Tungunuka ne kukumbaja ‘dijinga diebe dia malu a mu nyuma’

1. Mbintu kayi bitu bantu nabi dijinga? (Matayi 5:3)

YEHOWA mmumanye bintu bitu bantu nabi dijinga. Mmumanye ne: bua tuetu kuikala bimpe, tudi dijinga ne biakudia, bilamba, ne muaba wa kulala. Tuetu katuyi ne tshimue tshia ku bintu ebi nansha bua tshikondo tshîpi, tudi mua kufua anyi kutata bikole. Yehowa mmumanye kabidi ne: tudi dijinga ne malu a mu nyuma. (Bala Matayi 5:3.) Bua tuetu kupeta disanka dilelela, tudi ne bua kumanya dijinga dia malu a mu nyuma ditudi nadi ne kudikumbaja.

2. ‘Kumanya ne: tudi dijinga ne malu a mu nyuma’ kudi kumvuija tshinyi? Fila tshilejilu.

² ‘Kumanya ne: tudi dijinga ne malu a mu nyuma’ kudi kumvuija tshinyi? Mu tshiena Greke, tshiambilu atshi tshidi ne lungenyi lua muntu ulombangana ka pa luse ka mu nyuma. Bua kumvua tshiambilu etshi, tudifuanyikijilayi bualu ebu: Mulombi wa ka pa luse mmusombe mu masangu a njila, muikale ne bilamba bipandike, kayi ne biakudia, ne bantu badi bamuepuka bua tshimuenekelu tshiende. Munya udi umuosha muaba udiye musombe au, ne mashika makole adi amututa butuku. Nsombelu au udi umutshiokesha bikole ne kena ne disanka to. Kadi mmumanye bimpe ne: bua yeye kupeta bukole ne kushala ne muoyo, bidi bikengela bamuambuluishe. Nsombelu wende eu mmufuanangane ne wa muntu udi dijinga ne malu a mu nyuma; mmumanye pende ne: bua yeye kuikala ne disanka, anu Nzambi mumuambuluishe. Ke bualu kayi udi ne dijinga dikole dia kulonda buludiki budi Yehowa upesha bantu badi bamunange.

3. Ntshinyi tshituamona mu tshiena-bualu etshi?

³ Mu tshiena-bualu etshi, netuanji kuakula bua mukaji muena Foinike uvua mulombe Yezu diambuluisha, ne netumone tshidi tshilejilu tshiende tshitulongesha. Mukaji au uvua muleje ngikadilu isatu idi bantu badi bamanye ne: badi dijinga ne malu a mu nyuma ne bua kuikala nayi. Pashishe netuakule bua tshilejilu tshidibu batushile kudi balume basatu ba mu nyuma aba: Petelo, Paulo, ne mukalenge Davidi.

NGIKADILU ISATU YA MUKAJI MUENA FOINIKE ITUDI PETU NE BUA KUIKALA NAYI

4. Ntshinyi tshivua mukaji muena Foinike mulombe Yezu?

⁴ Dimue dituku mukaji muena Foinike wakaya kudi Yezu bualu muanende wa bakaji uvua ‘ukenga bikole bua demon uvua mumukuate.’ (Mat. 15:21-28) Wakadiela ku makasa a Yezu, kumulombaye bua ambuluishe muanende. Mukaji eu uvua muleje ngikadilu ya mushinga mukole pavuaye uyukila ne Yezu. Tuakulayi bua isatu ya kudiyi.

5. Ngikadilu kayi ivua mukaji muena Foinike muleje? Ntshinyi tshivua Yezu muenze? (Tangila kabidi tshimfuanyi.)

⁵ Mukaji muena Foinike au wakaleja muvuaye ne budipuekeshi. Tudi tuamba nanku bualu kavua mufiike munda bua mushindu uvua Yezu mumuandamune, umufuanyikija ne bana ba mbua bavua bantu bavua kabayi bena Yuda bamuna ku mbanza yabu. Bu wewe muikale mukaji au, ntshinyi tshiuvua mua kuikala muenze? Uvua mua kumona bu ne: mmukupende, wewe kulekela kumulomba diambuluisha anyi? Kadi mukaji au kavua muenze nanku to. Wakadipuekesha, yeye kusuminyina. Kavua mulekele kulomba Yezu diambuluisha to. Ntshinyi tshivua tshimusake bua kuenza nanku? Uvua ne ditabuja kudi Yezu. Pavua Yezu mumone ditabuja dikole divuaye nadi, wakitaba bua kumuambuluisha. Wakipata demon uvua utatshisha muanende nansha mukavuaye mumuambile ne: bavua bamutume anu kudi “mikoko mijimine ya nzubu wa Isalele.”

