¿Ndáaña kúni̱ kachi chiñu ña̱ ni̱ta̱ʼnda̱ yóʼo “Ixato̱ʼó yiváún xíʼin siʼún”?
Ña̱ káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo
Ku̱a̱ʼá yichi̱ xáʼnda Biblia chiñu yóʼo nu̱úyó “Ixato̱ʼó yiváún xíʼin siʼún” (Éxodo 20:12; Deuteronomio 5:16; Mateo 15:4; Efesios 6:2, 3). Ña̱ va̱ʼa ixato̱ʼóyóna xíniñúʼu keʼéyó ña̱yóʼo:
Ná kundayáʼvina nu̱úyó. Íxato̱ʼóyó yiváyó xíʼin siʼíyó tá táxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱na xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ kéʼéna xa̱ʼa̱yó, ta saátu náʼa̱yó ña̱ ndáyáʼvina nu̱úyó tá xíniso̱ʼoyó consejo ña̱ táxina ndaʼa̱yó (Proverbios 7:1, 2; 23:26). Biblia káʼa̱nña “se̱ʼena káʼa̱n va̱ʼana xa̱ʼa̱ na̱ yivána”, ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ ndiʼiyó xíniñúʼu kusi̱í-iniyó xíʼin na̱ yiváyó (Proverbios 17:6).
Ná kuniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱nna xíʼinyó. Na̱ va̱lí íxato̱ʼóna na̱ yivána tá xíniso̱ʼona ña̱ káʼa̱nna xíʼinna, chi Ndióxi̱ kúú ta̱ ta̱xi chiñu yóʼo ndaʼa̱ na̱ yivána. Colosenses 3:20 káchiña: “Na̱ va̱lí, kuniso̱ʼondó ndiʼi ña̱ káʼa̱n na̱ yivándó xíʼinndó chi ña̱yóʼo kúú ña̱ kútóo tátayó”. Va̱ʼaní xi̱niso̱ʼo ta̱ Jesús ña̱ xi̱kaʼa̱n na̱ yivára xíʼinra tá ni̱xi̱yo loʼora (Lucas 2:51).
Ná ixato̱ʼóyóna. (Levítico 19:3; Hebreos 12:9). Tá xa̱a̱ íxato̱ʼóyó na̱ yiváyó kíʼinyó kuenta xíʼin ña̱ káʼa̱nyó xíʼinna ta saátu ndáa ki̱ʼva káʼa̱nyó xíʼinna. Sava yichi̱ na̱ íyo se̱ʼe kǒo kéʼéna ña̱ xíniñúʼu keʼéna, ña̱kán íxayo̱ʼvi̱ña xíʼin na̱ va̱lí se̱ʼena kuniso̱ʼona ña̱ káʼa̱nna xíʼinna, soo ni saá kiviva ixato̱ʼóna yivána xíʼin siʼína tá vií ná ka̱ʼa̱nna xíʼin na̱ yivána (Proverbios 30:17). Biblia káʼa̱nña tá iinna káʼa̱n-ndi̱va̱ʼa xa̱ʼa̱ yivána xíʼin siʼína, kíʼvina iin ku̱a̱chi ndeé nu̱ú Ndióxi̱ (Mateo 15:4).
Ná kundaayóna. Tá ná kuchée na̱ yiváyó, sana kuniñúʼuna ña̱ chindeétáʼanyó xíʼinna. Íxato̱ʼóyóna tá kíʼinyó kuenta xíʼin ndiʼi ña̱ xíniñúʼuna ta táxiyóña ndaʼa̱na (1 Timoteo 5:4, 8). Tá kúú, tá si̱lóʼo kúma̱ní kuvi ta̱ Jesús, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin iinna ña̱ ná kundaana siʼíra (Juan 19:25-27).
Ña̱ ndákanixi̱ní savana xa̱ʼa̱ ña̱ íxato̱ʼóyó na̱ yiváyó
Ña̱ ndákanixi̱nína: Na̱ íxato̱ʼó yivásiʼí táxina ña̱ ná ka̱ʼa̱n na̱ yivána xíʼinna ndáa ki̱ʼva koona xíʼin yii̱ná á ñá síʼina.
