ÑA̱ NÁTÚʼUN XA̱ʼA̱
Ni xi̱kukaʼanní nu̱úi̱ ni̱xa̱i̱ kúi̱ misionera
TÁ NI̱XI̱YO loʼi̱ xi̱kukaʼanní nu̱úi̱ ta xi̱yiʼvíníi̱ xi̱xinii̱ na̱ yiví. Soo Jehová chi̱ndeétáʼanra xíʼi̱n ña̱ kuʼvi̱-inii̱ kuni̱ na̱ yiví ta ni̱xa̱i̱ kúi̱ misionera. ¿Ndáa ki̱ʼva ke̱ʼíi̱ ña̱yóʼo? Xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱náʼa̱ yivái̱ yi̱ʼi̱. Ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní yichi̱ chi̱núu iin ñá hermana ñá xi̱kuumií 16 ku̱i̱ya̱ nu̱úi̱. Xíʼin ña̱ va̱ʼaní consejo xi̱taxi yiíi̱ ndaʼíi̱ ta kúee ni̱xi̱yo inira xíʼi̱n. Ná natúʼun loʼi̱ xíʼinndó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo.
Tá ku̱i̱ya̱ 1951 ka̱kui̱ chí Vienna (Austria). Ni xi̱kukaʼan nu̱úi̱ soo va̱ása ní xi̱ ixayo̱ʼvi̱ña xíʼi̱n ka̱ʼi̱n xíʼin Ndióxi̱ ndiʼi ki̱vi̱. Na̱ veʼi̱ na̱ católico xi̱kuuna, soo tá xi̱kuumiíi̱ 9 ku̱i̱ya̱, yivái̱ ki̱xáʼara káʼvira Biblia xíʼin na̱ testigo Jehová, tándi̱ʼi ki̱xáʼatu siʼíi̱ sakúaʼañá.
Miíi̱ xíʼin ñá ku̱ʼvi̱ ñá Elisabeth (chí ndaʼa̱ yitin).
Tasaá ki̱xáʼandi̱ xáʼa̱nndi̱ reunión ña̱ congregación Döbling ña̱ íyo chí Vienna. Ku̱a̱ʼání ña̱ʼa xi̱keʼéndi̱ xíʼin na̱ veʼendi̱ tá kúú, xi̱kaʼvindi̱ Biblia, xi̱xaʼa̱nndi̱ reunión ta saátu xi̱xaʼa̱nndi̱ xi̱kachíñundi̱ tá xi̱xiyo asamblea. Tiempo kán yivái̱ chi̱ndeétáʼanra xíʼi̱n ña̱ kuʼvi̱-inii̱ kuni̱ Jehová. Ta tá xi̱keʼéra oración xi̱ka̱ʼa̱nra xíʼin Jehová ña̱ ná xa̱a̱ ku̱ʼvi̱ xíʼin yi̱ʼi̱ koondi̱ precursora. Soo yi̱ʼi̱ va̱ása níxi̱kuni̱víi̱ koi̱ precursora.
KI̱XÁʼÍI̱ KÁCHIÑUI NU̱Ú JEHOVÁ KU̱A̱ʼÁKA TIEMPO
Tá ku̱i̱ya̱ 1965, nda̱kuchii̱ tá xi̱kuumiíi̱ 14 ku̱i̱ya̱. Soo xi̱ ixayo̱ʼvi̱níña xíʼi̱n na̱túʼi̱n xíʼin na̱ yiví na̱ va̱ása xíni̱ xa̱ʼa̱ Jehová. Ku̱a̱ʼá yichi̱ xi̱ndakanixi̱níi̱ na̱ va̱lí táʼan miíi̱ ndáyáʼvikana nu̱ú yi̱ʼi̱ ta xi̱kuni̱níi̱ kutáʼi̱n xíʼinna. Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo ña̱ nda̱kuchii̱ ki̱xáʼíi̱ ndákutáʼi̱n xíʼin na̱ va̱lí na̱ va̱ása ndásakáʼnu Jehová. Ni xi̱kutói̱ kutáʼi̱n xíʼin na̱ va̱lí kán va̱ása va̱ʼa níxikuni̱, saáchi xi̱kundaa-inii̱ ña̱ kǒo xíniñúʼu ndakutáʼi̱n xíʼin na̱ kǒo ndásakáʼnu Jehová. Soo xi̱ ixayo̱ʼvi̱níña xíʼi̱n ña̱ sandákoi̱ ndakutáʼi̱n xíʼinna. ¿Ndáa ki̱ʼva ku̱chiñui̱ ke̱ʼíi̱ña?