6. Ntshinyi tshidi bualu bua mukaji muena Foinike butulongesha?

⁶ Bua buludiki budi Yehowa utupesha kutupeteshabu disanka, tudi ne bua kuikala ne ngikadilu ivua mukaji au muleje. Tudi ne bua kuikala ne budipuekeshi, disuminyina, ne ditabuja dikole. Bantu batu ne budipuekeshi ke batu batungunuka ne kulomba Nzambi diambuluisha. Tudi kabidi ne bua kuikala ne ditabuja dikole kudi Yezu Kristo ne kueyemena bantu badiye muteke bua kutulombola. (Mat. 24:45-47) Yehowa ne Muanende mbasue bua tuikale ne ngikadilu isatu ayi, dîba adi nebatuambuluishe ne nebatungunuke ne kutulombola. (Fuanyikija ne Yakobo 1:5-7.) Tumonayi mpindieu mudi Yehowa utupesha buludiki buende ne bitudi nabi dijinga bua tuikale ne disanka. Pashishe netukonkonone tshilejilu tshia mupostolo Petelo, tshia mupostolo Paulo ne tshia mukalenge Davidi bua tumanye tshitudi mua kuenza bua kupeta bintu bidi Yehowa utupesha abi.

IKALA ULONGA DÎYI DIA NZAMBI ANU BU PETELO

7. Mmudimu kayi uvua Yezu mupeshe Petelo? Ntshinyi tshikuabu tshivua Petelo ne bua kuenza? (Ebelu 5:14–6:1)

⁷ Tuangatayi tshilejilu tshia mupostolo Petelo. Uvua pende umue wa ku bena Yuda ba kumpala bakajingulula ne: Yezu uvua Masiya uvua Yehowa ukuata nende mudimu bua kulongesha bantu bende “mêyi a muoyo wa tshiendelele.” (Yone 6:66-68) Kumpala kua Yezu kupingana mu diulu, wakapesha Petelo mudimu wa ‘kudiisha mikoko yende mikese.’ (Yone 21:17) Petelo wakenza mudimu au ne lulamatu. Yehowa wakamusaka too ne bua kufunda mikanda ibidi itudi nayi mu Bible lelu. Kadi Petelo uvua kabidi ne bua kudilongela Dîyi dia Nzambi bikole. Tshilejilu, uvua udilongela mikanda ikavua mupostolo Paulo mufunde ku bukole bua nyuma. Petelo wakamba muvua amue malu avua Paulo mufunde ‘makole bua kuumvua.’ (2 Pet. 3:15, 16) Nansha nanku, wakatungunuka ne kualonga, mutuishibue ne: Yehowa neamuambuluishe bua kuumvua ne kuatumikila. Malu au avua bu “biakudia bikole.”​—Bala Ebelu 5:14–6:1.

8. Ntshinyi tshiakenza Petelo pavuaye mupete buludiki bupiabupia bua kudi Yehowa?

⁸ Petelo wakaleja muvuaye ne ditabuja dikole kudi Yehowa bualu wakalonda buludiki buvuaye mumupeshe. Tshilejilu, dimue dituku pavuaye mu tshimenga tshia Yopa, muanjelu wakamuambila bua kudia nyama ivuabu bakandike mu Mikenji ya Mose. Bu muvua Petelo muena Yuda, kutumikila tshivua muanjelu mumuambile atshi kakuvua kuimpe to. Petelo wakanji kumuandamuna ne: “Tòo, Mukalenge, bualu tshitu muanji kudia tshintu tshibipe ne tshidi katshiyi tshikumbane to.” Muanjelu wakamuambila pashishe ne: “Wewe lekela kubikila bintu bidi Nzambi mukezule ne: mbibipe.” (Bien. 10:9-15) Petelo wakatumikila mubelu au, yeye kushintulula ngelelu wende wa meji. Tudi tuamba nanku bualu katupa kakese panyima pa tshikena kumona atshi, bantu basatu bavua Kônelio mutume bakalua kutangila Petelo; kumuambilabu ne: uvua umukeba. Bena Yuda bavua bamona bantu ba bisamba bikuabu bu bakoya. (Bien. 10:28, 29) Kadi bu mukavua Yehowa muambile Petelo ne: uvua musue bua bayishe bantu ba mishindu yonso lumu luimpe, Petelo wakashintulula ngelelu wende wa meji diakamue. (Nsu. 4:18) Wakayisha Kônelio ne ba mu nzubu muende ne balunda bende. Bonso buabu kuitabujabu Yezu, kupetabu nyuma muimpe ne pashishe bobu kubatijibua. Biakasankisha Petelo bikole.​—Bien. 10:44-48.

