ÑA̱ NÁTÚʼUN XA̱ʼA̱
“Nda̱a̱ ni iin yichi̱ va̱ása níxi̱yo mitúʼi̱n”
ÍYO ku̱a̱ʼání xa̱ʼa̱ kúú ña̱ kivi kuni mitúʼunyó, tá kúú tá ni̱xi̱ʼi̱ iin na̱ veʼeyó á tá ku̱a̱ʼa̱nyó kooyó iin lugar ña̱ va̱ása xíni̱yó á tá íyo xíkayó nu̱ú inkakana. Yi̱ʼi̱ xa̱a̱ ni̱ya̱ʼi̱ nu̱ú ndiʼi ña̱yóʼo, soo tá ndákanixi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ndo̱ʼi̱ kíʼii̱n kuenta ña̱ nda̱a̱ ni iin yichi̱ va̱ása níxi̱yo mitúʼi̱n. ¿Nda̱chun káʼi̱n ña̱yóʼo xíʼinndó? Ná natúʼi̱n xíʼinndó xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼi̱.
VA̱ʼANÍ YICHI̱ CHI̱NÚU NA̱ YIVÁI̱ NU̱ÚI̱
Na̱ yivái̱ xi̱kandíxanína ña̱ veʼe-ñu̱ʼu católica. Soo tá ku̱ndaa̱-inina ña̱ káʼa̱n Biblia ña̱ ki̱vi̱ Ndióxi̱ kúú Jehová, ndu̱una testigo Jehová ta xi̱kusi̱íní-inina. Yivái̱ xi̱kuura carpintero ta xa̱ʼa̱ ña̱kán xi̱keʼéra na̱ʼná ta̱ Jesús soo va̱ása níkeʼékavíra na̱ʼná yóʼo tá ndu̱ura testigo. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuura carpintero, nda̱saara veʼendi̱ ña̱ piso nu̱ú iin salón nu̱ú ndasakáʼnundi̱ Jehová. Salón yóʼo kúú ña̱ nu̱ú ña̱ ni̱xi̱yo chí San Juan del Monte ña̱ ndíkaa̱ chí Manila, ta capitalña kúú Filipinas.
Miíi̱ xíʼin na̱ veʼi̱ ta saátu inkaka na̱ táʼi̱n.
Ka̱kui̱ tá ku̱i̱ya̱ 1952 ta na̱ yivái̱ ndi̱ku̱n ki̱xáʼana sa̱náʼa̱na yi̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ Jehová, ta saátu ke̱ʼéna xíʼin ku̱mí na̱ ñanii̱ ta saátu u̱ni̱ ná ku̱ʼvai̱ na̱ xa̱a̱ náʼnuka nu̱úi̱. Nani ku̱a̱ʼa̱n xáʼnui̱ yivái̱ xi̱kaʼa̱nra xíʼi̱n ña̱ ná kaʼvii̱ iin capítulo ña̱ Biblia ndiʼi ki̱vi̱ ta saátu xi̱kaʼvira xíʼi̱n sava tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱. Sava yichi̱ xi̱ndakiʼin na̱ yivái̱ ta̱ superintendente ña̱ circuito ta saátu na̱ betelita ña̱ va̱ʼa kindo̱ona veʼendi̱. Sava na̱ hermano yóʼo xi̱natúʼunna experiencia ña̱ xi̱chikaa̱ní ndee̱ xíʼinndi̱ ta ndiʼi na̱ veʼi̱ xi̱kusi̱íní-ini xíʼin ña̱yóʼo. Ta ña̱yóʼo chi̱ndeétáʼanña xíʼinndi̱ ña̱ kunda̱a̱-inindi̱ ña̱ kachíñundi̱ nu̱ú Jehová kúú ña̱ xíniñúʼu kundayáʼvika nu̱úndi̱.
Va̱ʼaní yichi̱ chi̱núu na̱ yivái̱ nu̱úi̱, saáchi nda̱kúní ni̱xi̱yo inina xíʼin Jehová. Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ni̱xi̱ʼi̱ siʼíi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuumiíñá iin kue̱ʼe̱ ta tá ku̱i̱ya̱ 1971 yivái̱ xíʼin yi̱ʼi̱ ki̱xáʼandi̱ kúúndi̱ precursor regular. Soo tá ku̱i̱ya̱ 1973, tá xi̱kuumiíi̱ 20 ku̱i̱ya̱ ni̱xi̱ʼi̱ yivái̱. Xi̱kuni mitúʼunníi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ na̱ yivái̱, soo ña̱ káʼa̱n Biblia koo chí nu̱únínu kúú ña̱ chi̱ndeétáʼan xíʼi̱n ña̱ va̱ása ndakava-inii̱ tasaá ndakundeíi̱ sakúaʼi̱ xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ (Heb. 6:19). Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ yivái̱, na̱ ñuu Ndióxi̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ña̱ koi̱ precursor especial ta chi̱ndaʼána yi̱ʼi̱ chí isla ña̱ naní Coron, ña̱ ndíkaa̱ chí Palawan.