Ku̱a̱ʼání ña̱ sa̱kuaʼi̱ xíʼin ñá Dorothée (chí ndaʼa̱ yitin).
Tá tiempo saá iin ñá loʼo ñá xi̱kuumií 16 ku̱i̱ya̱ ñá xi̱naní Dorothée ki̱xáʼañá kúúña publicadora. Nda̱kanda̱ní-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kutóoníñá natúʼunñá xíʼin na̱ yiví veʼe tá veʼe. Chée loʼoka ni̱xi̱yo yi̱ʼi̱ nu̱úñá, soo va̱ása níxi̱kee ni̱ʼivíi̱ natúʼi̱n xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Jehová. Ña̱kán ndakanixi̱níi̱: “Na̱ yivái̱ testigo Jehová kúúna soo ñá Dorothée iinlá miíñá sákuaʼa. Xi̱xiniñúʼu kundaañá siʼíñá ñá xi̱kuumií kue̱ʼe̱, soo ni saá xi̱kitañá xi̱natúʼunñá xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Jehová”. Ña̱ xi̱keʼé ñáyóʼo chi̱ndeétáʼanña xíʼi̱n ña̱ kachíñukai̱ nu̱ú Jehová. Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, u̱vi̱ saándi̱ ni̱xa̱a̱ndi̱ ku̱undi̱ precursora, siʼna xi̱kuundi̱ precursora auxiliar, tándi̱ʼi precursora regular. Ña̱ xi̱keʼé ñá Dorothée xi̱chika̱a̱níña ndee̱ xíʼi̱n. Chi̱ndeétáʼanñá xíʼi̱n ña̱ ki̱xáʼíi̱ káʼvi Biblia xíʼin na̱ yiví. Ta loʼo tá loʼo va̱ása ní ixayo̱ʼvi̱kaña xíʼi̱n ña̱ natúʼi̱n xíʼin na̱ yiví tá xi̱xaʼi̱n veʼena, chí calle á inkaka lugar.
Tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n iin ku̱i̱ya̱ ña̱ xi̱kui̱ precursora, congregación nu̱ú xi̱ndikai̱ ki̱xaa̱ iin ta̱ precursor especial ta̱ xi̱naní Heinz. Ta̱yóʼo ni̱xa̱a̱ra ku̱ndaa̱-inira xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱a̱ tá ni̱xa̱ʼa̱nra xi̱tora ñanira chí Canadá, ta ñanira xi̱kuura Testigo. Ndi̱ku̱n tá xi̱nii̱ra ku̱tói̱ra. Ta̱kán xi̱kuni̱ra koora misionero, soo yi̱ʼi̱ va̱ása níxi̱kuni̱víi̱ koi̱ misionera. Soo va̱ása níxi̱kuni̱ na̱ʼi̱ ña̱ xi̱kutoíra. Soo tá ndi̱ʼi̱ ki̱xáʼandi̱ xíka xíʼin táʼanndi̱, tindaʼa̱ndi̱ ta̱ xi̱kuukandi̱ precursor chí Austria.
CHI̱KAA̱-INII̱ ÑA̱ KOI̱ MISIONERA
Ku̱a̱ʼání yichi̱ xi̱ka̱ʼa̱n ta̱ Heinz xíʼi̱n ña̱ xi̱kuni̱ra koora misionero. Va̱ása ní xi̱ ixandúxara xíʼi̱n ña̱ koi̱ misionera, soo xi̱ndakatu̱ʼúnra yi̱ʼi̱: “Xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo na̱ va̱lí se̱ʼeyó, ¿á kivi keʼéyó ku̱a̱ʼáka chiñu nu̱ú Jehová?”. Ni xi̱kukaʼan nu̱úi̱ xi̱kuuvai̱ precursora regular, soo ña̱ xa̱a̱ndi̱ koondi̱ misionero xi̱yiʼviníi̱. Ta̱ Heinz kúee ni̱xi̱yo inira xíʼi̱n ta sava yichi̱ xi̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ña̱ koondi̱ misionero. Ta saátu xi̱chikaa̱ra ndee̱ xíʼi̱n ña̱ kǒo kundi̱ʼiní-inii̱ xa̱ʼa̱ miíi̱, chi xíniñúʼu kundi̱ʼi-inii̱ xa̱ʼa̱ inka na̱ yiví ta consejo ña̱ xi̱taxira ndaʼíi̱ kúú ña̱ xi̱xiniñúʼui̱.
