13 NDA̱A̱ 19 TÍ JULIO 2026
YAA 127 ¿Nda̱saa xíniñúʼu kooyó?
Vií ná kuniñúʼuyó texto ña̱ níʼi yichi̱ nu̱úyó ña̱ vií koo ña̱ xínitúni̱yó
“Iin tá iinna ndakuiinna xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna” (GÁL. 6:5).
ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱
Ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼan texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ xínitúni̱yó ta vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó.
1, 2. a) ¿Ndáaña va̱ʼa kúú ña̱ ta̱xi Ndióxi̱ ndaʼa̱ ta̱ Adán xíʼin ñá Eva? b) ¿Ndáa ki̱ʼva xi̱xiniñúʼu na̱ʼa̱na ña̱ táxina tíxa̱ʼvi xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo?
TÍ KITÍ va̱ása ndákanixi̱nírí, ta saátu ku̱a̱ʼání máquina ke̱ʼénaña ña̱ va̱ʼa kachíñu miíña. Soo miíyó na̱ yiví síínva íyoyó. Tá i̱xava̱ʼa Ndióxi̱ miíyó, ta̱xira iin regalo ña̱ ndáyáʼviní ndaʼa̱yó, ta ña̱yóʼo ndáyáʼviníña nu̱ú ndiʼi miíyó na̱ cristiano. Ña̱yóʼo kúú ña̱ kivi ndaka̱xin miíyó ndáaña kúú ña̱ keʼéyó. Biblia káʼa̱nña, Ndióxi̱ i̱xava̱ʼara ta̱ Adán nda̱a̱ táki̱ʼva íyo miíra (Gén. 1:26, 27). Va̱ʼaní i̱xava̱ʼa Ndióxi̱ ta̱ Adán xíʼin ñá Eva, saáchi na̱yóʼo kivi ndaka̱xinna ndáaña keʼéna.
2 Jehová kǒo níkaʼyíra iin lista ndáaña kúú ña̱ xíniñúʼu keʼé ta̱ Adán xíʼin ñá Eva. Ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna kúú ña̱ kundaana ñuʼú, ná koo se̱ʼena ta saátu ná ixato̱ʼóna ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna (Gén. 1:28; 2:16, 17). Xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱ xíʼinna ña̱ kivi ndaka̱xin miína ndáaña keʼéna, ¿ndáaña kúú ña̱ xi̱xiniñúʼu keʼéna? Xa̱ʼa̱ ña̱ ta̱xi Jehová ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ndaʼa̱na xi̱xiniñúʼu kuniso̱ʼona miíra ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱na ña̱ kúni̱na xíninara, ta sakúsi̱ína-inira (Prov. 23:15).
3. Xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo níxiniso̱ʼoka ta̱ Adán xíʼin ñá Eva ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱ xíʼinna, ¿ndáaña keʼéna?
3 Biblia káʼa̱nña ta̱ Adán xíʼin ñá Eva va̱ása vií níndaka̱xinna ña̱ ke̱ʼéna chi kǒo níxiniso̱ʼokana Jehová. Nu̱úka ña̱ na̱ʼa̱na ña̱ kúʼvi̱-nina xíninara ta taxina tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ra, ke̱ʼéna ña̱ xi̱kuni̱ miína (Gén. 3:1-7). Nda̱a̱ tiempo vitin xóʼvi̱yó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼé na̱yóʼo (Rom. 5:12).
4. a) Nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n Gálatas 6:5, ¿ndáaña xíniñúʼu keʼé ndiʼiyó? b) ¿Ndáa inka ña̱ʼa ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ nu̱ú artículo yóʼo?
4 Yo̱ʼvi̱ní tiempo ña̱ ndóoyó vitin chi ndiʼi tiempo xíniñúʼu ndaka̱xinyó ña̱ keʼéyó (kaʼvi Gálatas 6:5). Sava ña̱ ndáka̱xinyó kéʼéyó yo̱ʼvi̱ña ta inkaña va̱ása yo̱ʼvi̱ va̱ʼaña. ¿Ndáa ki̱ʼva vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó ta sakúsi̱íyó-ini Jehová? Ndáyáʼviní kunda̱a̱-iniyó ña̱ xíniñúʼuvayó ña̱ chindeétáʼanra xíʼinyó (Prov. 16:3; Jer. 10:23). Ta̱ Jesús kǒo ku̱a̱chi níxikuumiíra, soo nisaá xi̱kunda̱a̱-inira ña̱ xi̱xiniñúʼura ndee̱ Ndióxi̱ (Heb. 5:7). Ta miíyó xa̱ʼa̱ ña̱ kúúyó na̱ yiví ku̱a̱chi, xíniñúʼukayó ña̱ chindeétáʼanra xíʼinyó. Soo Jehová ta̱xira ña̱ xínitúni̱yó ndaʼa̱yó ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó. Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo.
