-
¿Ndáana ni̱xa̱a̱ ndu̱u “ta̱ rey ña̱ norte” tiempo nu̱ú ndíʼi?Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó (Ña̱ kaʼviyó) 2020 | mayo
-
-
ARTÍCULO ÑA̱ KAʼVIYÓ 19
¿Ndáana ni̱xa̱a̱ ndu̱u “ta̱ rey ña̱ norte” tiempo nu̱ú ndíʼi?
“Ta tiempo nu̱ú ndíʼi, ta̱ rey ña̱ sur ndeéní kanitáʼanra xíʼin [...] ta̱ rey ña̱ norte” (DAN. 11:40).
YAA 150 Jehová kúú ta̱ sáka̱ku yóʼó
ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱a
1. ¿Ndáaña kúnda̱a̱-iniyó tíxa̱ʼvi ña̱ chíndeétáʼan profecía ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia xíʼinyó?
¿NDÁAÑA kundoʼo na̱ ñuu Jehová chí nu̱únínu? Xa̱a̱ kúnda̱a̱va-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Chi profecía ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí kundoʼoyó. Íyo iin profecía ña̱ náʼa̱ nu̱úyó ndáaña kúú ña̱ keʼé na̱ chíñu na̱ ndakúní na̱ íyo ñuyǐví yóʼo. Ta ña̱yóʼo va̱xiña nu̱ú Daniel capítulo 11, ta káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱ kanitáʼan u̱vi̱ na̱ rey: ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur. Ku̱a̱ʼání ña̱ káʼa̱n ña̱ profecía yóʼo xa̱a̱ ni̱xi̱nuña, xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kivi kandíxayó ña̱ xi̱nu ndiʼika ña̱ káʼa̱nña.
2. Nda̱a̱ táki̱ʼva káchi Génesis 3:15, ta saátu Apocalipsis 11:7 xíʼin 12:17, ¿ndáaña xíniñúʼu kiʼinyó kuenta xíʼin tá káʼviyó profecía ta̱ Daniel?
2 Ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó xíʼin profecía ña̱ va̱xi nu̱ú Daniel capítulo 11, xíniñúʼu kunda̱a̱-iniyó ña̱ káʼa̱nña xa̱ʼa̱ iinlá kuití na̱ chíñu na̱ íxandi̱va̱ʼa xíʼin na̱ ñuu Jehová. Ni loʼoní kúú na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo, soo tá kúu iin ña̱ʼa nda̱a̱ na̱yóʼo xóʼvi̱. ¿Nda̱chun? Saáchi ña̱ kúni̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin na̱ ñuyǐví yóʼo kúú ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱na na̱ káchíñu nu̱ú Jehová xíʼin ta̱ Jesús (kaʼvi Génesis 3:15;b Apocalipsis 11:7;c 12:17).d Ña̱ káʼa̱n profecía ta̱ Daniel xíniñúʼu kitáʼanña xíʼin inkaka profecía ña̱ va̱xi nu̱ú tu̱ʼun Ndióxi̱. Ña̱kán xíniñúʼu kaʼviyó inkaka táʼví ña̱ Biblia ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó xíʼin profecía yóʼo.
3. ¿Ndáaña sakuaʼayó nu̱ú ña̱ artículo yóʼo ta saátu nu̱ú ña̱ inka?
3 Nu̱ú ña̱ artículo yóʼo ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ Daniel 11:25-39. Ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ndáana xi̱kuu ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur tá ku̱i̱ya̱ 1870 nda̱a̱ 1991, ta kotoyó nda̱chun kúú ña̱ xíniñúʼu nasamayó ki̱ʼva ña̱ kúnda̱a̱-iniyó xíʼin iin táʼví ña̱ profecía yóʼo. Nu̱ú ña̱ inka artículo ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ Daniel 11:40-12:1, ta kunda̱a̱-iniyó ndáaña káʼa̱n ña̱ profecía yóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ ki̱xáʼa kúu tá ku̱i̱ya̱ 1991 ta ndíʼiña nda̱a̱ ná ndiʼi ña̱ Armagedón. Tá ná kaʼviyó u̱vi̱ saá ña̱ artículo yóʼo, xíniñúʼu kotoyó na̱ʼná ña̱ naní “U̱vi̱ na̱ rey kánitáʼan xíʼin táʼan miína tiempo nu̱ú ndíʼi”. Soo siʼna xíniñúʼu kunda̱a̱-iniyó ndáana kúú na̱ u̱vi̱ rey na̱ káʼa̱n ña̱ profecía yóʼo xa̱ʼa̱.
