Malu adibu baledile mu Mabeji a tshisangilu tshia Nsombelu ne mudimu wetu
© 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
LUMINGU LUA DIA 4-10/5
BIUMA BIA MU DÎYI DIA NZAMBI YESHAYA 58-59
Malu audi mua kuenza bua Yehowa akubeneshe
“Mona mundi munange mikenji yebe!”
9 Kabatshiena balomba basadidi ba Nzambi bua kunemeka dituku dia nsabatu dia mêba 24 to, kadi Nsabatu utshidi anu ne mushinga. (Kolosai 2:16) Udi utuvuluija ne: tuetu petu tudi ne bua kuteka malu a Nzambi pa muaba wa kumpala. Midimu yetu anyi dijikija lutetuku kabiena ne bua kuangata muaba wa malu a Nzambi nansha. (Ebelu 4:9, 10) Nunku tudi ne bua kudiebeja ne: “Mbualu kayi budi ne mushinga mu nsombelu wanyi? Ndiku nteka pa muaba wa kumpala dilonga dianyi dia Bible, disambila, dibuela mu bisangilu ne diyisha lumu luimpe lua Bukalenge bua Nzambi anyi? Peshi midimu mikuabu idi yangata muaba wa malu a Nzambi?” Tuetu tuteka malu a Nzambi pa muaba wa kumpala mu nsombelu wetu, Yehowa udi utujadikila ne: katuakupangila bintu bitudi nabi dijinga bua kuikala ne muoyo.—Matayo 6:24-33.
Kulekedi tshintu nansha tshimue tshikusemeja kule ne Yehowa
5 Fuanyikija ne: udi ukeba mudimu wa kuenza. Wewe mu ditunga mudibi bikole bua kupeta midimu, udi mua kutetshibua bua kuitaba mudimu wa kumpala uudi upeta, nansha wowu wa mushindu kayi. Newenze tshinyi bikala mudimu eu ubengangana ne mikenji ya mu Bible? Newenze tshinyi bikala mudimu eu ukulomba bua kuenza ngendu peshi dîba diudi uwenza dikupangisha bua kuenza midimu ya buena Kristo anyi ukusemeja kule ne dîku diebe? Udiku anu ne bua kuwitaba wela meji ne: mbimpe kuikala nansha ne mudimu mubi pamutu pa kuikala mulofua anyi? Vuluka ne: kusungula njila mubi kudi mua kukusemeja kule ne Yehowa. (Eb. 2:1) Wewe ukeba mudimu peshi ukonkonona uudi nawu, mmunyi muudi mua kuangata dipangadika dimpe?
6 Anu mutukadi bamone, vuluka kuudi uya. Diebeje ne: ‘Ndi musue bua mudimu wanyi umfikishe penyi?’ Wewe umona mudimu webe bu mushindu wa kudiambuluisha wewe ne bena mu dîku diebe bua kuenzela Yehowa mudimu, Yehowa neabeneshe malu audi wenza. (Mat. 6:33) Manya ne: mmumone paudi kuyi ne mudimu peshi padi bintu biuvua nabi bijika diakamue. (Yesh. 59:1) “Mmumanye mua kusungila bantu badi balamate Nzambi mu diteta.”—2 Pet. 2:9.
it “tshijila tshia biakudia” §3
Tshijila tshia biakudia
Yeshaya nshapita wa 58 udi wakula bua tshikondo tshivua mpekatu ya bena Yuda milue bujitu; nansha muvuabu badiamba muvuabu batendelela Yehowa ne bamuenzela mudimu wa tshidingishilu, ne benza malu a ntendelelu bua bantu bakule bimpe buabu, kabavua banyingalale ne muoyo mujima bua mpekatu yabu to. Tshijila tshia biakudia tshivua tshimue tshia ku bilele bia ntendelelu abi. Bavua bela meji ne: pavuabu benza tshijila tshia biakudia, Yehowa uvua ubamone ne ubanyisha. Kadi bavua bele bua tshiomba musabu. Nunku bakambila Yehowa ne dipampakana ne: “Bua tshinyi kuena umona patudi mu tshijila tshia biakudia? Ne bua tshinyi kuena umona patudi tudikengesha?” Yehowa wakabambila bua tshinyi kavua ubamona to. Tshikondo tshivuabu benza tshijila tshia biakudia, bavua balomba Yehowa mêyi makane a dilumbuluisha ne benza malu bienze bu ne: bavua benza malu makane. Kadi pabi, bavua benza malu anu bua disanka diabu, bavua bakebesha matandu ne bakengesha bantu; Nansha muvuabu benze tshijila tshia biakudia, kabakanyingalala ne muoyo mujima anyi kumvua bibi bua malu avuabu benze to. Tshijila tshiabu tshia biakudi atshi ki ntshivua tshienza bua Yehowa abumvue nansha muvuabu bele mbila mikole pavuabu batshienza to. Yehowa wakela lubombo luabu patoke, kubambilaye ne: “Tshijila tshia biakudia tshindi nsungula tshidi ne bua kuikala nunku anyi? Bu dituku dia muntu kudikengesha, kuinyika mutu wende panshi bu tshisonsa tshia ndawu ne kuvuija tshilamba tshikayabale ne butu bulalu buende anyi? Etshi ke tshinudi nubikila ne: tshijila tshia biakudia ne dituku didi disankisha Yehowa anyi?”—Yes 58:1-5.
Bubanji bua mu Dîyi dia Nzambi
it “Nyama wa urse” §6
Nyama wa urse
Patu nyama ya urse idi ne nzala yumvua mupuya wa tshia kudia, itu ituadija kukungula kayiyi ijingakana. Bua bualu abu, muprofete Yeshaya wakamba bua bena Isalele ne: bavua ‘bakungula bu nyama ya urse,’ batekemene kulumbuluisha kuakane ne lupandu, kadi kabayi anu babipeta misangu yonso to. (Yes 59:11) Mfumu mubi udi ukengesha bantu badiye ulombola badi kabayi ne wa kubasungila udi anu bu urse udi ulonda tshintu lubilu lukole bua kutshikuata.—Nsu 28:15.
LUMINGU LUA DIA 11-17/5
BIUMA BIA MU DÎYI DIA NZAMBI YESHAYA 60-61
“Juka, wewe mukaji, fila butoke”
Nkonko ya babadi
Yeshaya 60:1 udi wamba ne: “Juka, wewe mukaji, fila butoke, bualu butoke buebe mbulue. Butumbi bua Yehowa budi bukukenkesha.” Nshapita mikuabu idi ileja ne: “mukaji” au uvua Siona, anyi Yelushalema, tshimenga tshikulu tshia Yuda tshikondo atshi. (Yesh. 60:14; 62:1, 2) Yelushalema udi uleja tshisamba tshia Isalele. Mvese eu udi ujula nkonko ibidi eyi: 1) Mmunyi muvua Yelushalema ‘mujuke’ ne mufile butoke? Bivua bienzeke tshikondo kayi? 2) Mvese eu udi kabidi ukumbana mu mushindu mualabale lelu anyi?