¿NDÁAÑA KÚÚ ÑA̱ XÍNITÚNI̱YÓ?
5. a) ¿Ndáaña kúú ña̱ xínitúni̱yó? b) ¿Ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼan ña̱ xínitúni̱yó xíʼinyó? (Romanos 2:14, 15).
5 Ña̱ xínitúni̱yó káʼa̱nña xíʼinyó ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa xíʼin ña̱ va̱ása va̱ʼa. Nda̱a̱ na̱ yiví na̱ kǒo xíni̱ xa̱ʼa̱ ley Ndióxi̱ íyo ña̱ xínitúni̱na (2 Cor. 4:2). Ña̱yóʼo íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ juez na̱ ndátiin ku̱a̱chi chi sándi̱ʼi̱ña-iniyó tá ke̱ʼéyó á ni̱ka̱ʼa̱nyó iin ña̱ va̱ása va̱ʼa (kaʼvi Romanos 2:14, 15). Ña̱ xínitúni̱yó káʼa̱nña xíʼinyó ña̱ ná kǒo keʼéyó ña̱ va̱ása va̱ʼa (1 Sam. 26:8-11). Ta saátu chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ keʼéyó ña̱ va̱ʼa. Ndiʼi ña̱ ndáka̱xinyó kéʼéyó va̱ása kúni̱ kachiña ndiʼiña sákusi̱íña-ini Jehová. Ña̱kán xíniñúʼuyó ña̱ xínitúni̱yó ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa xíʼin ña̱ va̱ása va̱ʼa.
6. ¿Ndáa xa̱ʼa̱ kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa íyo ña̱ xínitúni̱yó?
6 Xíniñúʼu kiʼinyó kuenta xíʼin ña̱ xínitúni̱yó, saáchi kúúyó na̱ yiví ku̱a̱chi ta saátu ña̱yóʼo. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱a̱ síín xa̱ʼnuyó, cultura ña̱ kúúmiíyó á xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼéyó, ña̱ xínitúni̱yó va̱ása chindeétáʼanña xíʼinyó. Biblia káʼa̱nña ña̱ xínitúni̱yó kivi nduu vitáña, nduu yaku̱a̱ña, ta nda̱a̱ kivi kooña “nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin nu̱ú ka̱nina tuni̱” á ña̱ kuni̱ña keʼéyó ña̱ va̱ása va̱ʼa (1 Cor. 8:12; Tito 1:15; 1 Tim. 4:2; Heb. 10:22). Tá saá ná kundoʼo ña̱ xínitúni̱yó va̱ása kuniʼikaña yichi̱ nu̱úyó. Ña̱yóʼo kivi kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin báscula ña̱ va̱ása vií káta ña̱ʼa. Ña̱ va̱ʼa vií kata ña̱yóʼo xíniñúʼu sandáʼanaña (1 Ped. 3:16). ¿Ndáa ki̱ʼva vií koo ña̱ xínitúni̱yó?
NDÁA KI̱ʼVA VIÍ KOO ÑA̱ XÍNITÚNI̱YÓ
7, 8. a) ¿Ndáaña chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ xínitúni̱yó? b) ¿Ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼan texto ña̱ níʼi yichi̱ nu̱úyó xíʼinyó? Ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ iin ejemplo (koto na̱ʼná).
7 ¿Ndáa ki̱ʼva vií koo ña̱ xínitúni̱yó? Ná kiʼinyó kuenta ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa xíʼin ña̱ va̱ása va̱ʼa nu̱ú Jehová. Ta iin ki̱ʼva ña̱ keʼéyó ña̱yóʼo kúú ña̱ kaʼviyó Biblia ndiʼi ki̱vi̱. Ña̱ ka̱ʼviyó xa̱ʼa̱ ley Ndióxi̱ kivi chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kunda̱a̱-iniyó ndáaña ndákanixi̱níra. Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ku̱ndaa̱-iniyó nu̱ú artículo ña̱ ni̱ya̱ʼa, sava ley káʼa̱nña xa̱ʼa̱ iin kuití ña̱ʼa. Ña̱kán xíniñúʼu nandukúkayó ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Tasaá kunda̱a̱-iniyó ndáa ki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa ta ndáaña ndóʼora xíʼin ña̱yóʼo (Is. 55:9).
