51 BÂNABA
“Muana wa busambi”
PAKAPINGANA Shaula wa ku Tâso ku Yelushalema panyima pa bidimu bisatu, wakakebaku bena Kristo. (Gal. 1:15-19) Yeye uvua ubamona bu bana babu, kadi bobu bavua bamumona bu muluishi wabu. Bidi bimueneka ne: ba bungi ba kudibu kabavua bamanye ne: ukavua mushintuluke to. Kadi kuvua muntu umue uvua mumumvuile luse ne mupete dikima dia kumuambuluisha. Bavua babikila muntu au ne: Bânaba.
Bena Kristo ba mu Yelushalema bavua batshina bua kuambuluisha Shaula wa ku Tâso, kadi Bânaba wakenza malu ne dikima, yeye kumuambuluisha
Bible udi uleja ne: Bânaba uvua kabidi mumanyike mu dîna dia Jozefe. Kadi bena Kristo nende bavua bamubikila ne: Bânaba, dîna didi diumvuija ne: “Muana wa busambi.” Bavua bamubikila nanku bualu uvua muntu wa malu mimpe uvua usambangana ne wambuluishangana. Tshilejilu, katupa kakese panyima pa Pentekoste wa mu 33, wakapana tshitupa tshia buloba buende, kufilaye makuta akapetaye bua kuambuluisha nawu bapele. Mu tshidimu tshia 36 pakafika Paulo mu Yelushalema, Bânaba wakatuilangana nende, kumuenzelaye malu malenga. Bible udi wamba ne: “Bânaba wakalua kumuambuluisha, kuyaye nende kudi bapostolo.” Kutuadijila anu ku musangu au, Paulo ne Banaba bakalua anu bu mukaba ne tshilamba.
Pavua Paulo mu Yelushalema, wakayisha bualu bua Yezu ne dikima dionso, kadi bamue bena Yuda bavua bajinga kumushipa. Pakumvua bana betu bualu abu, bakamutuma ku Tâso kuvuaye muledibue. Wakalua kumonangana kabidi ne Bânaba panyima pa bidimu bu tshitema. Bânaba uvua mupete mudimu wa kuambuluisha bisumbu bia mu Antiokia wa ku Sulia, bualu kuvua bantu ba bungi bavua balue bena Kristo. Bânaba wakabakankamija bualu “uvua muntu muimpe, muwule tente ne nyuma muimpe ne ditabuja.” Kadi bu muvua bantu ba bungi bajinga kumanya malu a Nzambi a bungi, Bânaba uvua dijinga ne muntu wa kumuambuluisha bua kubayisha ne kubalongesha. Nunku wakaya ku Tâso bua kukeba mulunda wende Paulo. Bubidi buabu bakaya mu Antiokia, kuyishabu lumu luimpe mu mushindu wa dikema. Pashishe bakaya ku Yudaya bua kuangata makuta ne bintu bivua bena mu tshisumbu tshia mu Antiokia basangishe bua kuambuluisha bena Kristo bavua bapele.
Pakapinganabu mu Yelushalema, bana betu bakabatuma bua baye kuyisha lumu luimpe miaba mikuabu. Kuenza mudimu au kuvua kubalomba dikima dia bungi. Tshilejilu, pakafikabu mu Ikonio, bena Yuda bakuabu bavua bajinga kubashipa. Nanku bakumbukamu kuyabu ku Luseta. Bena mu Luseta bakajinga kubatendelela bualu bavua bela meji ne: bavua banzambi. Kadi bena Yuda bakalua bafumina ku Antiokia wa ku Pisidia ne ku Ikonio, kukokabu misumba ya bantu bua batue ku tshiabu, kuasabu Paulo mabue ne kumupulumunabu pambelu pa tshimenga, bela meji ne: uvua mufue. Kadi pakamunguila bena Kristo, wakajuka, kubuelaye mu tshimenga. Ela meji a disanka divua Bânaba nadi pakamonaye Paulo ne muoyo. Pashishe bakumbuka mu Luseta. Kadi panyima pa matuku, bakapinganamu kabidi bua kukankamija bena Kristo. Kupingana muaba uvuabu bambe kubashipa au kuvua bushuwa bualu bua dikima dia dikema!
Bânaba ne Paulo bakenzela Yehowa mudimu mu mushindu wa dikema nansha mu njiwu. Kadi umue musangu, bakakokangana bikole. Pakavuabu baya muaba mukuabu bua kuyisha, Bânaba uvua ujinga anu bua baya ne Mâko, uvua mulela wende. Kadi Paulo yeye kavua musue bua baye nende to, bualu uvua mubashiye kayi mujikije nabu mudimu to. “Bua bualu ebu bakatandangana bikole,” kuyabu muntu yonso diende disangu.