Mmunyi muvua Yelushalema ‘mujuke’ ne mufile butoke? Bivua bienzeke tshikondo kayi? Yelushalema ne ntempelo uvuamu biakashala bikulu bidimu bionso 70 bivua bena Yuda mu Babilona. Bena Medaya ne Pelasa bamane kutshimuna Babilona, bakanyishila bena Isalele bavua miaba yonso ya mu Babilona bua bapingane kuabu ne batuadije kabidi kutendelela Yehowa. (Eze. 1:1-4) Kutuadija mu 537 K.Y., bashadile bena Isalele bavua ne lulamatu ba mu bisa bionso 12 bakatuadija kupingana ku Yelushalema. (Yesh. 60:4) Bakatuadija kulambula Yehowa milambu, kuenza mafesto, ne kuibakulula ntempelo. (Eze. 3:1-4, 7-11; 6:16-22) Butumbi bua Yehowa buakatuadija kukenka pa Yelushalema, tuambe ne: pa bantu bende. Bakalua butoke kudi bisamba bivua kabiyi bimanye Yehowa.
Nkonko ya babadi
Mêyi a buprofete a Yeshaya a dijadikulula tshiakabidi aa akakumbana mu tshitupa tshiawu tshia kumpala tshikondo atshi. Bena Isalele ba bungi kabakashala ne lulamatu to. (Neh. 13:27; Mal. 1:6-8; 2:13, 14; Mat. 15:7-9) Bakalua kubenga too ne Yezu Kristo uvua Masiya. (Mat. 27:1, 2) Mu 70 P.Y., bakabutula Yelushalema ne ntempelo uvuamu bua musangu muibidi.
Yehowa ukavua mumanyishe tshivua tshienzeke atshi. (Dan. 9:24-27) Mu kuamba kuimpe, kavua mulongolole malu bua tshimenga tshia Yelushalema atshi tshikumbaje bibadi bionso bia mêyi a buprofete a dijadikulula tshiakabidi adi mu Yeshaya nshapita wa 60 au to.
Nkonko ya babadi
Mvese eu udi ukumbana kabidi mu mushindu mualabale lelu anyi? Eyowa, kadi udi ukumbanyina mukaji mukuabu wa mu tshimfuanyi, ke “Yelushalema wa muulu.” Mupostolo Paulo wakafunda bua mukaji au ne: “Yeye ke mamuetu.” (Gal. 4:26) Yelushalema wa muulu mbulongolodi bua Nzambi budi mu diulu budi buenza ne bifukibua bia mu nyuma bia lulamatu. Mu bana bende mudi Yezu ne bena Kristo bela manyi binunu 144 badi ne bua kuya mu diulu anu bu Paulo ukadimu. Bena Kristo bela manyi ke “tshisamba tshia tshijila,” anyi “Isalele wa Nzambi.”—1 Pet. 2:9; Gal. 6:16.
Mmunyi muvua Yelushalema wa muulu ‘mujuke’ ne ‘mufile butoke’? Wakenza nanku pa bidi bitangila bana bende bela manyi batshidi pa buloba. Mona mudi malu abu mafuanangane ne tshikavua Yeshaya nshapita wa 60 muambe.
Bivua bikengela bela manyi ‘bajuke’ bualu bavua babuele mu mîdima ya mu malu a Nzambi pavua lupela, tuambe ne: butontolodi butampakane mu tshisumbu panyima pa lufu lua bapostolo. (Mat. 13:37-43) Bavua ku bupika bua Babilona munene, nsangilu wa bitendelelu bia dishima. Bakashala ku bupika abu too ne “ku nshikidilu kua ndongoluelu wa malu,” nshikidilu wakalua mu 1914. (Mat. 13:39, 40) Bidimu bitanu pashishe, tuambe ne: mu 1919, bakabumbusha ku bupika abu, kutuadijabu diakamue kufila butoke bua mu nyuma pakadituabu mu mudimu wa diyisha. Mu kupita kua bidimu, bantu ba bisamba bionso, too ne bashadile ba ku bena Isalele wa Nzambi badi Yeshaya 60:3 ubikila ne: “bakalenge,” mbabuele mu butoke abu.—Yesh. 60:3; Buak. 5:9, 10.
Kumpala eku, bena Kristo bela manyi nebafile butoke bua kudi Yehowa mu mushindu mualabale. Padibu bafua, badi baya mu diulu, benza “Yelushalema mupiamupia,” anyi mukaji wa Kristo wa mu tshimfuanyi udi muenza ne bantu binunu 144 bakokeshaye nabu ne benzaye nabu mudimu wa buakuidi.—Buak. 14:1; 21:1, 2, 24; 22:3-5.
Yelushalema mupiamupia neenze tshitupa tshinene mu dikumbana dia Yeshaya 60:1. (Fuanyikija ne Yeshaya 60:1, 1, 3, 5, 11, 19, 20 ne Buakabuluibua 21:2, 9-11, 22-26.) Anu muvua mbulamatadi wa Isalele wa kale muikale mu Yelushalema, Yelushalema mupiamupia ne Kristo ke bikala mbulamatadi wa ndongoluelu wa malu mupiamupia. Mmunyi mudi Yelushalema mupiamupia ‘upueka ufuma mu diulu kudi Nzambi’? Mpadiye utuma ntema yende kudi badi pa buloba. Bantu ba Nzambi ba mu bisamba bionso ‘nebende ku diambuluisha dia butoke buende.’ Kabakuenza kabidi mpekatu anyi kufua to. (Buak. 21:3, 4, 24) Ke dîba dienzeka “dijadikulula tshiakabidi bintu bionso” dikavuabu bamanyishe kudi Yeshaya ne baprofete bakuabu. (Bien. 3:21) Dijadikulula tshiakabidi dinene diakatuadija pavua Kristo mulue Mukalenge, nedijike ku ndekelu kua Bukokeshi buende bua bidimu tshinunu.
Bubanji bua mu Dîyi dia Nzambi
Yehowa mmulongolole bua upete budikadidi
10 Muana wa Nzambi uvua mulue kupetesha bantu budikadidi anyi budishikaminyi mu mishindu ibidi. Wa kumpala, wakambuluisha bantu bua bumbuke ku malongesha mabi a bamfumu ba bitendelelu. Tshikondo atshi, bena Yuda bavua ku bupika bua bilele bia bantu ne malongesha a dishima. (Mat. 5:31-37; 15:1-11) Mu ngumvuilu kampanda, bantu bavua badiamba muvuabu balombodi ba mu nyuma bavua bampofu. Pavuabu babenge Masiya ne butoke bua mu nyuma buvuaye ufila, bakashala mu mîdima ne mu mpekatu. (Yone 9:1, 14-16, 35-41) Yezu wakaleja bena bupuekele mua kupeta budikadidi bua mu nyuma pavuaye ubalongesha malu malelela ne ufila tshilejilu tshimpe.—Mâko 1:22; 2:23–3:5.