ASIGNACIÓN ÑA̱ I̱XAYO̱ʼVI̱ XÍʼI̱N TA SAÁTU NU̱Ú NI̱XI̱YO MITÚʼI̱N
Tá xi̱kuumiíi̱ 21 ku̱i̱ya̱ saá ni̱xa̱i̱ chí Coron. Iin ñuu káʼnu kúú nu̱ú xa̱ʼnui̱ ña̱kán nda̱kanda̱ní-inii̱ tá ni̱xa̱i̱ isla yóʼo, saáchi kǒo ku̱a̱ʼá luz níxi̱yo ni ti̱kui̱í ta saátu loʼoní carro xíʼin moto ni̱xi̱yo. Isla yóʼo loʼoní na̱ hermano ni̱xi̱yo ta kǒo na̱ precursor níxi̱yo, xa̱ʼa̱ ña̱kán sava yichi̱ xi̱xaʼa̱n mitúʼunvai̱ xi̱natúʼi̱n xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ xíʼin na̱ yiví. Tá xa̱a̱ íyo iin yo̱o̱ ña̱ íyoi̱ isla yóʼo, xi̱kusuchíní-inii̱ xa̱ʼa̱ na̱ veʼi̱ xíʼin na̱ migoi̱. Ndiʼi ñuu xi̱xakui̱ ta xi̱xitoi̱ ki̱mi tí íyo chí ndiví. Xi̱kuni̱i̱ sandákoi̱ chiñu ña̱ xi̱kuumiíi̱ ta ndikói̱ veʼi̱.
Tá xi̱kuni mitúʼunníi̱ xi̱kaʼi̱n xíʼin Jehová xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ndoʼi̱. Xi̱ndakaʼánníi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kaʼvii̱ nu̱ú Biblia ta saátu ña̱ xi̱kaʼvii̱ nu̱ú tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱ ña̱ xi̱chikaa̱ní ndee̱ xíʼi̱n. Xi̱ndakaniníxi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ káʼa̱n Salmo 19:14 ta ki̱ʼii̱n kuenta ña̱ mií Jehová kúú ta̱ sakǎku yi̱ʼi̱ ta ndatavára yi̱ʼi̱ nu̱ú tu̱ndóʼo, tá ndákanixi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ kútóora, ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼara xíʼin ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmiíra. Iin ña̱ va̱ʼaní chi̱ndeétáʼan xíʼi̱n kúú iin artículo ña̱ ka̱na nu̱ú tutu La Atalaya ña̱ naní “Usted nunca está solo”.a Ku̱a̱ʼání yichi̱ xi̱kaʼvii̱ ña̱yóʼo, tá xi̱tavái̱ tiempo ña̱ keʼíi̱ ña̱yóʼo, saá kúú ña̱ xi̱kaʼi̱n xíʼin Jehová ti̱xin oración xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ xi̱ndoʼi̱ ta xi̱ndakanixi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kaʼvii̱ ta ndiʼi ña̱yóʼo xi̱ndayáʼviníña nu̱úi̱.
Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo ña̱ ni̱xa̱i̱ chí Coron, na̱ ñuu Ndióxi̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ña̱ koi̱ anciano. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ iinlá miíi̱ xi̱kuu anciano ñuu kán, xi̱niñúʼu sayáʼi̱ ndiʼi reunión, tá kúú ña̱ xi̱naní Escuela del Ministerio Teocrático, Reunión de Servicio, Estudio de Libro de Congregación ta saátu ña̱ Estudio de La Atalaya. Ta saátu ndiʼi semana iinlá miíi̱ xi̱taxi discurso tá xi̱xiyo reunión ki̱vi̱ sábado á domingo. ¿Ndáaña va̱ʼa nda̱kiʼii̱n xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo? Ña̱ kǒoka tiempo níxi̱yo nu̱úi̱ ña̱ kuni mitúʼi̱n.