8 Ña̱ tákuyó íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ku̱a̱ʼa̱nyó yuku̱ nu̱ú kǒo yichi̱ íyo ni señal ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó. Tá xítoyó nu̱ú ñu̱ʼu á ña̱ ka̱ndii kivi chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ va̱ʼa xa̱a̱yó nu̱ú kúni̱yó xa̱a̱yó, soo iin mapa kúú ña̱ va̱ʼaníka chindeétáʼan xíʼinyó. Ta saátu na̱ʼa̱ña nu̱úyó á va̱ʼa ku̱a̱ʼa̱nyó. Miíyó na̱ cristiano, ña̱ kúni̱yó keʼéyó kúú ña̱ sakúsi̱íyó-ini Jehová. Biblia íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo mapa ña̱ va̱ʼaní chíndeétáʼan xíʼinyó. Texto ña̱ va̱xi nu̱úña kúú ña̱ níʼi yichi̱ nu̱úyó ña̱ va̱ʼa sakúsi̱íyó-ini Jehová.
Texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia kúú ña̱ chíndeétáʼan xíʼinyó ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó. (Koto párrafo 8).
9. Nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n Romanos 9:1, ¿ndáa inka ña̱ʼa chíndeétáʼan xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ xínitúni̱yó?
9 Espíritu santo Ndióxi̱ kúú ña̱ chíndeétáʼan xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ xínitúni̱yó (kaʼvi Romanos 9:1). Chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kunda̱a̱-iniyó ndáaña ndákanixi̱ní Jehová xa̱ʼa̱ sava ña̱ʼa. Ta saátu táxiña ndee̱ ndaʼa̱yó ña̱ va̱ʼa keʼéyó ña̱ kúni̱ Jehová (Filip. 2:13). Soo ¿ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa chindeétáʼan espíritu santo xíʼinyó?
10. ¿Ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa chindeétáʼan ña̱ espíritu santo xíʼinyó? (Lucas 11:10, 13).
10 Ná ndukúyó espíritu santo nu̱ú Jehová (kaʼvi Lucas 11:10, 13). Kivi kandíxayóra ña̱ taxivaraña ndaʼa̱yó (Juan 3:34). Chi Ndióxi̱ táxivaraña ndaʼa̱ na̱ kúni̱ kundiku̱n ña̱ káʼa̱nra (Prov. 1:23; Sant. 1:5). ¿Ndáaka ña̱ xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ xínitúni̱yó?
11. a) ¿Ndáaña xíniñúʼu kundi̱ʼika-iniyó xa̱ʼa̱? b) ¿Ndáaña xíniñúʼu kiʼinyó kuenta xíʼin ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ xínitúni̱yó ta vií koo ña̱ kéʼéyó?
11 Ndiʼi tiempo ná keʼéyó ña̱ sákusi̱í-ini Jehová (Prov. 8:34, 35). Ña̱yóʼo kúú ña̱ xíniñúʼu kundi̱ʼika-iniyó xa̱ʼa̱. Ni nda̱a̱ ndáaka ña̱ yáʼayó nu̱ú, tá kéʼéyó ña̱ sákusi̱í-ini Jehová chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ xínitúni̱yó. Ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ xínitúni̱yó xíniñúʼu vií ndakanixi̱níyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová tasaá kundi̱ʼi-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndákanixi̱níra. Xa̱ʼa̱ ña̱ yo̱ʼvi̱ íyo tiempo vitin, xíniñúʼu vií koo ña̱ xínitúni̱yó. Ku̱a̱ʼá yichi̱ ndóʼoyó sava ña̱ʼa ña̱ kǒo káʼa̱n káxi Biblia xa̱ʼa̱. Sava ña̱yóʼo kúú ña̱ ndáka̱xinyó kéʼéyó ña̱ sákusi̱í-iniyó, chiñu ña̱ káchíñuyó, ña̱ kaʼviyó á ndáana kitáʼan xíʼinyó. Tá saá, ¿ndáa ki̱ʼva kunda̱a̱-iniyó á ndixa kúsi̱í-ini Jehová xíʼin ndiʼi ña̱ ndáka̱xinyó kéʼéyó? (2 Cor. 1:12).
