ARTÍCULO ÑA̱ KAʼVIYÓ 44
YAA 138 Ndáyáʼviní na̱ xa̱a̱ ku̱chée
Ndáa ki̱ʼva kusi̱íka-ini na̱ xa̱a̱ ku̱chée
“Ni ná kuchéena koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yitu̱n tú táxi ku̱a̱ʼání ku̱i̱ʼi” (SAL. 92:14).
ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱
Nda̱chun ndáyáʼviní ña̱ kusi̱í-ini na̱ xa̱a̱ ku̱chée ta ndáa ki̱ʼva kusi̱íka-inina.
1, 2. ¿Ndáa ki̱ʼva xíto Jehová na̱ hermano na̱ xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n kúchée ta nda̱kú íyo inina xíʼinra? (Salmo 92:12-14; saátu koto na̱ʼná ña̱ va̱xi nu̱ú kíxáʼa tutu yóʼo).
SAVA ñuu iin ña̱ va̱ʼaníva kúú ña̱ ku̱chéena ta inka ñuu sava na̱ yiví kéʼéna ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa va̱ása kunaʼa̱na ña̱ xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n kúchéena. Saáchi tá va̱xi vi̱xi xi̱nina ndi̱ku̱n túʼunnaña, soo ni túʼunnaña va̱ása kúni̱ kachiña ña̱ va̱ása kanakaña xi̱nína. Ña̱yóʼo náʼa̱ña nu̱úyó ña̱ íxayo̱ʼvi̱ña xíʼinyó ña̱ kandíxayó ña̱ xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n kúchéeyó.
2 ¿Ndáa ki̱ʼva xíto Jehová na̱ hermano na̱ xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n kúchée? (Prov. 16:31). Ta̱yóʼo chítáʼanrana xíʼin iin yitu̱n tú káʼnuní (kaʼvi Salmo 92:12-14).a Yitu̱n tú ku̱a̱ʼání yuku̱ kána ndaʼa̱ ta saátu yita ña̱yóʼo náʼa̱ña ña̱ ku̱a̱ʼání tiempo íyonú. Ta iin yitu̱n tú liviní kúú tú cerezo tú íyo chí ñuu Japón ta túyóʼo kivi kutakunú ki̱ʼva mil ku̱i̱ya̱. Nda̱a̱ táki̱ʼva livi íyo tú yitu̱n yóʼo saá livi náʼa̱ na̱ hermano na̱ xa̱a̱ chée nu̱ú Ndióxi̱. Jehová xítora ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmiína ta su̱víka vi̱xi xi̱nína, na̱yóʼo xa̱a̱ ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ nda̱kú íyo inina xíʼinra ni yáʼana nu̱ú ku̱a̱ʼání tu̱ndóʼo.
Na̱ hermano na̱ xa̱a̱ chée íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yitu̱n tú káʼnuní tú liviní. (Koto párrafo 2).
3. ¿Ndáa ki̱ʼva xi̱niñúʼu Jehová na̱ xi̱ndasakáʼnu miíra ni xa̱a̱ ku̱chéena ña̱ ke̱ʼéna ña̱ kúni̱ra?
3 Jehová va̱ása ndákanixi̱níra ña̱ va̱ása ndáyáʼvikayó tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n kúchéeyó.b Ku̱a̱ʼání yichi̱ xíniñúʼura na̱ xa̱a̱ ku̱chée ña̱ va̱ʼa keʼéna ña̱ kúni̱ra. Tá kúú ñá Sara xa̱a̱ chéeníñá tá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinñá ña̱ koo iin se̱ʼéñá ta ti̱xin na̱ veʼe ta̱yóʼo kana iin ñuu ña̱ ndáyáʼviní ta yóʼo kúú nu̱ú kixi ta̱ Mesías (Gén. 17:15-19). Saátu ta̱ Moisés xa̱a̱ chéeníra tá ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra ña̱ tavára na̱ Israelita chí Egipto (Éx. 7:6, 7). Saátu ta̱ apóstol Juan xa̱a̱ chéeníra tá ka̱ʼyira u̱ʼu̱n libro.