Va̱ʼaníva xi̱xiniso̱ʼo na̱ yiví na̱ ñuu Coron xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta tá ni̱ya̱ʼa tiempo sava na̱ xi̱kaʼvii̱ xíʼi̱n ni̱xa̱a̱na nda̱kuchina. Soo ni̱xi̱yo sava ña̱ i̱xayo̱ʼvi̱ní xíʼi̱n, tá kúú xíkaní xi̱kindo̱o ñuu nu̱ú xi̱xaʼa̱nndi̱ xi̱natúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Ta sava yichi̱ xi̱xiniñúʼu ku̱ʼu̱n xáʼíi̱ ña̱ va̱ʼa xa̱i̱ nda̱a̱ kán, ña̱kán xi̱kei̱ tá xi̱ta̱a̱n ta xi̱xai̱ nda̱a̱ káʼñu ta va̱ása níxi̱kunda̱a̱-inii̱ ndáa míí ku̱su̱i̱n tá ná xa̱i̱ kán. Ta saátu xi̱xiniñúʼu ku̱ʼu̱nndi̱ natúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ku̱a̱ʼání isla válí ña̱ xi̱kuumií na̱ congregación. Ta ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nndi̱ isla válí kán, xi̱xiniñúʼu ku̱ʼu̱nndi̱ xíʼin lancha ni sava yichi̱ ndeéní xi̱kanda̱ ti̱kui̱í nu̱ú mar xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuun sa̱vi̱. Soo xi̱yiʼvíníi̱ saáchi va̱ása níxi̱xini̱i̱ su̱tíái̱ á kunúi̱ nu̱ú ti̱kui̱í. Soo Jehová chi̱ndeétáʼanra xíʼi̱n ndiʼi tiempo ta va̱ʼaní xi̱ndaara yi̱ʼi̱. Soo tándi̱ʼi ki̱ʼii̱n kuenta ña̱ i̱xatu̱ʼva Jehová yi̱ʼi̱ ña̱ va̱ʼa ku̱ʼi̱n kachíñui̱ nu̱úra inka ñuu, nu̱ú ku̱a̱ʼáka tu̱ndóʼo ya̱ʼi̱ nu̱ú.
CHI̱NDAʼÁNA YI̱ʼI̱ CHÍ PAPÚA NUEVA GUINEA
Tá ku̱i̱ya̱ 1978 chi̱ndaʼána yi̱ʼi̱ chí Papúa Nueva Guinea, ña̱ kíndo̱o chí táʼví norte ña̱ Australia. Íyoní yuku̱ chí Papúa Nueva Guinea ta káʼnuní ñuu kán, kúni̱ kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo España. Yáʼaka u̱ni̱ millón na̱ yiví ndóo ñuu kán ta yáʼaka 800 nu̱ú tu̱ʼun káʼa̱nna. Ku̱a̱ʼání na̱ yiví na̱ ndóo kán xi̱kaʼa̱nna tu̱ʼun ña̱ naní pidgin ña̱ xi̱kaʼa̱nna Nueva Guinea, ta saátu naníña tok pisin.
Tá ni̱xa̱i̱ kán, chi̱ndaʼána yi̱ʼi̱ iin congregación nu̱ú káʼa̱nna tu̱ʼun inglés ña̱ kíndo̱o chí Port Moresby. Soo va̱ása ku̱a̱ʼáví tiempo níxi̱ndikai̱ congregación kán, saáchi tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo nda̱kiʼii̱n ku̱a̱ʼi̱n iin congregación nu̱ú káʼa̱nna tu̱ʼun tok pisin ta ki̱xáʼíi̱ sákuaʼi̱ tu̱ʼun yóʼo. Tu̱ʼun ña̱ xi̱sanáʼa̱na yi̱ʼi̱ xi̱xiniñúʼi̱ña tá xi̱natúʼi̱n xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ xíʼin na̱ yiví ta ña̱yóʼo va̱ʼaní chi̱ndeétáʼanña xíʼi̱n ña̱ kamaka sakúaʼi̱ tu̱ʼun yóʼo. Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, va̱ʼa ki̱xáʼíi̱ táxii̱ discurso ña̱ tu̱ʼun tok pisin. Tá kúma̱ní xi̱nu iin ku̱i̱ya̱ ña̱ ni̱xa̱i̱ chí Papúa Nueva Guinea, íyo iin ña̱ va̱ʼaní nda̱kiʼii̱n: na̱ ñuu Ndióxi̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ña̱ koi̱ superintendente ña̱ circuito ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ña̱ ku̱ʼi̱n kotoi̱ congregación nu̱ú káʼa̱nna tu̱ʼun tok pisin ña̱ ni̱xi̱yo xa̱a̱ síín síín ñuu válí.