12. ¿Ndáaña chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ kiʼinyó kuenta á chíndeétáʼan ña̱ xínitúni̱yó xíʼinyó keʼéyó ña̱ va̱ʼa? (Efesios 5:10).
12 Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ káʼviyó nu̱ú tu̱ʼun Ndióxi̱ (Sal. 49:3). Tá káʼviyó Biblia, ná nandukúyó texto ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ kunda̱a̱-iniyó ndáa ki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová (kaʼvi Efesios 5:10). Tá saá ná keʼéyó, tá ná ya̱ʼayó nu̱ú iin tu̱ndóʼo ña̱ ndeé, texto yóʼo chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kunda̱a̱-iniyó á chindeé ña̱ xínitúni̱yó xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó (Prov. 2:4-9, 11-13). Ña̱yóʼo chindeétáʼanña xíʼin ña̱ xínitúni̱yó ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ keʼéyó (Heb. 5:14).
13. ¿Ndáaña va̱ása va̱ʼa ke̱ʼé na̱ israelita ta kǒo xíniñúʼu keʼéyó ña̱yóʼo?
13 Ná kǒo ndaka̱xinyó keʼéyó iin ña̱ʼa ta saáví kotoyó ndáaña ndákanixi̱ní Jehová xa̱ʼa̱ña. Ná kǒo keʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé na̱ israelita na̱ ni̱ndo̱o ñuu Judá tá ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ñuu Jerusalén tá ku̱i̱ya̱ 607 tiempo xi̱naʼá. Na̱kán ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ Jeremías: “Jehová Ndióxi̱yó ná ka̱ʼa̱nra xíʼinndi̱ ndáa yichi̱ kúú ña̱ ku̱ʼu̱nndi̱ ta ndáaña kúú ña̱ keʼéndi̱” (Jer. 42:3-6). Soo na̱kán xa̱a̱ nda̱kaxinvana ndáaña keʼéna. Tá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinna ndáaña keʼéna va̱ása níkutóona ña̱yóʼo, saáchi ke̱ʼéna ña̱ xa̱a̱ nda̱kanixi̱nína keʼévana ta va̱ása va̱ʼa níndoʼona xíʼin ña̱yóʼo (Jer. 42:19-22; 43:1, 2, 4). Va̱ása kúni̱yó keʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé na̱kán, chi ña̱ siʼna keʼéyó kúú ña̱ nandukúyó texto ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó kunda̱a̱-iniyó ndáaña ndákanixi̱ní Jehová ta saáví keʼéyó ña̱ kúni̱yó soo ná kitáʼanña xíʼin ki̱ʼva ña̱ ndákanixi̱níra.
14. ¿Nda̱chun xíniñúʼu kiʼinyó kuenta xíʼin ña̱ ndákanixi̱ní Jehová tá kúni̱yó keʼéyó iin ña̱ʼa?
14 Tá ndáka̱xinyó keʼéyó iin ña̱ʼa ná kitáʼanña xíʼin ña̱ kúni̱ Jehová (Mat. 7:24-29; Sant. 1:23-25). Tá ná keʼéyó saá táxiyó ña̱ ná kuniʼi ña̱ espíritu santo yichi̱ nu̱úyó, ta Jehová taxivaraña ndaʼa̱yó (Hech. 5:32). Soo tá kǒo táxiyó ña̱ ná kuniʼi espíritu santo Jehová yichi̱ nu̱úyó nda̱a̱ kivi kooyó contra xíʼinña ta ‘sákusuchíyó-iniña’ (Efes. 4:30; Is. 63:10; Hech. 7:51). Ta Jehová nda̱a̱ kivi kindaara espíritu santora ndaʼa̱yó (Sal. 51:11; 1 Tes. 5:19). Va̱ása kúni̱yó kundoʼoyó ña̱yóʼo chi xíniñúʼuyó ña̱ chindeétáʼan espíritu santo xíʼinyó (Efes. 3:16).
NDÁA KI̱ʼVA NDANI̱ʼÍYÓ TEXTO ÑA̱ KIVI CHINDEÉTÁʼAN XÍʼINYÓ
15, 16. a) ¿Ndáa ki̱ʼva ndani̱ʼíyó texto ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinyó? b) ¿Ndáa texto kivi chindeétáʼan xíʼin na̱ káʼviyó xíʼin ña̱ sandákoona ña̱ kaʼmina?
