¿Ndáa ki̱ʼva kivi ndaka̱xin viíi̱ ña̱ keʼíi̱?
Ña̱ káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo
Biblia va̱ʼaní chíndeétáʼanña xíʼinyó tá ndáka̱xinyó ña̱ keʼéyó, saáchi chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ ndíchi kooyó tasaá vií koo ña̱ ndákanixi̱níyó (Proverbios 4:5). Sava yichi̱, Biblia káʼa̱n káxiña xíʼinyó ndáaña kivi keʼéyó. Soo savatu yichi̱, consejo ña̱ va̱xi nu̱úña kúú ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ vií ndaka̱xinyó ña̱ keʼéyó.
Nu̱ú artículo yóʼo ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo:
Consejo ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼún ña̱ ndaka̱xin viíún ña̱ keʼún
Va̱ása kamaní ndaka̱xiún ña̱ keʼún. Biblia káʼa̱nña: “Na̱ ndíchi viíní ndákanixi̱nína ndáaña keʼéna” (Proverbios 14:15). Tá kamaní ná ndaka̱xiún ña̱ kéʼún, sana va̱ása kiʼún kuenta xíʼin sava ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní. Xa̱ʼa̱ ña̱kán tavá tiempo ña̱ ndakanixi̱níún ndáaña kúú ña̱ va̱ʼaka keʼún (1 Tesalonicenses 5:21).
Kiʼin va̱ʼún kuenta ama kúú ña̱ xíniñúʼu ndaka̱xiún ña̱ keʼún. Biblia sánáʼa̱ña miíyó ña̱ ná kiʼinníyó kuenta xíʼin ña̱ ñúʼu níma̱yó saáchi kivi chikaa̱ña miíyó nu̱ú tu̱ndóʼo (Proverbios 28:26; Jeremías 17:9). Xa̱ʼa̱ ña̱kán va̱ása ndaka̱xiún ña̱ keʼún tá sáún, tá ndákava-iniún, tá ndíʼi̱ní-iniún á tá ku̱naaníún (Proverbios 24:10; 29:22).
Ka̱ʼa̱n xíʼin Ndióxi̱ ña̱ ná taxira ña̱ ndíchi ndaʼún (Santiago 1:5). Tá ndúkúyó ña̱ ndíchi nu̱ú Ndióxi̱, xíniso̱ʼovara ña̱ káʼa̱nyó xíʼinra ta chíndeétáʼanra xíʼinyó. Yiváyó Jehová kúʼvi̱ní-inira xínira miíyó ta kǒo kúni̱ra ña̱ ná xo̱ʼvi̱yó. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, “Jehová kúú ta̱ táxi ña̱ ndíchi ndaʼa̱ na̱ yiví, ta ña̱ káʼa̱nra, chíndeétáʼanña xíʼinna ña̱ sakúaʼana ta vií ndakanixi̱nína” (Proverbios 2:6).a Ndióxi̱ kúni̱ra chindeétáʼanra xíʼinyó ña̱ ndíchi ndakanixi̱níyó, xa̱ʼa̱ ña̱kán táxira consejo ña̱ va̱ʼaní ndaʼa̱yó nu̱ú tu̱ʼunra ña̱ Biblia (2 Timoteo 3:16, 17).
Nandukú va̱ʼa xa̱ʼa̱ña. Biblia káʼa̱nña: “Na̱ ndíchi, xíniso̱ʼona ta sákuaʼakana” (Proverbios 1:5). Ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó xíniñúʼu nandukú va̱ʼayó xa̱ʼa̱ña. ¿Ndáa míí kivi nda̱ni̱ʼún ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼún?