Ta̱ Heinz táxira La Atalaya ti̱xin iin congregación loʼo nu̱ú káʼa̱nna tu̱ʼun serbocroata chí Salzburgo (Austria) tá ku̱i̱ya̱ 1974.
Loʼo tá loʼo ki̱xáʼíi̱ kúni̱ koi̱ misionera, ta saá sa̱ndákutúndi̱ solicitud ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nndi̱ escuela ña̱ Galaad. Soo iin ta̱ hermano ta̱ káchíñu Betel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ña̱ xíniñúʼu sakúaʼakai̱ ka̱ʼa̱nvíi̱ ña̱ tu̱ʼun inglés. Ke̱ʼíi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra, ta tá ni̱ya̱ʼa u̱ni̱ ku̱i̱ya̱ nda̱kanda̱ní-inindi̱ chi chi̱ndaʼána ndi̱ʼi̱ iin congregación nu̱ú káʼa̱nna tu̱ʼun serbocroata chí Salzburgo (Austria). U̱xa̱ ku̱i̱ya̱ na̱túʼunndi̱ xíʼin na̱ yiví na̱ káʼa̱n tu̱ʼun yóʼo, ta yiíi̱ ni̱xa̱a̱ra ku̱ura superintendente ña̱ circuito ta iin ku̱i̱ya̱ ni̱xi̱kandi̱ xi̱tondi̱ na̱ káʼa̱n tu̱ʼun yóʼo. Ni yo̱ʼvi̱ní ni̱xi̱yo tu̱ʼun yóʼo xi̱kaʼvindi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání na̱ yiví.
Tá ku̱i̱ya̱ 1979 ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinndi̱ ña̱ ku̱ʼu̱nndi̱ vacación chí Bulgaria, soo su̱ví vacación níxi̱yoña. Ñuu kán kǒo níxi̱taxina ña̱ natúʼunyó xa̱ʼa̱ tu̱ʼun Ndióxi̱, ña̱kán kǒo níxa̱ʼa̱nndi̱ ña̱ natúʼunndi̱ xíʼin na̱ yiví, chi ña̱ ni̱xa̱ʼa̱nndi̱ xa̱ʼa̱ kúú ña̱ sandákoo se̱ʼendi̱ tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱ ndaʼa̱ u̱ʼu̱n ná hermana ná ni̱xi̱yo chí Sofía, capital ña̱ ñuu kán. Ni̱yi̱ʼvíníi̱ soo Jehová chi̱ndeétáʼan xíʼi̱n ña̱ saxínui̱ chiñu yóʼo. Ki̱ʼii̱n kuenta ña̱ ndakúní ni̱xi̱yo ini ná hermana kán ta xi̱kusi̱í-inina xi̱kachíñuna nu̱ú Jehová ni kivi taánnaná veʼeka̱a ña̱yóʼo chi̱ndeétáʼanña xíʼi̱n ña̱ ndakú koo inii̱ ña̱ keʼíi̱ nda̱a̱ ndáaka ña̱ káʼa̱n na̱ ñuu Ndióxi̱ xíʼi̱n.
Chindaʼá tukundi̱ solicitud ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nndi̱ ña̱ Galaad soo vitin ka̱navana ndi̱ʼi̱ ña̱ ku̱ʼu̱nndi̱. Nda̱kanixi̱níndi̱ ña̱ ku̱ʼu̱nndi̱ Estados Unidos ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nndi̱ escuela kán. Soo tá yo̱o̱ noviembre ku̱i̱ya̱ 1981 ki̱xáʼa escuela yóʼo íyoña Betel ña̱ ndíkaa̱ chí Wiesbaden (Alemania). Ña̱kán escuela ña̱ Galaad ni̱xi̱yoña tu̱ʼun alemán. Ta tu̱ʼun yóʼo va̱ása ní ixayo̱ʼvi̱ña xíʼi̱n kunda̱a̱-inii̱ xíʼinña. Soo ¿míí chi̱ndaʼána miíndi̱?