4. Nda̱a̱ táki̱ʼva káchi Proverbios 15:15, ¿ndáaña chíndeétáʼan xíʼin na̱ hermano na̱ xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n kúchée ña̱ va̱ʼa kundeé-inina ya̱ʼana nu̱ú tu̱ndóʼo? (Koto na̱ʼná).
4 Tá xa̱a̱ kúchéeyó ku̱a̱ʼání ña̱ʼa sáxo̱ʼvi̱ miíyó. Iin ñá hermana ni̱ka̱ʼa̱nñá ña̱yóʼo: “Tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n kúchéeyó xíniñúʼu ndakú koo iniyó”. Ña̱ chíndeétáʼan xíʼin na̱ hermano na̱ xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n kúchée ña̱ kundeé-inina nu̱ú tu̱ndóʼo kúú ña̱ kusi̱í-ininac (kaʼvi Proverbios 15:15).d Nu̱ú artículo yóʼo ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ndáaña kivi keʼé na̱ hermano yóʼo ña̱ va̱ʼa kusi̱íka-inina. Saátu kotoyó ndáaña kivi keʼé ndiʼi na̱ ñúʼu ti̱xin congregación ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanna xíʼin na̱ hermano yóʼo. Soo siʼna ka̱ʼa̱nyó nda̱chun íxayo̱ʼvi̱níña xíʼin na̱ hermano na̱ xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n kúchée ña̱ kusi̱í-inina.
Tá kúsi̱í-ini na̱ hermano na̱ xa̱a̱ chée ña̱yóʼo chindeétáʼanña xíʼinna ña̱ kundeé-inina ya̱ʼana nu̱ú tu̱ndóʼo. (Koto párrafo 4).
ÑA̱ ÍXAYO̱ʼVI̱ XÍʼINNA ÑA̱ KUSI̱Í-ININA
5. ¿Ndáaña kivi sandákava-iniyó tá xa̱a̱ kúchéeyó?
5 ¿Ndáaña kivi sandákava-iniyó tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n kúchéeyó? Sana ndákava-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo kívika keʼéyó ña̱ʼa nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱keʼéyó tá ya̱chi̱, á sana ndákaʼányó ña̱ va̱ʼaní xi̱xiyoyó tá ni̱xi̱yo válíyó ta kǒo kue̱ʼe̱ níxikiʼin miíyó (Ecl. 7:10). Iin ñá hermana ñá naní Ruby káchiñá: “Íxayo̱ʼvi̱níña xíʼi̱n ña̱ ndakundixíi̱ ti̱ko̱to̱i̱ saáchi kúʼvi̱níi̱. Tá kúú íxayo̱ʼvi̱níña xíʼi̱n ña̱ chika̱i̱ calseta xa̱ʼíi̱. Xa̱ʼa̱ ña̱ kúúmiíi̱ kue̱ʼe̱ artrosis va̱ása kivi tii̱n ña̱ʼa, nda̱a̱ chiñu válí íxayo̱ʼvi̱níña xíʼi̱n keʼíi̱”. Ta̱ Harold ta̱ xi̱ndikaa̱ Betel káchira: “Sava yichi̱ sáa̱níi̱ xíʼin miíi̱ saáchi kǒo kivika keʼíi̱ ña̱ʼa nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱keʼíi̱ña tá ya̱chi̱. Tá ya̱chi̱ xi̱kutóoníi̱ keʼíi̱ ejercicio soo ña̱ xi̱kutóokai̱ kúú ña̱ kusíkíi̱ béisbol. Tá xi̱sasikíi̱ inkana xi̱ka̱ʼa̱nna: ‘Sáya̱ʼa pelota ndaʼa̱ ta̱ Harold chi va̱ʼaní sásikíra’. Soo vitin ni ña̱ sákanai̱rí va̱ása kívika”.
6. a) ¿Ndáa inka ña̱ʼa kivi sandákava-iniyó? b) ¿Ndáaña xíniñúʼu kiʼin na̱ hermano na̱ xa̱a̱ chée kuenta xíʼin á xíniñúʼu kavakana carro? (Nu̱ú revista yóʼo koto artículo ña̱ naní “¿Á xíniñúʼu kavakai̱ carro?”).