11 Mushindu muibidi uvua Yezu mupeteshe bantu budikadidi ngua kupikula bukua bantu ku bupika bua mpekatu udibu bupiane. Ku diambuluisha dia mulambu wa Yezu, Nzambi udi ubuikila mpekatu ya bantu badi baleja ditabuja mu tshia kupikulangana natshi tshidiye mufile ne batshitaba. (Eb. 10:12-18) Yezu wakamba ne: “Muana yeye munupeshe budikadidi, nenuikale bushuwa ne budikadidi.” (Yone 8:36) Bushuwa, abu buvua budikadidi bunene kupita buvua muntu mua kupeta mu Tshidimu tshia budikadidi tshia bena Isalele! Tshilejilu, muntu uvuabu bapesha budikadidi mu Tshidimu tshia budikadidi uvua mua kulua kabidi mupika, ne kamana kamana uvua ulua kufua.
LUMINGU LUA DIA 18-24/5
BIUMA BIA MU DÎYI DIA NZAMBI YESHAYA 62-64
Yehowa mufumbi wetu udi mutunange utu utufuila luse
“Luse lunene lua Nzambi wetu”
7 Tudi tumona luse lua Yehowa mu mushindu uvuaye wenzela tshisamba tshia Isalele malu. Ku ndekelu kua bidimu bia 1500 kumpala kua bikondo bietu, bena Isalele bavua ku bupika mu Ejipitu wa kale muvuabu babakengesha bikole. Bena Ejipitu bavua “bavuija nsombelu wabu mukole pa kubenzeja midimu mikole, benza mudimu ne potopoto ne madioto, ne benza midimu ya bupika.” (Ekesode 1:11, 14) Mu ntatu yabu eyi, bena Isalele bakadila kudi Yehowa bua abambuluishe. Ntshinyi tshivua Nzambi wa luse muenze?
8 Miadi yabu yakalenga muoyo wa Yehowa. Wakamba ne: “Bulelela, ndi mumone dikenga dia bantu banyi badi mu Ejipitu, ne ndi mumvue muadi udibu badila bua bantu badi babenzeja mudimu ku bukole; ndi mumanye bimpe makenga adibu nawu.” (Ekesode 3:7) Yehowa kena mua kumona makenga a bantu bende anyi kumvua miadi yabu kayi ukenga nabu to. Anu bu mutuvua bamone mu Nshapita wa 24 wa mukanda eu, Yehowa nNzambi udi uditeka pa muaba wa bakuabu. Ngikadilu eu wa kumvuila bakuabu padibu bakenga udi upetangana ne luse. Yehowa kavua anu umvua bibi pavua bantu bende bakenga to, kadi bivua bimusaka bua kubambuluisha. Yeshaya 63:9 udi wamba ne: “Mu dinanga diende ne luse luende, yeye wakabapikula.” Yehowa wakapatula bena Isalele mu Ejipitu “tshianza tshia bukole.” (Dutelonome 4:34) Pashishe, wakabapesha biakudia mu tshishima ne kuya nabu mu buloba buimpe buvua bulue buabu.
9 Luse lua Yehowa kaluvua luimanyine apu to. Pakavua bena Isalele mu Buloba bulaya bakatuadija kupanga lulamatu kudi Nzambi, ne bakakenga bua bualu abu. Kadi pavuabu bapingana kudi Yehowa ne bamulomba diambuluisha, uvua ubasungila misangu ne misangu. Bua tshinyi? “Bualu uvua mumvuile tshisamba tshiende . . . luse.”—2 Kulondolola 36:15; Balumbuluishi 2:11-16.
Ambula bujitu budi ne mushinga, umbushe budi bushala
8 Nzambi neatulumbuluishe bua bienzedi bietu. Yehowa mmutupeshe budikadidi bua kudisunguila malu, ne mmusue bua tusanke bua bipeta bia malu mimpe atudi tuenza. Kadi kakutukuba ku ntatu ituapeta tuetu benze malu mabi to. (Gal. 6:7, 8) Nanku tuitabe tshionso tshiatufikila tuetu bambangane mêyi mabi anyi benze malu mabi. Tuetu benze tshilema, kondo ka muoyo kadi mua kutupisha. Kadi kumanya ne: Nzambi neatulumbuluishe bua bienzedi bietu kudi kutusaka bua kutonda mpekatu yetu, kuakaja bilema bietu, ne kubenga kubienzulula. Kuenza malu aa nekutuambuluishe bua kutungunuka ne lubilu luetu lua kupeta muoyo.
9 Mmunyi muudi mua kutantamena ntatu ya bienzedi biebe bibi? Biwikala muenze tshilema, tshiudi mua kuenza ntshinyi? Manya ne: kuena mua kushintulula tshilema tshiukadi muenze to. Nanku kujimiji dîba diebe ne makanda ebe bua kudibingisha anyi kuedi bakuabu tshilumbu pambidi bua tshilema tshiebe to. Pamutu pa kuenza nanku, itaba tshilema tshiebe, wakaje malu. Wewe udipisha bua tshilema tshiuvua muenze, mbimpe udipuekeshe ne utshileje Yehowa mu disambila umulomba luse. (Mis. 25:11; 51:3, 4) Lomba kabidi baudi mutshienzele luse. Biobi bikengela, ulombe bakulu mibelu. (Yak. 5:14, 15) Manya bilema biebe, ne udienzeje bua kubenga kubienzulula. Wewe muenze nanku, Yehowa neakufuile luse ne neakukuatshishe.—Mis. 103:8-13.
Ukadi mushintuluke anyi?
15 Bala Yeshaya 64:8. Difuanyikija didi muprofete wenza nadi mudimu muaba eu didi ditusaka bua kukonkonona bualu bua mushinga. Mmushindu kayi udi Yehowa udi Mufumbi utufumba tuetu bu dima? Bushuwa, kena utushintulula mubidi wetu pamuapa bua kutupesha tshimuenekelu tshidi tshikoka ntema ya bantu anyi bua tuikale ne mubidi muimpe kumona to. Yehowa utu utupesha dimanya dia malu a mu nyuma ki ndia malu a ku mubidi to. Tuetu balekele bua atufumbe, netuenze dishintuluka munda muetu anyi dia mu nyuma ditudi nadi dijinga bua kuluisha malu adi bulongolodi ebu butusaka bua kuenza. Mmunyi mudi difumba dienzeka
16 Bua kufumba tshintu tshimpe menemene, mufumbi utu ukuata mudimu ne dima didi dimpe. Kadi kudi malu adiye ne bua kuenza. Bua kumpala, udi ne bua kusukula dima bua kumbusha bukoya ne bintu bibi bidimu. Pashishe, udi usambakaja dima ne mâyi bungi bukumbane ne udiakaja bua dishale tshintu tshidiye muenze.
17 Mona ne: badi bakuata mudimu ne mâyi bua kumbusha bukoya budi mu dima ne bua kuluadi dikumbana bua kuenza nadi tshintu tshidiye musue, nansha tshia tshimpe menemene. Udiku umona mudi Dîyi dia Nzambi mua kuenza mudimu mu nsombelu wetu mu mushindu wa muomumue anyi? Didi mua kutuambuluisha bua kulekela ngelelu wa meji utuvua nende kale patuvua katuyi banji kumanya Nzambi ne bua kulua tshintu tshia mushinga mukole ku mêsu kuende. (Ef. 5:26) Ela meji bungi bua misangu ikadibu batubele bua kubala Bible dituku dionso, kuikala ne tshibidilu tshia kubuela mu bisangilu bia bena Kristo mutudi tulonga Dîyi dia Nzambi. Bua tshinyi badi batukankamija bua kuenza malu aa? Bualu patudi tuenza nunku, tudi tulekela Yehowa utufumba.—Mus. 1:2; Bien. 17:11; Eb. 10:24, 25.