Xa̱ʼa̱ ña̱ xíkaní xi̱xiyo iin tá iin congregación, xi̱xiniñúʼu keʼíi̱ ku̱a̱ʼání asamblea ña̱ circuito ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ndiʼi tiempo xi̱xikai̱ ña̱ va̱ʼa ku̱ʼi̱n kotoi̱na. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo níxi̱xini̱i̱ ñuu kán, ni tu̱ʼun ña̱ xi̱kaʼa̱nna ni costumbre ña̱ xi̱kuumiína, xi̱kuni mitúʼunníi̱. Ñuu kán nina yuku̱ xi̱kuuña, ña̱kán xi̱ ixayo̱ʼvi̱níña xíʼi̱n ña̱ ku̱ʼi̱n kotoi̱ iin tá iin congregación. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ku̱a̱ʼání yichi̱ xi̱xaʼi̱n xíʼin avión ña̱ va̱ʼa ku̱ʼi̱n kotoi̱na. Sava yichi̱ iinlá miíi̱ xi̱xaʼa̱n xíʼin avión tú yatání. Xi̱yiʼvíníi̱ tá xi̱xaʼi̱n xíʼin túyóʼo, nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱ndoʼi̱ tá xi̱xikai̱ xíʼin tú lancha.
Loʼoní na̱ yiví na̱ xi̱ndoo ñuu nu̱ú xi̱xaʼi̱n xi̱kuumií teléfono, xa̱ʼa̱ ña̱kán xíʼin carta xi̱kaʼi̱n xíʼin na̱ congregación. Sava yichi̱ siʼnaka miíi̱ xi̱xaa̱ ñuu kán nu̱úka carta ña̱ xi̱chindaʼíi̱, xa̱ʼa̱ ña̱kán xi̱xiniñúʼu nda̱ka̱tu̱ʼíi̱n na̱ yiví na̱ ndóo ñuu kán ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ndáa míí ndóo na̱ hermano. Tá xi̱ndakutáʼi̱n xíʼin na̱ hermano viíní xi̱ndakiʼinna yi̱ʼi̱ ta va̱ʼaní xi̱xiyo inina xíʼi̱n, ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xi̱ndakaʼíi̱n nda̱chun kúú ña̱ chíkaa̱níi̱ ndee̱ ña̱ ku̱ʼi̱n kotoi̱na. Ku̱a̱ʼání yichi̱ xi̱kiʼii̱n kuenta ndáa ki̱ʼva xi̱chindeétáʼan Jehová xíʼi̱n ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo va̱ʼaníka xi̱kitáʼi̱n xíʼinra.
Tá ni̱xa̱ʼi̱n ña̱ yichi̱ nu̱ú reunión chí isla ña̱ naní Bougainville, ku̱yatin iin na̱ matrimonio nu̱úi̱ ta kúsi̱íkaví-inina. Ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunna yi̱ʼi̱: “¿Á ndákaʼún xa̱ʼa̱ndi̱?”. Ta ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinna ña̱ ndákaʼánvai̱ xa̱ʼa̱na. Na̱yóʼo kúú na̱ na̱túʼi̱n xíʼin xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ tá sa̱kán ni̱xa̱i̱ chí Port Moresby ta sa̱náʼi̱na xa̱ʼa̱ Biblia loʼo tiempo. Soo tándi̱ʼi, iin ta̱ hermano ta̱ íyo ñuu kán kúú ta̱ nda̱kundeé ka̱ʼvi xíʼinna ta vitin xa̱a̱ nda̱kuchivana. Ña̱yóʼo kúú iin táʼan ndiʼi bendición ña̱ nda̱kiʼin u̱ni̱ saá ku̱i̱ya̱ ña̱ ni̱xi̱yoi̱ chí Papúa Nueva Guinea.
NA̱ VEʼI̱ CHÍKAA̱NÍNA NDEE̱ ÑA̱ KACHÍÑUNA NU̱Ú NDIÓXI̱
Miíi̱ xíʼin ñá síʼi̱ ñá Adel.