Ña̱ nda̱a̱: Biblia káʼa̱nña tá iin ta̱a xíʼin iin ñaʼá xa̱a̱ ti̱ndaʼa̱na ndáyáʼviní ndaka̱xin miína ndáaña keʼéna, nu̱úka ña̱ kuniso̱ʼona ndiʼi ña̱ káʼa̱n na̱ veʼena xíʼinna. Génesis 2:24 káchiña: “Ta̱a sandákoora yivára xíʼin siʼíra, ta ndakutáʼanra xíʼin ñá síʼira” (Mateo 19:4, 5). Soo saátu na̱ xa̱a̱ ti̱ndaʼa̱ kiviva kuniso̱ʼona sava consejo ña̱ táxi na̱ yivána á si̱sona ndaʼa̱na (Proverbios 23:22). Ña̱kán, mií na̱ xa̱a̱ ti̱ndaʼa̱ xíniñúʼu ndaka̱xin ndáaña kuniso̱ʼona ta ndáaña kǒo kuniso̱ʼona (Mateo 19:6).
Ña̱ ndákanixi̱nína: Iinlá ña̱ káʼa̱n na̱ yivána kúú ña̱ ndáyáʼviníka.
Ña̱ nda̱a̱: Ndáyáʼviní kuniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱n na̱ yiváyó xíʼinyó, saáchi mií Ndióxi̱ ta̱xi chiñu yóʼo ndaʼa̱na, soo ta̱ ndáyáʼviníka kuniso̱ʼoyó kúú Ndióxi̱. Tá kúú, tá ni̱ka̱ʼa̱n iin ta chíñu xíʼin na̱ discípulo ta̱ Jesús ña̱ ná kǒo kuniso̱ʼona Ndióxi̱, na̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “Xíniñúʼu kuniso̱ʼondi̱ ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ chi ta̱yóʼo kúú ta̱ xáʼndachíñu nu̱úndi̱ nu̱úka ña̱ kuniso̱ʼondi̱ ña̱ káʼa̱n na̱ yiví” (Hechos 5:27-29). Ki̱ʼva saá, na̱ va̱lí xíniñúʼu kuniso̱ʼona ña̱ káʼa̱n na̱ yivána xíʼinna “nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ tátayó”, ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ xíniñúʼu kuniso̱ʼona ndiʼi ña̱ káʼa̱n na̱ yivána xíʼinna tá kǒo yáʼandosó na̱ yivána ña̱ káʼa̱n ley Ndióxi̱ (Efesios 6:1).
Ña̱ ndákanixi̱nína: Na̱ va̱lí na̱ íxato̱ʼó yivásiʼí xíniñúʼu kuñuʼuna religión na̱ yivána.
Ña̱ nda̱a̱: Biblia káʼa̱nña xíʼin ndiʼiyó ña̱ ná nandukúyó ndáaña kúú ña̱ nda̱a̱ (Hechos 17:11; 1 Juan 4:1). Na̱ nándukú ña̱ nda̱a̱ sana kivi ndaka̱xinna kuñuʼuna inka religión nu̱ú religión ña̱ kúúmií na̱ yivána. Biblia káʼa̱nña xa̱ʼa̱ sava na̱ xi̱ndasakáʼnu Ndióxi̱ na̱ ni̱xi̱yo tiempo xi̱naʼá na̱ kǒo níxi̱ndiku̱n religión na̱ yivána, ta sava na̱yóʼo xi̱kuu: ta̱ Abrahán, ñá Rut xíʼin ta̱ apóstol Pablo (Josué 24:2, 14, 15; Rut 1:15, 16; Gálatas 1:14-16, 22-24).
Ña̱ ndákanixi̱nína: Ña̱ va̱ʼa ixato̱ʼóyó na̱ yiváyó xíniñúʼu kundiku̱nyó ndiʼi costumbrena ta ndasakáʼnuyó na̱ táʼanyó na̱ ni̱xi̱ʼi̱.
Ña̱ nda̱a̱: Biblia káchiña: “Jehová Ndióxi̱ún ndasakáʼnún, mitúʼun ta̱yóʼo kachíñún nu̱ú” (Lucas 4:8). Kǒo kútóo Ndióxi̱ ña̱ ndasakáʼnuyó na̱ táʼanyó na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Ta saátu káʼa̱n Biblia ña̱ “na̱ ni̱xi̱ʼi̱ va̱ása kúnda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa”. Na̱ ni̱xi̱ʼi̱ kǒo kíʼinvína kuenta á ndásakáʼnunana á kǒo ndásakáʼnunana. Kǒo kivi chindeéna miíyó ta kǒo kivi ixandi̱va̱ʼana xíʼinyó (Eclesiastés 9:5, 10; Isaías 8:19).