozela ye. Na prɛnta ya mbula wana, azwaki batisimo na mai mpe akómaki Mwana ya Nzambe oyo abotami na elimo. ‘Likoló efungwamelaki ye.’ Na ntembe te yango elingi koloba ete bomoi oyo azalaki na yango na likoló liboso abotama ezongelaki ye lisusu na makanisi, bakisa mpe makanisi mpe ndenge ya komona makambo oyo azalaki na yango kuna. (Luka 3:21, 22, Boyokani ya Sika) Ntango Yesu abandaki mosala na ye, azalaki na boyebi, na mayele mpe na motema oyo moto mosusu azalaki na yango te. Yango wana bakomi ya Baevanzile balobelaki mingi mpenza makambo oyo Yesu asalaki mpe oyo akutanaki na yango ntango azalaki kosakola. Kutu, bakokaki te kokóma makambo nyonso oyo alobaki mpe oyo asalaki. (Yoane 21:25) Kasi makambo oyo elimo ya Nzambe etindaki bango bákoma ezali kosalisa biso tóyeba makanisi ya moto yango oyo alekaki bato nyonso.

Yesu azalaki moto ya ndenge nini?

14. Baevanzile elobi nini mpo na komonisa ete Yesu azalaki moto ya boboto mpe ya motema malamu?

¹⁴ Baevanzile ezali komonisa Yesu lokola moto ya boboto mpe ya motema malamu. Ayokelaki moto ya maba mawa (Malako 1:40, 41); motema makasi ya bato esalaki ye mpasi (Luka 19:41, 42); ayokaki nkanda mpo na lokoso ya bato oyo bazalaki kosanze mbongo. (Yoane 2:13-17) Lokola azalaki na motema mawa, Yesu akokaki mpe kotangisa mpisoli, mpe soki ayoki to esengo, to mawa, to nkanda, mpe bongo na bongo, azalaki kobomba yango te mpo na miso ya bato. Na liwa ya moninga na ye Lasalo, ntango amonaki Malia, ndeko mwasi ya Lasalo azali kolela, Yesu ayokaki mawa mingi mpe atangisaki mpisoli, alelaki na miso ya bato.—Yoane 11:32-36.

15. Ndenge nini boboto ya Yesu ezali komonana na ndenge oyo azalaki kotalela bato mpe na makambo oyo azalaki kosalela bango?

¹⁵ Boboto ya Yesu emonanaki mpenza na ndenge oyo azalaki kotalela bato mpe na makambo oyo azalaki kosalela bango. Azalaki kokende epai ya babola mpe bato oyo bazalaki konyokwama, azalaki kosalisa bango mpo ‘bázwa kopema mpo na milimo na bango.’ (Matai 11:4, 5, 28-30) Azangaki ntango te ya kotalela bamposa ya bato oyo bazalaki na mpasi, ata mwasi oyo azalaki kotanga makila oyo asimbaki elamba na ye to mosɛngi oyo akufá miso, oyo aboyaki kotika kobelela atako bato bapekisaki ye. (Matai 9:20-22; Malako 10:46-52) Yesu azalaki kotya likebi na makambo malamu oyo bato bazalaki kosala mpe azalaki kopesa bango longonya; kasi azalaki mpe kopamela bato soki esengeli. (Matai 16:23; Yoane 1:47; 8:44) Atako na ntango wana bapekisaki basi makambo mingi, Yesu azalaki kopesa bango kilo mpe limemya oyo ebongi. (Yoane 4:9, 27) Yango wana, tokoki kokamwa te ete basi mosusu basepelaki na bolingo na bango moko básungaka ye na biloko na bango.—Luka 8:3.

16. Nini emonisi ete Yesu alukaki bomoi ya mindɔndɔ te mpe azalaki kotya makanisi na ye mingi na biloko ya mokili te?

¹⁶ Yesu alukaki bomoi ya mindɔndɔ te. Azalaki kotya makanisi na ye mingi na biloko ya mokili te. Emonani ete azalaki mpenza na biloko mingi te. Alobaki ete azali na “esika ya kolalisa motó na ye te.” (Matai 8:20) Yesu asalaki mpe makambo oyo epesaki bato esengo. Ntango akendaki na libala moko, feti oyo bazalaki kobɛta miziki mpe koyemba nzembo mpe bato bazalaki kosepela, tomoni ete akendaki kobebisa esengo ya bato. Kutu, Yesu asalaki likamwisi na ye ya liboso kuna. Ntango vinyo esilaki, abongolaki mai vinyo ya kitoko, oyo ‘esepelisaka motema ya moto.’ (Nzembo 104:15; Yoane 2:1-11) Na bongo, feti ekokaki kokoba, mpe tokanisi ete mobali na mwasi ya libala bazalaki lisusu na ntina ya komitungisa te. Tomoni mpe lisusu ete Yesu ayebaki kotya likambo na likambo na esika na yango mpamba te makambo mingi oyo elobami mpo na ye etali mosala ya kosakola. Azalaki kolekisa ntango na ye mingi na mosala yango mpe azalaki kosala yango na molende.—Yoane 4:34.

17. Mpo na nini tokoki kokamwa te ete Yesu azalaki Moteyi Monene, mpe mateya na ye ezalaki komonisa nini?

¹⁷ Yesu azalaki Moteyi Monene. Ntango azalaki koteya, azalaki kolobela mingi makambo oyo bato basalaka mokolo na mokolo, makambo oyo ye moko ayebaki malamu. (Matai 13:33; Luka 15:8) Moto moko te akokanaki na ye mpo na mayele ya koteya: azalaki koloba polele mpe na mindɔndɔ te, mpe azalaki koloba makambo oyo bato bakoki kosala. Ateyaki mpe makambo ya ntina mingi. Mateya na ye ezalaki komonisa ete azalaki na mposa ya kosalisa bato oyo bazalaki koyoka ye mpo báyeba makanisi, ndenge ya komona makambo, mpe banzela ya Yehova.—Yoane 17:6-8.

18, 19. (a) Yesu apesaki bilakiseli nini mpo na komonisa bizaleli ya Tata na ye? (b) Tokolobela nini na lisolo oyo elandi?

