21 NDA̱A̱ 27 TÍ SEPTIEMBRE 2026
YAA 12 Jehová, Ndióxi̱yó ta̱ káʼnu
Chikaa̱ ndee̱ ña̱ sakúaʼakaún xa̱ʼa̱ Jehová
“Chika̱ún ndee̱ ña̱ kuxini̱ún Ndióxi̱ ta̱ ndásakáʼnui̱ ta kachíñún nu̱úra xíʼin ndiʼi níma̱ún” (1 CRÓN. 28:9).
ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱
Yóʼo kunda̱a̱-iniyó ndáaña kúni̱ kachi ña̱ sakúaʼakayó xa̱ʼa̱ Jehová, nda̱chun xíniñúʼu chikaa̱yó ndee̱ ña̱ keʼékayó ña̱yóʼo ta ndáa ki̱ʼva keʼéyóña.
1. ¿Ndáaña ndóʼoyó tá ndákanixi̱níyó xa̱ʼa̱ Jehová ña̱ ndíchiníra, xíni̱níra ta saátu viíní íyo ña̱ ke̱ʼéra?
¿NDÁAÑA ndóʼoyó tá ndákanixi̱níyó xa̱ʼa̱ Jehová ña̱ ndíchiníra, xíni̱níra ta saátu viíní íyo ña̱ ke̱ʼéra? Sana ndákanda̱ní-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ta nda̱a̱ ndóʼoyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo ta̱ apóstol Pablo, tá ka̱chira: “Ku̱a̱ʼání kúú bendición táxi Ndióxi̱, ku̱a̱ʼání ña̱ ndíchi kúúmiíra ta ndiʼi ña̱ʼa xíni̱ra xa̱ʼa̱, kǒo kivi ndakaniyó xa̱ʼa̱ ki̱ʼva ña̱ ndátiinra ku̱a̱chi ta kǒo kúchiñuyó kunda̱a̱ ndiʼi iniyó xa̱ʼa̱ ndiʼi yichi̱ra” (Rom. 11:33, 34).
2. ¿Nda̱chun va̱ʼa kúnda̱a̱-iniyó ña̱ kiviva xa̱a̱yó kuxini̱ va̱ʼayó Jehová?
2 Va̱ása xa̱a̱viyó kunda̱a̱ ndiʼi iniyó xa̱ʼa̱ Jehová. Soo ku̱a̱ʼání ña̱ kivi xa̱a̱yó kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ra. ¿Nda̱chun va̱ʼa kúnda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo? Ta̱ rey David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin se̱ʼera ta̱ Salomón ña̱yóʼo: “Chika̱ún ndee̱ ña̱ kuxini̱ún Ndióxi̱ ta̱ ndásakáʼnui̱ ta kachíñu nu̱úra xíʼin ndiʼi níma̱ún […]. Tá ná nandukúnra taxivara ña̱ ná ndani̱ʼúnra” (1 Crón. 28:9). Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, ta̱ apóstol Juan ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ cristiano ña̱ ná chikaa̱na ndee̱ ña̱ kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ (1 Juan 5:20). Ta̱ Jesús ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ yiví ña̱ chindeétáʼanra xíʼinna ña̱ xa̱a̱na kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ yivára (Mat. 11:27).
3. ¿Ndáaña ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ nu̱ú artículo yóʼo?
3 Ndiʼi miíyó na̱ xa̱a̱ nda̱taxi ndaʼa̱ Jehová, xa̱a̱ ku̱a̱ʼání ña̱ʼa sákuaʼayó xa̱ʼa̱ra. Soo nisaá íyokava ña̱ sákuaʼayó xa̱ʼa̱ra (Juan 17:3). Ndiʼiva tiempo sakúaʼayó xa̱ʼa̱ra, ta kúú ndáa ña̱ʼa kúú ña̱ sákusi̱í-inira ta ndáa ki̱ʼva kandíxakayóra. Nu̱ú artículo yóʼo, ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ u̱ni̱ pregunta ña̱ xíniñúʼu ndakanixi̱ní miíyó na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱, ni xa̱a̱ ku̱a̱ʼá á loʼo ku̱i̱ya̱ ndásakáʼnuyó Jehová: ¿Ndáaña kúni̱ kachi ña̱ kuxini̱yó Jehová?, ¿nda̱chun xíniñúʼu chikaa̱yó ndee̱ ña̱ kuxini̱ va̱ʼayóra? ta ¿ndáa ki̱ʼva keʼéyóña?