CHI̱NDAʼÁNA NDI̱ʼI̱ IIN ÑUU NU̱Ú NI̱XI̱YO GUERRA
Chi̱ndaʼána ndi̱ʼi chí Kenia soo na̱ Betel na̱ ñuu yóʼo ni̱nda̱ka̱tu̱ʼúnna ndi̱ʼi̱ á kúni̱ndi̱ ku̱ʼu̱nndi̱ kachíñundi̱ chí Uganda, ñuu ña̱ ndíkaa̱ yatin kán. Yáʼaka 10 ku̱i̱ya̱ ni̱xi̱yo ku̱a̱chi chí Uganda. Ta̱ general Idi Amin ta̱vára ta̱ chíñu ñuu kán ta miíra nda̱kuisochíñu. Ndiʼi ku̱i̱ya̱ ña̱ xa̱ʼndachíñura, ku̱a̱ʼání na̱ yiví ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ ku̱a̱ʼánína ni̱xo̱ʼvi̱ ta tá ku̱i̱ya̱ 1979 ta̱vánara. Ña̱kán ña̱ ku̱ʼu̱nndi̱ iin ñuu nu̱ú ni̱xi̱yo guerra xi̱yiʼvívai̱. Soo escuela ña̱ Galaad chi̱ndeétáʼanña xíʼinndi̱ ña̱ kundaa-inindi̱ Jehová ña̱kán ka̱ndíxavandi̱ ku̱ʼu̱nndi̱ ñuu yóʼo.
Na̱ chíñu va̱ása níxi̱kivi taxina ti̱kui̱í, luz xíʼin inkaka ña̱ʼa ña̱ xi̱xiniñúʼu na̱ yiví. Kǒo señal ña̱ teléfono níxi̱yo, na̱ yiví xi̱xaʼní táʼanna ta xi̱ ixakuíʼnana soo tá ñuú kúú ña̱ xi̱kéʼékana ña̱yóʼo. Ña̱kán tá xi̱kuñuú ndiʼina xi̱ndiʼvina ini veʼena ta nda̱a̱ xi̱ka̱ʼa̱nna xíʼin Ndióxi̱ ña̱ ná kǒo ki̱ʼvina veʼena ña̱ ixakuíʼnana ña̱ʼana á káʼnínana. Soo ni saá, na̱ hermano nda̱kú ni̱xi̱yo inina xíʼin Jehová.
Kéʼéndi̱ comida ti̱xin veʼe na̱ familia Waiswa.
Tá ku̱i̱ya̱ 1982, ta̱ Heinz xíʼin yi̱ʼi̱ ni̱xa̱a̱ndi̱ chí Kampala, capital ña̱ ñuu Uganda. Ni̱xi̱yondi̱ u̱ʼu̱n yo̱o̱ veʼe ta̱ Sam xíʼin ñá Christina Waiswa. Ni̱xi̱yo u̱ʼu̱n se̱ʼena ta saátu ni̱xi̱yo inka ku̱mí na̱ veʼena xíʼinna. Nda̱kanda̱ní-inindi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní ni̱xi̱yo inina xíʼinndi̱ saáchi sava yichi̱ iin yichi̱ kuití xi̱xixina iin ki̱vi̱. Ndiʼi tiempo ña̱ ni̱xi̱yondi̱ xíʼinna ku̱a̱ʼání ña̱ sa̱kuaʼandi̱ ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinndi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuundi̱ misionero. Tá kúú, sa̱kúaʼandi̱ ña̱ loʼo ti̱kui̱í kuniñúʼundi̱ ta tá xi̱chichindi̱ loʼo kuití litro ti̱kui̱í xi̱xiniñúʼundi̱ ta suvi táyóʼo xi̱taánndi̱ baño. Ta tá 1983 nda̱ni̱ʼíndi̱ iin veʼe nu̱ú ni̱xi̱yondi̱ chí Kampala ta yóʼo kǒo ku̱a̱ʼá ku̱a̱chi kini níxi̱yo.