¹⁸ Yesu azalaki kosalela mingi bililingi, amonisaki bizaleli ya Tata na ye na bilakiseli ya polele oyo bato bakokaki kobosana yango noki te. Moto akoki kokanga ntina ya liteya oyo elobi ete Nzambe azali na motema mawa, kasi ekosimba mpenza motema na ye soki bakokanisi Yehova na tata oyo ayebi kolimbisa mpe akoki kokanga motema te ntango amoni mwana na ye azali kozonga, na boye ete ‘atamboli mbangu mpe [ayambi] ye mpe apwepwi ye.’ (Luka 15:11-24) Yesu aboyaki makanisi ya bakonzi ya mangomba oyo bazalaki kotyola bato mpamba, alimbolaki ete Tata na ye azali Nzambe oyo moto akoki kopusana pene na ye. Ye azali Nzambe oyo asepelaki mingi na libondeli ya mokɔngɔli ya mpako oyo azalaki na komikitisa koleka libondeli ya Mofalisai ya lolendo. (Luka 18:9-14) Yesu amonisaki ete Yehova azali Nzambe oyo amibanzabanzaka mpe atyaka likebi ata na mwa ndɛkɛ moke oyo ekwei na nse. Yesu alendisaki bayekoli na ye ete: “Bóbanga te, bino boleki bandɛkɛ mike mingi.” (Matai 10:29, 31) Yango wana bato bazalaki kokamwa mpenza na “mateya” ya Yesu mpe bazalaki kosepela na ye. (Matai 7:28, 29) Mokolo mosusu, “ebele ya bato” balekisaki mikolo misato esika moko na ye, atako bazalaki na biloko ya kolya te!—Malako 8:1, 2.

¹⁹ Tosengeli mpenza kozala na botɔndi ete Yehova alakisi biso makanisi ya Klisto na kati ya Liloba na ye! Kasi, ndenge nini tokoki kolona makanisi ya Klisto mpe komonisa yango na boyokani na biso na bato mosusu? Tokolobela likambo yango na lisolo oyo elandi.

[Maloba na nse ya lokasa]

Ozali na “makanisi ya Klisto”?

“Tiká ete Nzambe oyo apesaka mpiko mpe libɔndisi asunga bino mpo bózala . . . na makanisi lokola oyo Klisto Yesu azalaki na yango.”​—BALOMA 15:5, NW.

1. Ndenge nini bililingi ya mangomba ya boklisto emonisaka Yesu, mpe mpo na nini tolobi ete Yesu azalaki ndenge wana te?

MOKANDA moko ya kala elobi mpo na Yesu ete: “Ata mbala moko te bamonaki ye azali kosɛka.” Mokanda yango eyebani banda soki na ekeke ya 11. Balobaka ete mosali moko ya Leta ya Loma nde akomaki yango, kasi ezali lokuta. Balobaka mpe ete bato mingi oyo basalaka bililingi, balandaka makanisi ya mokanda yango.a Na bililingi mingi, bamonisá Yesu na elongi ya mawamawa, lokola moto moko oyo azalaki kosɛka mpenza te, to mpe azalaki kosɛka ata moke te. Kasi tokoki mpenza kondima te ete Yesu azalaki bongo, mpamba te Baevanzile emonisi ye lokola moto ya esengo, ya boboto mpe ya motema mawa.

2. Ndenge nini tokoki kolona “makanisi lokola oyo Klisto Yesu azalaki na yango,” mpe yango ekosalisa biso mpo tósala nini?

² Ezali polele ete mpo na koyeba mpenza Yesu, tosengeli koyeba malamumalamu, na makanisi mpe na mitema na biso, bomoto na ye ntango azalaki awa na mabele. Mpo na yango, tótalela naino mwa masolo ya Baevanzile oyo ezali komonisa biso “makanisi ya Klisto,” elingi koloba motema na ye, ndenge ye azalaki kotalela makambo, mpe makanisi na ye. (1 Bakolinti 2:16) Ntango tozali kotalela masolo yango, tókanisa ndenge nini tokoki kolona “makanisi lokola oyo Klisto Yesu azalaki na yango.” (Baloma 15:5, NW) Na bongo, tokoyeba kolanda ndakisa na ye malamu na bomoi na biso mpe tokoyeba kofanda na bato na ndenge ya malamu.​—Yoane 13:15.

Bato bazalaki kokima ye te

3, 4. (a) Lisolo oyo elobami na Malako 10:13-16 esalemaki ntango nini? (b) Yesu asalaki nini ntango bayekoli bazalaki kopekisa bana bákende epai na ye?

³ Bato bazalaki kosepela na Yesu. Mbala mingi, bato ya lolenge nyonso, mikóló mpe bilenge, bazalaki kokende epai na ye. Tótalela likambo oyo ezali na Malako 10:13-16. Likambo yango esalemaki na nsuka ya mosala na ye ntango azalaki kokende na Yelusaleme mpo na mbala ya nsuka, epai asengelaki kokufa liwa ya mpasi.​—Malako 10:32-34.

⁴ Kanisá naino. Bato babandi koya na bana, na baoyo ya mike mpenza, epai ya Yesu mpo apambola bango.b Kasi, bayekoli bazali kopekisa bana bákende epai ya Yesu. Mbala mosusu bazali kokanisa ete Yesu akolinga motungisi ya bana te na mikolo ya mpasi oyo azali kolekisa. Kasi, bazali komikosa. Ntango Yesu amoni likambo oyo bayekoli na ye bazali kosala, asepeli ata moke te. Yesu abengi bana mpe alobi ete: “Tiká bana mike báyaka na ngai, bópekisa bango te.” (Malako 10:14) Na nsima, asali likambo moko oyo emonisi ete azali mpenza na boboto mpe na bolingo. Lisolo elandi boye: “Azingeli bango na mabɔkɔ na ye, apamboli bango.” (Malako 10:16) Tomoni mpenza ete bana bazali kobanga te ntango Yesu azali komema bango.

5. Lisolo oyo ezali na Malako 10:13-16 ezali koteya biso nini mpo na bomoto ya Yesu?

⁵ Mwa lisolo wana eteyi biso makambo mingi mpo na bomoto ya Yesu. Tomoni ete bato bazalaki kokima ye te. Atako azalaki na lokumu mingi kuna na likoló, bato bazalaki kobanga kopusana penepene na ye te mpe azalaki komona bato ya kozanga kokoka lokola biloko mpamba te. (Yoane 17:5) Lisusu, lokola tomoni ete ata bana mike bazalaki kobanga kopusana penepene na ye te, emonisi biso likambo ya ntina mingi. Bana balingaki kosepela na ye te soki azalaki moto ya nkandankanda, oyo elongi efungwamaka te, mpe oyo asɛkaka te! Bilenge mpe mikóló bazalaki kopusana penepene na Yesu mpo bazalaki komona ete azalaki moto ya esengo, atyelaka bato likebi, mpe bazalaki kobanga te ete mbala mosusu akosepela na bango te.