Bubanji bua mu Dîyi dia Nzambi
it “Luse” §11
Luse
Luse lua Yehowa ki ntshitu tshia kunaya natshi to. Nansha mutu Yehowa ufuila bantu badi bamulamate luse ne muoyo mujima, katu ubenga kunyoka bantu badi kabayi banyingalala bua mpekatu yabu ne badi bakengela kunyoka to. (Eks 34:6, 7) Ki mbimpe kunaya ne luse lua Yehowa to; muntu kena mua kuenza mpekatu, ushala nanku kashidi kabayi bamunyoka anyi kayi mua kukenga bua ntatu idi malu mabi adiye muenze mua kumukebela to. (Gal 6:7, 8; fuanyikija ne Nom 12:1-3, 9-15; 2Sm 12:9-14.) Yehowa utu ufuila bantu luse, ubaleja lutulu ne ubapesha mpunga wa bobu kushintuluka; nansha mudiye kayi ubanyisha, katu ubabenga bua kashidi to, kadi utu utungunuka ne kubambuluisha mu mushindu kampanda ne kubapesha buludiki. (Fuanyikija Neh 9:18, 19, 27-31) Bobu kabayi bashintuluke, udi mua kubenga bua kubafuile luse, kadi ubanyoka bua dîna diende bualu lutulu luende lutu ne mikalu.—Yes 9:17; 63:7-10; Yel 16:5-13, 21; Luk 13:6-9.
LUMINGU LUA DIA 25-31/5
BIUMA BIA MU DÎYI DIA NZAMBI YESHAYA 65-66
Tudi banange Mparadizu wa mu nyuma utudi!
“Ke mudi buimpe buende bunene nunku!”
12 Yezu wakamba ne: “Mbafunde ne: ‘Muntu udi ne bua kuikala ne muoyo, kabuyi anu bua diampa nkayadi, kadi bua dîyi dionso didi dipatuka mukana mua Yehowa.’” (Matayi 4:4) Bulelela, bintu bia mu nyuma bidi Yehowa utupesha bidi bituambuluisha kupita bia ku mubidi, bualu biobi bidi bitufikisha ku muoyo wa tshiendelele. Mu Nshapita wa 8 wa mukanda eu, tuvua bamone muvua Yehowa muenze mparadizu wa mu nyuma mu matuku a ku nshikidilu aa ku diambuluisha dia bukole buende bua kujadikulula nabu malu. Bualu bunene budi mu mparadizu eu mbiakudia bia mu nyuma bia bungi bidimu.
14 Tshikena kumona atshi tshivua tshileja ne: Yehowa neajadikulule malu adi atangila ntendelelu wende mukezuke, anu mudibi bileja kudi ntempelo uvua Yehezekele mumone. Anu bu musulu wa mu tshikena kumona atshi, malu adi Nzambi mulongolole bua kupesha bantu bende muoyo wa tshiendelele neavulangane bikole menemene. Katshia Yehowa wajadikulula ntendelelu mukezuke mu 1919, mmubeneshe bantu bende ne malu adiye mulongolole bua kubapesha muoyo. Mmu mushindu kayi? Bible, mikanda idi imumvuija, bisangilu, ne mpungilu mbiambuluishe bantu ba bungi bua kupeta bulelela budi mua kubapetesha muoyo. Ku diambuluisha dia bintu ebi, Yehowa mmulongeshe bantu pa bidi bitangila dipa diende ditambe bunene: mulambu wa Kristo wa kupikula nawu bantu. Mulambu eu udi wambuluisha bantu badi banange Yehowa ne badi bamutshina bua kuanyishibua kudiye ne udi ubapetesha ditekemena dia muoyo wa tshiendelele. Ke bualu kayi mu matuku a ku nshikidilu aa adi bena panu bakenga ne nzala ya mu nyuma, batendeledi ba Yehowa badi basanka ne biakudia bia mu nyuma bia bungi.—Yeshaya 65:13.
Kupatuki mu Mparadizu wa mu nyuma to
9 Mbasuule ne mbatukije. Yeshaya 65:14 udi wamba bua bantu badi pambelu pa Mparadizu wa mu nyuma ne: ‘badi bela mbila bua kusama kua muoyo ne bela kabobo ka muadi bua dishikila dia lungenyi.’ Kadi ntshinyi tshienzekela malu avua makebele bantu ba Nzambi ntatu ne makenga? ‘Nebaapue muoyo ne neikale masokoka ku mêsu kua Nzambi.’ (Bala Yeshaya 65:16, 17.) Yehowa neajikije ntatu yetu. Ndekelu wa bionso, katuakuvuluka nansha tshivuayi mituenzele to.
10 Nansha mpindieu, tudi mua kutukija bikole patudi mu bisangilu bualu tudi tudiumvuamu basuule ne tubenga kutuma meji ku malu a mu bulongolodi bubi ebu atu atusamisha mutu. Tudi tuambuluisha bana betu bua batukije patudi ne ngikadilu ya dimuma dia nyuma muimpe bu mudi: dinanga, disanka, ditalala, bulenga, ne buimpe. (Gal. 5:22, 23) Tudi ne dianyisha dia bungi bua mutudi mu bulongolodi bua Yehowa! Bantu badi bashala mu Mparadizu wa mu nyuma, nebamone dikumbana dionso dia mulayi wa Nzambi wa kufuka “diulu dipiadipia ne buloba bupiabupia.”
Kupatuki mu Mparadizu wa mu nyuma to
13 Badi mu ditalala ne mu bukubi. Nyuma muimpe wa Nzambi mmuambuluishe bantu bavua ne tshikisu, bena luonji, ne bavua kabayi ne bululame bua kuakaja nsombelu wabu. (Bala Yeshaya 65:25.) Mbalekele bikadilu biabu bibi abi. (Lomo 12:2; Ef. 4:22-24) Kadi bu mutshidi bantu ba Nzambi bapange bupuangane, nebatungunuke ne kuenza bilema. Yehowa mmusangishe “bantu ba mishindu yonso” mu tshisuikidi tshikole tshia dinanga ne ditalala. (Tito 2:11) Etshi ntshishima tshidi anu Nzambi wa Bukole buonso nkayende mua kuenza!
Bubanji bua mu Dîyi dia Nzambi
Yezu uvua wakula bua inferno wa kapia anyi?
Kadi fuanyikija mêyi a Yezu aa ne adi mu mvese wa ndekelu mu mukanda wa Yeshaya. Kabienaku bimueneka ne: Yezu uvua utela mêyi adi mu Yeshaya nshapita wa 66 anyi? Bidi bimueneka ne: mu nshapita eu muprofete udi wakula bua kuya pambelu “pa Yelushalema mu tshibandabanda tshia Hinoma (Ngena) tshivua pabuipi apu, muaba uvuabu bafila milambu ya bantu (Yel. 7:31) ne tshiakalua diala dia bena mu tshimenga.” (The Jerome Biblical Commentary) Nunku difuanyikija didi mu Yeshaya 66:24 kadiena diakula bua dikengesha dia bantu; didi diakula bua bitalu. Tshidibu bumvuija mu mvese eu tshidi katshiyi tshifua mbikusu, ki bantu badi ne muoyo anyi anyima idi kayiyi ifua to. Kadi ntshinyi tshivua Yezu musue kuamba?