Xi̱kusi̱íní-inindi̱ ña̱ xi̱natúʼunndi̱ xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Ndákaʼíi̱n ña̱ iin yo̱o̱ xa̱xándi̱ yáʼaka 4,000 revista. Soo ña̱ xi̱kutóokandi̱ kúú ña̱ na̱ yiví xi̱ ixato̱ʼóna Ndióxi̱ ta xi̱kuni̱na natúʼunna xa̱ʼa̱ Biblia. Ta̱ Heinz xíʼin yi̱ʼi̱, iin tá iinndi̱ xi̱kaʼvi xíʼin ki̱ʼva 10 á 15 na̱ yiví. Ku̱a̱ʼání ña̱ sa̱kuaʼandi̱ xíʼin na̱ xi̱kaʼvindi̱ xíʼin tá kúú, ndiʼi semana xi̱xiniñúʼu kakana ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nna reunión xíʼin ña̱ ndikóna soo va̱ása níxi̱natúʼun kúáchina chi ndiʼi tiempo xi̱kusi̱í-inina.
Tá ku̱i̱ya̱ 1985 xíʼin 1986 ni̱xi̱yo inka u̱vi̱ guerra chí Uganda. Ku̱a̱ʼání yichi̱ xi̱xitondi̱ na̱ va̱lí na̱ xi̱kuu soldado ña̱ ndísona tu̱xi̱í chí yichi̱. Ndiʼi tiempo xi̱ka̱ʼa̱nndi̱ xíʼin Jehová ña̱ ná chindeétáʼanra xíʼinndi̱ ña̱ kiʼinndi̱ kuenta ta saátu ña̱ kǒo yi̱ʼvíndi̱ nani tá xíkandi̱ nátúʼunndi̱ xíʼin na̱ yiví. Ta xi̱ndaku̱i̱nvara oraciónndi̱ saáchi tá xi̱ndani̱ʼíndi̱ na̱ kúni̱ kunda̱a̱-ini xa̱ʼa̱ Biblia, va̱ása níxi̱yiʼvíkandi̱.
Ta̱ Heinz xíʼin yi̱ʼi̱ xíʼin ñá Tatjana (ndíkaa̱ñá ma̱ʼñú).
Saátu xi̱kutóondi̱ natúʼunndi̱ xíʼin na̱ yiví na̱ inka país, tá kúú ka̱ʼvindi̱ Biblia xíʼin ta̱ Murat xíʼin ñá síʼira ñá Dilbar Ibatullin. Na̱ matrimonio yóʼo na̱ ñuu Tartaristán (Rusia central) kúúna. Ta̱ Murat xi̱kuura doctor ta u̱vi̱ saána ki̱xáʼana ndásakáʼnuna Jehová nda̱a̱ tiempo vitin. Ta saátu nda̱ni̱ʼíi̱ iin ñá ñaʼá ñá naní Tatjana Vileyska, ñáyóʼo xi̱ndakavaní-iniñá ta nda̱a̱ xi̱kuni̱ñá kaʼníñá miíñá. Ñá Tatjana nda̱kuchiñá, ndi̱kóñá ñuuñá ta tándi̱ʼi ka̱chíñuñá Betel ña̱ sa̱ndáya̱ʼañá tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱ inka tu̱ʼun.a
CHI̱NDAʼÁNA NDI̱ʼI̱ INKA ÑUU
Tá ku̱i̱ya̱ 1991 tá ñúʼukandi̱ vacación chí Austria, na̱ Betel ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinndi̱ ña̱ chindaʼána ndi̱ʼi̱ chí Bulgaria. Tá xa̱a̱ ndi̱ʼi ku̱a̱chi chí Europa del Este, ta̱xina ña̱ natúʼunyó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ chí Bulgaria. Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ni̱ka̱ʼi̱n, ta̱ Heinz xíʼin yi̱ʼi̱ ni̱xa̱ʼa̱nndi̱ nda̱koo se̱ʼéndi̱ tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱ ñuu kán saáchi va̱ása níxitaxina ña̱ natúʼunyó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ soo vitin chi̱ndaʼána ndi̱ʼi̱ ña̱ ku̱ʼu̱nndi̱ natúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ Ndióxi̱.
Ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinndi̱ ña̱ ná kǒo ndikóndi̱ chí Uganda. Xa̱ʼa̱ ña̱kán kǒo níkivi ndikóndi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ʼandi̱ ni ña̱ nda̱yíndi̱ na̱ hermano chi ni̱xa̱ʼa̱n nda̱kúndi̱ Betel ña̱ ndíkaa̱ chí Alemania ta kán ta̱xina carro ndaʼa̱ndi̱ ta nda̱kiʼinndi̱ ku̱a̱ʼa̱nndi̱ chí Bulgaria. Ta chi̱ndaʼána ndi̱ʼi̱ nu̱ú ñúʼu 20 na̱ publicador chí ñuu Sofía.
Ni̱xi̱yo sava ña̱ i̱xayo̱ʼvi̱ xíʼinndi̱ chí Bulgaria. Tá kúú, va̱ása níxi̱xini̱ndi̱ tu̱ʼun ña̱ xi̱ka̱ʼa̱nna kán ta u̱vi̱ kuití tutu ni̱xi̱yo tu̱ʼun búlgaro ña̱ naní: La verdad que lleva a vida eterna xíʼin libro ña̱ naní Historia ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia. Ta saátu i̱xayo̱ʼvi̱níña xíʼinndi̱ sanáʼa̱ndi̱ na̱ yiví xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ soo ni saá na̱ hermano xi̱kutóonína natúʼunna xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Soo tá xi̱ni inka veʼe-ñu̱ʼu ña̱ kéʼéndi̱, ki̱xáʼa íyo tu̱ndóʼo nu̱úndi̱.
Tá ku̱i̱ya̱ 1994 na̱ chíñu va̱ása nítaxikana ña̱ natúʼun na̱ testigo xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta ku̱a̱ʼání na̱ yiví xi̱ ixandi̱va̱ʼana xíʼinndi̱ saáchi xi̱ndakanixi̱nína ña̱ xi̱kuundi̱ religión ña̱ va̱ása va̱ʼa. Chi̱kaa̱na sava na̱ hermano veʼeka̱a ta na̱ tává noticia ki̱xáʼana káʼa̱nna ña̱ vatá xa̱ʼa̱ndi̱. Tá kúú, xi̱ka̱ʼa̱nna na̱ testigo táxina ña̱ ná kuvi se̱ʼena ta káʼa̱nna xíʼin inka na̱ testigo ña̱ ná kaʼnína miína. I̱xayo̱ʼvi̱níña xíʼinndi̱ ña̱ natúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ saáchi sava yichi̱ xi̱ndani̱ʼíndi̱ na̱ yiví na̱ ndi̱va̱ʼa-ini, xi̱ndaʼyi̱na nu̱úndi̱, xi̱kanana na̱ policía ta xi̱xatana ña̱ʼa sa̱tándi̱. Xi̱ ixayo̱ʼvi̱ña xíʼinna ña̱ chindaʼána tutu ndaʼa̱ndi̱ ñuu kán ta saátu ña̱ ndukúndi̱ iin lugar ña̱ va̱ʼa kuumiíndi̱ reunión. Iin yichi̱ tá íyo asamblea xíʼinndi̱, na̱ policía ni̱xa̱a̱na ta kǒo nítaxikana ña̱ koo asamblea xíʼinndi̱. Ta̱ Heinz xíʼin yi̱ʼi̱ nda̱a̱ ni iin yichi̱ ta̱ʼán ya̱ʼandi̱ nu̱ú táʼan ña̱yóʼo. Síínníva ni̱xi̱yo na̱ yiví chí Uganda saáchi na̱yóʼo va̱ʼaní-inina ta va̱ʼaní xi̱xiniso̱ʼona tá xi̱natúʼunndi̱ xíʼinna. ¿Ndáaña chi̱ndeétáʼan xíʼinndi̱ ña̱ kǒo ndakava-inindi̱?