6. Bankulutu bakoki kosala nini mpo bandeko bábanga te kosolola na bango?

⁶ Ntango tozali kokanisa lisolo wana, tokoki komituna ete: ‘Nazali na makanisi ya Klisto? Bato babangaka te kosolola na ngai?’ Na ntango oyo ya mpasi, bampate ya Nzambe bazali na mposa ya bakɛngɛli oyo bakoki kosolola na bango kozanga nkaka, mibali oyo bazali lokola “ebomb[am]elo mpo na mopɛpɛ.” (Yisaya 32:1, 2; 2 Timote 3:1) Bino bankulutu, soki bozali mpenza kosepela na bandeko na bino na motema moko mpe soki bozali na mposa ya kosalisa bango, bampate bakomona yango. Bakomona yango na bilongi na bino, na elobeli na bino, mpe na boboto oyo bokolakisa. Esengo mpe lobanzo na bino mpo na bango ekoki kosala ete bandeko, ata mpe bana mike, bábanga te kosolola na bino. Mwasi moklisto moko ayebisi mpo na nini azwaki makasi ya kofungolela nkulutu moko motema na ye: “Azalaki kosolola na ngai na boboto mpenza. Soki bongo te, mbɛlɛ nakokaki koloba ata eloko moko te. Asalisaki ngai nabanga eloko moko te.”

Ayebaki kopesa bato lokumu

7. (a) Ndenge nini Yesu amonisaki ete azalaki kopesa bato lokumu? (b) Ekoki kozala mpo na ntina nini Yesu abikisaki mokemoke moto moko oyo akufá miso?

⁷ Yesu azalaki kopesa bato lokumu. Azalaki kotyela mayoki ya bato likebi. Kaka komona bato oyo bazali konyokwama esalaki ye motema mpasi mpe etindaki ye na kosalisa bango. (Matai 14:14) Azalaki mpe kotalela bolɛmbu ya bato mosusu mpe bamposa na bango. (Yoane 16:12) Mokolo mosusu, bamemelaki ye moto moko akufá miso mpe basɛngaki Yesu abikisa ye. Yesu asalisaki moto yango amona, kasi asalaki yango mbala moko te. Moto yango amonaki naino bato lokola na molili, azalaki ‘komona lokola banzete kasi ezali kotambola.’ Na nsima, Yesu asalisaki ye amona polele. Mpo na nini abikisaki moto yango mokemoke? Ekoki mpenza kozala mpo na kosalisa moto yango oyo azalaki komona te banda kala, ete moi ebɛta ye mbala moko te mpe biloko ndenge na ndenge ebulunganisa ye te.​—Malako 8:22-26.

8, 9. (a) Likambo nini esalemaki ntango Yesu na bayekoli na ye bakómaki na etúká ya Dekapoli? (b) Yebisá ndenge oyo Yesu abikisaki moto oyo akufá matoi.

⁸ Tókanisa lisusu likambo moko oyo esalemaki nsima ya Elekeli ya mobu 32 T.B. Yesu na bayekoli na ye bakendaki na etúká ya Dekapoli, na ɛsti ya Libeke ya Galilai. Ntango kaka bakómaki, ebele ya bato bamonaki bango mpe bayaki na bato ya maladi mpe baoyo bazalaki na mikakatano na nzoto, mpe Yesu abikisaki bango nyonso. (Matai 15:29, 30) Kasi, ezalaki na moto moko oyo abendaki likebi ya Yesu mingi. Evanzile kaka moko nde elobeli likambo yango, ezali oyo Malako akomaki mpe ayebisi ndenge likambo yango elekaki.​—Malako 7:31-35.

⁹ Moto yango azalaki koyoka te mpe azalaki na mokakatano ya koloba. Ekoki mpenza kozala ete Yesu amonaki ete moto yango azalaki kobanga to azalaki motema likoló. Yesu asalaki likambo moko oyo amesanaki kosala te. Atikaki bato, mpe akendaki na moto yango pembeni, kaka bango mibale. Na nsima, Yesu asalaki mwa bilembo mpo na kolakisa moto yango likambo oyo alingaki kosala. “Atii ye misapi na matoi, abwakeli ye nsoi mpe asimbi ye na lolemo.” (Malako 7:33, Boyokani ya Sika) Nsima na yango, Yesu atombolaki miso likoló mpe asalaki libondeli. Ndenge asalaki bongo ezalaki lokola mpo na koyebisa moto yango ete, ‘Nalingi kosalela yo likambo oyo na makasi ya Nzambe.’ Na nsima Yesu alobaki: “Fungwana.” (Malako 7:34, Boyokani ya Sika) Moto yango akómaki koyoka mpe koloba malamu.

10, 11. Ndenge nini tokoki komonisa ete tokebaka ete tózokisa baninga te ezala na lisangá to na libota?

¹⁰ Yesu azalaki mpenza kopesa bato lokumu! Azalaki kotalela mayoki na bango, yango wana azalaki kokeba mpo azokisa bango te. Lokola tozali baklisto, ebongi tólona mpe tómonisa makanisi ya Klisto na makambo yango. Biblia elobi na biso boye: “Bino nyonso bózala na motema moko, kobɔndisana, kolingana, lokola bandeko, na mitema na mawa, na kosɔkɛma.” (1 Petelo 3:8) Na ntembe te yango ezali kosɛnga epai na biso ete tólobaka mpe tósalaka makambo na ndenge oyo ekozokisa bato mosusu te.

¹¹ Na kati ya lisangá, tokoki kolakisa ete tokebaka ete tózokisa bato mosusu te soki tozali kopesa bango kilo, tozali kosalela bango makambo na ndenge oyo tokolinga bato mosusu básalela biso. (Matai 7:12) Esɛngi mpe tókanisaka malamu makambo nini tokoloba mpe ndenge nini tokoloba yango. (Bakolose 4:6) Tóbosana te ete ‘maloba oyo moto abimisi kozanga kokanisa ekoki kozokisa lokola mopanga.’ (Masese 12:18, NW) Tokoloba boni mpo na libota? Mwasi na mobali oyo balingani mpenza bakebaka ete moko asala makambo oyo ekoyokisa moninga mpasi na motema te. (Baefese 5:33) Baboyoka kobimisa maloba mabe mpo na moninga, kokitisa ntango nyonso moninga, mpe kotyola, makambo oyo ekoki kopesa moninga mpasi mpe ekotikala na motema. Bana mpe bazali na mayoki, mpe baboti ya bolingo babosanaka likambo yango te. Soki esɛngi kopesa bango etumbu, baboti ya bolingo bapesaka bana na bango etumbu na ndenge oyo ekobebisa lokumu ya bana na bango te mpe ekobimisela bango mitungisi ya mpambampamba te.c (Bakolose 3:21) Na yango, soki tozali kopesa bato mosusu lokumu, tozali komonisa ete tozali na makanisi ya Klisto.