¿NDÁAÑA KÚNI̱ KACHI ÑA̱ KUXINI̱YÓ JEHOVÁ?
4. ¿Ndáaña kúni̱ kachi ña̱ kuxini̱yó va̱ʼayó Jehová?
4 Iin ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ kuxini̱ va̱ʼayó Jehová kúú ña̱ ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ Judío ña̱ keena Babilonia: “Chikai̱ níma̱na ña̱ ná kuni̱na kuxini̱na yi̱ʼi̱, ta ná kunda̱a̱-inina ña̱ yi̱ʼi̱ kúú Jehová” (Jer. 24:7). Sana na̱ Judío yóʼo ku̱a̱ʼáníva ña̱ʼa xi̱xinina xa̱ʼa̱ Jehová. Soo ña̱ kunda̱a̱ va̱ʼa-inina xa̱ʼa̱ra, va̱ása kúni̱ kachiña ña̱ ndakani kuití xi̱nina xa̱ʼa̱ra, chi xíʼin ndiʼi níma̱na xíniñúʼu kandíxanara. Iin tutu ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ Biblia káchiña: “Ña̱ kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ va̱ása inkáchi íyoña xíʼin ña̱ kuxini̱ va̱ʼayóra, nda̱a̱ táki̱ʼva va̱ása inkáchi íyo ña̱ káʼviyó xa̱ʼa̱ iin na̱ kútóo táʼan xíʼin ña̱ kutóo miíyó iin na̱ yiví” (The Interpreter’s Bible). Ña̱kán va̱ása xíniñúʼu kunda̱a̱ kuití iniyó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ña̱ íyora ta íyo iin ki̱vi̱ra. Chi xíniñúʼu kuxini̱ va̱ʼayóra ta kunda̱a̱-iniyó ndáaña va̱ʼa kúú ña̱ kúúmiíra.
5. ¿Ndáaña sákuaʼayó xíʼin ña̱ ke̱ʼé ta̱ rey Josías ña̱ ku̱ndaa̱ va̱ʼa-inira xa̱ʼa̱ Jehová?
5 Inka ki̱ʼva ña̱ kuxini̱yó Jehová kúú ña̱ kunda̱a̱-iniyó ndáa ña̱ʼa kúú ña̱ kútóora ta ndáaña kúú ña̱ kúndasíra. Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ta̱ rey Josías. Biblia káchiña: “Tá xa̱a̱ u̱na̱ ku̱i̱ya̱ xáʼnda chíñura, ni xi̱kuura iin ta̱ loʼo ki̱xáʼara na̱ndukúra Ndióxi̱ ta̱ David” (2 Crón. 34:3). Ta̱ Josías va̱ása níkaʼvi kuitíra tu̱ʼun Ndióxi̱, chi ni̱xa̱a̱ra xi̱keʼéra ña̱ xi̱kunda̱a̱-inira xa̱ʼa̱. Jehová xi̱niñúʼura ta̱ profeta Jeremías ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ta̱ Josías, ña̱ va̱ʼaní ke̱ʼéra chiñu chi xi̱ndakiʼinra tu̱ʼun na̱ nda̱ʼví xíʼin na̱ xi̱xoʼvi̱. Ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo: “¿Á su̱ví ña̱yóʼo kúú ña̱ kúni̱ kachi ña̱ kunda̱a̱-inina xa̱ʼíi̱?” (Jer. 22:15, 16).
6. ¿Ndáaña ndóʼoyó tá xáa̱yó kúnda̱a̱ va̱ʼa-iniyó xa̱ʼa̱ Jehová? (Salmo 9:10).