15 Ná kuniñúʼuyó tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱. Ña̱ va̱ʼa keʼéyó ña̱ kúni̱ Ndióxi̱, siʼna ná kunda̱a̱-iniyó ndáaña ndákanixi̱níra ña̱ va̱xi nu̱ú tu̱ʼunra. Tá kúú, sana iin na̱ káʼviyó xíʼin va̱ása kúni̱na sandákoona ña̱ xáʼmina cigarro. Sana ndákanixi̱nína ña̱yóʼo: “Biblia kǒo káʼa̱nña ña̱ va̱ása xíniñúʼu kaʼmiyó. Tá saá, ¿nda̱chun káʼa̱n na̱ testigo Jehová ña̱ va̱ása va̱ʼa kaʼmina?”. ¿Ndáa ki̱ʼva chindeétáʼanyó xíʼinna ña̱ ndani̱ʼína texto ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ta chindeétáʼanña xíʼinna? Iin ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinyó kúú ña̱ naní Guía de estudio para los testigos de Jehová. Kivi na̱ʼa̱yó nu̱úna nu̱ú táʼví ña̱ naní “Tabaco”, tá ná ki̱ʼviyó yóʼo ndani̱ʼíyó artículo ña̱ naní “¿Qué piensa Dios del tabaco?” (koto La Atalaya 1 tí junio 2014). ¿Ndáa texto kivi ndani̱ʼún nu̱ú artículo yóʼo ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼún?
16 Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ u̱ʼu̱n texto ña̱ va̱xi nu̱ú artículo yóʼo. 1) Kǒo kúni̱yó keʼéyó ña̱ʼa ña̱ kivi kuviyó xíʼin (Rom. 6:16). 2) Ná kǒo kuniñúʼuyó ña̱ʼa ña̱ kivi sandíʼi-xa̱ʼa̱ ku̱ñuyó (2 Cor. 7:1). 3) Jehová kúni̱ra ña̱ ná kachíñuyó nu̱úra xíʼin ndinuʼu-iniyó (Mat. 22:37). 4) Va̱ása kúni̱yó saxóʼvi̱yó inkana xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéyó (Mat. 22:39; 1 Cor. 10:24). 5) Jehová táxira ndee̱ ndaʼa̱yó ña̱ keʼéyó ña̱ va̱ʼa (Filip. 4:13). Biblia kǒo káʼa̱n káxiña ña̱ va̱ása xíniñúʼu kaʼmina cigarro, soo nu̱ú ña̱yóʼo va̱xi texto ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼin na̱ káʼviyó ña̱ kunda̱a̱-inina ndáaña ndákanixi̱ní Jehová xa̱ʼa̱ña.
17. ¿Ndáa ki̱ʼva ndani̱ʼí na̱ Testigo na̱ kúni̱ tindaʼa̱ texto ña̱ chindeétáʼan xíʼinna ña̱ keʼéna vikó ña̱ tindaʼa̱na?
17 Tá iin na̱ Testigo kúni̱na tindaʼa̱na ta kúni̱na keʼéna iin vikó, ¿ndáa mií kivi ndani̱ʼína texto ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinna ña̱ vií koo ña̱ ndaka̱xinna keʼéna? Nu̱ú Guía de estudio kivi ndani̱ʼína ña̱ chindeétáʼan xíʼinna. Nu̱ú táʼví ña̱ naní “Bodas y recepciones”, nu̱ú ña̱yóʼo kivi ndani̱ʼína artículo ña̱ va̱xi texto xíʼin ña̱ chindeétáʼan xíʼinna. Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ i̱ñu̱ ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼin na̱ kúni̱ tindaʼa̱. 1) Ndiʼi ña̱ keʼéna ti̱xin vikó ná na̱ʼa̱ña ña̱ ndásakáʼnuna Jehová (1 Cor. 10:31, 32). 2) Ti̱ko̱to̱na vií ná kunaʼa̱ña ta va̱ása kunaʼa̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva ndíxi na̱ ñuyǐví (1 Tim. 2:9; 1 Ped. 3:3, 4). 3) Ná kǒo keʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ ñuyǐví ta̱ Ndi̱va̱ʼa (Juan 17:14; Sant. 1:27; 1 Juan 2:15, 16). 4) Ndiʼi ña̱ keʼéna vií ná kooña (1 Cor. 14:40). 5) Vikó ña̱ keʼéna ná kǒo kooña nu̱ú xíʼinína ndixi (Gál. 5:21). 6) Kivi ka̱ʼa̱nna xíʼin iinna ña̱ ná kiʼinna kuenta xíʼin vikó kán (Juan 2:8, 9).