Ayebaki kotyela basusu motema

12. Nini emonisi ete Yesu azalaki na makanisi ya bokatikati mpe oyo ebongi mpo na bayekoli na ye?

¹² Yesu azalaki na makanisi ya bokatikati mpe oyo ebongi mpo na bayekoli na ye. Ayebaki ete bazali bato ya kozanga kokoka. Kutu, akokaki komona ata makambo oyo ezali na mitema ya bato. (Yoane 2:24, 25) Atako bongo, miso na ye ezalaki kaka na mabunga na bango te kasi na makambo ya malamu oyo bazalaki kosala. Amonaki mpe ete bato yango oyo Yehova abendaki bazalaki na bolingo malamu. (Yoane 6:44) Ndenge Yesu azalaki kofanda na bayekoli na ye, makambo azalaki kosalela bango emonisaki ete azalaki na makanisi malamu mpo na bango. Azalaki mpenza kotyela bango motema.

13. Ndenge nini Yesu amonisaki ete azalaki kotyela bayekoli na ye motema?

¹³ Ndenge nini Yesu amonisaki ete azalaki kotyela bango motema? Liboso azonga na likoló, atikelaki bayekoli na ye bapakolami mokumba moko monene. Apesaki bango mokumba ya kobatela matomba ya Bokonzi na ye na mokili mobimba. (Matai 25:14, 15; Luka 12:42-44) Ntango azalaki kokokisa mosala na ye awa na mabele, alakisaki ete azalaki kotyela bango motema ata na makambo mikemike to oyo ezalaki komonana polele te. Ntango asalaki likamwisi oyo aleisaki bato ebele, apesaki bayekoli na ye mokumba ya kokabola bilei yango.​—Matai 14:15-21; 15:32-37.

14. Lobelá na mokuse lisolo oyo ezali na Malako 4:35-41?

¹⁴ Tótalela lisusu lisolo oyo ezali na Malako 4:35-41. Mokolo yango, Yesu na bayekoli na ye bakɔtaki na bwato moko mpe bakatisaki na ɛsti ya Libeke ya Galilai. Ntango batikaki libongo, Yesu amisembolaki na nsima ya bwato mpe alalaki mpɔngi. Eumelaki te, ‘mopɛpɛ makasi eyaki.’ Mipɛpɛ makasi ndenge yango ezalaki mingi na Libeke ya Galilai. Lokola libeke yango ezali ezali na nse mingi (mɛtrɛ 200 na nse ya nivo ya mai monene), molunge ezali kuna koleka bisika mosusu oyo ezali pembenipembeni; yango wana mopɛpɛ ezalaka makasi mpe mai ebimisaka mbonge mingi. Longola wana, mipɛpɛ makasi eutaka na Ngomba Helemona oyo ezali na nɔrdi mpe ekitaka na lobwaku mobimba ya Yaladene. Esika oyo ezalaki kimya ekoki na mbala moko kokóma na mbonge makasi. Sikoyo, kanisá naino: Na ntembe te Yesu ayebaki ete mipɛpɛ makasi ezalaki mingi kuna mpamba te akolaki na Galilai. Kasi, alalaki na kimya, atyaki motema ete bayekoli na ye bayebi koluka mpo bamosusu bazalaki babomi mbisi.​—Matai 4:18, 19.

15. Ndenge nini tokoki kolanda ndakisa ya Yesu na likambo etali kotyela bayekoli na ye motema?

¹⁵ Tokoki kolanda ndakisa ya Yesu na likambo ya kotyela bayekoli na ye motema? Bato mosusu bakokaka kotikela bamosusu mikumba te. Balingaka ete bango nde bátambwisaka makambo nyonso. Mbala mosusu bakanisaka na kati ya mitema na bango boye, ‘Mpo likambo esalema malamu, ngai nde nasengeli kosala yango!’ Kasi soki tolingi ete biso nde tósalaka makambo nyonso, tokolɛmba mpe mbala mosusu tokozanga ntango ya kofanda na mabota na biso. Lisusu, soki tolingaka kopesa bato mosusu mikumba te, tokoyeba kolakisa bango te mpo bango mpe bázwa mayele. Ezali malamu tótyelaka baninga motema mpe tótikelaka bango mikumba mosusu. Tosengeli mpenza tómituna ete, ‘Nazali na makanisi ya Klisto na likambo oyo? Natikelaka bamosusu bákokisa mikumba mosusu mpe natyaka motema ete bakosala nyonso oyo esengeli mpo básala yango malamu?’

Azalaki kondimela bayekoli na ye

16, 17. Na butu ya nsuka liboso akufa, Yesu ayebisaki bayekoli na ye nini atako ayebaki ete bakosundola ye?

¹⁶ Yesu amonisaki ete azalaki na makanisi malamu mpo na bayekoli na ye na likambo mosusu ya ntina. Amonisaki bango ete azalaki kotyela bango elikya. Amonisaki yango na maloba oyo ayebisaki bantoma na ye na butu ya nsuka liboso akufa. Talá ndenge makambo elekaki.

¹⁷ Yesu azalaki na misala mingi na mpokwa wana. Asukolaki bayekoli na ye makolo mpo na koteya bango komikitisa. Nsima na yango, asalaki elambo ya mpokwa oyo esengelaki kozala ekaniseli ya liwa na ye. Na nsima, bantoma babandaki lisusu kowelana mpo na koyeba nani aleki baninga nyonso. Yesu agangelaki bango te, kasi na motema molai nyonso, asololaki na bango. Ayebisaki bango makambo basengelaki kokutana na yango: “Bino nyonso bokoyoka nsɔni mpo na ngai na butu oyo. Zambi ekomami ete, Nakobɛta mobateli mpe bampate na etonga bakopanzana.” (Matai 26:31; Zekalia 13:7) Ayebaki ete baninga na ye ya motema bakosundola ye na ntango ya mpasi. Kasi, alobaki na bango te ete bazali bato mabe. Kutu, alobaki na bango boye: “Na nsima na kosekwa na ngai nakokenda liboso na bino kino Galilai.” (Matai 26:32) Amonisaki bango ete atako bango bakosundola ye, kasi ye akoboya bango te. Soki komekama makasi wana eleki, akokutana na bango lisusu.

