44 YONE MUBATIJI
Wakalongoluela Masiya njila
KUKAVUA bidimu binunu bia bungi bivua Yehowa kayi mutumine bantu bende muprofete nansha umue to. Kadi wakalua kubatumina Yone. Uvua musombele mu tshipela tshia Yudaya. Mu tshipela atshi muvua mabue, nyoka, tuminyiminyi, nyama ya luonji, ne bantu bavua benzelanganamu bibi. Yone uvua musombelamu ne uvua uya kumanyisha bena Isalele mukenji wa Nzambi bualu uvua ne dikima.
Zekâya ne Elizabeta, baledi ba Yone, bavua ne bua kuikala bamuambile tshikavua muanjelu wa Yehowa mubambile bua bualu buende. Yone uvua bushuwa mujingulule ne: bivua bikengela ikale muprofete wa tshisumi anu bu Eliya, ikale munazi bu Samuele, ne alongoluele muntu uvua mumupite bunene njila. Pakakumbajaye bidimu 30, yeye nkayende uvua mua kusungula bua kulua muakuidi bu tatuende; kadi wakatuadija kulomba bena Isalele bua banyingalale bua mpekatu yabu ne balekele kuyenza. Mu mushindu au, wakalua ‘dîyi divua diela lubila mu tshipela.’ Bu muvuaye uyisha bualu bua “Bukalenge bua mu diulu” ne dishindika dionso, bantu bavua bumbuka mu misoko ne bimenga biabu balua kumuteleja. Pavua bantu banyingalala bua mpekatu yabu ne balekela kuyenza, uvua ubabatiza mu mâyi. Pavua Bafalese ne Basadoke balue kumutangila, wakabambila patoke muvuabu bantu babi bualu kabavua batumikila mikenji ya Nzambi muvuabi bikengela to.
Yone kakaditambisha bua mudimu uvuaye nawu to, kadi wakamba ne budipuekeshi ne: uvua wambuluisha bantu bua bitabe muntu uvua mumupite bunene uvua ne bua kulua panyima pende. Wakamba kabidi ne: kavua nansha ukumbana bua kusulula nshinga ya sandala yende to. Pakabatizaye Yezu, Yone wakumvua Yehowa nkayende wamba ne: “Eu mMuananyi munanga, undi muanyishe.” Panyima pa matuku, pavua Yezu muye kabidi kudi Yone, Yone wakela dîyi dikole wambila bantu ne: “Monayi, Muana wa mukoko wa Nzambi udi umbusha mpekatu wa ba pa buloba!”
Bu muvua Yone ne budipuekeshi, wakambila bayidi bende bua bashale bayidi ba Yezu. Ba bungi ba kudibu bakashala bayidi ba Yezu, bu mudi Andele muanabu ne Petelo ne pamuapa Yone muana wa Zebedayi. Andele ne Yone muana wa Zebedayi bakalua bapostolo ba Kristo. Mudimu uvua Yezu muenze uvua mufuanangane ne wa Yone mukantshi mua tshikondo bule kampanda, bualu bubidi buabu bavua balomba bantu bavua banyingalala bua mpekatu yabu bua babatijibue. Pavua bayidi ba Yone bamuambile ne: bayidi ba Yezu bavua babatiza bantu ba bungi kumupita, Yone kakumvua mukawu to. Wakabandamuna ne budipuekeshi, kubambilaye bua Yezu ne: “Yeye au udi ne bua kutungunuka ne kuvula, kadi meme ndi ne bua kutungunuka ne kukepa.”
Mukenji wa Yone wakanyingalaja bantu babi kadi kukankamijawu bantu bavua bindile dilua dia Masiya
Yone wakenza malu ne dikima pakambilaye Helode Antipa uvua mukokeshi wa bukole tshikondo atshi ne: uvua mu dibaka dia masandi. Nansha muvua Helode eu muitabe buena Yuda, uvua mubanjije Helodiya mukaji wa muanabu. Bu muvua Yone muambile Helode ne: dibaka diende adi divua dishipa mikenji ya Yehowa, wakamueleshisha mu buloko. Kadi bu muvua Helodiya mufiikile Yone munda bikole, uvua yeye ujinga bua kumushipa.