Tangila tshidibu bamba mu mukanda wa bena Katolike wa El evangelio de Marcos bua Mâko 9:48. Mukanda muibidi wa Análisis lingüístico y comentario exegético udi wamba ne: “Tshiambilu etshi ntshiangatshila mu Yeshaya (66,24). Muaba eu muprofete udi uleja mishindu ibidi ivuabu babutula bitalu: dibola ne dibiosha . . . Padibu bakula bua bikusu ne kapia, badi bashindika lungenyi lua kabutu. . . . Badi baleja mudi bintu bibidi ebi bitu bibutula kabiyi bijika (padibu bamba ne: ‘kakena kajima ne katshiena tshifua’), mbuena kuamba ne: kakuena mushindu wa kubinyema to. Mu tshilejilu etshi, anu kapia ne bikusu ke bidi bishala ne muoyo, ki mmuntu nansha ne bionso bibidi bidi bibutula bintu bionso bidibi bipeta. Nunku kabena bumvuija makenga a kashidi kadi badi bakula bua dibutuka dia butubutu didi dipangisha muntu bua kubishibua ku lufu ne bidi biumvuija lufu lua kashidi. Nunku kapia kadi kumvuija dibutuka dia kashidi.”
LUMINGU LUA DIA 1-7/6
BIUMA BIA MU DÎYI DIA NZAMBI YELEMIYA 1-3
‘Kutshinyi to, bualu meme ndi nebe’
Kuikala bantu ba Yehowa mbualu bua luse ludi kaluyi lutuakanyine
7 Patudi tueyemena Yehowa bua kutupaye bukole, neikale anu utukankamija mudibi bikengela. Tshilejilu, mbimueneke ne: Yelemiya uvua muntu wa lumamamama. Ke bualu kayi pavua Yehowa mumupe mudimu wa buprofete wakamba ne: ‘Aka, Mukalenge Yehowa! Mona, tshiena mua kuakula bimpe, bualu bua ntshidi anu muana.’ Kuluaye kuamba kabidi ne: ‘Tshiena ngambila bantu dîyi diende kabidi.’ (Yel. 1:6; 20:9) Kadi Yehowa wakamukolesha, ne kupetaye bukole bua kuyisha mukenji uvua ba bungi kabayi basue kumvua munda mua bidimu 40. Yehowa wakamujadikila misangu ne misangu umuambila ne: ‘Ndi nebe bua kukupandisha.’—Yel. 1:8, 19; 15:20.
8 Anu muvua Yehowa mukoleshe Mose ne Yelemiya, ke mudiye mua kutuambuluisha petu bua kuenza tshidiye ulomba bena Kristo lelu. Kadi tudi ne bua kueyemena Nzambi. Mukanda wa Nzambi udi wamba: ‘Eyemena Yehowa ne mutshima webe wonso, kueyemenyi dijingulula diebe dia mianda. Umumanye yeye bimpe mu bienzedi biebe bionso, yeye neakululamijile njila yebe.’ (Nsu. 3:5, 6) Tudi tuleja mutudi tueyemena Yehowa patudi tuanyisha diambuluisha didiye utupeshila mu Dîyi diende ne mu tshisumbu tshiende. Tuetu bitabe bua Yehowa kutulombola mu njila wa muoyo, kakuakuikala tshiatupangisha bua kushala bamulamate nansha.
Bubanji bua mu Dîyi dia Nzambi
Tudimuke bua muoyo kautudingi
3 Bena Yuda ba bungi bakaleja muvua muoyo wabu mumane kunyanguka. Bakela Nzambi umuepele mulelela nyima bua kutendelela nzambi ya bena Kanâna, kabayi bamona bu kudi bualu to. Yehowa wakabebeja ne: ‘Kadi nzambi yebe iwakudienzela idi penyi? Yoyi ibike, biamanyayi mua kukusungila mu dituku dia dikenga diebe. Bualu bua bu mudi bungi bua misoko yebe mbu mudi bungi bua nzambi yebe.’ (Yel. 2:28) Buetu tuetu, bidi mua kuikala bikole bua kuela meji ne: tudi batendeledi ba nzambi ya dishima. Kadi nkonga miaku mukuabu udi wamba bua “nzambi” ne: “Mmuntu anyi tshintu tshidi ne mushinga wa bungi menemene.” Bantu ba bungi lelu batu bateka mudimu wabu, makanda abu a mubidi, mêku abu ne bintu bidibu banange pa muaba wa kumpala mu nsombelu wabu. Bakuabu batu bamona manaya, bantu badi bende lumu, malu a sianse, ngendu anyi bilele bia kuabu bu bidi ne mushinga wa bungi menemene. Bantu ba bungi batu bipatshila bintu ebi bafika too ne kudinyanga malanda abu ne Mufuki wabu. Bena Kristo badiku mua kunyanguka anu bu bena Yuda ba mu matuku a Yelemiya anyi?
LUMINGU LUA DIA 8-14/6
BIUMA BIA MU DÎYI DIA NZAMBI YELEMIYA 4-6
Kufuanyi bena Yuda bavua benza malu mabi to
Udiku ne ‘muoyo wa kumanya’ Yehowa anyi?
8 Tudi tupeta diumvuija dia tshiambilu tshia ne: ‘kabena batengudibue mu mitshima’ mu tshivua Nzambi muambile bena Yuda bua kuenza etshi: ‘Numbushe misoso ya ku mitshima yenu kabidi, nuenu bantu ba mu Yuda ne badi bashikame mu Yelushalema; bua tshiji tshianyi katshipatuki bua bubi bua bienzedi bienu.’ Kadi bienzedi biabu bibi bivua bifumine kuepi? Bivua bifumine munda muabu, mu muoyo wabu. (Bala Mâko 7:20-23.) Bushuwa ku diambuluisha dia Yelemiya, Nzambi wakaleja patoke kuvua bienzedi bibi bia bena Yuda bifumine. Mioyo yabu ivua miuwule tente ne buntomboji. Lungenyi luabu ne meji abu bivua binyingalaja Nzambi. (Bala Yelemiya 5:23, 24; 7:24-26.) Nzambi wakabambila ne: “Nuditengule bua kudijidila kudi Yehowa, numushe misoso ya ku mitshima yenu kabidi.”—Yel. 4:4; 18:11, 12.
9 Nunku bena Yuda ba mu matuku a Yelemiya bavua ne bua kupanda mutshima mu ngumvuilu wa mu tshimfuanyi, mmumue ne: ‘kutengudibua mu mitshima’ anu muvua ba mu matuku a Mose benze. (Dut. 10:16; 30:6) ‘Kumbusha misoso ya ku mitshima’ kuvua kumvuija kumbusha malu avua enza bua mioyo yabu ikale mipape bu mudi: meji abu, malu avuabu banange anyi bipatshila biabu bivua bibengangana ne disua dia Nzambi.—Bien. 7:51.
