34 HEZIKIYA
“Wakalamata Yehowa bikole”
HEZIKIYA uvua mukalenge wa mu bakalenge ba Yuda bavua banange Yehowa bikole. Kadi tatuende Ahaza uvua mukalenge mubi bikole uvua mufikishe bena Isalele ku ditendelela nzambi ya tshikisu tshia bungi. Wakalambula too ne bana bende ba balume kudiyi. (2 Bak. 16:2-4; 2 Kul. 28:1, 3) Hezikiya uvua ne bua kuikala mumone malu mabi matambe patshivuaye muana. Kadi pakakolaye kakalonda dikasa dia tatuende to. Pavua Hezikiya ne bidimu 25, tatuende wakafua. Wakalua mukalenge, kutuadijaye kuambuluisha bantu bua kulekela ntendelelu wa dishima.
Hezikiya wakakangulula ntempelo wa Yehowa mu Yelushalema ne kumulongolueshaye. Wakumbusha mpingu ivuamu, kulongololaye kabidi bakuidi ne bena Lewi bua batuadijilule mudimu uvuabu benzelamu Yehowa. Wakalongolola Pasaka mu Yelushalema, kutumaye bantu bua babikile bena Isalele bonso bua balue kusekelela Pasaka au. Wakabikidisha too ne bena Isalele bavua ku nord ba mu bukalenge bua bisa dikumi. Bamue bakapetula bavua balue ne mukenji au, bakuabu kuitababu dibikila diabu. Malu avua Hezikiya muenze akapesha bantu dikima dia kumbusha mpingu ne kubutula miaba ivuabu batendelela nzambi ya dishima mu Isalele ne mu Yuda. Hezikiya wakazaza nyoka wa tshiamu tshia mitaku uvua Yehowa muambile Mose bua kuenza bidimu 700 kumpala, bualu bakavua bamutendelela.
Kukavua bidimu bia bungi bivua Hezikiya umona ne: bukalenge buende buvua mu njiwu. Mu bidimu bionso abi, Yehowa uvua wenda udimuija bena mu bukalenge bua bisa dikumi bua ku nord ne: kabutu kavua ne bua kubakuata. Ke tshiakenzeka. Bidimu bikese Hezikiya mumane kulua mukalenge, bena Ashû bakaya kuela mvita mu bukalenge bua ku nord, kukuatabu bantu ba bungi ba mu bukalenge abu, kuyabu nabu ku Ashû. Pamuapa Hezikiya uvua udiebeja ni bena Ashû bavua mua kulua kubela pabu mvita. Uvua mua kuikala mudiebeje nanku bualu bena Isalele ba mu Yuda kabavua pabu ne lulamatu kudi Yehowa to, bavua mene benze mpekatu mibi kupita ivua bena mu bukalenge bua bisa dikumi benze. Mu bulelela Yehowa uvua muambe bua kubanyoka pabu, pabi dîyi dionso dituye wamba ditu anu dikumbana. Bu mukavua tshiluilu tshia bena Ashû tshienda tshitshintshimika Yuda, Hezikiya uvua ne bua kuikala usamisha mutu.
Mu matuku makese patupu, tshiluilu tshia bena Ashû tshivuabu balombola kudi mukalenge Saneheliba tshiakasemena pabuipi bikole ne Yuda. Saneheliba mukalenge wa Ashû ne tshiluilu tshiende bakatuadija kukuata bimenga bivua ku bukokeshi bua bena Yuda. Pamuapa mu tshikondo tshikole atshi ke muvua Hezikiya mukuluke mu kusama kukole ne mumone ne: ukavua pa kufua. Kadi kavua muanji kulela muana wa balume to. Bu yeye mufue kakuvua muana wa mu ndelanganyi ya Davidi uvua mua kumupingana mu nkuasa to. Bualu abu buakamubungamija bikole, kulombaye Yehowa bua amuondope. Yehowa wakamuondopa, kumukumbajilaye bidimu 15 bua kuleja muvuaye mumunange. Kadi bena Ashû batshivua anu ku tshiibi.
Bua kukuba Yelushalema tshimenga tshinsantu tshia Yehowa, Hezikiya wakatumina Saneheliba makuta bua alekele kubaluisha. Nansha muakangataye makuta au, wakatungunuka anu ne meji ende a kukuata Yelushalema. Mu tshikondo tshimue tshimue atshi, Hezikiya wakenza mudimu wa bungi wa kukolesha tshimenga tshia Yelushalema. Tshilejilu, wakibakisha tshimanu tshipiatshipia ne njila wa mâyi wa muinshi mua buloba uvua ufikisha mâyi mu tshimenga bua bantu bikale ne mâyi nansha bobu babatshintshimike. Wakakolesha bantu bende ku muoyo, ubajadikila ne: Yehowa mmunene kupita tshiluilu tshionso tshia bana ba bantu.