Ña̱ chi̱ndeétáʼan xíʼinndi̱ kúú ña̱ ku̱a̱ʼá tiempo xi̱táʼanndi̱ xíʼin na̱ hermano. Na̱yóʼo xi̱kusi̱íní-inina xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱ndaa̱-inina xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱a̱ ta saátu xi̱taxinína tíxa̱ʼvi xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱yondi̱ xíʼinna ñuu kán. Viíní xi̱táʼanndi̱ ta xi̱ndaa táʼanndi̱. Ta̱ Heinz xíʼin yi̱ʼi̱ sa̱kuaʼandi̱ ña̱ kiviva kusi̱í-inindi̱ ni nda̱a̱ ndáaka nu̱ú chindaʼána ndi̱ʼi̱, tá ná kundi̱ʼi̱-inindi̱ xa̱ʼa̱ inkana nu̱úka xa̱ʼa̱ miíndi̱.
Ni̱xa̱ʼa̱nndi̱ Betel ña̱ ndíkaa̱ chí Bulgaria tá ku̱i̱ya̱ 2007.
Tá ku̱i̱ya̱ 1998 na̱ chíñu ta̱xi tukuna ña̱ natúʼun na̱ testigo Jehová xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta saá ki̱xáʼana sa̱ndáya̱ʼana tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱ tu̱ʼun búlgaro. Tá ku̱i̱ya̱ 2004 sa̱ndíʼina ke̱ʼéna Betel ñuu yóʼo. Tiempo vitin 57 congregación íyo chí Bulgaria, ta 2,953 na̱ publicador íyo. Ta 6,475 na̱ yiví ni̱xa̱ʼa̱n Conmemoración tá ku̱i̱ya̱ 2024. Ta chí ñuu Sofía nu̱ú ni̱xi̱yo u̱ʼu̱n kuití ná hermana, vitin xa̱a̱ 9 congregación íyo. Xíʼin ña̱yóʼo kíʼinndi̱ kuenta ña̱ xínu profecía yóʼo: “Na̱ loʼoní xa̱a̱na koona mil” (Is. 60:22).
KA̱NI KUE̱ʼE̱ MIÍNDI̱
Ku̱a̱ʼá tumor nda̱ni̱ʼina miíi̱, tá kúú iinña nda̱ni̱ʼina xi̱níi̱. Ke̱ʼéna radioterapia xíʼi̱n ta ki̱ʼva 12 hora ke̱ʼéna operación xíʼi̱n chí India ña̱ va̱ʼa sandíʼi-xa̱ʼa̱na tumor ña̱ kúúmiíi̱. Chí Betel ña̱ íyo chí India ni̱xi̱yoi̱ ña̱ va̱ʼa ndaʼíi̱ ta tándi̱ʼi ndi̱kóndi̱ chí Bulgaria.
Nda̱ni̱ʼina iin kue̱ʼe̱ xíʼin ta̱ Heinz ña̱ naní Huntington. Ki̱vi̱ tá ki̱vi̱ xi̱ ixayo̱ʼvi̱ña xíʼinra ña̱ ka̱ʼa̱nra, kakara xíʼin ña̱ kanda̱ra. Ta tá ndu̱ndeé kue̱ʼe̱ yóʼo xíʼinra xi̱xiniñúʼu kundai̱ra. Sava yichi̱ xi̱kunaáníi̱ ta xi̱ndiʼi-inii̱ ña̱ kǒo kuchiñui̱ kundai̱ra. Soo iin ta̱ hermano ta̱ naní Bobi xi̱ndakiʼinrara ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nra xíʼinra predicación. Ni va̱ása níxi̱kivi ka̱ʼa̱n ta̱ Heinz ni ña̱ kanda̱ra, ña̱yóʼo va̱ása nísandíʼi̱ña-ini ta̱ Bobi. Ta tá xi̱xiniñúʼu kundai̱ yiíi̱ ta hermano yóʼo ndiʼi tiempo xi̱xiyo tu̱ʼvara ña̱ chindeétáʼanra xíʼi̱n. Ta̱ Heinz xíʼin yi̱ʼi̱ kǒo se̱ʼendi̱ níxi̱yo soo ta̱ Bobi nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo se̱ʼendi̱ saá ni̱xi̱yora ta̱ ta̱xi Jehová ndaʼa̱ndi̱ (Mar. 10:29, 30).