Utuku webeja dituku dionso ne: ‘Yehowa udi penyi’ anyi?
2 Kadi bu muvua bena Yuda basue kumvua bamfumu ba tshitendelelu tshiabu bamba muvua malu onso enda bimpe, kabavua basue kumanya tshivua Yehowa wela meji bua bienzedi biabu to. (Yel. 5:31; 6:14) Bavua anu bu babedi badi baya kua munganga udi mua kubambila mêyi mimpe kadi kayi utangila bimanyinu binene bia disama. Wewe usama bikole, kuenaku mua kujinga bua bakuenze mateta mimpe bua bakondope kumpala kua dîba anyi? Ke tshivua bena Yuda ba mu matuku a Yelemiya ne bua kuenza mu malu a ntendelelu. Bavua ne bua kuebeja ne: ‘Yehowa udi penyi?’—Yel. 2:6, 8.
Bubanji bua mu Dîyi dia Nzambi
Malu manene a mu mukanda wa Yelemiya
4:10; 15:18—Mmunyi muvua Yehowa mudinge bantu bende bavua bamutombokele? Mu matuku a Yelemiya, kuvua baprofete bavua ‘bamba mêyi [a dishima].’ (Yelemiya 5:31; 20:6; 23:16, 17, 25-28, 32) Yehowa uvua mubalekele bamba mêyi a dishima au kayi ubakanda.
LUMINGU LUA DIA 15-21/6
BIUMA BIA MU DÎYI DIA NZAMBI YELEMIYA 7-8
Kabakanemeka ntempelo wa Yehowa to
Kuenzela Nzambi mudimu mu ‘matuku a ku nshikidilu’
12 Ku ntuadijilu kua bukokeshi bua Yehoyakima, Yehowa wakambila Yelemiya bua kuya ku ntempelo ne kupisha patoke bena Yuda bua malu mabi avuabu benza. Bavua bangata ntempelo wa Yehowa bu tshijimba tshivua tshibalama. Kadi bu bobu kabayi balekele ‘kuiba, kushipa bakuabu, kuenda masandi, kuditshipa ne mashimi, kuoshila Bâla musenga wa manananshi ne kulonda nzambi ya patupu,’ Yehowa uvua ne bua kulekela ntempelo wende. Uvua kabidi ne bua kulekela bena mpala ibidi bavua bamutendelelamu anu muvuaye mulekele ntenta wa kusambakena mu Shilo mu matuku a muakuidi munene Eli. Ditunga dia Yuda divua ne bua ‘kulua tshipela tshia patupu.’ (Yel. 7:1-15, 34; 26:1-6) Bivua bikengela Yelemiya ikale ne dikima dia bungi bua kumanyisha bantu bualu abu. Bidi bimueneka ne: wakabuamba kumpala kua bantu ba bungi too ne kua bantu banene ba mu ditunga. Kudi bana betu lelu badi batshina bua kuyisha mu misesu anyi kuyisha bantu banene, nunku badi dijinga ne dikima. Kadi tuikale bashindike ne: Nzambi neatukuatshishe anu muvuaye mukuatshishe Yelemiya.—Eb. 10:39; 13:6..
it “Yehowa” §78
Yehowa
Katshia tshisamba atshi tshikalaku, Yehowa uvua utungunuka ne kutshivuluija mudi dîna diende ne mushinga. Mu tshimenga tshikulu tshia Yelushalema muvua Mukuna wa Siona ke muaba uvuaye musungule bua kujadika ‘dîna diende ne bua kuikala muaba wende wa kusombela.’ (Dut 12:5, 11; 14:24, 25; Yes 18:7; Yel 3:17) Ntempelo uvuabu bibakamu uvua ‘nzubu bua dîna dia Yehowa.’ (1Ku 29:13-16; 1Bk 8:15-21, 41-43) Malu avuabu mua kuenza ku ntempelo anyi mu tshimenga atshi, avua mua kutumbishisha dîna Yehowa anyi kudipendeshisha, ne owu ke avua mua kuenza bua Yehowa atume meji ende ku ntempelo ne mu tshimenga anyi kaatumu to. (1Bk 8:29; 9:3; 2Bk 21:4-7) Bantu bobu kabayi banemeka dîna dia Yehowa, kadi badipendeshisha, Yehowa uvua mua kubutula tshimenga atshi ne kuela ntempelo uvuamu nyima. (1Bk 9:6-8; Yel 25:29; 7:8-15; fuanyikija mêye a Yezu ne malu avuaye muenze adi mu Mat 21:12, 13; 23:38) Bua bualu abu, Yelemiya ne Danyele bakasengelela Yehowa bua afuile tshimenga atshi ne bantu bavuamu luse ne abambuluishe ‘bua dîna diende.’—Yel 14:9; Dan 9:15-19.
it “Shilo” No. 2 §4
Shilo
Tshikondo tshionso tshivuabu bafunde mukanda wa Balumbuluishi, ntenta wa tshitendelelu uvua anu ku Shilo. (Bal 18:31; 1Sm 1:3, 9, 24; 2:14; 3:21; 1Bk 2:27) Katupa kîpi kumpala kua lufu lua Muakuidi munene Eli, bena Isalele bavua baluangana mvita ne bena Peleshete. Bakangata Mushete ku ntenta wa tshitendelelu, kuyabu nawu muaba uvua mvita yenzekela, bela mela meji ne: pavua Mushete muaba au, bavua batshimuna. Kadi Yehowa wakanyishila bena Peleshete bua kunyenga Mushete. Bu muvuawu kawuyi mupingane kabidi ku Shilo, bivua bileja ne: Yehowa uvua mulekela Shilo bualu Mushete au uvua uleja dikalaku diende. (1Sm 4:2-11) Bualu bua muvua Yehowa mulekele Shilo ebu mbabuakule kudi mufundi wa misambu (Mis 78:60, 61; fuanyikija ne 1Sm 4:21, 22) ne mu dîyi dia buprofete divua Yelemiya muambe divua diakula bua tshikavua Yehowa pa kuenzela ntempelo wa mu Yelushalema.—Yel 7:12, 14; 26:6, 9.
Bubanji bua mu Dîyi dia Nzambi
“Balami badi benza bu mudi mutshima wanyi musue”
14 Tudi ne dianyisha dia bungi bua mushindu utu balami bena Kristo batulongesha. Yelemiya wakamona ne: bivua bikengela kuondopa bantu ba mu tshikondo tshiende mu malu a ntendelelu. Wakebeja ne: ‘Kakuena buanga mu Gilada anyi? Kakuenaku ngangabuka anyi?’ (Yel. 8:22) Mu Isalele muvua mutshi uvuabu babikila ne: baume uvua mu Gilada ku Est kua Yadene. Bavua bangata manyi a mutshi eu bua kuondopa nawu, nangananga bua kutalaja mputa ne kuyondopa. Kadi bantu bavua basama mu malu a ntendelelu. Bua tshinyi? Yelemiya wakamba ne: ‘Baprofete badi bamba mêyi mu mêna a nzambi ya tshianana, bakuidi badi balombodibua ku bianza bia baprofete; bantu banyi badi bananga malu au ne: Ikale nunku.’ (Yel. 5:31) Netuambe tshinyi bua lelu? Kuenaku umona ne: kudi “buanga mu Gilada” tuambe ne: mu tshisumbu tshienu anyi? Tudi mua kufuanyikija buanga budi butalaja abu ne disanka ditudi tumvua padi balami bena Kristo batulombola ne dinanga dionso ku diambuluisha dia mikenji ya Nzambi, batukankamija, batulombela Nzambi ne basambila netu.—Yak. 5:14, 15.