18. Na Galilai, Yesu apesaki bayekoli na ye mokumba monene nini, mpe ndenge nini bayekoli bakokisaki yango?

¹⁸ Yesu asalaki ndenge oyo alobaki. Nsima ya kosekwa na ye, Yesu abimelaki bayekoli na ye 11 oyo batikalaki sembo, na esika moko oyo bayanganaki na bato mosusu na Galilai. (Matai 28:16, 17; 1 Bakolinti 15:6) Yesu apesaki bango mokumba moko monene: “Boye bókenda kozalisa bayekoli na mabota nyonso, kobatisa bango na nkombo na Tata mpe na Mwana mpe na elimo santu, kolakisa mpe bango ete bátosa nyonso oyo esili ngai kolaka bino.” (Matai 28:19, 20) Mokanda ya Misala ezali komonisa polele ete bantoma bakokisaki mokumba yango. Na ekeke ya liboso, bazalaki na molɔngɔ ya liboso mpo na kopalanganisa nsango malamu na bosembo nyonso.​—Misala 2:41, 42; 4:33; 5:27-32.

19. Makambo oyo Yesu asalaki nsima ya lisekwa na ye ezali koteya biso nini mpo na makanisi ya Klisto?

¹⁹ Lisolo oyo ezali koteya biso nini mpo na makanisi ya Klisto? Atako Yesu amonaki mpenza mabe ya bantoma na ye, kasi “alingaki bango kino nsuka.” (Yoane 13:1) Atako bazalaki kosala mabunga, amonisaki bango ete azalaki kotyela bango motema. Tomoni mpe ete Yesu amikosaki te na ndenge atyelaki bango motema. Na ntembe te elikya mpe motema oyo atyelaki bango elendisaki bango na mokano na bango ya kokokisa mosala oyo apesaki bango.

20, 21. Ndenge nini tokoki kolakisa ete tozali na makanisi malamu mpo na bandeko na biso bandimi?

²⁰ Ndenge nini biso mpe tokoki komonisa makanisi ya Klisto na likambo yango? Tózalaka na makanisi mabe te mpo na bandeko na biso. Soki okaniselaka bandeko mabe, maloba mpe misala na yo ekofunda yo. (Luka 6:45) Kasi, Biblia elobi na biso ete bolingo “ekondimaka nyonso.” (1 Bakolinti 13:7) Bolingo ezalaka na makanisi malamu, kasi makanisi mabe te. Bolingo etongaka, kasi ebebisaka te. Bato batosaka soki bazali komona ete balingi bango mpe bazali kolendisa bango, kasi balingaka te bámonaka lokola nde basimbeli bango fimbo. Tokolendisa basusu soki tozali kotyela bango motema. (1 Batesaloniki 5:11) Soki tozali kolanda ndakisa ya Klisto, soki tozali na makanisi malamu mpo na bandeko na biso, liboso na bango tokozala na bizaleli oyo ekolendisa bango mpe bakobimisa malamu na bango.

²¹ Kolona makanisi ya Klisto mpe komonisa yango esuki kaka te na kolanda ndakisa ya Yesu na makambo mosusu oyo asalaki. Ndenge tomonaki yango na lisolo oyo eleki, mpo tósala mpenza ndenge Yesu asalaki, tosengeli liboso komona makambo ndenge oyo ye azalaki komona yango. Baevanzile ezali kosalisa biso tóyeba likambo mosusu na bomoto na ye, makanisi na ye mpe ndenge azalaki kotalela mosala oyo bapesaki ye. Tokolobela likambo yango na lisolo oyo elandi.

[Maloba na nse ya lokasa]

Motema na yo ezali kotinda yo na kosala lokola Yesu?

“Amoni ebele ya bato mpe ayoki mawa mpo na bango zambi bazalaki [lokola] bampate bazangaki mobateli. Abandi koteya bango.”—MALAKO 6:34.

1. Mpo na nini tokoki kokamwa te ete bato mosusu bazalaka na bizaleli malamu?

BANDA kala, bato mingi bamonisá mpe bamonisaka bizaleli malamu mpenza. Okoki koyeba ntina oyo basalaka yango. Yehova Nzambe amonisaka ete azali bolingo, azali na boboto, apusi kokaba, mpe azali na ebele ya bizaleli mosusu ya malamu oyo tosepelaka na yango. Nzambe akelá bato na elilingi na ye. Yango wana, tomitunaka te mpo na nini bato mingi bazalaka na bolingo, na boboto, motema mawa, mpe na bizaleli mosusu ya Nzambe, mpe bato mingi batosaka lisosoli na bango. (Genese 1:26; Baloma 2:14, 15) Kasi, okomona ete ezali na bato oyo bamonisaka bizaleli yango koleka bamosusu.

2. Tángá mwa makambo ya malamu oyo bato bakoki kosala na likanisi ete bazali kolanda ndakisa ya Klisto.

² Ekoki kozala ete oyebi bato oyo bakendaka mbala na mbala kotala bato ya maladi mpe basalisaka bango, basungaka bato oyo bazali na mikakatano na nzoto, to bakabelaka babola biloko. Kanisá lisusu bato oyo, mpo na motema mawa na bango, bakendaka kosala na balopitalo ya bato ya maba to na bandako ya bitike, bato oyo bakendaka kosala na bolingo na bango moko na balopitalo, to baoyo basalisaka bato oyo bazali na bisika ya kolala te to baoyo basungaka bato oyo bakimá bamboka na bango. Na ntembe te bamosusu kati na bango bakanisaka ete balandaka Yesu, moto oyo atikelaki baklisto ndakisa. Totángaka na Baevanzile ete Klisto abikisaki bato ya maladi mpe aleisaki bato oyo bazalaki na nzala. (Malako 1:34; 8:1-9; Luka 4:40) Bolingo, boboto, mpe motema mawa oyo Yesu amonisaki ezali komonisa “makanisi ya Klisto”; mpe ye alandaki ndakisa ya Tata na ye ya likoló.—1 Bakolinti 2:16.

3. Mpo tózala na likanisi oyo ebongi mpo na misala ya malamu oyo Yesu asalaki, tosengeli kotalela nini?

³ Kasi, omonaka ete bato mingi lelo, oyo basepelaka na bolingo mpe na motema mawa ya Yesu babosanaka likambo moko ya ntina ya makanisi ya Klisto? Tokoyeba yango soki totaleli malamu Malako mokapo 6. Kuna, tozali kotánga ete bamemelaki Yesu bato ya maladi mpo abikisa bango. Lisolo yango elobi lisusu ete ntango amonaki ete ebele ya bato oyo bayaki epai na ye bayokaki nzala, Yesu asalaki likamwisi mpo na koleisa bango. (Malako 6:35-44, 54-56) Kosalisa bato ya maladi mpe koleisa bato oyo bazali na nzala ezalaki mpenza kolakisa bolingo mpe motema mawa. Kasi, tokanisi ete yango nde lolenge ya libosoliboso oyo Yesu azalaki kosunga bato? Ndenge nini tokoki kolanda malamu ndakisa ya bolingo, boboto, mpe motema mawa na ye, ndenge ye mpe alandaki ndakisa ya Yehova?