Nu̱ú Biblia kivi ndani̱ʼún ña̱ chindeétáʼan xíʼún ña̱ kunda̱a̱ka-iniún xa̱ʼa̱ ña̱ sándi̱ʼi-iniún. Ndióxi̱ kúú ta̱ i̱xava̱ʼa miíyó xa̱ʼa̱ ña̱kán kúnda̱a̱-inira ndáaña kúú ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinyó. Ta nu̱ú tu̱ʼunra kúú ña̱ kivi ndani̱ʼíyó consejo ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinyó (Salmo 25:12). Sava yichi̱, ley ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia káʼa̱n káxiña xíʼinyó ndáaña xíniñúʼu keʼéyó (Isaías 48:17, 18). Ta sava yichi̱, nu̱ú Biblia kivi ndani̱ʼíyó consejo xíʼin texto ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ ndaka̱xin viíyó ndáaña keʼéyó. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo káʼa̱n káxiña xíʼinyó ndáaña keʼéyó, iin tá iinyó xíniñúʼu ndaka̱xin ndáaña kivi chindeétáʼanka xíʼinyó. Ña̱ va̱ʼa ndani̱ʼún texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼún, kivi kaʼviún sava artículo xíʼin inkaka tutu ña̱ va̱xi nu̱ú sitio yóʼo. Va̱ása xíniñúʼu chaʼvivíún xa̱ʼa̱ña.b
Sava yichi̱ xíniñúʼu nandukú va̱ʼún ndáa míí kivi ndani̱ʼún inkaka ña̱ chindeétáʼan xíʼún tá xa̱a̱ ndáka̱xiún keʼún iin ña̱ʼa. Tá kúú, tá xíniñúʼu satáún iin ña̱ʼa ña̱ yaʼviní, kivi nandukú va̱ʼún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, xa̱ʼa̱ na̱ i̱xava̱ʼaña, ña̱ kivi keʼún tá va̱ása va̱ʼa níkanaña ta saátu ndáaña kivi keʼún ña̱ va̱ʼa sandándikóúnña. Saátu xíniñúʼu ndakani va̱ʼa xi̱níún á ndixa xíniñúʼún ña̱ kúni̱ún satáún.
Biblia káchiña: “Tá va̱ása nátúʼun-táʼanna xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa, va̱ása vií kánaña” (Proverbios 15:22). Tá kúma̱níka ndaka̱xiún ndáaña keʼún, kivi ka̱ʼún xíʼin iin na̱ kítáʼan va̱ʼa xíʼún ña̱ ná chindeétáʼanna xíʼún. Tá kúú, tá kúni̱ún kunda̱a̱ka-iniún xa̱ʼa̱ iin kue̱ʼe̱ ña̱ kúúmiíún kivi nda̱ka̱tu̱ʼún iin na̱ doctor (Mateo 9:12). Sava yichi̱ kivi nda̱ka̱tu̱ʼún iin na̱ xa̱a̱ ndo̱ʼo táʼan tu̱ndóʼo ña̱ yáʼún nu̱ú. Soo ndakaʼún ña̱ iinlá miíún xíniñúʼu ndaka̱xin ndáaña keʼún, saáchi va̱ása kivi ndaka̱xin inkana ndáaña keʼún (Gálatas 6:4, 5).
Ndakanixi̱ní xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ kivi kuu. Tá xa̱a̱ na̱ndukú va̱ʼún xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ún keʼún, kaʼyi nu̱ú iin tutu ndiʼi ña̱ kivi keʼún. Tándi̱ʼi, kivi ndakanixi̱níún ndáaña kivi kundoʼún xíʼin ña̱ ndaka̱xiún keʼún (Deuteronomio 32:29). Tá kúú, ¿ndáaña kivi kundoʼo na̱ veʼún, miíún ta saátu inka na̱ yiví xíʼin ña̱ ndaka̱xiún keʼún? (Proverbios 22:3; Romanos 14:19). Tá ná ndakanixi̱níún xa̱ʼa̱ pregunta yóʼo ta saátu xa̱ʼa̱ texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia, kivi chindeétáʼanña xíʼún ña̱ ndaka̱xin viíún ña̱ keʼún ta ña̱yóʼo kivi chindeétáʼanña xíʼin inkakana.
Ndaka̱xin ña̱ keʼún. Sava yichi̱ va̱ása ndáka̱xinyó ndáaña keʼéyó saáchi xíka-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ kivi kuu. Sana tá ná keʼéyó ña̱yóʼo ku̱a̱ʼáníva ña̱ va̱ʼa ndakiʼinyó á sanatu kivi xo̱ʼvi̱yó xíʼin ña̱yóʼo. Soo tá xíka-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ keʼéyó, nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ kéʼé iin ña̱ va̱ása va̱ʼa saá kooyó. Ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó xíʼin ña̱yóʼo, Biblia xíniñúʼuña iin ejemplo ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ iin na̱ káchíñu yuku̱, ña̱yóʼo káchiña: “Na̱ xíto kuití ta̱chí va̱ása chiʼivína, ta na̱ xíto kuití vi̱kó va̱ása ndakayana ña̱ chi̱ʼina” (Eclesiastés 11:4).
Ndakaʼán chi ni viíní nda̱kaxiún ña̱ keʼún, sana kivi kundoʼún iin ña̱ʼa ña̱ kǒo níndakanixi̱níún kuu. Sava yichi̱ va̱ása kivi keʼún sava ña̱ʼa á iin kama kivi nasa̱ma ña̱ ndóʼún (Eclesiastés 9:11). Ña̱kán nandukú va̱ʼa xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ún keʼún, ta ndaka̱xin ña̱ túviún viíka kana.