Tá ku̱i̱ya̱ 1978 nda̱koi̱ ñuu Coron ta nda̱kiʼii̱n ku̱a̱ʼi̱n inka ñuu, soo tá kúma̱níka ku̱ʼi̱n xi̱nitáʼi̱n xíʼin iin ñá hermana ñá naní Adel, ñáyóʼo va̱ʼaní-iniñá ta saátu va̱ʼaní káchíñuñá. Ñáyóʼo xi̱sakúaʼnu mitúʼunñá u̱vi̱ se̱ʼeñá, ta̱ Samuel xíʼin ñá Shirley, saátu xi̱ndaañá siʼíñá ta xi̱kuutuñá precursora regular. Ta tá mayo ña̱ ku̱i̱ya̱ 1981, ndi̱kói̱ chí Filipinas ña̱ va̱ʼa tindaʼíi̱ xíʼin ñá Adel. Tasaá inkáchi ki̱xáʼandi̱ kúúndi̱ precursor regular ta saátu xi̱ndaandi̱ na̱ veʼendi̱.
Miíi̱ xíʼin ñá Adel, ta̱ Samuel xíʼin ñá Shirley tá ka̱chíñundi̱ nu̱ú Jehová chí Palawan.
Ni ni̱xi̱yo na̱ veʼi̱, soo ku̱i̱ya̱ 1983 ni̱ka̱ʼa̱n tuku na̱ ñuu Ndióxi̱ xíʼi̱n ña̱ koi̱ precursor especial ta chi̱ndaʼána yi̱ʼi̱ chí isla ña̱ naní Linapacan, ña̱ kíndo̱o chí Palawan. Ni xíkaní xi̱kindo̱o ña̱ isla yóʼo ta kǒo na̱ testigo Jehová níxi̱yo, soo ndiʼindi̱ nda̱kiʼinndi̱ ku̱a̱ʼa̱nndi̱ kundoondi̱ kán. Tá kúma̱níka xi̱nu iin ku̱i̱ya̱ ña̱ ndóondi̱ kán, ni̱xi̱ʼi̱ siʼí ñá Adel. Ña̱ chi̱ndeétáʼan xíʼinndi̱ ña̱ kǒo kusuchíní-inindi̱ kúú ña̱ xi̱kee ni̱ʼindi̱ xi̱natúʼunndi̱ xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Ku̱a̱ʼání na̱ yiví ki̱xáʼandi̱ káʼvindi̱ xíʼin ta na̱yóʼo va̱ʼaní xi̱chikaa̱na ndee̱, xa̱ʼa̱ ña̱kán ki̱ʼinndi̱ kuenta ña̱ xi̱xiniñúʼundi̱ iin salón nu̱ú ndasakáʼnundi̱ Jehová chí isla kán. Xa̱ʼa̱ ña̱kán i̱xava̱ʼandi̱ iin salón loʼo. Ni̱kusi̱íní-inindi̱ chi ni sa̱kán u̱ni̱ ku̱i̱ya̱ kúú ña̱ ndóondi̱ kán, xa̱a̱ 110 na̱ yiví ni̱xa̱ʼa̱n ña̱ Conmemoración. Ta tá xa̱a̱ nda̱kiʼinndi̱ ku̱a̱ʼa̱nndi̱ inka ñuu, ku̱a̱ʼání na̱ yiví na̱ ndóo isla kán ni̱xa̱a̱na nda̱kuchina.
Tá ku̱i̱ya̱ 1986 chi̱ndaʼána yi̱ʼi̱ ña̱ ku̱ʼi̱n iin isla ña̱ naní Culion, ta yóʼo ni̱xi̱yo ku̱a̱ʼání na̱ yiví na̱ xi̱kuumií lepra. Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, saátu ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ñá Adel ña̱ kooñá precursora especial. Tá xa̱ʼa̱, xi̱yiʼví loʼondi̱ natúʼunndi̱ xíʼin na̱ yiví na̱ xi̱kuumií lepra saáchi kininí xi̱naʼa̱ ku̱ñuna. Soo na̱ hermano na̱ ndóo kán ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinndi̱ ña̱ ná yiví na̱ xi̱kuumií lepra xa̱a̱ ku̱tátánvana ña̱kán va̱ása kiviví kiʼin kue̱ʼe̱ kán miíndi̱. Sava na̱yóʼo xi̱xaʼa̱nna reunión veʼe iin ñá hermana. Soo tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo ni̱ka̱anvandi̱ ta xi̱kusi̱íní-inindi̱ xi̱natúʼunndi̱ xíʼin na̱ yiví na̱ xi̱kuumií lepra xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ taxira ndaʼa̱yó chí nu̱únínu, saáchi na̱ yiví kán xi̱ndakanixi̱nína ña̱ xi̱kundasí nu̱ú Ndióxi̱ xi̱xinirana nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱keʼé na̱ yiví xíʼinna. Va̱ʼaní xi̱kunindi̱ tá xi̱xitondi̱ ña̱ xi̱kusi̱íní-ini na̱ yiví kán xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kunda̱a̱-inina ña̱ kixaa̱ iin ki̱vi̱ ña̱ va̱ása kuumiíkana kue̱ʼe̱ (Luc. 5:12, 13).