6 Sava yichi̱ kivi ndakava-iniyó saáchi va̱ása kivika keʼéyó ña̱ʼa nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱keʼéyóña tá ya̱chi̱. Ta ña̱yóʼo kivi kundoʼoyóña tá xíniñúʼu kundaa inkana miíyó á xíniñúʼu ku̱ʼu̱nyó kooyó xíʼin na̱ se̱ʼeyó ña̱ va̱ʼa kundaana miíyó. Á sana xa̱ʼa̱ ña̱ kúúmiíyó iin kue̱ʼe̱ á kǒo túvika nu̱úyó va̱ása kivi kavayó carro á ña̱ ku̱ʼu̱nyó iin lugar. Ni kǒo kivika keʼé miíyó ña̱yóʼo iin ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó kúú ña̱ ndakaʼányó ña̱ ndáyáʼvinívayó nu̱ú Jehová xíʼin nu̱ú inkana. Ta kúnda̱a̱va-iniyó ña̱ kúnda̱a̱va-ini Jehová xíʼin ña̱ ndóʼoyó chi ña̱ kíʼinra kuenta xíʼin kúú ña̱ kúʼvi̱-iniyó xíniyó miíra ta saátu na̱ hermano (1 Sam. 16:7).
7. ¿Ndáaña chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ kǒo ndakava-iniyó tá túviyó ña̱ va̱ása kunikayó ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuyǐví?
7 Inka ña̱ kivi sandákava-iniyó kúú ña̱ ndakanixi̱níyó ña̱ va̱ása kunikayó ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuyǐví yóʼo. Tá ndóʼoyó saá iin ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó kúú ña̱ ndakaʼányó nda̱chun kúú ña̱ kúee íyo ini Jehová ta ta̱ʼán sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ñuyǐví yóʼo (Is. 30:18). Chi táxira ku̱a̱ʼá tiempo ndaʼa̱ na̱ yiví ña̱ va̱ʼa ná xa̱a̱na sakúaʼana xa̱ʼa̱ra ta ndasakáʼnunara (2 Ped. 3:9). Tá ndákava-iniyó ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ yiví á na̱ veʼeyó ña̱ kivi ka̱kuna xa̱ʼa̱ ña̱ kúee íyo ini Jehová.
8. Tá kíʼin kue̱ʼe̱ na̱ xa̱a̱ chée, ¿ndáaña kivi xa̱a̱na keʼéna?
8 Tá ndákava-iniyó ni kúúyó na̱ va̱lí á na̱ xa̱a̱ chée, sava yichi̱ káʼa̱nyó ña̱ va̱ása va̱ʼa ta tá yáʼa tiempo ndíkó-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo (Ecl. 7:7; Sant. 3:2). Ña̱yóʼo kúú ña̱ ndo̱ʼo ta̱ Job. Xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xo̱ʼvi̱ra ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ va̱ása va̱ʼa (Job 6:1-3, nota). Saátu tá kíʼin kue̱ʼe̱ miíyó kivi kixáʼayó ka̱ʼa̱nyó ña̱ va̱ása va̱ʼa. Ni xa̱a̱ ku̱chéeyó á kúúmiíyó iin kue̱ʼe̱ va̱ása xíniñúʼu ka̱ʼa̱nyó tu̱ʼun ña̱ va̱ása va̱ʼa á ka̱ʼa̱n kúáchiyó xíʼin inkana. Ta tá ki̱ʼinyó kuenta ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nyó ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼin inkana, ndi̱ku̱n ná ndukúyó ña̱ káʼnu-ini nu̱úna (Mat. 5:23, 24).
CONSEJO ÑA̱ CHINDEÉTÁʼAN XÍʼINNA ÑA̱ KUSI̱Í-ININA
¿Ndáa ki̱ʼva kusi̱í-iniyó ni tá yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱a̱ ku̱chéeyó? (Koto párrafo 9 nda̱a̱ 13).