Bualu buvua buenzeke ebu buakalomba Bânaba dikima dia bungi. Tuetu bakokangane ne muena Kristo netu, bidi mua kuenzeka bua tushale bamulamine munda, tuakule bibi bua bualu buende, tuamba kulekela ne bisangilu. Bitu bilomba dikima dia bungi bua kubenga kuenza malu a nanku. Kadi tudi ne bua kudienzeja bua kufuila muena Kristo netu au luse. Apu Yehowa neatuanyishe.
Nansha muvua Bânaba ne Paulo bakokangane, yonso wa kudibu kakalekela kuenzela Yehowa mudimu to. Bânaba ne Mâko bakangata mazuwa, kuyabu ku Kupulio, kutungunukabu ne kuvuija bantu bayidi. Paulo yeye wakaya ne Sila, kuyishabu miaba ikavuaye mulongolole, ne Yehowa wakabambuluisha, kukankamijabu bisumbu ne kuambilabu bantu ba bungi lumu luimpe.
Bânaba ne Paulo bakashala balaminangane munda anyi? Tòo. Tudi tuamba nanku bualu pakalua Paulo kufundila bisumbu mikanda, wakamba malu mimpe bua Bânaba. Tshilejilu, mu mukanda uvuaye mufundile bena mu Kolinto, wakamba ne: Bânaba uvua muenze mudimu mukole bua kupeta makuta a kudiambuluisha nawu mu mudimu wa diyisha. (1 Kol. 9:6) Paulo kakashala mulamina Mâko munda to. Tshilejilu, mu mukanda uvuaye mufundile bena Kolosayi, wakabambila bua benzele Mâko “mulela wa Bânaba” malu mimpe. (Kolos. 4:10, 11) Pamuapa Paulo ne Bânaba kabatshivua bayisha kabidi pamue to, kadi bakashala anu balunda. Bânaba wakatungunuka anu ne kuyisha bantu ne kubasamba. Bu muvuaye uyisha pamue ne Mâko, uvua ne bua kuikala mumulongeshe mua kuenzela Yehowa ne bena Kristo nende mudimu bimpe. Mu nshapita udi ulonda, netumone muvua Mâko muenze malu ne dikima.
Bala bualu ebu mu:
Lukonko lua kuelela meji:
Mmushindu kayi uvua Bânaba muenze malu ne dikima?
Buela mu buondoke
1. Bena Lewi kabavua bapiane tshitupa tshia buloba nansha tshimue to. Kadi mmunyi muvua Bânaba uvua muena Lewi mupete yeye tshitupa tshia buloba? (Nom. 18:20; Bien. 4:36, 37; w98 15/4 20 §4, dim.)
2. Bua tshinyi bavua babikila Bânaba ne: mupostolo? (Bien. 14:14; w98 15/4 21 §7)
3. Pavua Bânaba ne Paulo mu Kupulio, bakayisha muntu uvuabu babikila ne: Sêgio Paulo. Luka mmuambe mu mukanda wa Bienzedi ne: muntu eu uvua “nguvena.” Bua tshinyi mbikumbane bua kubikila muntu eu nguvena? (Bien. 13:7, 12; bt 11 97 §6, dim.) A
Bank of Cyprus Cultural Foundation Collection
Tshimfuanyi tshia A: Dikuta dia tshinjanja didi ne tshimfuanyi tshia Kulaudio. Uvua mukokeshi wa mu ampire wa bena Lomo pavua Bânaba ne Paulo baye mu Kupulio. Pa dikuta adi mbalejapu “nguvena” uvua ukokesha tshidiila
4. Bua tshinyi kabivua bikemesha bua muvua bena mu Luseta bajinge kulambula Bânaba ne Paulo milambu? (bt 109, kazubu)
Keba malongesha
Mmushindu kayi utudi mua kuikala ne muoyo wa kupeshangana bintu anu bu Bânaba?
Bidi bimueneka ne: Bânaba uvua mulombole malu mu luendu lua kumpala lua mudimu wa diyisha luvuabu benze ne Paulo. Kadi Paulo ke wakalua kupeta midimu ya bungi pashishe. Nansha nanku, Bânaba kavua mumumvuile mukawu to. Mmu nsombelu kayi itudi mua kuidikija tshilejilu tshiende? B
Tshimfuanyi tshia B
Mmu mushindu kayi mukuabu muudi pebe mua kuenza malu ne dikima bu Bânaba?
Lepesha meji
Ntshinyi tshidi bualu ebu bundongesha bua Yehowa?
Mmunyi mudi bualu ebu bupetangana ne disua dia Yehowa?
Mmunyi muudi umvua bua mudi Yehowa musungule Bânaba bua kuya kukokesha ne Kristo mu diulu? Udi umvua nanku bua tshinyi?
Bia kutangila kabidi
Nansha muvua Bânaba ne Paulo bikale ne bumuntu bushilangane, bavua balunda ne bavua benza mudimu pamue. Bualu ebu budi butulongesha tshinyi?
Mu filme eu, mona mudi bena Kristo mua kuidikija Bânaba ne Paulo padiku dikokangana.