Asepelaki kokokisa bamposa ya elimo

4. Lisolo oyo ezali na Malako 6:30-34 elekaki wapi mpe ntango nini?

⁴ Yesu azalaki koyokela bato oyo bazalaki koya epai na ye mawa, mingimingi mpo bazalaki babola na elimo. Bamposa na bango ya elimo ezalaki na ntina mingi koleka bamposa ya mosuni. Tótalela lisolo ya Malako 6:30-34. Lisolo yango elobeli likambo moko oyo esalemaki na libongo na Libeke ya Galilai, mwa moke liboso ya Elekeli ya mobu 32 T.B. Ezalaki na likambo moko ya malamu oyo epesaki bayekoli esengo mingi. Bautaki kotambola na bamboka mingi mpe bazongaki epai ya Yesu. Na ntembe te bazalaki na mposa ya koyebisa ye makambo oyo bakutanaki na yango. Kasi, ebele ya bato bayaki epai oyo bazalaki. Bato yango bazalaki mpenza mingi na boye ete Yesu na bantoma na ye bakokaki kozwa ntango ya kolya to kopema te. Yesu alobaki na bantoma na ye ete: “Bóyaka na bino mpenza epai na lisobe mpe bópema moke.” (Malako 6:31) Bakɔtaki na bwato moko, mbala mosusu pene ya Kapalanauma mpe bakendaki na ngámbo mosusu ya Libeke ya Galilai, na esika moko ya kimya. Kasi, bato ebele bayaki na libongo mpe bakómaki liboso kutu bwato ya Yesu na bantoma esɛma. Yesu asalaki nini ntango amonaki bango? Asilikaki mpo batikaki bango bápema te? Te!

5. Yesu ayokaki ndenge nini mpo na bato ebele oyo bayaki epai na ye, mpe asalaki nini mpo na bango?

⁵ Ntango Yesu amonaki ebele ya bato wana, na bato ya maladi, bazali kozela ye na mposa mpenza, ayokaki mawa. (Matai 14:14; Malako 6:44) Malako ayebisi likambo oyo epesaki Yesu mawa mpe likambo oyo asalaki, akomaki boye: “Amoni ebele ya bato mpe ayoki mawa mpo na bango zambi bazalaki [lokola] bampate bazangaki mobateli. Abandi koteya bango makambo mingi.” (Malako 6:34) Yesu amonaki ete bato wana oyo bayaki bazalaki babola na elimo. Bazalaki lokola bampate oyo babungi, bazangi mobateli oyo akoki komema bango na bisika ya matiti ya mobesu to kobatela bango. Yesu ayebaki ete bakonzi ya mangomba ya mitema makasi, baoyo basengelaki kozala babateli ya bampate, bazalaki nde kotyola bato mpamba mpe bazalaki kokokisa bamposa na bango ya elimo te. (Ezekiele 34:2-4; Yoane 7:47-49) Yesu asalaki lokola bango te, asalelaki bango likambo oyo eleki malamu. Abandaki koteya bango Bokonzi ya Nzambe.

6, 7. (a) Eloko nini Baevanzile emonisi oyo ezalaki na esika ya liboso na kotalela makambo Yesu asalaki mpo na kokokisa bamposa ya bato? (b) Nini ezalaki kotinda Yesu asakola mpe ateya?

⁶ Na lisolo oyo Luka akomaki, talá ndenge makambo elandanaki banda na makambo oyo eleki ntina. Luka azalaki monganga mpe azalaki kotya makanisi na ye mingi na kolɔngɔnɔ ya nzoto ya bato. “Kasi bato . . . balandi Yesu. Ye ayambi bango, alobeli bango nsango ya Bokonzi ya Nzambe, mpe abikisi bato oyo bazalaki na maladi.” (Biso nde totɛngisi makomi; Luka 9:11, Boyokani ya Sika; Bakolose 4:14) Atako makambo elandani mpenza bongo te na masolo nyonso oyo elobeli likamwisi yango, lisolo ya Luka elobeli libosoliboso likambo nini? Ete Yesu ateyaki bato.

⁷ Yango eyokani mpenza na ndenge oyo lisolo ya Malako 6:34 emonisi likambo yango. Vɛrsɛ yango emonisi polele ete Yesu amonisaki libosoliboso mawa na ye. Ateyaki bato mpo na kokokisa bamposa na bango ya elimo. Ntango abandaki mosala na ye sika, Yesu alobaki boye: “Nasengeli mpe kosakola Nsango Malamu ya Bokonzi ya Nzambe na bamboka mosusu, mpamba te Nzambe atindi ngai mpo nasakola.” (Luka 4:43, Boyokani ya Sika) Kasi, tókanisa te ete Yesu azalaki kosakola nsango ya Bokonzi kaka mpo na kokokisa mokumba moko, lokola nde azalaki kosakola kaka mpo na kosakola. Ntina ya liboso oyo ezalaki kotinda ye ayebisa bato nsango malamu ezali mpo alingaki bango mpe azalaki koyokela bango mawa. Likambo eleki malamu oyo Yesu asalaki, ata epai ya bato ya maladi, bato oyo bazalaki na bademo, babola, to bato oyo bazalaki na nzala, ezalaki ya kosalisa bango báyeba solo ya Bokonzi ya Nzambe, bándima yango mpe bálinga yango. Solo ya Bokonzi ya Nzambe ezalaki na ntina mingi mpamba te yango nde ekolongisa bokonzi ya Yehova mpe ekopesa bato bolamu oyo ekoumela seko.