9. ¿Nda̱chun xíniñúʼu taxiyó ña̱ chindeétáʼan inkana xíʼinyó? (Koto na̱ʼná).
9 Ná taxiyó ña̱ chindeétáʼanna xíʼinyó (Gál. 6:2). Kivi ixayo̱ʼvi̱ña xíʼinyó ña̱ taxiyó ña̱ chindeétáʼan inkana xíʼinyó. Iin ñá hermana ñá naní Gretl káchiñá: “Sava yichi̱ kǒo kúni̱i̱ ña̱ ná chindeétáʼan inkana xíʼi̱n saáchi kǒo kúni̱i̱ sandíʼii̱-inina. Ku̱a̱ʼání tiempo sa̱kúaʼi̱ ña̱ vitá koo inii̱ ta kiʼi̱n kuenta ña̱ xíniñúʼu chindeétáʼanna xíʼi̱n”. Tá táxiyó ña̱ ná chindeétáʼan inkana xíʼinyó saá kúú ña̱ táxiyó ña̱ ná kusi̱í-ini na̱kán (Hech. 20:35). Ta saátu kivi kusi̱í-iniyó tá xítoyó ña̱ kúʼvi̱-inina xínina miíyó ta ndíʼi̱-inina xa̱ʼa̱yó.
(Koto párrafo 9).
10. ¿Nda̱chun ndáyáʼviní ña̱ ndiʼi tiempo taxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ inkana xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna xa̱ʼa̱yó? (Koto na̱ʼná).
10 Ná na̱ʼa̱yó ña̱ táxiyó tíxa̱ʼvi (Col. 3:15; 1 Tes. 5:18). Va̱ʼaní kúniyó tá inkana kéʼéna ña̱ʼa xa̱ʼa̱yó, soo sava yichi̱ nándósoyó taxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱na. Tá kúsi̱í-iniyó ta táxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱na, saá náʼa̱yó ña̱ ndáyáʼviní ña̱ kéʼéna xa̱ʼa̱yó. Ñá Leah, ñá ndáa na̱ hermano na̱ xa̱a̱ chée ti̱xin Betel, káchiñá: “Iin ñá hermana káʼyiñá nu̱ú iin tutu ña̱ táxiñá tíxa̱ʼvi ndaʼíi̱. Ni loʼo kúú ña̱ káʼyiñá soo náʼa̱ñá ña̱ chíndayáʼviníñá ña̱ kéʼíi̱ xa̱ʼa̱ñá. Kúsi̱íní-inii̱ ña̱ chíndayáʼviñá ndiʼi ña̱ kéʼíi̱ xa̱ʼa̱ñá”.
(Koto párrafo 10).
11. ¿Ndáa ki̱ʼva chikaa̱yó ndee̱ xíʼin inkana? (Koto na̱ʼná).
11 Ná chindeétáʼanyó xíʼin inkana. Tá xíniñúʼuyó tiempoyó ña̱ chindeétáʼanyó xíʼin inkana saá kúú ña̱ va̱ása ndakaniníxi̱níyó xa̱ʼa̱ tu̱ndóʼo ña̱ kúúmiíyó. Kivi chitáʼanyó na̱ chée xíʼin libro ña̱ va̱xi ña̱ ndíchi nu̱ú. Soo tá kǒo káʼvi na̱ yiví libro yóʼo, kǒoví ña̱ kivi sakúaʼana xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Ki̱ʼva saá kivi kundoʼún tá kǒo nátúʼún xíʼin inkana xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱a̱ xíni̱ún kǒo ña̱ʼaví kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱. Ná nda̱ka̱tu̱ʼunyó miína ta viíva̱ʼa ná kuniso̱ʼoyóna. Ná ka̱ʼa̱nyó xíʼinna ña̱ kuniso̱ʼona ña̱ káʼa̱n Jehová kúú iin ña̱ va̱ʼaní ta ña̱yóʼo sakúsi̱í-inina. Saátu miíyó kivi kusi̱í-iniyó tá sándi̱koyó-inina ta chíkaa̱yó ndee̱ xíʼinna (Sal. 71:18).
