39 ESETÊ
“Bikalabi bua meme kufua, nemfue”
NSONGAKAJI mukuabu wakabuela mu dibalasa kuyaye mutangile ku nkuasa wa bukalenge uvua mukalenge musombe. Uvua mumanye ne: bavua mua kumushipa bualu uvua uya kudi mukalenge kayi mumubikile to. Nansha muvuaye ne buôwa, wakaya bua kuyukila nende. Dîna dia nsongakaji au nnganyi? Ntshinyi tshivua tshimufikishe ku diya kuyukila ne mukalenge?
Dîna diende divua Esetê. Baledi bende bakafua patshivuaye muana. Muanabu mukuabu uvua muntu mukole kudiye ne mutendeledi wa Yehowa ‘wakamuangata bu muanende wa bakaji’ ne kumukoleshaye. Dia muanabu au divua Môdekai. Bavua basombele mu Shushana. Mukalenge wa Pelasa uvua pende musombelamu. Môdekai uvua muena mudimu wende. Pakakola Esetê, wakalua ne “mubidi muimpe ne tshimuenekelu tshimpe.”
Dituku dikuabu, mukalenge Ahashawelosha (uvua pamuapa Shasete wa kumpala) wakangata dipangadika dia kusela mukaji mukuabu. Wakatuma bantu bende bua bamukebele nsongakaji muimpe kumona utshivua kamama. Bakapeta Esetê, nsongakaji mulengele mpala, kuyabu nende mu dibalasa dia mukalenge. Kadi kumpala kua kumunyengabu kudi Môdekai, Môdekai ‘wakamuambila bua kambidi muntu nansha umue’ ne: uvua muena Yuda to.
Pakavua Esetê mu dibalasa, “uvua wenda wanyishibua kudi muntu yonso uvua umumona.” Panyima pa ngondo 12 ya dimulengeja, bakaya nende kudi mukalenge. ‘Wakasankisha mukalenge, mukalenge kumuanyishaye bikole,’ ne kumusungulaye bua ashale mukalenge mukaji mu bukokeshi bua bukole bua Pelasa. Nansha nanku, Esetê wakatumikila Môdekai, kubengaye kuambila muntu nansha umue ne: uvua muena Yuda.
Mu matuku au, kuvua muntu mukuabu diende Hamana. Uvua kavula mbedi mu bukalenge bua Pelasa ne mukalenge uvua muele mukenji bua bantu bonso bavua bamumona bikale bamutuila mpala panshi. Kadi Môdekai uvua ubenga kumutuila mpala panshi. Môdekai uvua ubenga kuenza nanku bua muvuaye mutendeledi wa lulamatu wa Yehowa. Bidi bimueneka ne: Hamana uvua wa mu tshisamba tshia bantu bavua Yehowa wangata bu baluishi bende. Nansha biobi nanku anyi kabiyi nanku, Hamana uvua nende tshiji tshikole ne wakela tshifufu bua kushipa bena Yuda bonso bavua ku bukokeshi bua Pelasa. Pakamanya Môdekai bualu bua tshifufu atshi, wakabungama bikole. Wakatumina Esetê mukenji, umusengelela bua aye kudi mukalenge ne akuile tshisamba tshiabu kudiye. Biakalomba Esetê dikima dia bungi bua kuenza bualu abu.
Esetê wakumvuija Môdekai ne: bilondeshile mikenji ya bena Pelasa, muntu yeye muye kudi mukalenge kayi mumubikile, badi bamushipa bualu mukalenge uvua mumanyike bikole bua muvuaye muena biji. Nansha nanku, Môdekai wakakankamija Esetê, kumuvuluijaye ne: uvua pamuapa mulue mukaji wa mukalenge bua kukuba bantu ba Yehowa. Bua bualu abu, Esetê wakapeta dikima, kudiambilaye ne: “Bikalabi bua meme kufua, nemfue.” Wakalomba bantu ba mu tshisamba tshiabu bua bajile biakudia matuku asatu. Kakuyi mpata, yeye ne bena Yuda bakasambila misangu ya bungi bua Yehowa amukube. Pashishe kuyaye kudi mukalenge.