9. Kulonga malu adi mua kumueneka makole bua kuumvua kudi mua kutuambuluisha mu mishindu kayi ibidi?

⁹ Mbimpe tuikale ne tshibidilu tshia kudilongela Dîyi dia Nzambi anu bu Petelo. Misangu ya bungi tutu tubala anu malu atu mapepele bua kumvua, kadi tudi kabidi ne bua kuikala ne dijinga dia kulonga malu adi makole bua kumvua. Mbimpe tuikale ne dîba dia bungi dia kudilongela Dîyi dia Nzambi. Bidi kabidi ne mushinga bua tuetu kudienzeja bua kumvua malu atuvua pamuapa katuyi tumvua kumpala to. Bua tshinyi? Bualu nebituambuluishe mu mishindu ibidi. Wa kumpala, netulonge malu a Yehowa atusaka bua kumunanga bikole kupita mutuvua bamunange kumpala ne kumunemeka kabidi bikole. Buibidi, netupete dijinga dikole dia kuambila bantu malu adi amutangila. (Lomo 11:33; Buak. 4:11) Tshilejilu tshia Petelo tshidi tshitulongesha kabidi bualu bukuabu ebu: bobu bakajilule ngumvuilu wetu wa malu kampanda a mu Dîyi dia Nzambi, mbimpe tushintulule ngelelu wetu wa meji, tuitabe ngumvuilu au diakamue. Dîba adi Yehowa neatungunuke ne kutuludika ne netumuenzele mudimu ne lulamatu.

VUALA BUMUNTU BUPIABUPIA ANU BU PAULO

10. Kuvuala bumuntu bupiabupia kudi kumvuija tshinyi? (Kolosayi 3:8-10)

¹⁰ Tuetu basue kuikala ne disanka ne kuikala bantu badi Yehowa ulombola, tudi ne bua kuvuala “bumuntu bupiabupia.” Yehowa udi mua kutuambuluisha bua kubuvuala. (Bala Kolosayi 3:8-10.) Kadi bitu bilomba kudienzeja bikole bua kuvuala bumuntu bupiabupia. Tuakulayi bua tshilejilu tshia Paulo. Patshivuaye nsonga, uvua udienzeja bikole bua kuenza malu adi asankisha Nzambi. (Gal. 1:14; Filip. 3:4, 5) Kadi kavua mumanye mushindu muimpe wa kutendelela Nzambi to. Dipanga kumanya malongesha a Kristo ne lutambishi luvuaye nalu biakamuvuija muntu “mupange bukalanga” uvua ne ngikadilu mibi.​—1 Tim. 1:13.

11. Paulo wakadienzeja bikole bua kulekela malu kayi? Umvuija.

¹¹ Kumpala kua Paulo kuluaye muena Kristo, uvua muntu uvua ufiika munda lukasa. Mukanda wa Bienzedi udi uleja ne: Paulo uvua mufiikile bayidi ba Yezu munda, ‘ufuna bua kubashipa.’ (Bien. 9:1) Kadi pakaluaye muena Kristo, wakadienzeja bikole bua kulekela tshiji. (Ef. 4:22, 31) Nansha nanku uvua wenza bilema. Dimue dituku pakakokanganaye ne Bânaba bua bualu kampanda, wakafiika munda wamba kutayika. (Bien. 15:37-39) Kadi kakalekela kudienzeja bua kushintuluka to. Wakatungunuka ne ‘kukuma mubidi wende,’ tuambe ne: wakatungunuka ne kuluangana bua kulekela bilema biende bua Nzambi amuanyishe.​—1 Kol. 9:27.

12. Ntshinyi tshivua tshiambuluishe Paulo bua kushintuluka?

¹² Paulo wakafika ku dishintuluka bualu kavua udieyemena to. (Filip. 4:13) Anu bu Petelo, Paulo uvua weyemena “bukole budi Nzambi ufila.” (1 Pet. 4:11) Kadi kuvua misangu ivuaye wenza bilema. Pavuaye udiumvua mutekeshibue mu mikolo, uvua wela meji a malu mimpe onso avua Tatu wende wa mu diulu mumuenzele, bimuambuluisha bua kutungunuka ne kushintuluka bua kumusankisha.​—Lomo 7:21-25.

13. Mmunyi mutudi mua kuidikija Paulo?

¹³ Bua kuidikija Paulo, mbimpe tutungunuke ne kudienzeja bua kuvuala bumuntu bupiabupia nansha tuetu tuenzela Yehowa mudimu kukadi bidimu bia bungi. Biobi bitufikile bua kuenza bilema, bu mudi kufiikila muntu munda anyi kumuamba dîyi dibi, katuedi meji ne: tuetu katuena mua kusankisha Nzambi to; mbimpe tutungunuke ne kushintulula mushindu utudi tuela meji ne tuenza malu. (Lomo 12:1, 2; Ef. 4:24) Kadi mbimpe tuvuluke bualu bua mushinga ebu: bua tuetu kuvuala bumuntu bupiabupia, mbimpe tulekele Yehowa atulongeshe ne tudienzeje bua kumumanya bimpe.