(Koto párrafo 11).
12. ¿Ndáaña káʼa̱n Jehová nu̱ú Isaías 46:4 xíʼin na̱ xa̱a̱ chée? (Koto na̱ʼná).
12 Ná ndukúyó ndee̱ nu̱ú Jehová. Sava yichi̱ kúnaaníyó soo Jehová va̱ása kúnaara (Is. 40:28). Ku̱a̱ʼání ndee̱ kúúmií Jehová ta xíniñúʼura ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanra xíʼin na̱ xa̱a̱ chée na̱ nda̱kú íyo ini xíʼinra ta káchíñuna nu̱úra (Is. 40:29-31). Ta káʼa̱nra ña̱ chindeétáʼanra xíʼinna (kaʼvi Isaías 46:4). Ndiʼi tiempo sáxi̱nu Jehová ña̱ káʼa̱nra (Jos. 23:14; Is. 55:10, 11). Tá xítoyó ña̱ kúni̱níra xínira miíyó ta chíndeétáʼanra xíʼinyó, kúsi̱íní-iniyó.
(Koto párrafo 12).
13. Nda̱a̱ táki̱ʼva káchi 2 Corintios 4:16-18, ¿ndáaña xíniñúʼu ndakaʼányó xa̱ʼa̱? (Koto na̱ʼná).
13 Ña̱ kúchéeyó xíʼin ña̱ sáxo̱ʼvi̱ miíyó loʼova tiempo kooña. Ña̱ ndakanixi̱níyó ña̱ loʼova tiempo xóʼvi̱yó, ña̱yóʼo chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ ndakú koo iniyó. Biblia káʼa̱nña xíʼinyó ña̱ kúchéeyó xíʼin ña̱ kíʼin kue̱ʼe̱ miíyó ndiʼi-xa̱ʼa̱vaña (Job 33:25; Is. 33:24). Kivi kusi̱í-iniún vitin saáchi chí nu̱únínu ndakúka koún ta kǒoka kue̱ʼe̱ kuumiíún ta saátu liviní koo ña̱ kutakún (kaʼvi 2 Corintios 4:16-18). ¿Ndáa ki̱ʼva kivi chindeétáʼan inkana xíʼinyó?
(Koto párrafo 13).
NDÁA KI̱ʼVA CHINDEÉTÁʼANYÓ XÍʼIN NA̱ XA̱A̱ CHÉE
14. ¿Nda̱chun ndáyáʼviní ka̱ʼa̱nyó xíʼin na̱ xa̱a̱ chée xíʼin teléfono á ku̱ʼu̱nyó kotoyóna?
14 Ná ku̱ʼu̱nyó nu̱úna ta ná ka̱ʼa̱nyó xíʼinna xíʼin teléfono (Heb. 13:16). Na̱ yiví na̱ xa̱a̱ chée sava yichi̱ kúni mitúʼunna. Ta̱ hermano ta̱ naní Pierree káchira: “Xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo kivi kitai̱ veʼi̱ kúsuchíní-inii̱ á kúta̱tiní-inii̱. Sava yichi̱ ndóʼi̱ táki̱ʼva ndóʼo iin kití tí ndási”. Tá xáʼa̱nyó xítoyó na̱ hermano na̱ xa̱a̱ chée, náʼa̱yó ña̱ ndáyáʼvinína nu̱úyó ta kúni̱yó xíniyóna. Sava yichi̱ kúni̱yó ku̱ʼu̱nyó kotoyó na̱ hermano na̱ ndíkaa̱ congregación á ka̱ʼa̱nyó xíʼinna xíʼin teléfono soo sava yichi̱ nándósóyó keʼéyó ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ íyoní chiñu nu̱úyó, ¿ndáaña chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ kundi̱ʼika-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvika tá kúú ña̱ ku̱ʼu̱nyó kotoyó na̱ xa̱a̱ chée? (Filip. 1:10). Iin ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinyó kúú ña̱ kaʼyiyó nu̱ú iin tutu ña̱ xíniñúʼu chindaʼáyó mensaje nu̱úna á ña̱ ka̱ʼa̱nyó xíʼinna xíʼin teléfono. Tá xa̱a̱ ki̱ndooyó ku̱ʼu̱nyó kotoyóna, ná ku̱ʼu̱nyó ta ná kǒo taxiyó ya̱ʼa ku̱a̱ʼá tiempo.