6 (Kaʼvi Salmo 9:10).a Tá kúnda̱a̱ va̱ʼa-iniyó xa̱ʼa̱ Jehová, va̱ʼaníka xáa̱yó kándíxayóra. Iin ta̱ ke̱ʼé saá kúú ta̱ apóstol Pablo. Ndiʼi ña̱ sa̱kúaʼara xíʼin ña̱ ndo̱ʼora chi̱ndeétáʼanña xíʼinra ña̱ ka̱ndíxakara Jehová. Ña̱kán tá kúma̱ní loʼo kaʼnína miíra, ka̱ʼyira ña̱yóʼo tá xi̱ndikaa̱ra veʼeka̱a: “Va̱ása kúkaʼan nu̱úi̱. Saáchi xíni̱vai̱ ndáa ta̱ kúú ta̱ kándíxai̱” (2 Tim. 1:12). Iin nota ña̱ estudio káʼa̱nña xa̱ʼa̱ versículo yóʼo: “Ta̱ Pablo xi̱kandíxara, Jehová xi̱ndakaʼánra xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱keʼéra nu̱úra, ta sandátakurara tá ná kixaa̱ ki̱vi̱ kán”.
¿NDA̱CHUN XÍNIÑÚʼU CHIKAA̱YÓ NDEE̱ ÑA̱ KUXINI̱ VA̱ʼAYÓ JEHOVÁ?
7. ¿Ndáaña kivi kundoʼoyó nani yáʼa tiempo?
7 Tá sa̱kúaʼayó xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱a̱, sana chi̱kaa̱yó ndee̱ ña̱ sa̱kúaʼakayó xa̱ʼa̱ Jehová. Nani yáʼa tiempo, ni káʼviyó Biblia á xáʼa̱nyó reunión, sana va̱ása chíkaa̱ va̱ʼakayó ndee̱ ña̱ sakúaʼakayó xa̱ʼa̱ Jehová. ¿Nda̱chun kivi kundoʼoyó saá? Saáchi sana kíʼinkayó kuenta xíʼin ña̱ kivi keʼé mií kuitívayó á ndáaña kivi chindeétáʼan xíʼin inkana, ta iin ña̱ va̱ʼava kúú ña̱yóʼo chi mií Biblia káʼa̱nña ña̱ saá xíniñúʼu keʼéyó (2 Tim. 3:16, 17). Soo ña̱ ndáyáʼvika ña̱ va̱xi nu̱úña kúú ña̱ káʼa̱nña xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ (Sal. 25:8-10). Ña̱kán tá káʼviyó Biblia ná nda̱ka̱tu̱ʼúnyó ña̱yóʼo miíyó: “¿Ndáaña sanáʼa̱ña miíi̱ xa̱ʼa̱ Ndióxi̱?”.b
8. ¿Ndáaña kúni̱yó keʼéyó tá chíkaa̱yó ndee̱ ña̱ kuxini̱ va̱ʼakayó Jehová? (Salmo 73:24-28).
8 Tá kúnda̱a̱ va̱ʼa-iniyó xa̱ʼa̱ Jehová, saá kúú ña̱ va̱ʼaníka kítáʼanyó xíʼinra. Tá kúú, tá káʼviyó Biblia, tá xítoyó programa ña̱ JW Broadcasting® á tá xáʼa̱nyó asamblea, ña̱yóʼo chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ yatinka kooyó xíʼin Jehová saáchi sákuaʼakayó xa̱ʼa̱ra. Xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéyó ña̱yóʼo kúni̱níkayó ndasakáʼnuyó Jehová ta táxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ra. Ndóʼoyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo ta̱ salmista, tá nda̱kanixi̱níra ña̱ kúʼvi̱ní-ini Jehová xínira miíra, ka̱ʼyira ña̱yóʼo: “Ndióxi̱ ndasandakúra níma̱i̱, iinlá ta̱yóʼo kúú ta̱ íyo xíʼi̱n ndiʼi tiempo” (kaʼvi Salmo 73:24-28).c Táxiníyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ Jehová xa̱ʼa̱ ña̱ kúúra migoyó, ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo chíkaa̱níyó ndee̱ ña̱ kuxini̱ va̱ʼayóra.
9. Tá kíʼinyó kuenta xíʼin ña̱ káʼa̱n Jehová, ¿á vií koo ña̱ ndakaxinyó keʼéyó? Ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ iin ejemplo.