8. Ndenge nini Yesu azalaki kotalela mosala na ye ya kosakola mpe ya koteya?

⁸ Ntina monene oyo Yesu ayaki awa mabele ezalaki mpo na kosakola nsango malamu ya Bokonzi. Ntango akómaki na nsuka ya mosala na ye awa na mabele, Yesu ayebisaki Pilata boye: “Ngai nabotami mpo na ntina oyo mpe nayei na mokili ete natatola mpo na solo. Moto na moto oyo azali na mposa ya solo akoyokaka mongongo na ngai.” (Yoane 18:37) Masolo mibale oyo eleki emonisi biso ete Yesu azalaki moto ya motema malamu: azalaki kotyela bato likebi, bato bazalaki kobanga te kosolola na ye, azalaki kobatela lokumu ya bato, azalaki kotyela bato motema, mpe mingimingi, alingaki bato. Soki tolingi koyeba makanisi ya Klisto, tosengeli kososola malamu bizaleli na ye wana. Kasi, tosengeli koyeba ete makanisi ya Klisto emonisami mpe na esika monene oyo azalaki kotya mosala ya kosakola mpe ya koteya.

Alendisaki basusu ete bápesaka litatoli

9. Mpo na banani mosala ya kosakola mpe ya koteya ezalaki na esika ya liboso?

⁹ Kotya mosala ya kosakola mpe ya koteya na esika ya liboso mpo na komonisa bolingo mpe motema mawa ezalaki likambo ya Yesu ye moko te. Alendisaki bayekoli na ye bálanda ndakisa na ye na makambo oyo ezalaki kotinda ye asala mosala ya Nzambe, na makambo mpe na misala oyo azalaki kotya na esika ya liboso. Na ndakisa, ntango Yesu aponaki bayekoli na ye 12, mosala nini basengelaki kosala? Malako 3:14, 15, (NW ) elobi na biso boye: “Asalaki etuluku ya bato zomi na mibale, apesaki bango mpe nkombo ya ‘bantoma,’ mpo bázalaka na ye elongo mpe akoka kotinda bango kosakola mpe bázala na bokonzi ya kobimisa bademo.” Omoni mosala ya libosoliboso ya bantoma?

10, 11. (a) Ntango Yesu atindaki bantoma na ye, ayebisaki bango básala nini? (b) Ntango atindaki bantoma na ye, likambo ya ntina mingi ezalaki nini?

¹⁰ Na nsima, Yesu apesaki bantoma 12 nguya ya kobikisa bato mpe ya kobimisa bademo. (Matai 10:1; Luka 9:1) Atindaki bango bákende epai ya “bampate babungani na libota ya Yisalaele.” Mpo na kosala nini? Yesu alobaki na bango boye: “Wana ekokenda bino, bósakola ete, Bokonzi na Likoló ezali kobɛlɛma. Bóbikisa babɛli, bósekwisa bakufi, bópɛtola bato ya mbala, bóbimisa bilimu mabe.” (Matai 10:5-8; Luka 9:2) Basalaki makambo nini? “Babimi [1] kosakola ete bato bábongola mitema. [2] Babimisi [bademo, NW ] mpe bapakoli babɛli mingi na mafuta mpe babikisi bango.”—Malako 6:12, 13.

¹¹ Lokola ezali na bisika nyonso te nde balobeli liboso koteya, moto akoki nde koloba ete tolekisi ndelo na ndenge tolobi ete mosala ya koteya nde elekaki ntina mpo mwa bavɛrsɛ oyo touti kotánga elobeli yango liboso? (Luka 10:1-9) Soki mosala ya koteya ezongelami mbala na mbala liboso ya kobikisa, ezali mpamba te. Tótalela ndenge lisolo mobimba elobi. Liboso Yesu atinda bantoma 12, ayokelaki ebele ya bato mawa. Tozali kotánga boye: “Yesu atamboli na mboka minene mpe na mboka mike nyonso, wana ezalaki ye kolakisa na biyanganelo na bango mpe kosakola Nsango Malamu na Bokonzi mpe kobikisa mpasi nyonso mpe maladi nyonso. Emoni ye bibele, ayoki mawa mpo na bango ete balɛmbi mpe balemalemi lokola bampate bazali na mobateli te. Boye alobi na bayekoli na ye ete, Mbuma na elanga iteli mingi mpenza nde basali bazali mingi te. Bóbondela Nkolo na elanga ete atinda basali kati na elanga na mbuma na ye.”—Matai 9:35-38.

12. Makamwisi ya Yesu na bantoma na ye ezalaki na ntina nini mosusu?

¹² Lokola bantoma bafandaki elongo na Yesu, bakómaki na mwa makanisi ya Klisto. Bakokaki kososola ete mpo na kolakisa mpenza ete balingaka bato mpe bazali na mawa mpo na bango, basengeli kosakola mpe koteya bango Bokonzi. Mosala wana esengelaki kozala liboso ya misala mosusu nyonso ya malamu. Yango wana, misala ya malamu lokola kobikisa bato ya maladi, ezalaki kosalema kaka te mpo na kosalisa bato na bosɛnga na bango. Lokola okoki kokanisa yango, bato mosusu bakokaki kosepela kaka mpo maladi na bango esila mpe bázwa bilei na ndenge ya likamwisi. (Matai 4:24, 25; 8:16; 9:32, 33; 14:35, 36; Yoane 6:26) Kasi, misala wana ezalaki kaka mpo na kosalisa nzoto na bango te; misala wana etindaki bato oyo bamonaki yango na koyeba ete Yesu azalaki Mwana ya Nzambe mpe “mosakoli” oyo Mose alobelaki.—Yoane 6:14; Deteronome 18:15.

13. Esakweli ya Deteronome 18:18 emonisaki ete “mosakoli” oyo akoya akokokisa mpenza mokumba nini?

¹³ Lokola Yesu azalaki “mosakoli,” yango ezali na ntina nini? Bisakweli elobaki nini mpo na “mosakoli” yango? Asengelaki koyebana lokola moto oyo asilisaka maladi ya bato to aleisaka bato oyo bazali na nzala na ndenge ya likamwisi? Deteronome 18:18 elobaki boye: “Nakotɛ[lɛ]misela bango mosakoli lokola . . . yo [Mose] longwa na kati na bandeko na bango, mpe nakotya maloba na ngai na monɔkɔ na ye, mpe ye akolobela bango makambo nyonso oyo ekolakela ngai ye.” Na yango, atako bantoma bayekolaki kozala na boboto mpe komonisa yango mpo na kolakisa ete bazali na makanisi ya Klisto, bakomonaki ete basengelaki mpe komonisa ezaleli yango na mosala na bango ya kosakola mpe ya koteya. Yango nde likambo eleki malamu oyo bakokaki kosalela bato. Na nzela na yango nde bato ya maladi mpe babola bakokaki kozwa bolamu oyo ekoumela seko, kasi te bolamu oyo esukaka kaka na bomoi mokuse oyo moto azali na yango to na bilei ya mbala moko to mibale.—Yoane 6:26-30.