NDÁA KI̱ʼVA KIVI KUNDA̱A̱-INIYÓ NDÁANA KÚÚ TA̱ REY ÑA̱ NORTE XÍʼIN TA̱ REY ÑA̱ SUR
4. ¿Ndáa u̱ni̱ ña̱ʼa chíndeétáʼan xíʼinyó ña̱ kunda̱a̱-iniyó ndáana kúú ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur?
4 Tá ya̱chi̱, na̱ xi̱ndisochíñu chí norte ña̱ ñuu Israel xi̱nanína “rey ña̱ norte” ta na̱ xi̱ndisochíñu chí sur xi̱nanína “rey ña̱ sur”. ¿Nda̱chun va̱ʼa kúnda̱a̱-iniyó ña̱yóʼo? Saáchi ta̱ ángel ta̱ ni̱xa̱ʼa̱n ni̱ka̱ʼa̱n xíʼin ta̱ Daniel, ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo: “Va̱xii̱ ka̱ʼi̱n xíʼún xa̱ʼa̱ ña̱ kundoʼo na̱ ñuún ki̱vi̱ nu̱ú ndíʼi” (Dan. 10:14). Nda̱a̱ tá Pentecostés ña̱ ku̱i̱ya̱ 33 na̱ ñuu Israel xi̱kuukana na̱ ñuu Ndióxi̱. Soo tándi̱ʼi, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ na̱ ndíku̱n ta̱ Jesús kúú na̱ xa̱a̱ koo na̱ ñuura. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, profecía ña̱ va̱xi nu̱ú Daniel capítulo 11 va̱ása káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱ ñuu Israel na̱ ni̱xi̱yo tá ya̱chi̱, chi xa̱ʼa̱ na̱ ndíku̱n ta̱ Cristo káʼa̱nña (Hech. 2:1-4; Rom. 9:6-8; Gál. 6:15, 16). Ta saátu, tá yáʼaka tiempo xa̱a̱ síín síín na̱ chíñu xáa̱ ndúu ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur. Soo ni saá, íyo u̱ni̱ ña̱ʼa ña̱ inkáchi kéʼé na̱yóʼo. Ña̱ nu̱ú, íxandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ ñuu Jehová. Ña̱ u̱vi̱, xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna ña̱yóʼo náʼa̱na ña̱ sáa̱-inina xínina Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱. Ta ña̱ u̱ni̱, na̱ chíñu yóʼo kánitáʼan xíʼin táʼan miína.
5. ¿Á ni̱xi̱yo iin ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur tá siglo u̱vi̱ nda̱a̱ tá siglo xa̱ʼu̱n ku̱mí? Ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo.
5 Tá siglo u̱vi̱ ña̱ tiempo vitin, ku̱a̱ʼání na̱ xi̱ka̱ʼa̱n ña̱ xi̱kuuna cristiano, ni̱ki̱ʼvina ti̱xin ñuu Ndióxi̱ ta xi̱sanáʼa̱na ña̱ vatá, ta va̱ása níxika̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱a̱ ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo nda̱a̱ tá siglo xa̱ʼu̱n ku̱mí, va̱ása níxi̱yo iin tiʼvi na̱ xi̱ndasakáʼnu Ndióxi̱ nu̱ú ñuʼú yóʼo. Ta na̱ xi̱ka̱ʼa̱n ña̱ xi̱kuuna cristiano xa̱ʼnuna nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ku̱ʼu̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa, xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo va̱ása níkunda̱a̱ka-inina ndáana kúú na̱ cristiano na̱ nda̱a̱ (Mat. 13:36-43). ¿Nda̱chun ndáyáʼviní kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo? Saáchi ña̱yóʼo náʼa̱ña ña̱ na̱ chíñu na̱ ni̱xi̱yo tá siglo u̱vi̱ nda̱a̱ tá siglo xa̱ʼu̱n ku̱mí, va̱ása níxi̱yona ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur. Chi tá tiempo saá, va̱ása níxi̱yo iin tiʼvi na̱ xi̱ndasakáʼnu Ndióxi̱ na̱ kivi ixandi̱va̱ʼana xíʼin.e Soo tá xa̱a̱ kúni̱ ndiʼi ña̱ siglo xa̱ʼu̱n ku̱mí ki̱xáʼa íyo ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur. ¿Nda̱chun va̱ʼa kúnda̱a̱-iniyó ña̱yóʼo?