9 Biblia káʼa̱nña xíʼinyó ña̱ ná kiʼinyó kuenta xíʼin ña̱ káʼa̱n Jehová ndiʼi tiempo (Prov. 3:5, 6). Ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ ndakaʼányó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ xa̱a̱ sa̱kúaʼayó xa̱ʼa̱ra. Saáchi xíʼin ña̱ kéʼéyó kivi sakúsi̱íyó á sákusuchíyó-inira. Tá vií ná keʼéyó viíníka koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó. Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ejemplo yóʼo. Ku̱a̱ʼání na̱ cristiano kúúmiína na̱ʼná yii̱ná á ñá síʼina nu̱ú káchíñuna, ta saátu savana kúúmiínaña ti̱xin carterana á nu̱ú teléfono. Ña̱yóʼo chíndeétáʼanña xíʼinna ña̱ ndakaʼánna ña̱ kúʼvi̱ní-inina xínina na̱ ti̱ndaʼa̱ xíʼinna. Ta saátu chindeétáʼanña xíʼinna ña̱ vií koo ña̱ ndaka̱xinna keʼéna, tasaá sakúsi̱ína-ini na̱ ti̱ndaʼa̱ xíʼinna ta kǒo keʼéna ña̱ʼa ña̱ sandákava-inina. Ki̱ʼva saá ná keʼéyó xíʼin Jehová, ña̱ kiʼinyó kuenta xíʼinra ndiʼi tiempo, saá kúú ña̱ vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó ta sakúsi̱íyó-inira (Sal. 19:13, 14).
10. Tá sákuaʼakayó xa̱ʼa̱ Jehová, ¿ndáaña xa̱a̱yó keʼéyó?
10 Xa̱ʼa̱ ña̱ i̱xava̱ʼa Jehová miíyó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo miíra, kivi na̱ʼa̱yó ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmiíra (Gén. 1:26). Tá ná kunda̱a̱ va̱ʼa-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmiíra saá kúú ña̱ va̱ʼaníka na̱ʼa̱yó ña̱yóʼo. Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼé na̱ escriba xíʼin na̱ fariseo. Na̱yóʼo va̱ása nína̱ʼa̱na ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmií Ndióxi̱. ¿Nda̱chun kǒo nína̱ʼa̱naña? Ta̱ Jesús ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ xi̱ndi̱ʼi̱ní-inina ña̱ keʼéna ndiʼi ña̱ káʼa̱n ley soo kǒo níxi̱keʼéna ña̱ ndáyáʼvika, tá kúú, ña̱ va̱ʼa koo inina xíʼin inkana, ña̱ kundáʼvi-inina kuninana xíʼin ña̱ kandíxana Ndióxi̱ (Mat. 23:23). Ná kǒo keʼéyó táki̱ʼva ke̱ʼé na̱yóʼo. Va̱ʼaka ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ káʼa̱n ley xíʼin texto ña̱ sánáʼa̱ miíyó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmií Jehová, tasaá kivi na̱ʼa̱yó ña̱yóʼo (1 Juan 4:8, 11).
¿NDÁA KI̱ʼVA KUXINI̱ VA̱ʼAYÓ JEHOVÁ?
11. ¿Ndáa ki̱ʼva ni̱xa̱ún sa̱kuaʼún xa̱ʼa̱ Jehová?
11 Xa̱a̱ síín ki̱ʼva xáa̱ na̱ yiví sákuaʼana xa̱ʼa̱ Jehová. ¿Ndáa ki̱ʼva ni̱xa̱a̱ miíún sa̱kuaʼún xa̱ʼa̱ra? Sana na̱ yiváún xi̱niñúʼuna relato ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia á ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼa Jehová ña̱ va̱ʼa sa̱náʼa̱na yóʼó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmiíra. Á iin na̱ testigo Jehová sa̱náʼa̱na yóʼó ta xi̱niñúʼuna libro ña̱ naní Kivi koo si̱íún vitin ta saátu chí nu̱únínu. Sana na̱ sa̱náʼa̱ yóʼó chi̱ndeétáʼanna xíʼún ña̱ ndakanixi̱níún xa̱ʼa̱ ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia á xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼa Jehová ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniún xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmiíra (Neh. 8:8; Hech. 14:17).d Ni nda̱a̱ ndáaka ki̱ʼva sa̱kuaʼún xa̱ʼa̱ra ndáyáʼviní chika̱ún ndee̱ ña̱ sakúaʼakaún xa̱ʼa̱ra. Ná kotoyó ndáa ki̱ʼva kivi keʼéyóña.