¿Soo ndáaña chi̱ndeétáʼan xíʼin na̱ va̱lí se̱ʼendi̱ ña̱ va̱ʼa ka̱anna chí Culion? Ñá Adel xíʼin yi̱ʼi̱ ni̱ka̱ʼa̱nndi̱ xíʼin u̱vi̱ ná hermana válí ná ñuu Coron ña̱ ku̱ʼu̱nná xíʼinndi̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ kooná xíʼin se̱ʼendi̱ tasaá va̱ása koo mitúʼunna. Ta̱ Samuel xíʼin ñá Shirley xíʼin u̱vi̱ saá ná hermana válí kán xi̱kusi̱íní-inina ña̱ xi̱chindeétáʼanna xíʼin inka na̱ yiví ña̱ kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Na̱yóʼo xi̱kaʼvina xíʼin ku̱a̱ʼání na̱ va̱lí ta yi̱ʼi̱ xíʼin ñá Adel xi̱kaʼvindi̱ xíʼin yivá na̱ va̱lí kán. Ni̱xi̱yo iin tiempo ña̱ xi̱kaʼvindi̱ xíʼin 11 na̱ familia. Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ku̱a̱ʼání na̱ yiví ki̱xáʼana chíkaa̱na ndee̱ ña̱ sakúaʼana xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ki̱xáʼa íyo iin congregación.
Tá xa̱ʼa̱, iinlá miíi̱ xi̱kuu anciano ñuu kán. Ña̱kán na̱ Betel ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ña̱ ná keʼíi̱ reunión ña̱ xíyo ma̱ʼñú semana ña̱ va̱ʼa ndakutáʼan u̱na̱ na̱ publicador na̱ íyo Culion, ta saátu xi̱niñúʼu keʼíi̱ reunión chí ñuu ña̱ naní Marily ña̱ va̱ʼa ndakutáʼan i̱i̱n na̱ publicador na̱ íyo kán. Ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nndi̱ ñuu kán, xi̱xiniñúʼu ku̱ʼu̱nndi̱ u̱ni̱ hora chí nu̱ú tá mar. Tá xi̱ndiʼi reunión kán, miíi̱ xíʼin na̱ veʼi̱ xi̱xiniñúʼu ku̱ʼu̱nndi̱ chí yuku̱ ku̱a̱ʼá hora ña̱ va̱ʼa kaʼvindi̱ xíʼin na̱ yiví na̱ ndóo ñuu ña̱ naní Halsey.
Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, ku̱a̱ʼání na̱ yiví ni̱xa̱a̱na ku̱una testigo Jehová chí Marily xíʼin Halsey, xa̱ʼa̱ ña̱kán xi̱niñúʼu ixava̱ʼandi̱ iin salón u̱vi̱ saá ñuu kán. Nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé na̱ hermano na̱ ñuu Linapacan saátu ke̱ʼé na̱ hermano na̱ xi̱ndoo ñuu Marily xíʼin Halsey ta saátu na̱ yiví na̱ xi̱kuni̱ sakúaʼaka xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, saáchi ta̱xina ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ kuniñúʼundi̱ ña̱ ixava̱ʼandi̱ salón ta saátu miína ka̱chíñunína xíʼinndi̱. Ki̱ʼva 200 na̱ yiví va̱ʼa xi̱ndakutáʼan ti̱xin salón ña̱ i̱xava̱ʼandi̱ chí Marily ta saátu va̱ʼa xi̱ndukáʼnuña ña̱ kooña salón nu̱ú koo asamblea.