6. ¿Ama kúú ña̱ ku̱nda̱a̱ tuku inina ndáana kúú na̱ ñuu Ndióxi̱, ta ndáa ki̱ʼva ke̱ʼéna ña̱yóʼo?
6 Nda̱a̱ tá ku̱i̱ya̱ 1870 ki̱xáʼa íyo na̱ ñuu Ndióxi̱. Tá ku̱i̱ya̱ saá, ta̱ Charles Russell xíʼin inkaka na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra ki̱xáʼana ndákutáʼanna ña̱ va̱ʼa kaʼvina Biblia. Ta nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱n ña̱ profecía, na̱yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ nda̱kuná yichi̱ ña̱ va̱ʼa kixaa̱ ña̱ Reino Ndióxi̱ saá ni̱xi̱yona (Mal. 3:1). Tasaá ku̱nda̱a̱ tuku inina ndáana kúú na̱ ñuu Ndióxi̱. ¿Á ni̱xi̱yo iin na̱ chíñu na̱ kivi ixandi̱va̱ʼa xíʼinna tá tiempo saá? Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo.
¿NDÁANA KÚÚ TA̱ REY ÑA̱ SUR?
7. ¿Ndáana xi̱kuu ta̱ rey ña̱ sur tá xa̱a̱ íyo ña̱ Primera Guerra Mundial?
7 Tá ku̱i̱ya̱ 1870, na̱ Gran Bretaña xi̱kuumiína ku̱a̱ʼání na̱ soldado ta ku̱a̱ʼání ñuu xi̱ndisochíñuna xíʼin. Ta̱ Daniel chi̱táʼanra na̱yóʼo xíʼin iin ndiki̱ ña̱ loʼo ña̱ sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ inka u̱ni̱ ndiki̱. Ña̱ ndiki̱ ña̱ loʼo yóʼo kúú ña̱ Gran Bretaña ta ña̱ inka u̱ni̱ ndiki̱ kúú Francia, España xíʼin Países Bajos (Dan. 7:7, 8). Na̱ Gran Bretaña xi̱kuu ta̱ rey ña̱ sur tá xa̱a̱ íyo ña̱ Primera Guerra Mundial. Tá tiempo saá, ki̱xáʼa ndu̱kúikání na̱ Estados Unidos de América ta ki̱xáʼana kítáʼanna xíʼin na̱ Gran Bretaña.
8. Tá xa̱a̱ ni̱ya̱ʼa ña̱ ki̱xáʼa ña̱ tiempo nu̱ú ndíʼi, ¿ndáana ni̱xa̱a̱ ndu̱u ta̱ rey ña̱ sur?
8 Tá ni̱xi̱yo ña̱ Primera Guerra Mundial, na̱ Estados Unidos xíʼin na̱ Gran Bretaña nda̱kutáʼanna ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nna nu̱ú ku̱a̱chi. Tasaá ni̱xa̱a̱na ndu̱una na̱ chíñu na̱ ndakúní iníísaá ñuyǐví. Nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Daniel, ta̱ rey yóʼo nda̱kayara “ku̱a̱ʼání na̱ soldado na̱ ndakúní” (Dan. 11:25). Tá xa̱a̱ ni̱ya̱ʼa ña̱ ki̱xáʼa ña̱ tiempo nu̱ú ndíʼi, saá nda̱kutáʼan na̱ Gran Bretaña xíʼin na̱ Estados Unidos ta ni̱xa̱a̱na ndu̱una ta̱ rey ña̱ sur.f Soo, ¿ndáana ni̱xi̱yo ta̱ rey ña̱ norte?