12, 13. ¿Ndáaña sákuaʼayó xa̱ʼa̱ Jehová tá káʼviyó Biblia? Ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ iin ejemplo (Jeremías 39:15-18; koto na̱ʼná ña̱ va̱xi chí nu̱ú kíxáʼa tutu yóʼo).
12 Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ku̱ndaa̱-iniyó, sákuaʼakayó xa̱ʼa̱ Jehová tá káʼviyó tu̱ʼunra. Sava yichi̱ Biblia káxiní káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmií Jehová (Éx. 34:6, 7). Soo ña̱ va̱xika nu̱ú Biblia kúú relato ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ na̱ yiví xíʼin xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kaxinna ke̱ʼéna. Ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó ndáaña sánáʼa̱ ña̱yóʼo miíyó xa̱ʼa̱ Jehová, xíniñúʼu taváyó tiempo ña̱ ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ña.
13 Tá káʼviyó ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ta̱ Ébed-Mélec ta̱ ñuu Etiopía tá sa̱kákura ta̱ profeta Jeremías, sana va̱ása ixayo̱ʼvi̱ña xíʼinyó ña̱ kundiku̱nyó yichi̱ra ña̱ ndakú ni̱xi̱yo inira ta xi̱kuʼvi̱-inira xi̱xinira inka na̱ xi̱kachíñu nu̱ú Ndióxi̱ (Jer. 38:6-13). Soo, ¿á ndákuniyó ndáaña va̱ʼa ña̱ kúúmií Jehová káʼa̱nña xa̱ʼa̱? (Kaʼvi Jeremías 39:15-18). ¿Ndáa versículo náʼa̱ ña̱ táxi Jehová tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ inkana? ¿Ndáa versículo náʼa̱ ña̱ kúʼvi̱-inira xínira ndiʼina? ¿Á nda̱kú íyo ña̱ kéʼéra? ¿Ndáa inka ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmiíra va̱xi nu̱ú ña̱yóʼo? Tá káʼviyó Biblia ná kiʼinyó kuenta ndáaña va̱ʼa ña̱ kúúmií Jehová sánáʼa̱ña miíyó, tasaá ndasakáʼnuyó miíra ta taxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ra.
Ta̱ Ébed-Mélec ndakú ni̱xi̱yo inira tá ta̱vára ta̱ Jeremías ini pozo (koto párrafo 12 xíʼin 13).
14. Tá xítoyó ña̱ i̱xava̱ʼa Ndióxi̱, ¿ndáaña xíniñúʼu keʼéyó?
14 Inka ña̱ ku̱ndaa̱-iniyó, kúú ña̱ kivi sakúaʼakayó xa̱ʼa̱ Jehová tá ndákanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ i̱xava̱ʼara (Sal. 145:9, 10). Soo va̱ása xíniñúʼu koto kuitíyó ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼara. Íyo sava na̱ yiví na̱ káʼvi xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼa Ndióxi̱ soo va̱ása ndákunina ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmiíra ta ni kǒo kándíxanara. Ta̱ apóstol Pablo ka̱ʼyira ña̱yóʼo: “Ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmiíra [...] kiviva kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ña tá ná sakúaʼayó ndáa ki̱ʼva i̱xava̱ʼara ñuyǐví. Kiviva kunda̱a̱-iniyó ndáa ki̱ʼva íyora, tá ná kotoyó ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼara” (Rom. 1:20). Inka Biblia káʼa̱nña xa̱ʼa̱ versículo yóʼo ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmií Ndióxi̱ “kivi koto ndiʼinaña” (El libro del Pueblo de Dios). Ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmií Ndióxi̱ xíniñúʼu ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ i̱xava̱ʼara.
15. ¿Ndáaña kéʼé ta̱ Patrick ña̱ va̱ʼa kuxini̱ va̱ʼara Jehová ta ndáaña kivi keʼé miíyó? (Koto na̱ʼná).