18, 19. a) ¿Ndáa inka tutu kivi chindeétáʼan xíʼinyó? b) ¿Ndáa texto ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ tema yóʼo kivi chindeétáʼan xíʼún á ku̱ʼún iin vikó á va̱ása? (Koto recuadro ña̱ naní “¿Á kivi ndani̱ʼíyó texto ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó?”).
18 Inka ña̱ va̱ʼaní chíndeétáʼan xíʼin ku̱a̱ʼánína kúú libro ña̱ naní Textos bíblicos para la vida cristiana. Nu̱ú ña̱yóʼo ku̱a̱ʼání tema va̱xi xíʼinña ta saátu versículo. Iin tá iin tema, va̱xi pregunta xíʼinña ta saátu texto ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó kunda̱a̱-iniyó ndáaña ndákanixi̱ní Jehová. Tá kúú, iin na̱ cristiano kivi ndakanixi̱nína á kivi ku̱ʼu̱nna iin vikó. Tá ná nandukúna táʼví ña̱ naní “Celebraciones”, ndani̱ʼína sección ña̱ naní “Celebraciones que no son apropiadas para un cristiano”.
19 Ta suvi nu̱ú sección yóʼo ndani̱ʼún ña̱ naní: “¿Por qué está mal participar en celebraciones que están relacionadas con la religión falsa? (1 Cor. 10:21; 2 Cor. 6:14-18; Efes. 5:10, 11)”. Nu̱ú ña̱yóʼo ndani̱ʼún ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ sava vikó. Ta nu̱ú sección ña̱ naní “Celebraciones patrióticas”, ndani̱ʼún texto ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼún. Ña̱yóʼo chindeétáʼanña xíʼún ña̱ vií koo ña̱ ndaka̱xiún tá káʼa̱nna xíʼún ña̱ ku̱ʼún iin vikó tá kúú, tá távána vikó xa̱ʼa̱ iin ña̱ kéʼéna ñuu nu̱ú íyoún, á tá távána vikó xa̱ʼa̱ iin na̱ político, á tá kúni̱na keʼéna vikó xa̱ʼa̱ iin na̱ yiví xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna. Táxiníyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ na̱ ñuu Jehová xa̱ʼa̱ ña̱ távána tutu ña̱ chíndeétáʼan xíʼinyó ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ xínitúni̱yó.
NÁ NA̱ʼA̱YÓ ÑA̱ VIÍ ÍYO ÑA̱ XÍNITÚNI̱YÓ
20. ¿Ndáa ki̱ʼva na̱ʼa̱yó ña̱ vií íyo ña̱ xínitúni̱yó?
20 Xa̱ʼa̱ ña̱ ta̱xi Ndióxi̱ ña̱ ndaka̱xinyó ña̱ keʼéyó, ña̱yóʼo ndáyáʼviníña nu̱úyó. Soo saátu kúnda̱a̱-iniyó ña̱ xíniñúʼu vií koo ña̱ xínitúni̱yó ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ keʼéyó. Tá vií íyo ña̱ xínitúni̱yó chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ keʼéyó ta na̱ʼa̱ña ña̱ ndásakáʼnuyó Jehová ta kitáʼanña xíʼin ña̱ kúni̱ra. Ña̱ va̱ʼa keʼéyó ña̱yóʼo xíniñúʼuyó espíritu Jehová ña̱ chindeétáʼanña xíʼinyó. Ña̱kán ná ndukúkayóña nu̱úra ta ná taxiyó ña̱ kuniʼiña yichi̱ nu̱úyó. Inka ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ xínitúni̱yó kúú texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia. Vií ná kuniñúʼuyó ndiʼi ña̱ táxi Ndióxi̱ ndaʼa̱yó tasaá kiʼinyó kuenta ña̱ va̱ʼaní chíndeétáʼan tu̱ʼunra xíʼinyó (2 Tim. 3:16, 17; Heb. 4:12).
YAA 135 “Seʼe miíi̱ vií va̱ʼa ndakanixi̱níún”