Tá xa̱a̱ nda̱kaxii̱n ña̱ keʼíi̱ ¿á xíniñúʼu nasamai̱ña?
Kiviva nasamaún sava ña̱ xa̱a̱ nda̱kaxiún keʼún. Sana kivi kundoʼún iin ña̱ʼa ña̱ kǒo níndakanixi̱níún kundoʼún á sana kiʼún kuenta ña̱ va̱ása vií níkana ña̱ nda̱kaxiún keʼún. Ña̱kán kivi ndakani tuku xi̱níún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ta koto ndáaña kúú ña̱ va̱ʼaka keʼún.
Soo sava ña̱ ndáka̱xiún keʼún va̱ása xíniñúʼu nasa̱maña (Salmo 15:4). Tá kúú, Ndióxi̱ kúni̱ra ña̱ ná saxínu na̱ ti̱ndaʼa̱ ña̱ ki̱ndoona keʼéna ki̱vi̱ tá ti̱ndaʼa̱na (Malaquías 2:16; Mateo 19:6).c Ña̱kán tá íyo tu̱ndóʼo nu̱úna xíniñúʼu ndasaviína ña̱yóʼo, nu̱úka ña̱ sandákootáʼanna.
¿Ndáaña keʼíi̱ tá va̱ása vií níkana ña̱ nda̱kaxii̱n keʼíi̱?
Xíniñúʼu ndakuniyó ña̱ ndiʼiyó va̱ása va̱ʼa íyo ña̱ ndáka̱xinyó keʼéyó sava yichi̱ (Santiago 3:2). Su̱ví iin ku̱a̱chi kúú ña̱ ndandikó-iniyó xa̱ʼa̱ iin ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéyó (Salmo 69:5). Saáchi ña̱yóʼo chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ va̱ása ndikó tukuyó keʼéyó táʼan ña̱yóʼo (Proverbios 14:9). Soo Biblia káʼa̱nña xíʼinyó ña̱ ná kǒo kundi̱ʼiní-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, saáchi kivi kusuchíní-iniyó á ndakava-iniyó (2 Corintios 2:7).d Ndakaʼán chi Biblia káʼa̱nña ña̱yóʼo: “Jehová kúndáʼvi-inira xínira miíyó ta va̱ʼaní-inira” (Salmo 103:8-13). Ña̱kán tá va̱ása kívi nasamaún ña̱ nda̱kaxiún keʼún, koto ndáaña kivi sakúaʼún xíʼin ña̱ ndo̱ʼún ta chikaa̱ ndee̱ ña̱ vií koo ña̱ keʼún.
a Ña̱ Biblia káʼa̱nña ña̱ ki̱vi̱ Ndióxi̱ kúú Jehová (Salmo 83:18).
b Nu̱ú jw.org ndani̱ʼún ku̱a̱ʼání consejo ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ku̱a̱ʼání ña̱ kúni̱ún kunda̱a̱-iniún xa̱ʼa̱. Kivi kaʼyiún iin tu̱ʼun ña̱ kúni̱ún kunda̱a̱-iniún xa̱ʼa̱ nu̱ú va̱xi lupa loʼo. Ta saátu kivi nandukúnña nu̱ú Biblia ti̱xin táʼví ña̱ naní “Tu̱ʼun ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia” ta kivi ndani̱ʼún ña̱yóʼo nu̱ú Biblia tu̱ʼun sâví Ña̱ ku̱vaʼa xa̱ʼa̱ na̱ kundoo ñuyǐví xa̱á.
c Ndióxi̱ kúni̱ra ña̱ ndiʼi tiempo ná koo xíʼin táʼan na̱ xa̱a̱ ti̱ndaʼa̱, iinlá xa̱a̱ ña̱ kivi sandákootáʼanna ta tindaʼa̱ tukuna kúúña tá iin na̱yóʼo ni̱ki̱si̱na xíʼin na̱ kǒo kúú yii̱na á ñá síʼina (Mateo 19:9). Tá íyo tu̱ndóʼo nu̱ún xíʼin na̱ ti̱ndaʼa̱ xíʼún, consejo ña̱ va̱ʼaní ña̱ táxi Biblia kivi chindeétáʼanña xíʼún ña̱ ndasaviún ku̱a̱chi yóʼo.
d Tá kúni̱ún kunda̱a̱ka-iniún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, kaʼvi artículo ña̱ naní “¿Puede ayudarme la Biblia a dejar de sentirme culpable?”.