LEKELA YEHOWA AKUKUBE BU MUVUAYE MUKUBE DAVIDI

14-15. Mmushindu kayi utu Yehowa ukuba bantu bende? (Misambu 27:5) (Tangila kabidi tshimfuanyi.)

¹⁴ Bua tuetu kuikala ne disanka dilelela, tudi kabidi ne bua kulekela Yehowa atukube. Mmushindu kayi utu Yehowa utukuba? Ntshinyi tshitudi mua kuenza bua yeye kutukuba?

¹⁵ Mukalenge Davidi wakakula bua mudi Yehowa ukuba bantu bende. (Bala Misambu 27:5.) Mmushindu kayi utu Yehowa ukuba bantu bende lelu? Padiku muntu udi ukeba kutekesha ditabuja diabu bua kashidi anyi tshintu tshidi tshikeba kuditekesha, utu ubakuba. Mmubalaye ne: tshia mvita tshionso tshienza bua kubaluisha natshi katshiakutshimuna to. (Mis. 34:7; Yesh. 54:17) Nansha mudi Satana ne bena diende bikale ne bukole bua bungi, kabena mua kutukebela ntatu yashala kashidi to. Nansha bobu batushipe, Yehowa neatubishe ku lufu. (1 Kol. 15:55-57; Buak. 21:3, 4) Yehowa udi kabidi utuambuluisha bua tumone mua kupita bimpe ne tunyinganyinga bua katulekedi kumuenzela mudimu to. (Nsu. 12:25; Mat. 6:27-29) Mmutupeshe kabidi bena Kristo netu badi batukankamija, ne bakulu badi batulongesha ne batuambuluisha bua tuikale anu ne ditabuja dikole. (Yesh. 32:1, 2) Patudi tubuela mu bisangilu ne bena Kristo netu, tutu tuvuluijangana malu atudi mua kuenza bua Yehowa ikala anu utukuba.​—Eb. 10:24, 25.

16. Yehowa uvua mukube Davidi mushindu kayi?

¹⁶ Pavua Davidi utumikila Yehowa, uvua umufikisha ku diangata mapangadika mimpe avua amupetesha disanka. Au ke mushindu uvuaye umukuba. (Fuanyikija ne Nsumuinu 5:1, 2.) Kadi pavuaye ubenga kutumikila mikenji ya Yehowa, uvua upeta ntatu bua mapangadika mabi avuaye wangata, ne Yehowa kavua umukuba to. (2 Sam. 12:9, 10) Mmunyi muvua Yehowa mukube Davidi pavuaye ukenga bua bilema bivuaye kayi muenze? Pavuaye ukuatshila Yehowa dikenga diende, Yehowa uvua umujadikila ne: uvua mumunange bikole ne uvua umutabalela, dîba adi kanyinganyinga kende kavua kajika.​—Mis. 23:1-6.

17. Tudi mua kuidikija Davidi mushindu kayi?

¹⁷ Tuetu tulonda mibelu ya Yehowa patudi tuangata mapangadika, tudi tuidikija Davidi. Mbimpe tumanye kabidi ne: tudi mua kupeta ntatu bua mapangadika mabi atudi bangate, kadi ki mbualu Yehowa mmupange kutukuba to. (Gal. 6:7, 8) Patudi tutata bua bilema bitudi katuyi benze, mbimpe tuambile Yehowa bualu abu, batuishibue ne: neatusambe ne neatufikishe ku dimona ne: mmutunange.​—Filip. 4:6, 7.

TUNGUNUKA NE KULONDA BULUDIKI BUA YEHOWA

18. Mbualu kayi butudi tumona lelu kudi bantu? Ntshinyi tshitudi mua kuenza bua kutungunuka ne kulonda buludiki bua Yehowa? (Tangila kabidi bimfuanyi.)

¹⁸ Mvese wetu wa tshidimu tshia 2026 udi wamba ne: “Badi bamanye ne: badi dijinga ne malu a mu nyuma mba diakalenga.” Tshidi Yezu muambe etshi ntshilelela nangananga matuku etu aa, bualu bantu ba bungi lelu badi bamba mudibu kabayi dijinga ne malu a Nzambi. Bakuabu pabu badi bitabuja Nzambi, kadi mbasue kumutendelela anu mudibu bobu basue. Banga bobu mbasue kulonda bantu. Ke bualu kayi kabena ne disanka to. Katubafuanyi to, tutungunukayi tuetu ne kulonga Dîyi dia Yehowa, tuvualayi bumuntu bupiabupia ne tumulekelayi atukube.