15. ¿Ndáaña inkáchi kivi keʼé na̱ va̱lí xíʼin na̱ xa̱a̱ chée?
15 ¿Á iin na̱ loʼo kúa̱an kúún? Sana ndákanixi̱níún ndáaña ka̱ʼún xa̱ʼa̱ xíʼin na̱ xa̱a̱ chée á ndáaña kivi keʼún xíʼinna. Va̱ása kundi̱ʼi̱ní-iniún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Iin ña̱ kivi keʼún kúú ña̱ vií kutáʼún xíʼinna (Prov. 17:17). Natúʼún xíʼinna tá kúma̱níka kixáʼa reunión ta saátu tá xa̱a̱ ndi̱ʼiña. Kivi nda̱ka̱tu̱ʼúnna ndáa texto kúú ña̱ kútóokana ta saátu ndáaña ndo̱ʼona tá ni̱xi̱yo válína. Inka ña̱ kivi keʼún kúú ña̱ ka̱ʼún xíʼinna ña̱ ku̱ʼu̱nna kotona JW Broadcasting® xíʼún. Kivi chindeétáʼún xíʼinna ña̱ sanúuna tutu ña̱ káʼviyó ti̱xin reunión nu̱ú celular ña̱ kúúmiína. Iin ñá hermana ñá naní Carol káʼa̱nñá ña̱ kivi keʼéyó ña̱yóʼo: “Ka̱ʼa̱n xíʼinna ña̱ ná keʼéna ña̱ kútóún. Ni xa̱a̱ chéevai̱ soo kútói̱ kusi̱í-inii̱. Kútói̱ satái̱, ku̱ʼi̱n kuxui̱ iin lugar ta saátu ña̱ kotoi̱ ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼa Ndióxi̱”. Inka ñá hermana ñá naní Maira káʼa̱nñá ña̱yóʼo: “Iin ñá migai̱ 90 ku̱i̱ya̱ñá ta 57 ku̱i̱ya̱ chéekañá nu̱úi̱ soo kǒo ndákanivíxi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ku̱i̱ya̱ ña̱ kúúmiíndi̱ saáchi ndiʼi tiempo kúsi̱í-inindi̱ ta saátu xítondi̱ película. Ta ndúkúndi̱ consejo nu̱ú táʼanndi̱ tá xíniñúʼundi̱ña”.
16. ¿Nda̱chun iin ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ ku̱ʼu̱nyó xíʼin na̱ chée nu̱ú doctor?
16 Ná ku̱ʼu̱nyó xíʼinna nu̱ú na̱ doctor. Tá ku̱a̱ʼa̱nyó xíʼinna nu̱ú doctor kivi kindo̱oyó xíʼinna ña̱ va̱ʼa kotoyó á vií kéʼéna xíʼinna (Is. 1:17). Saátu kivi kaʼyiyó ña̱ káʼa̱n na̱ doctor xíʼinna. Iin ñá hermana ñá naní Ruth káchiñá: “Tá ku̱a̱ʼa̱n iinlá miíi̱ nu̱ú doctor, na̱yóʼo va̱ása vií kéʼéna xíʼi̱n. Sava yichi̱ káʼa̱nna xíʼi̱n: ‘Kǒo kue̱ʼe̱ kúúmiíún ña̱ ndákanixi̱ní kuitívaún kúúña’. Soo tá ku̱a̱ʼa̱n inkana xíʼi̱n, viíníva kéʼé na̱ doctor xíʼi̱n saá. Táxiní tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ ná hermana xíʼin na̱ hermano na̱ tává tiempo ña̱ xáʼa̱nna xíʼi̱n nu̱ú doctor”.
17. ¿Ndáakaña kivi keʼéyó ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanyó xíʼin na̱ hermano na̱ xa̱a̱ chée ña̱ natúʼunna xa̱ʼa̱ Ndióxi̱?