Ta̱ Heinz ki̱ʼin cáncer miíra ta tá ku̱i̱ya̱ 2015 ni̱xi̱ʼi̱ra. Ni̱xo̱ʼvi̱ní-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása níxi̱yokara xíʼi̱n ta ni va̱ása níxi̱kandíxai̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ra, soo ndiʼi tiempo ndákaʼíi̱n xa̱ʼa̱ra (Luc. 20:38). Sava yichi̱ ndákaʼíi̱n xa̱ʼa̱ ña̱ liviní xi̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ta saátu consejo ña̱ xi̱taxira ndaʼíi̱. Táxiníi̱ tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ Jehová xa̱ʼa̱ ndiʼi ku̱i̱ya̱ ña̱ inkáchi ka̱chíñundi̱ nu̱úra.
TÁXII̱ TÍXA̱ʼVI NDAʼA̱ JEHOVÁ XA̱ʼA̱ ÑA̱ CHI̱NDEÉTÁʼANRA XÍʼI̱N
Ndiʼi tiempo ña̱ ni̱ya̱ʼi̱ nu̱ú tu̱ndóʼo, Jehová ni̱xi̱yora xíʼi̱n. Chi̱ndeétáʼanra xíʼi̱n ña̱ koi̱ misionera ta saátu ña̱ na̱ʼi̱ ña̱ kúni̱ xíni̱ inkana ni kúkaʼan nu̱ui̱ (2 Tim. 1:7). Xa̱ʼa̱ ña̱ chíndeétáʼanra xíʼinndi̱, ku̱ʼvi̱ ñá loʼoka xíʼin yi̱ʼi̱ káchíñundi̱ nu̱úra ku̱a̱ʼá tiempo. Ku̱ʼvi̱ xíʼin yi̱i̱ñá kúúna na̱ circuito ta xíkana xítona na̱ congregación nu̱ú káʼa̱nna serbia chí Europa. Oración ña̱ xi̱keʼé yivái̱ tá ni̱xi̱yo válíndi̱, nda̱kuii̱nva Jehová ña̱yóʼo.
Ña̱ káʼvii̱ Biblia chíndeétáʼanña xíʼi̱n ña̱ táxi̱n koo inii̱. Ta tá yáʼi̱ nu̱ú tu̱ndóʼo, sa̱kuaʼi̱ ña̱ keʼé níʼi̱ oración nu̱ú Jehová táki̱ʼva ke̱ʼé ta̱ Jesús (Luc. 22:44). Iin ki̱ʼva ña̱ ndákuin Jehová oración ña̱ kéʼíi̱ kúú ña̱ kúni̱ní na̱ hermano na̱ ñúʼu congregación Nadezhda (Sofía) xínina miíi̱. Kánana yi̱ʼi̱ ña̱ koi̱ xíʼinna ta saátu káʼa̱nna xíʼi̱n ña̱ ndáyáʼviníi̱ nu̱úna ta ña̱yóʼo sákusi̱íníña-inii̱.
Ndiʼi tiempo ndákanixi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ndataku na̱ yiví. Ndákanixi̱níi̱ ña̱ ndiʼi na̱ veʼi̱ inkáchi íyona ta na̱ yivái̱ livikaví náʼa̱na nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yona tá ti̱ndaʼa̱na. Ku̱ʼvi̱ kéʼéña comida ta ta̱ Heinz íyora xíʼin kuáyi̱ sa̱na̱ra. Tá ndákanixi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱yóʼo, chíndeétáʼanña xíʼi̱n ña̱ kǒo kusuchí-inii̱ xíʼin ña̱ taxii̱ tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ Jehová.
Tá ndákanixi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ koi̱ chí nu̱únínu, ndóʼi̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo ta̱ David tá ka̱chira: “Tá va̱ása níkandíxai̱ ña̱ va̱ʼaní-ini Jehová, va̱ása kutakuvíi̱ vitin. Kundaa-ini Jehová; va̱ása yi̱ʼvíún ta ndakú koo iniún. Kundaa-ini Jehová” (Sal. 27:13, 14).
a Nu̱ú ¡Despertad! 22 tí diciembre ku̱i̱ya̱ 2000, página 20 nda̱a̱ 24, ndani̱ʼíkaún ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ñá Tatjana Vileyska.