Pavua Ahashawelosha mumone Esetê mu lubanza luende, kakafiika munda to; ke bualu kayi kakatuma dîyi bua bamushipe to. Wakamuebeja tshivuaye ujinga. Yeye kumulomba bua balue ne Hamana ku didia divuaye mubalongoluele. Pakavuabu benda badia, Esetê wakenza malu ne meji, kubengaye kuakula bua tshifufu tshivua Hamana mubelele. Pakajikijabu kudia, wakababikila bua balue kabidi kudia dituku divua dilonda. Mu tshikondo atshi, Hamana wakenzeja mutshi wa bobu kukudika Môdekai. Kadi tshivuaye ujinga kuenzela Môdekai tshiakamukudimukila.
Uvua ne bua kufikisha bayende uvua mukalenge wa bukole bua bungi ku ditaba bua kusungila bantu ba Nzambi
Pakavuabu badia musangu muibidi, Ahashawelosha wakebeja kabidi Esetê tshivuaye ujinga. Musangu eu, wakamuambilatshi. Wakakula ne kanemu, kumulejaye ne: bavua bamuelele yeye ne tshisamba tshiabu tshifufu bua kubashipa. Kumuambilaye ne: uvua mua kushala mupuwe bu tshifufu atshi katshiyi mua kumuenzela yeye mukalenge bibi to. Ahashawelosha wakakema, kumulombaye bua amuambile uvua mubelele tshifufu. Esetê wakamuandamuna ne: “ng’Hamana muntu mubi eu.” Mukalenge wakumvua tshiji tshia bungi, kutumaye dîyi bua bamushipe. Bakakudika Hamana ku mutshi uvuaye mulongoluele Môdekai.
Hamana uvua ne meji a kushipa Môdekai ne bantu ba Nzambi bonso bavua mu maloba avua ku bukokeshi bua Pelasa. Kadi yeye ne bantu ba bungi bavua baluisha Yehowa ne bantu bende ke bakashipabu. Mu mushindu au, Yehowa wakakuba bantu bende ku diambuluisha dia nsongakaji wa dikima ne ditabuja au.
Bala bualu ebu mu:
Lukonko lua kuelela meji:
Mmushindu kayi uvua Esetê muenze malu ne dikima?
Buela mu buondoke
1. Mbualu kayi bukuabu budi bujadika ne: muyuki wa bualu bua Esetê eu mmulelela? (ia 138, kazubu) A
Archiv für Orientforschung, Vol. 19, p. 79; Institut für Orientalistik
Tshimfuanyi tshia A: Mifundu ya kale ya mu Pelasa idi ne dîna dia Marduka anyi Môdekai
2. Mmalu kayi adi atangila Hamana avua mua kuikala mafikishe Môdekai ku dibenga kumutuila mpala panshi? (ia 131 §18)
3. Ntshinyi tshidi tshileja ne: Satana ne bademon bende bavua bakeba kushipa bena Yuda bonso? (g02 8/9 7 §3–8 §2-wcgr) B
Cube. Lot of Yahali, puru. Neo-Assyrian Clay. (YPM BC 021122). Courtesy of the Peabody Museum, Division of Anthropology, Babylonian Collection, Yale University; peabody.yale.edu.
Tshimfuanyi tshia B: Tshintu tshia kale tshivuabu bela natshi nshobo
4. Ndîyi kayi dia buprofete divua Esetê ne Môdekai bakumbaje? (ia 142, kazubu)
Keba malongesha
Esetê wakenza malu ne meji ne wakatumikila Yehowa nansha muvuaye kule ne batendeledi bende bakuabu. Mmunyi mudi bansonga mua kumuidikija?
Ahashawelosha wakateleja Esetê bualu Esetê uvua umunemeka, uvua muena lutulu, ne muena bululame. Mmunyi mudi bakaji bena Kristo bakadi mu mabaka mua kumuidikija? C
Tshimfuanyi tshia C
Mmushindu kayi uudi mua kuenza malu ne dikima bu Esetê?
Lepesha meji
Ntshinyi tshidi bualu ebu bundongesha bua Yehowa?
Mmunyi mudi bualu ebu bupetangana ne disua dia Yehowa?
Mbualu kayi bungebeja Esetê pabishibuaye ku lufu?
Bia kutangila kabidi
Tangila filme wa mijiki eu, umone malongesha adi tshilejilu tshia Esetê mua kupetesha bana.
Mmunyi mudi bena Kristo ba lelu bidikije Esetê pavua bena Kristo nabu bakuabu mu njiwu?
Idikija badi bapiana milayi ku diambuluisha dia lutulu—Môdekai ne Esetê (3:05)