15 Ku̱a̱ʼání miíyó íyoyó ñuu náʼnu ta kǒo kívi kotoyó ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼa Ndióxi̱. Ná kotoyó ndáaña kivi keʼéyó ni ndóoyó ñuu náʼnu. Ta̱ Patrick ta̱ íyo iin ñuu káʼnu chí República del Congo ña̱ naní Brazzaville, káchira: “Chíka̱i̱ ndee̱ ña̱ kotoi̱ chí vantanai̱ ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼa Ndióxi̱. Ku̱a̱ʼá yichi̱ xítoi̱ kití válí á tí saa ña̱ ndúkúrí ña̱ kuxurí á nu̱ú koorí. Iin yichi̱ xi̱nii̱ tí saa ndákayarí ña̱ʼa válí ña̱ va̱ʼa ixava̱ʼarí chi̱ʼyo̱rí, nu̱ú kuñuʼu se̱ʼe válírí”. Ta̱ Patrick nda̱kanixi̱níra xa̱ʼa̱ ta̱ i̱xava̱ʼa tíyóʼo. Ta̱yóʼo káchikara: “Ki̱ʼii̱n kuenta Jehová ndíʼi̱-inira xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼara ni túviyó ña̱ va̱ása ndáyáʼvi savaña. Ña̱yóʼo sándakaʼánña yi̱ʼi̱ ña̱ va̱ása nándóso-ini Jehová xa̱ʼíi̱ ta taxira ña̱ xíniñúʼi̱”.
Ña̱ ndakanixi̱níún xa̱ʼa̱ ña̱ i̱xava̱ʼa Jehová chindeétáʼanña xíʼún ña̱ kuxini̱kaúnra (Koto párrafo 15).
16. ¿Ndáaña ke̱ʼé ñá María ña̱ va̱ʼa kuxini̱kañá Jehová ta ndáaña kivi keʼé miíyó? (Koto na̱ʼná).
16 Inka ña̱ sa̱kuaʼayó kúú ña̱ kivi sakúaʼakayó xa̱ʼa̱ Jehová tá ndákanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ki̱ʼva ña̱ xa̱a̱ chi̱ndeétáʼanra xíʼinyó. Ña̱yóʼo kúú ña̱ ke̱ʼé ñá María siʼí ta̱ Jesús. Ñáyóʼo xi̱xini̱ va̱ʼañá Jehová ta xi̱kindo̱o-inira xíʼinñá (Luc. 1:30). Tá ta̱xi Ndióxi̱ iin chiñu ña̱ ndáyáʼviní ndaʼa̱ñá ña̱ kooñá siʼí ta̱ Jesús, xi̱niñúʼura ta̱ ángel Gabriel xíʼin ñá táʼanñá ñá Elisabet ña̱ chi̱kaa̱na ndee̱ xíʼinñá. Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo ñáyóʼo nda̱kanixi̱níñá xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé Jehová xa̱ʼa̱ñá. Ña̱yóʼo chi̱ndeétáʼanña xíʼinñá ña̱ ndakaʼánñá ña̱ ku̱a̱ʼání ndee̱ kúúmií Jehová, va̱ʼaní-inira, va̱ása kúndasíra na̱ yiví ta saátu ndíʼi̱-inira xa̱ʼa̱ na̱ vitá-ini (Luc. 1:46-55). Nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé ñáyóʼo, saátu miíyó táxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ Jehová xa̱ʼa̱ ña̱ chíndeétáʼanra xíʼinyó “míí tiempo ña̱ xíniñúʼuyóña” (Heb. 4:16). Tá xítoyó ña̱ chíndeétáʼanra xíʼinyó, ná nda̱ka̱tu̱ʼunyó ña̱yóʼo miíyó: “¿Ndáaña sánáʼa̱ ña̱yóʼo yi̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ Jehová xíʼin xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmiíra?”.
Ndakanixi̱ní xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱a̱ ke̱ʼé Jehová xa̱ʼún ña̱ va̱ʼa kuxini̱kaúnra (Koto párrafo 16).e
NDIʼI TIEMPO SAKÚAʼAKAYÓ XA̱ʼA̱ JEHOVÁ
17, 18. ¿Nda̱chun káʼa̱nyó ña̱ ndiʼi tiempo sakúaʼakayó xa̱ʼa̱ Jehová?