Pavua Yone mu buloko, wakakeba bua Yezu amukankamije; kumutuminaye bayidi bende babidi bua bamuebeje ne: “Wewe ke Yeye udi ulua anyi tudi ne bua kuindila mukuabu?” Yezu wakabambila bua baye kuambila Yone ne: “Bampofu badi mpindieu bamona, . . . bafue badi bajudibua.” Bishima bivua Yezu muenze bivua kabidi bijadika muvua mudimu wa Yone mukumbaje dijinga dia Yehowa. Yone uvua mulongoluele Masiya njila; mu mushindu au, uvua muenze mudimu wa Eliya. Nansha muvuaye kayi muenze bishima bu Eliya, uvua mutuishibue ne: uvua mukumbaje mudimu uvua Nzambi mumupeshe.
Kadi matuku makese panyima pa bualu ebu, Helodiya wakapeta mushindu wa kudisombuela kudi Yone. Dimue dituku, muanende wa bakaji wakajiila Helode maja, Helode kusankaye bikole ne kumulayaye bua kumufuta tshionso tshivuaye mua kumulomba. Helodiya wakambila muanende wa bakaji au bua alombe Helode mutu wa Yone mubatiji. Nansha muvua Helode kayi musue kushipa Yone, kavua ne dikima dia kubenga dilomba dia muana au to. Yone wakafua muikale anu muntu wa dikima.
Yezu wakamba bua Yone ne: “Ndi nnuambila ne: munkatshi mua bantu badibu balele kudi bakaji kakuena nansha umue udi munene kupita Yone to.” Kakuena muntu mupange bupuangane, nansha baprofete bu mudi Mose anyi Eliya, uvua ne diakalenga divua nadi Yone dia kuikala ‘dîyi dikavuabu bamanyishe dia mu tshipela’ diakalongoluela Masiya njila to. Dikima divua nadi Yone didi dituambuluisha bua tuikale petu ne dikima.
Bala bualu ebu mu:
Lukonko lua kuelela meji:
Mmushindu kayi uvua Yone mubatiji muenze malu ne dikima?
Buela mu buondoke
1. Mmalanda kayi avua pankatshi pa Yone mubatiji ne Yezu? (w10 1/9 15 §4-6-wcgr)
2. Ntshinyi tshivua Flavius Josèphe mumanyi wa malu a kale wa mu tshikondo tshivua bapostolo ne muoyo muambe tshidi tshileja ne: Yone mubatiji uvuaku? (mrt tshiena-bualu tshia 14-wcgr) A
Tshimfuanyi tshia A: Dikuta dia tshinjanja divua Helode Antipa muenzeje mu 30 K.Y., bafundapu ne: “Helode Tetelâka [Mfumu wa distrike]”
3. Mmu ngumvuilu kayi muvua Yone muye “ne nyuma ne bukole bia Eliya”? (Luka 1:17; it “Nyuma” §60-wcgr) B
Tshimfuanyi tshia B
4. Ntshinyi tshidi tshileja ne: Yone kavua mubishibue ku lufu muye mu diulu? (Mat. 11:11; ijwbq tshiena-bualu tshia 178 §4)
Keba malongesha
Yone wakakumbaja mêyi a buprofete a mu Bible, kulongoluelaye ne Yezu njila; kadi uvua anu udipuekesha. (Yone 1:26, 27) Tshilejilu tshiende tshidi tshitulongesha tshinyi?
Yone kavua ne bintu bia bungi bia mu nsombelu to, uvua mudifile ne muende muonso mu mudimu wa Nzambi. (Mat. 3:4) Ntshinyi tshitudi mua kuenza bua nsombelu utudi nende katupangishi bua kuenzela Yehowa mudimu wa bungi? C
Tshimfuanyi tshia C
Mmunyi muudi mua kuenza malu ne dikima bu Yone mubatiji?
Lepesha meji
Ntshinyi tshidi bualu ebu bundongesha bua Yehowa?
Mmunyi mudi bualu ebu bupetangana ne disua dia Yehowa?
Mbualu kayi bungebeja Yone mubatiji pabishibuaye ku lufu?
Bia kutangila kabidi
Mona bua tshinyi Yone uvua anu ne disanka ne lutulu nansha mu ntatu.
“Yone Mubatiji ntshilejilu tshia mua kulama disanka” (w19.08 29-31)
Mmunyi mudi tshilejilu tshia Yone mua kutuambuluisha bua kunanukila mu lutatu lua makuta, padibu batukengesha, anyi patudi katuyi tupeta mudimu utudi tujinga mu bulongolodi bua Yehowa?