DIUMVUIJA DIA MVESE YA MU BIBLE
Genese 1:1—“Ku tshibangidilu Nzambi wakafuka diulu ne buloba”
“Ku tshibangidilu Nzambi wakafuka diulu ne buloba.”—Genese 1:1, Nkudimuinu wa bulongolodi bupiabupia.
“Mu ntuadijilu, [Nzambi] uvua mufuke diulu ne buloba.”—Genese 1:1, Mukanda wa Mvidi Mukulu (Katolike).
Diumvuija dia Genese 1:1
Mvese wa mbangilu eu udi uleja malu malelela abidi a mushinga. Bua kumpala, “diulu ne buloba,” anyi tshibuashibuashi tshietu etshi bidi ne mbangilu. Buibidi, bavua babifuke kudi Nzambi.—Buakabuluibua 4:11.
Bible kena uleja bule bua tshikondo tshia katshia Nzambi wafuka diulu ne buloba, kena umvuija mushindu uvuaye mubifuke to. Kadi udi uleja ne: Nzambi wakafuka diulu ne buloba ku diambuluisha dia “ngulu yende ne bukole buende bua dikema.”—Yeshaya 40:26.
Muaku “wakafuka” mmukudimuina ku muaku wa pa muanda wa mu tshiena Ebelu udibu batele anu bua kumvuija mudimu udi Nzambi wenza.a Mu Bible, anu Yehowab Nzambi ke udibu babikila ne: Mufuki.—Yeshaya 42:5; 45:18.
Malu adi Genese 1:1 wakuila
Mvese wa kumpala wa mukanda wa Genese eu ke wa kumpalampala udi wakula bua bufuki mu Genese nshapita wa 1 ne 2. Mu Genese 1:1 too ne 2:4, Bible udi umvuija mu mushindu mupepele bintu bivua Nzambi muenze pavuaye mufuke buloba ne bionso bidipu ne muoyo, pamue ne mulume ne mukaji ba kumpala. Pashishe, Bible udi uleja malu a bungi a muvua Nzambi mufuke mulume ne mukaji ba kumpala.—Genese 2:7-25.
Mukanda wa Genese udi umvuija muvua Nzambi mufuke ku kakese ku kakese bintu mu bule bua tshikondo tshipite pa “matuku” asambombo. Ki mmatuku etu a mêba 24 aa to, kadi mmu bule bua tshikondo tshidi katshiyi tshimanyike to. Tumanye ne: muaku “dituku” udi mua kuleja tshikondo tshidi tshishilangane ne tshia mêba 24. Tshilejilu, Genese 2:4 udi utela “dituku” pamue ne “tshikondo”; udi wakula bua tshikondo tshionso tshivua Nzambi mufuke bintu mu matuku asambombo bu ne: uvua mubifuke mu “dituku” dimue.
Malu atubu babuejakaja pa bidi bitangila Genese 1:1
Mudi bamue babuejakaja: Nzambi wakafuka diulu ne buloba kukadi bidimu binunu ndambu.
Bulelela bua bualu: Bible kena uleja dîba divuabu bafuke diulu ne buloba to. Mêyi adi mu Genese 1:1 kaena abengangana ne tshidi bamanyi ba bia panu bamba lelu eu ne: diulu ne buloba bidi ne bidimu miliyare ne miliyare to.c
Mudi bamue babuejakaja: Genese 1:1 udi uleja ne: Nzambi mBusatu bunsantu bualu muaku wa mu tshiena Ebelu udibu bakudimune ne: “Nzambi” udi ku bungi.
Bulelela bua bualu: Muanzu “Nzambi” udibu bakudimuine muaku wa mu tshiena Ebelu Elohim udi ku bungi bua kuleja bunene anyi buimpe, kadi ki mbua kuleja bantu ba bungi to. Tshibungu tshia malu a mu Bible tshidi tshileja ne: Elohim udi ku bungi anu mudibi bileja mu Genese 1:1 “utu anu wangata muaku wa pa muanda ku bumue, bualu udi uleja anu bu tuetu wa bukokeshi, ku bungi bua buimpe kadi ki mbungi bua kubala ku bianza to.”—New Catholic Encyclopedia, mukanda muibidi, tshitupa 6, dibeji dia 272.
Bala Genese nshapita wa 1 pamue ne malu mumvuija mu mamanyisha a kuinshi kua dibeji ne mvese idibu baledilamu.
a Bible mukuabu udi uleja ne: “Muaku wa mu tshiena Ebelu bara udibu batele muaba eu udi umvuija ‘kufuka,’ kawena umvuija tshintu tshidi muntu wenza nansha. Nunku bara udi umvuija mudimu udi Nzambi nkayende wenza.”—HCSB Study Bible, dibeji dia 7.
b Yehowa ndîna menemene dia Nzambi.—Misambu 83:18.
c Bua muaku wa mu tshiena Ebelu udibu bakudimune ne: “ku tshibangidilu,” mukanda mukuabu udi wamba ne: “Muaku au ki mmuleje bule buvua tshikondo atshi tshinenge to.”—The Expositor’s Bible Commentary, mukanda muakajilula, dibeji dia 51.