17 Ndakanixi̱ní ña̱ ku̱a̱ʼáníka ña̱ʼa sakúaʼayó xa̱ʼa̱ Jehová ti̱xin ñuyǐví xa̱á. Ndakiʼinyó rollo xa̱á nu̱ú sanáʼa̱na miíyó ndáa ki̱ʼva kooyó (Apoc. 20:12). Saá kúú ña̱ va̱ʼaníka sakúaʼayó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmií Jehová (Is. 11:6-9). Kotoyó ndáa ki̱ʼva chindeétáʼan Jehová xíʼinyó tá kúú, ña̱ sandátakura na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta chindeétáʼanra xíʼinyó ña̱ loʼo tá loʼo kǒoka ku̱a̱chi kuumiíyó. Ta ndiʼi ña̱yóʼo chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kuxini̱ va̱ʼayóra.
18 Ndiʼi tiempo sakúaʼakayó xa̱ʼa̱ Jehová saáchi ta̱yóʼo ndiʼi tiempo tákura ta va̱ása ndíʼi ña̱ ndíchi ña̱ kúúmiíra (Sal. 90:2; 147:5). Ña̱kán “na̱ yiví va̱ása kúnda̱a̱-inina xíʼin ndiʼi ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼa Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱” (Ecl. 3:11). Ni loʼo á ku̱a̱ʼá tiempo ndíkaa̱yó ti̱xin ña̱ nda̱a̱, ná chikaa̱kayó ndee̱ ña̱ kuxini̱ va̱ʼakayó Jehová.
YAA 28 ¿Ndáana kivi koo migo Jehová?
a Salmo 9:10: “Na̱ xíni̱ ki̱vi̱ún, kundaa-inina yóʼó; Jehová Ndióxi̱ miíi̱, nda̱a̱ ni iin ki̱vi̱ va̱ása sandákoondaʼún na̱ nándukú yóʼó”
b Koto pregunta 20 ña̱ va̱xi nu̱ú folleto ña̱ naní “¿Ndáaña sákuaʼayó nu̱ú Biblia?”.
c Salmo 73:24-28: “Táxiún consejo ndaʼíi̱ ña̱ va̱ʼa kuniʼún yichi̱ nu̱úi̱ tasaá na̱ʼún ña̱ va̱ʼa íyo iniún xíʼi̱n. 25 Nu̱ú yi̱ʼi̱, iinlá yóʼó kúú ta̱ ndáyáʼviní íyo chí ndiví. Ta nani íyoún xíʼi̱n, kǒo inkaka ña̱ xíniñúʼi̱ nu̱ú ñuʼú yóʼó. 26 Kivi kuvitá ku̱ñui̱ xíʼin níma̱i̱, soo Ndióxi̱ ndasandakúra níma̱i̱, iinlá ta̱yóʼo kúú ta̱ íyo xíʼi̱n ndiʼi tiempo. 27 Kuviva na̱ kúxíká nu̱ún. Sandíʼi-xa̱ʼún ndiʼi na̱ va̱ása nda̱kú íyo ini xíʼún na̱ sándakoo yóʼó. 28 Soo nu̱ú yi̱ʼi̱, iin ña̱ va̱ʼaní kúú ña̱ kuyatii̱n nu̱ú Ndióxi̱. Táta káʼnu Jehová kúú ta̱ ndáa-inii̱ ña̱ kundaara yi̱ʼi̱ tasaá natúʼi̱n xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ kéʼéra”.
d Koto lección 07 ña̱ va̱xi nu̱ú libro ña̱ naní Kivi koo si̱íún vitin ta saátu chí nu̱únínu, punto 5 nda̱a̱ 7.
e ÑA̱ KÁʼA̱N XA̱ʼA̱ NA̱ʼNÁ: Iin ta̱ hermano ndákanixi̱níra ndáa ki̱ʼva xa̱a̱ chi̱ndeétáʼan Jehová xíʼinra ña̱ va̱ʼa kǒo yi̱ʼvíra taxira discurso ti̱xin reunión ña̱ xíyo ma̱ʼñú semana.