KU̱SUCHÍNÍ-INII̱, KU̱NI MITÚʼUNNÍI̱ SOO TÁNDI̱ʼI KU̱SI̱Í TUKU INII̱
Tá ku̱i̱ya̱ 1993, tá xa̱a̱ xa̱ʼnu na̱ va̱lí se̱ʼendi̱ saá ki̱xáʼíi̱ kúi̱ superintendente ña̱ circuito chí Filipinas ta ñá Adel va̱ʼaní xi̱chindeétáʼanñá xíʼi̱n. Tá ku̱i̱ya̱ 2000 ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ña̱ ku̱ʼi̱n Escuela de Entrenamiento Ministerial ña̱ va̱ʼa sakúaʼi̱ ta sanáʼi̱ na̱ kixi ti̱xin escuela yóʼo. Yi̱ʼi̱ xi̱ndakanixi̱níi̱ ña̱ kǒo kuchiñui̱ keʼíi̱ chiñu yóʼo, soo ñá Adel ndiʼi tiempo xi̱chikaa̱ñá ndee̱ xíʼi̱n ta xi̱sandákaʼánñá yi̱ʼi̱ ña̱ mií Jehová taxi ndee̱ ndaʼíi̱ ña̱ va̱ʼa saxínui̱ chiñu yóʼo (Filip. 4:13). Ñá Adel kǒo níxi̱xika-iniñá ña̱ ka̱ʼa̱nñá ña̱yóʼo xíʼi̱n, saáchi xi̱kiʼinñá kuenta ña̱ mií Jehová xi̱chindeétáʼan xíʼinñá ña̱ va̱ʼa saxínuñá chiñu ña̱ xi̱kuumiíñá ni xi̱kuumiíñá iin kue̱ʼe̱.
Tá ku̱i̱ya̱ 2006 tá xi̱kuukai̱ ta̱ xi̱sanáʼa̱ na̱ hermano, ni̱ka̱ʼa̱n na̱ doctor xíʼin ñá Adel ña̱ xi̱kuumiíñá iin kue̱ʼe̱ ña̱ xi̱naní párkinson. Nda̱kanda̱ní-inindi̱ xíʼin ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinndi̱. Ña̱kán ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinñá ña̱ sandákoi̱ chiñu ña̱ xi̱kuumiíi̱ ña̱ va̱ʼa kundai̱ñá xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuumiíñá kue̱ʼe̱ kán. Soo ñákán ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼi̱n: “Ixaún ña̱ ma̱ní ndukú iin doctor na̱ kivi chindeétáʼan xíʼi̱n xa̱ʼa̱ ña̱ kúúmiíi̱ kue̱ʼe̱ yóʼo. Ta kándíxai̱ ña̱ mií Jehová chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ ndakundeéyó keʼéyó chiñu ña̱ kúúmiíyó”. Ti̱xin i̱ñu̱ka ku̱i̱ya̱ ku̱si̱íní-ini ñá Adel ka̱chíñukañá nu̱ú Jehová. Tá kǒo níxi̱kivika kakañá xi̱xiyoñá nu̱ú tayi̱ tú xi̱ñuʼu llanta xa̱ʼa̱, soo ni saá xi̱ndakundeéñá xi̱natúʼunñá xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Tá va̱ʼa loʼo xi̱kaʼa̱nñá, xi̱taxiñá comentario ti̱xin reunión ni iin á u̱vi̱ tu̱ʼun xi̱kaʼa̱nñá. Ku̱a̱ʼání na̱ hermano xi̱kaʼa̱nna tu̱ʼun va̱ʼa xíʼin ñá Adel xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní yichi̱ xi̱chinúuñá nu̱úna xa̱ʼa̱ ña̱ ndakúní ni̱xi̱yo iniñá nda̱a̱ tá ni̱xi̱ʼi̱ñá ku̱i̱ya̱ 2013. Yáʼaka 30 ku̱i̱ya̱ ni̱xi̱yoi̱ xíʼin ñá síʼi̱, ñáyóʼo nda̱kúní ni̱xi̱yo iniñá ta saátu va̱ʼaní ni̱xi̱yo iniñá. Soo xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ñá ki̱xáʼa kúsuchíní-inii̱ ta tuku ki̱xáʼa kúni mitúʼunníi̱.