LUMINGU LUA DIA 22-28/6
BIUMA BIA MU DÎYI DIA NZAMBI YELEMIYA 9-10
Mbimpe uditumbisha bua malu kayi?
Kuedi meji ne: udi mupite tshiudi atshi to
13 Malu adibu balonge mmaleje ne: bantu badi bapitshisha dîba dia bungi mu ditangila foto ne bintu bidibu bafunda miaba ya dipetelangana ku Enternete badi mua kufika ku didimona nkaya ne ku dibungama. Bua tshinyi? Bumue bualu mbua ne: bantu batu batamba kuela anu foto ya malu manene akadibu benze, bela anu foto yabu ya mimpe ayi, ya balunda babu, ne ya miaba mimpe ikadibu baye. Padi muntu udi umona foto ya nunku udifuanyikija nabu udi mua kumona bu ne: nsombelu wende kena ne bualu bua nsongo, anyi ne: yeye mmulue kufilangana pa buloba apa. Muanetu kampanda wa bakaji wa bidimu 19 udi wamba ne: “Biakabanga kuntonda pamvua mmona bakuabu bapitshisha kapepe bimpe ku ndekelu kua lumingu pamvua meme eku mushale kumbelu mudisambe.”
14 Mu kuamba kuimpe, muntu udi mua kubuela miaba ya dipetelangana ku Enternete, tshilejilu, bua kupetangana ne balela bende ne balunda bende. Kadi kutu muanji kumona pebe ne: bintu bikuabu bitu bantu bela miaba eyi, batu babiela ne tshipatshila tshia kudileja anyi? Batu anu bu batu bambila bantu ne: “Ntangila umone.” Bakuabu bobu batu bafunda too ne malu a dipanga bukalanga anyi a busenji ku foto idibu bobu anyi bantu bakuabu bela. Bualu ebu budi bubengangana kabidi ne didipuekesha ne diditeka pa muaba wa bakuabu bidibu balombe bena Kristo bua kuikala nabi.—Bala 1 Petelo 3:8.
15 Wewe muikale ubuela miaba ya dipetelangana ku Enternete, diebeja ne: ‘Bintu bindi mfunda, foto ne filme bindi ngela, bidiku bileja bakuabu ne: ndi ndileja anyi? Bidi mua kujula bakuabu mukawu anyi?’ Bible udi wamba ne: “Bintu bionso bia pa buloba, mmumue ne: majinga a mubidi, majinga a mêsu, ne kuleja bintu bia mu nsombelu ne lutambishi, kabiena bifumina kudi Tatu, kadi bidi bifumina pa buloba.” (1 Yone 2:16) Mukanda wa Mvidi Mukulu wa bena mishonyi udi ukudimuna tshiambilu tshia ne: “kuleja bintu bia mu nsombelu ne lutambishi” ne: “kuditemba bua bitudi nabi.” Bena Kristo kabatu ne dijinga dia kudileja to. Badi batumikila mubelu wa mu Bible eu: “Katukebi bua kudileja bu ne: tudi bapite bakuabu, tukebesha ditembangana munkatshi muetu, tualakanangana.” (Gal. 5:26) Didipuekesha nedituambuluishe bua kuepuka lungenyi lua bena panu lua kudileja.
Bua tshinyi dîna dia Yehowa didi ne mushinga kutudi?
14 Tudi tudiumvua bua dîna dia Yehowa. (Bala Misambu 105:3.) Yehowa udi usanka bikole patudi tuditumbisha bua dîna diende. (Yel. 9:23, 24; 1 Kol. 1:31; 2 Kol. 10:17) ‘Kuditumbishila mu Yehowa’ kudi kumvuija kudiumvua bua Yehowa Nzambi wetu. Tudi ne diakalenga dinene dia kuambila bantu bakuabu ne: Yehowa ngua tshijila ne malu onso atuye wenza mmakane. Katumvu bundu nansha kakese bua kuambila bena mudimu netu, balongi betu, bena mutumba netu ne bantu bakuabu ne: tudi Bantemu ba Yehowa to. Diabolo ki mmusue bua tutungunuke ne kuambila bakuabu bualu bua dîna dia Yehowa to. (Yel. 11:21; Buak. 12:17) Yeye ne baprofete bende ba dishima mbasue bua bantu bapue dîna dia Yehowa muoyo. (Yel. 23:26, 27) Mushindu utudi banange dîna dia Yehowa udi utusaka bua kusankila mu dîna adi “dituku dijima.”—Mis. 5:11; 89:16.
Bantu badi “bakaje muoyo wabu bimpe” nebitabe bua kulonga bulelela
Anu panutshidi ku ntuadijilu kua dilonga, mbimpe wikale ne tshipatshila tshia kuambuluisha mulongi wa Bible bua amanye Yehowa ne Yezu ne abanange. Bua kutshikumbaja, ikala umuleja tshidi Bible wamba pamutu pa kumuambila biudi wewe mumanye. (Bien. 10:25, 26) Mupostolo Paulo uvua ulongesha bantu malu a Yezu Kristo. Tudi bafike ku dimanya Yehowa ne ku dimunanga ku diambuluisha dia Yezu. (1 Kol. 2:1, 2) Paulo uvua kabidi muleje ne: mbimpe kuambuluisha bena Kristo bapiabapia bua bapete ngikadilu mimpe itudi mua kufuanyikija ne or ne arjan ne mabue a mushinga mukole. (1 Kol. 3:11-15) Mu ngikadilu ayi mudi ditabuja, meji, dijingulula dia malu, ne ditshina dia Yehowa. (Mis. 19:9, 10; Nsu. 3:13-15; 1 Pet. 1:7) Idikija mushindu uvua Paulo ulongesha, mmumue ne: ambuluisha balongi bebe ba Bible bua bapete ditabuja dikole ne badie malanda makole ne Yehowa, Tatu wabu wa mu diulu udi mubanange.—2 Kol. 1:24.