17 Inkáchi ná keeyó ña̱ natúʼunyó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Sava yichi̱ na̱ hermano na̱ xa̱a̱ chée kǒoka ndee̱ kúúmiína ña̱ ku̱ʼu̱nna natúʼunna xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ veʼe tá veʼe. ¿Á xa̱a̱ nda̱kanixi̱níyó ña̱ kanayóna ña̱ ku̱ʼu̱nna xíʼinyó xíʼin exhibidor? Nda̱a̱ kivi kuniʼiyó tayi̱ nu̱ú koona. Kivi ka̱ʼa̱nyó xíʼinna ña̱ ku̱ʼu̱nna keʼéna iin estudio xíʼinyó á ka̱ʼa̱nyó xíʼin na̱ káʼviyó xíʼin ña̱ ku̱ʼu̱nna veʼe na̱ hermano na̱ xa̱a̱ chée kán ña̱ kaʼviyó xíʼinna. Na̱ anciano kivi ka̱ʼa̱nna xíʼin na̱ hermano na̱ xa̱a̱ chée á kivi keena predicación veʼena ña̱ va̱ʼa ná kǒo ixayo̱ʼvi̱ña xíʼinna ña̱ ku̱ʼu̱nna natúʼunna xíʼin na̱ yiví. Nda̱a̱ ndáaka ña̱ ná keʼéyó xa̱ʼa̱na, ndáyáʼvinívaña (Prov. 3:27; Rom. 12:10).
18. ¿Ndáaña ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ nu̱ú inka artículo?
18 Artículo yóʼo sa̱ndákaʼánña miíyó, Jehová xíʼin na̱ hermano kúʼvi̱ní-inina xínina na̱ xa̱a̱ chée. Tá xa̱a̱ kúchéeyó íxayo̱ʼvi̱vaña xíʼinyó soo xa̱ʼa̱ ña̱ chíndeétáʼan Jehová xíʼinyó kúsi̱í-iniyó (Sal. 37:25). Soo ndakaʼán chí nu̱únínu si̱íníka koún. Soo tá miíyó kúú na̱ ndáa iin na̱ xa̱a̱ chée, iin se̱ʼeyó na̱ kúúmií kue̱ʼe̱ á iin na̱ migoyó, ¿ndáaña chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ kusi̱í-iniyó? Nu̱ú inka artículo ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo.
YAA 30 Ndióxi̱ miíi̱, yivái̱, migoi̱
a Salmo 92:12-14: “Soo na̱ kéʼé ña̱ nda̱kú koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tú ñu̱u̱ tú xáa yita ndaʼa̱, ta kuaʼnuna nda̱a̱ táki̱ʼva xáʼnu yitu̱n tú cedro chí Líbano. 13 Táki̱ʼva íyo yitu̱n tú ndíta veʼe Jehová saá íyona, táki̱ʼva íyo yitu̱n tú xáa yita ndaʼa̱ tú ndíta yéʼé Ndióxi̱yó saá íyona. 14 Ni ná kuchéena koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yitu̱n tú táxi ku̱a̱ʼání ku̱i̱ʼi; ndakúní koona ta kǒo kue̱ʼe̱ kiʼin miína”.
b Nu̱ú jw.org xíʼin JW Library® kivi kotoún video ña̱ naní Nuestros hermanos mayores son de enorme valor.
c ÑA̱ KÚNI̱ KACHIÑA: Ña̱ kusi̱í-iniyó kúú iin ña̱ táxi espíritu santo Ndióxi̱ (Gál. 5:22). Ña̱kán ña̱ kutáʼan va̱ʼayó xíʼin Jehová kúú ña̱ táxi ña̱ kusi̱í-iniyó.
d Proverbios 15:15: “Kǒo nda̱a̱ ni iin ki̱vi̱ va̱ʼa nu̱ú na̱ xóʼvi̱, soo na̱ kúsi̱íní-ini, ndiʼi ki̱vi̱ si̱íní ndóona”.
e Na̱sama ki̱vi̱ra.