Chi̱kaa̱-inii̱ ña̱ ndakundeíi̱ keʼíi̱ chiñu ña̱ xi̱kuumiíi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kuni̱ ñá Adel. Xa̱ʼa̱ ña̱ chi̱kaa̱níi̱ ndee̱ ña̱ ka̱chíñui̱ nu̱ú Jehová, chi̱ndeétáʼanña xíʼi̱n ña̱ va̱ása kuni mitúʼi̱n. Na̱ ñuu Ndióxi̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ña̱ ku̱ʼi̱n kotoi̱ na̱ hermano congregación nu̱ú káʼa̱nna tu̱ʼun tagalo, na̱ íyo ñuu nu̱ú va̱ása níxi̱taxi na̱ chíñu ña̱ natúʼunna xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, ta ki̱xáʼíi̱ kéʼíi̱ chiñu yóʼo tá ku̱i̱ya̱ 2014 iinsaá nda̱a̱ tá ku̱i̱ya̱ 2017. Ta saátu xi̱xaʼi̱n congregación nu̱ú xi̱kaʼa̱nna táʼan tu̱ʼun yóʼo chí Taiwán, Estados Unidos ta saátu Canadá. Ta tá ku̱i̱ya̱ 2019 ta̱xina chiñu ndaʼíi̱ ña̱ sa̱náʼi̱ na̱ ni̱xa̱ʼa̱n Escuela nu̱ú Sákuaʼa na̱ Nátúʼun xa̱ʼa̱ ña̱ Kaʼndachíñu Ndióxi̱, ta ña̱yóʼo ni̱xi̱yoña tu̱ʼun inglés chí India xíʼin Tailandia. Ni̱kusi̱íní-inii̱ ña̱ ke̱ʼíi̱ chiñu yóʼo. Tá chíkaa̱níkai̱ ndee̱ ña̱ kachíñui̱ nu̱ú Jehová, kúsi̱íníka-inii̱.
NDIʼI TIEMPO ÍYO NA̱ CHÍNDEÉTÁʼAN XÍʼINYÓ
Iin tá iin ñuu nu̱ú ni̱xa̱ʼi̱n ka̱chíñui̱ nu̱ú Jehová, ni̱xai̱ ni̱kuʼvi̱ní-inii̱ xi̱nii̱ na̱ hermano, xa̱ʼa̱ ña̱kán xi̱ ixayo̱ʼvi̱níña xíʼi̱n ña̱ sandákoi̱na. Soo sa̱kúaʼi̱ kundaa-inii̱ Jehová ndiʼi tiempo. Ta saátu ki̱ʼii̱n kuenta ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼan Jehová xíʼi̱n tá yáʼi̱ nu̱ú iin tá iin tu̱ndóʼo, ta ña̱yóʼo chíndeétáʼanña xíʼi̱n ña̱ kǒo kaka-inii̱ ña̱ saátu chindeétáʼanra xíʼi̱n tá ná nasa̱ma iin ña̱ʼa. Ta vitin kúi̱ precursor especial chí Filipinas, kúsi̱íní-inii̱ ña̱ ndíkai̱ congregación ña̱ íyo yóʼo, na̱ hermano na̱ íyo yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ veʼi̱ saá íyona ta va̱ʼaní ndáana yi̱ʼi̱. Ta kúsi̱íní-inii̱ ña̱ xítoi̱ ña̱ chíkaa̱ní ta̱ Samuel xíʼin ñá Shirley ndee̱ ña̱ káchíñuna nu̱ú Jehová, saáchi va̱ʼaní ndíku̱nna yichi̱ ña̱ sa̱ndákoo siʼína nu̱úna (3 Juan 4).
Na̱ congregación íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ veʼe miíi̱.
Ña̱ nda̱a̱ kúúña, ku̱a̱ʼání tu̱ndóʼo ni̱ya̱ʼi̱ nu̱ú, tá kúú ña̱ xi̱nii̱ ña̱ ni̱xo̱ʼvi̱ní ñá síʼi loʼi̱ xíʼin kue̱ʼe̱ ña̱ xi̱kuumiíñá nda̱a̱ tá ni̱xi̱ʼi̱ñá. Ta saátu ku̱a̱ʼání yichi̱ na̱sama chiñu ña̱ xi̱kuumiíi̱, xa̱ʼa̱ ña̱kán xi̱niñúʼu ka̱ai̱n iin tá iin ñuu nu̱ú xi̱xai̱. Soo ki̱ʼii̱n kuenta ña̱ mií Jehová “va̱ása xíka íyora nu̱ú iin iinyó” (Hech. 17:27). Jehová kúúmiínívara ndee̱ ta kivi chindeétáʼanra xíʼinyó ta saátu ndasandakúra-iniyó ni ndóoyó iin ñuu ña̱ xíkaní kíndo̱o (Is. 59:1). Táxiníi̱ tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ Jehová saáchi íyora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ káʼnu ña̱ ndáa yi̱ʼi̱, ta ndiʼi tiempo íyora xíʼi̱n. Nda̱a̱ ni iin yichi̱ kǒo níxi̱yo mitúʼi̱n.