Tózwa makanisi ya Klisto lelo oyo

14. Ndenge nini kozala na makanisi ya Klisto etaleli mpe mosala na biso ya kosakola?

¹⁴ Tosengeli kokanisa te ete makanisi ya Klisto ezalaki kaka mpo na bato ya ekeke ya liboso: Yesu na bayekoli na ye ya liboso, baoyo Paulo akomaki mpo na bango ete: “Biso tozali na makanisi ya Klisto.” (1 Bakolinti 2:16) Toyebi mpe ete tosɛngisami kosakola nsango malamu mpe kokómisa bato bayekoli. (Matai 24:14; 28:19, 20) Kasi, ezali malamu tókanisa soki eloko nini etindaka biso na kosala mosala yango. Tosengeli kosala yango kaka mpo na kosala te. Tosalaka mosala ya kosakola libosoliboso mpo tolingaka Nzambe; mpe kozala lokola Klisto ezali kosɛnga mpe koyokela bato mawa, kosakwela bango nsango malamu mpe koteya bango.—Matai 22:37-39.

15. Mpo na nini kozala na motema mawa ezali na ntina mingi na mosala na biso ya kosakola?

¹⁵ Ya solo, ezalaka ntango nyonso pɛtɛɛ te mpo na koyokela bato oyo bandimaka makambo na biso te mawa, mingimingi soki balingaka koyoka biso te, baboyaka biso, to batɛmɛlaka biso. Kasi, soki tozali na bolingo mpe na motema mawa mpo na bato te, tokobosana ntina moko monene oyo esengeli kotinda biso na kosakola. Na yango, ndenge nini tokoki kokóma na motema mawa yango? Tokoki komeka kotalela bato ndenge oyo Yesu azalaki kotalela bango ete, “balɛmbi mpe balemalemi lokola bampate bazali na mobateli te.” (Matai 9:36) Lelo oyo, tozali komona ete bato mingi bazali bongo, boye te? Babateli ya mpate ya lokuta basundoli bango mpe bazipi bango miso. Yango wana, bayebi te ete Biblia ezali kolakisa nzela ya malamu mpo na kotambola mpe bayebi te makambo kitoko oyo Bokonzi ya Nzambe ekosala awa na mabele na mikolo ezali koya. Bazali kokutana na mikakatano ya bomoi ya mokolo na mokolo lokola bobola, matata na kati ya mabota, maladi, mpe liwa; kasi bayebi elikya ya Bokonzi te. Biso nde tozali na eloko oyo basengeli na yango: nsango malamu ya lobiko etali Bokonzi ya Nzambe oyo esalami kuna na likoló!

16. Mpo na nini tosengeli kolinga koyebisa bato mosusu nsango malamu?

¹⁶ Soki ozwi ntango ya kokanisa malamu bamposa ya elimo ya bato oyo ofandi na bango, motema na yo ezali kotinda yo te na kosala nyonso oyo okoki mpo na koyebisa bango mokano etondi na bolingo oyo Nzambe azali na yango? Ya solo mpenza, mosala na biso ezali komonisa motema mawa. Soki tozali koyokela bato mawa lokola Yesu, ekomonana na mongongo na biso, na elongi na biso, mpe na ndenge na biso ya koteya. Yango ekosala ete baoyo “babongi mpo na bomoi ya seko” básepela na nsango na biso.—Misala 13:48, NW.

17. (a) Yebisá ndenge mosusu oyo tokoki komonisa bolingo mpe motema mawa epai ya basusu. (b) Kati na kosala makambo ya malamu mpe kosakola, mpo na nini tokoki te kopona moko mpe kotika mosusu?

¹⁷ Ya solo, bolingo mpe motema mawa na biso esengeli komonana na makambo nyonso oyo tozali kosala. Elingi koloba ete tosengeli mpe komonisa boboto epai ya bato oyo bazali na mikakatano na nzoto, bato ya maladi mpe babola. Tosengeli kosala nyonso oyo tokoki mpo na kosunga bango. Tóbosana mpe te kosala milende ya kozala na maloba mpe na misala oyo ezali kobɔndisa baoyo bakufeli moto oyo balingaki mingi. (Luka 7:1-15; Yoane 11:33-35) Kasi, misala malamu na biso esengeli kosuka kaka na komonisa bolingo, boboto, mpe motema mawa ndenge wana te, lokola baoyo basungaka bato oyo bazwi makama. Ekozala na ntina mingi soki tozali komonisa bolingo, boboto, mpe motema mawa na biso na mosala ya kosakola mpe koteya bato nsango malamu. Tókanisa lisusu oyo Yesu alobaki mpo na bakonzi ya mangomba ya Bayuda: “Bokokabaka ndambo na zomi na eidosomo mpe na aneti mpe na nkumina, nde bokotikaka kosala makambo maleki na bozito kati na mibeko, yango: kosambisa-sembo mpe koyoka mawa mpe kondima. Ekokaki kosala oyo mpe kotika yango na liboso te.” (Matai 23:23) Mpo na Yesu, kati na kosalisa bato na mosuni to koteya bango makambo ya elimo oyo ekopesa bango bomoi, ezalaki te likambo ya kopona moko mpe kotika mosusu. Yesu asalaki nyonso. Kasi, tomoni mpenza ete koteya bato elekaki ntina mpamba te bolamu na yango ekoumela libela.—Yoane 20:16.

18. Ndenge na biso ya kotalela makanisi ya Klisto esengeli kotinda biso na kosala nini?

¹⁸ Tozali na botɔndi mingi ete Yehova amonisi biso makanisi ya Klisto! Na Baevanzile, tokoki koyeba malamu makanisi, motema, bizaleli, misala, mpe makambo oyo elekaki ntina epai ya moto oyo alekaki bato nyonso. Esengeli nde biso tótángaka yango, tókanisa malamumalamu, mpe tósalela makambo oyo Biblia emonisi biso mpo na Yesu. Tóbosana te ete mpo tósala mpenza lokola Yesu, tosengeli naino kokanisa, komona mpe kotalela makambo ndenge oyo ye asalaki, na meko oyo ekoki kosalema epai ya bato ya kozanga kokoka. Yango wana, tiká mokano na biso ezala ya kozwa mpe komonisa makanisi ya Klisto. Yango nde bomoi oyo eleki malamu, mpe ndenge ya kosalela bato makambo oyo eleki malamu, mpe ndenge eleki malamu oyo biso moko mpe bato mosusu tokoki kokóma baninga ya Yehova Nzambe na biso ya boboto, ye oyo Yesu amonisaki malamumalamu.—2 Bakolinti 1:3; Baebele 1:3.

[Elilingi na lokasa mobimba 23]