Bubanji bua mu Dîyi dia Nzambi
“Balami badi benza bu mudi mutshima wanyi musue”
11 Bua malu adi bakulu balongesha mu tshisumbu kuambuluishawu bantu, adi ne bua kufumina mu Bible. Ke bualu kayi bua balami kuikalabu balongeshi bimpe, badi ne bua kuikala balongi ba tshisumi ba Dîyi dia Nzambi. Fuanyikija bualu ebu ne tshivua Yelemiya muambe tshivua tshivuije balombodi ba tshisamba tshiabu balombodi babi. Wakamba ne: ‘Balami bonso bakuandamuka bapote, kabakulomba lungenyi kudi Yehowa; nunku kabakupeta diakalengele, ne bisumbu bionso bia bimuna biabu biakutangalaka.’ (Yel. 10:21) Balombodi bavua ne bua kulongesha bantu kabavua balonda mikenji ya mu Dîyi dia Nzambi ne kabavua bamukeba to. Nunku kabavua benza malu ne meji to. Ke bualu kayi Yelemiya wakatamba kupisha bantu bavua badiamba muvuabu baprofete.—Bala Yelemiya 14:14, 15.
12 Batangidi bena Kristo mbashilangane ne balami ba dishima abu bualu bobu badi balonga Bible ne bidikija Yezu. Ke bualu kayi badi balama tshisumbu bimpe. Bidi mua kubakolela bua kuikala kudilongela pa tshibidilu bualu badi ne midimu ya bungi ya kuenza. Biwikala udi mukulu, ikala mutuishibue ne: bua dilongesha diebe kuikaladi dilelela ne kuambuluishadi bantu, ne bua kulejadi dimanya ne meji, didi ne bua kuimanyina mu Dîyi dia Nzambi ne pa malu adi afumina kudi kasumbu ka mupika wa lulamatu ne wa budimu. Wewe mumone ne: kutshiena udilongela bu kumpala, ntshinyi tshiudi ne bua kuenza bua utungunuke ne kuikala mushilangane ne balami ba dishima ba mu matuku a Yelemiya?
LUMINGU LUA DIA 29/6–5/7
BIUMA BIA MU DÎYI DIA NZAMBI YELEMIYA 11-12
Tshiudi mua kuenza bua “kutembangana lubilu ne tubalu”
Badi ne disanka nansha mudibu babakengesha
12 Lelu, tuetu Bantemu ba Yehowa batu misangu mivule batukengesha bualu tudi tuyisha lumu luimpe lua Bukalenge ne lukunukunu. Baluishi betu badi batubanda mutudi “tushintuluisha bantu ditabuja ku bukole,” kadi tudi bamanye ne: bakamba batendeledi ba Yehowa ba lulamatu bavua kumpala kuetu malu a muomumue. (Yelemiya 11:21; 20:8, 11) Buetu tuetu ndiakalenga bua kukenga bua bualu bua muomumue buvuabu bakengeshile baprofete ba lulamatu ba kale. Muyidi Yakobo wakafunda ne: ‘Bana betu, nutangile baprofete bakamba [malu] mu dîna dia Mukalenge bu tshimanyinu tshia ditantamana dia mu makenga ne tshia lutulu. Monayi, tudi tuidika bantu bakadikankamika ne: badi ne disanka.’—Yakobo 5:10, 11.
Ikala mutabale anu bu Yelemiya
19 Mpindieu ki ntshikondo tshia kuenza mudimu wa Nzambi ne lulengu to, kadi ntshikondo tshia tuetu kumona mudi mêyi adi mu Yelemiya 12:5 (Bala.) ne mushinga. Tuetu bonso tudi ne bua kutantamena ntatu itudi tupeta. Tudi mua kufuanyikija ntatu idi ilenga ditabuja dietu ne ‘bantu badi benda panshi’ batudi tulumbila nabu lubilu. Tumanye ne: bu mudi “dikenga dinene” disemene pabuipi, ntatu neyivule. (Mat. 24:21) Tudi mua kufuanyikija kuluangana ne ntatu idi mituindile kumpala eku ne kunyema ‘lubilu ne tubalu.’ Bidi bilomba bukole bua bungi bua muntu kutungunukaye mu lubilu elu. Ke bualu kayi bidi bikengela kutantamena ntatu itudi tupeta mpindieu, bualu neyituambuluishe bua kutantamena idi mituindile kumpala.
Ukadi mudilongolole bua dikenga dinene anyi?
15 Ba bungi ba kutudi badi mu bisumbu bidi ne bana betu badi bakolele miaba mishilashilangane, bikale bashilangane ku bumuntu. Tuetu tuimanyina pa malu mimpe adibu benza, netubanange bikole. Bivua bikolela muanetu Vanessa udi muye kuambuluisha mu Nouvelle-Zélande bua kumvuangana ne bamue bena mu tshisumbu. Kadi wakatuadija kusomba bikole ne bana betu bavua benza malu avua amutonda pamutu pa kubepuka. Yeye kubanga kumona ngikadilu yabu mimpe. Udi wamba ne: “Katshia bayanyi walua mutangidi wa tshijengu, tukadi tusomba ne bana betu ba bungi ba bumuntu bushilangane, ne nkadi ngumvuangana nabu bipepele. Ndi musue mudibu bashilangane amu. Yehowa mmusue pende mudibu bashilangane amu bualu mmutubueje mu tshisumbu tshidi ne bantu ba bumuntu bushilangane.” Tuetu balonge mua kumona bakuabu mudi Yehowa ubamona, tudi tuleja mutudi babanange.—2 Kol. 8:24.
16 Nebitulombe bua kunanga bana betu mu dikenga dinene. Patuadijadi, Yehowa neatukube mushindu kayi? Mona tshivua Yehowa muambile bantu bende pavuabu baluisha Babilona wa kale: “Ndayi, nuenu bantu banyi, buelayi mu nzubu yenu ya munda, ne kangayi biibi panyima penu. Sokomayi bua mutantshi mukese too ne padi tshiji tshikole tshipita.” (Yesh. 26:20) Pamuapa nebitulombe petu bua kutumikila mêyi au mu dikenga dinene. ‘Nzubu ya munda’ idi mua kuikala ileja bisumbu. Mu dikenga dinene, Yehowa neatukube mudiye mulaye tuetu bashale mu buobumue ne bena Kristo netu. Nanku tudi ne bua kudienzeja bua kuitaba bana betu mudibu amu ne kubananga. Pamuapa ke tshionso tshitudi mua kuenza bua kupanduka!
Bubanji bua mu Dîyi dia Nzambi
Utuku webeja dituku dionso ne: ‘Yehowa udi penyi’ anyi?
11 Pavua Yelemiya umona muvua bantu babi bapeta diakalenga, bivua bimutonda bikole. (Bala Yelemiya 12:1, 3.) Nansha muvuaye kayi welesha buakane bua Yehowa mpata, wakakeba diandamuna ku ‘dielangana diende dia mpata’ anyi ku dielakana diende. Mushindu uvuaye wakula mudilekelele wakaleja muvuaye ne malanda makole ne Nzambi anu bu muana ne tatuende udiye munange. Yelemiya kavua umvua bua tshinyi bena Yuda ba bungi bavua bapeta diakalenga nansha muvuabu bantu babi. Uvuaku mupete diandamuna divua dimusankishe anyi? Eyowa, bualu Yehowa wakamujadikila ne: Uvua ne bua kumbusha bantu babi. (Yel. 12:14) Pakamona Yelemiya mushindu uvua Nzambi muandamune masambila ende, wakeyemena kabidi buakane bua Nzambi bikole. Ke bualu kayi wakatuadija kusambila Tatuende wa mu diulu bikole bua kumukuatshila malu ende.