Hezikiya uvua kumpala kua muluishi wa bukole bua bungi uvua ubenza buôwa ne mêyi avuaye ubambila, ubaseka, ne ubenza mukaka
Saneheliba wakumvua tshiji tshikole, kukebaye mushindu mukuabu wa kutshingisha Hezikiya ne bena Isalele. Wakatuma munene wa mu tshiluilu tshiende, uvua ne muanzu wa Labashake bua kutekesha bena mu Yuda mu mikolo ne kubakuatshisha buôwa. Labashake wakapenda mukalenge Hezikiya ne Yehowa. Hezikiya wakabenga ne dikima dionso bua kudifila mu bianza bia bena Ashû ne wakakankamija bantu bende. Saneheliba wakalua kumutumina mikanda bua kumumvuija buôwa. Hezikiya wakaya ne mikanda ayi mu ntempelo wa Yehowa, kuyadijaye panshi bienze anu bu ne: uvua muteke bualu abu ku makasa a Nzambi wa bukole buonso. Yehowa wakamuandamuna, kumutuminaye muprofete Yeshaya bua amukankamije. Yeshaya wakamujadikila ne: Saneheliba kavua mua kudiata dikasa diende mu Yelushalema to. Tshiluilu tshiende katshivua nansha mua kuasamu mukete wetu umue eu to.
Anu butuku bumue bumue abu, Yehowa wakatuma muanjelu mu tshitudilu tshia bena Ashû. Muanjelu au wakashipa basalayi ba Saneheliba binunu 185 mu katupa kîpi. Difuanyikijila muvua Saneheliba mumvue pakajukaye mu dinda, kumona basalayi bende bonso bavua bafue abu. Wakanyema lua makasa abidi kupinganaye kuende, bundu mu mêsu tente. Panyima pa matuku, pavuaye mubuele mu ntempelo wa nzambi wende Niseloka, bana bende ba balume bakamushipa ne muele wa mvita.
Yehowa wakasungila Hezikiya ne bantu bende mu mushindu wa dikema! Bena Ashû bakavua babutudibue ne Hezikiya ukavua muondopibue ku disama divuaye nadi. Panyima pa matuku wakalela muana wa balume. Bia dibungama, Hezikiya wakalua kupeta lutambishi. Kadi Yehowa wakamunyoka, kudipuekeshaye, kuitabaye dinyoka adi. Hezikiya uvua umue wa ku bakalenge batambe buimpe bakakokesha bantu ba Nzambi. Wakenza malu ne dikima dia bungi mu bikondo bikole, kushalaye ne lulamatu kudi Yehowa too ne pakafuaye.
Bala bualu ebu mu:
Lukonko lua kuelela meji:
Mmushindu kayi uvua Hezikiya muenze malu ne dikima?
Buela mu buondoke
1. Ntshinyi tshidi bantu bapete tshidi tshileja ne: tshidi Bible wamba bua Hezikiya ntshilelela? (w11 1/5 15 §1-3-wcgr) A
Zev Radovan/Alamy Stock Photo
Tshimfuanyi tshia A: Tshitampi tshia diima tshikadi ne bidimu bu 2 700, tshikale ne miaku ya ne: “Tshia Hezikiya mukalenge wa Yuda, [muana wa] Ahaza”
2. Yeshaya wakamba mêyi a buprofete adi atangila “nyoka udi ubuuka ne wosha bu kapia.” Mmunyi muakakumbaja Hezikiya mêyi a buprofete aa? (Yesh. 14:28, 29; ip-1 190-191 §4-6-wcgr)
3. Bakebuludi mbapete tshintu mu Niniwe tshikale ne mifundu ya Saneheliba ya malu a kukema avuaye muenze. Mmalu kayi avuaye mufundapu? Mmalu kayi avuaye kayi mufundapu? Nku tshinyi kudibi bikemesha? (g 12/10 27 §3-5-wcgr) B
© The Trustees of the British Museum. Licensed under CC BY-NC-SA 4.0Source
Tshimfuanyi tshia B: Dibue dia diima didi dileja bungi bua bimenga bivua Saneheliba mutshimune
4. Mu 2003, kamue kasumbu ka bakebuludi kavua kakeba kumanya ni njila wa mâyi wa muinshi mua buloba uvua Hezikiya muenze mu bukokeshi buende uvua mulelela. Ntshinyi tshiakapetabu? (w09 1/5 27 §3-5-wcgr)
Keba malongesha
Mmunyi mudi tshilejilu tshia Hezikiya tshikankamija muena Kristo udi ne muledi udi kayi utendelela Yehowa? C
Tshimfuanyi tshia C
Pavuabu balue kutshintshimika Yelushalema, ntshinyi tshiakenza Hezikiya? (2 Bak. 19:15-19) Mmunyi mutudi mua kumuidikija?
Mmu mushindu kayi muudi mua kuidikija dikima dia Hezikiya?
Lepesha meji
Ntshinyi tshidi bualu ebu bundongesha bua Yehowa?
Mmunyi mudi bualu ebu bupetangana ne disua dia Yehowa?
Mbualu kayi bungebeja Hezikiya pabishibuaye ku lufu?
Bia kutangila kabidi
Mona muakenzeka malu adi mu 2 Bakalenge 19:14-36 mu filme udi ulonda eu.
Mmunyi muakakumbana dîyi dia buprofete didi mu Mika 5:5 mu matuku a Hezikiya? Mmunyi mudidi dienda dikumbana matuku etu aa?