¿NDÁANA KÚÚ TA̱ REY ÑA̱ NORTE?
9. a) ¿Ndáa ku̱i̱ya̱ ki̱xáʼa íyo ta̱ rey ña̱ norte? b) ¿Ndáa ki̱ʼva ni̱xi̱nu ña̱ káʼa̱n Daniel 11:25?
9 Tá ku̱i̱ya̱ 1871, tá xa̱a̱ ni̱ya̱ʼa iin ku̱i̱ya̱ ña̱ nda̱kutáʼan ta̱ Russell xíʼin na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra ña̱ kaʼvina Biblia, ki̱xáʼa íyo ta̱ rey ña̱ norte. ¿Ndáana ni̱xi̱yo ta̱yóʼo? Na̱ Alemania. Tá ku̱i̱ya̱ saá, ta̱ Otto von Bismarck nda̱chitáʼa̱nra ku̱a̱ʼá ñuu ta ni̱xa̱a̱na ndu̱una iin ñuu ña̱ ndakúní ña̱ naní Alemania. Ta̱ rey Guillermo I ña̱ Prusia ni̱xa̱a̱ra ndu̱ura emperador ta ta̱xira iin chiñu ña̱ káʼnuní ndaʼa̱ ta̱ Bismarck.g Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, na̱ Alemania ki̱xáʼana xáʼndachíñuna nu̱ú país ña̱ íyo chí África xíʼin Pacífico ta xi̱kuni̱na ndakúka koona nu̱ú na̱ Gran Bretaña (kaʼvi Daniel 11:25).h Na̱ Alemania ku̱a̱ʼání na̱ soldado ni̱xa̱a̱na xi̱kuumiína ta ndakúní ni̱xi̱yona. Ta xi̱niñúʼuna ndiʼi ndee̱ ña̱ xi̱kuumiína ña̱ ka̱nitáʼanna ti̱xin ña̱ Primera Guerra Mundial.
10. ¿Ndáa ki̱ʼva ni̱xi̱nu ña̱ káʼa̱n Daniel 11:25b, 26?
10 Tasaá, ta̱ Daniel káʼa̱nkara xa̱ʼa̱ ña̱ kundoʼo na̱ Alemania xíʼin ndiʼi na̱ soldadona. Ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ta̱ rey ña̱ norte va̱ása kuchiñura. ¿Nda̱chun? Ña̱ profecía káchiña: “Keʼéna ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼinra. Ta na̱ xíxi ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmiíra sandíʼi-xa̱ʼa̱nara” (Dan. 11:25b, 26a). Tá tiempo ña̱ ni̱xi̱yo ta̱ Daniel, na̱ xi̱kuumií iin chiñu káʼnu nu̱ú ta̱ rey kúú na̱ xi̱xixi ña̱ va̱ʼa ña̱ xi̱kuumiíra (Dan. 1:5). Ta, ¿ndáana káʼa̱n ña̱ profecía yóʼo xa̱ʼa̱? Káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱ xi̱kuumií iin chiñu káʼnu chí Alemania, tá kúú na̱ general á na̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin na̱ soldado, ta saátu na̱ xi̱ka̱ʼa̱n xíʼin ta̱ emperador ndáaña keʼé na̱ soldado tá ku̱a̱ʼa̱nna nu̱ú ku̱a̱chi, tá ni̱ya̱ʼa tiempo na̱yóʼo sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱na ña̱ xi̱xaʼndachíñu ta̱ emperador.i Ña̱ profecía yóʼo va̱ása níka̱ʼa̱n kuitíña xa̱ʼa̱ ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ imperio kán, chi saátu ni̱ka̱ʼa̱nña ndáaña kundoʼona tá ná kanitáʼanna xíʼin ta̱ rey ña̱ sur. Ta káʼa̱nkaña xa̱ʼa̱ ña̱ kundoʼo ta̱ rey ña̱ norte: “Sandíʼi-xa̱ʼa̱na na̱ soldado na̱ kítáʼan xíʼinra ta ku̱a̱ʼánína kuvina” (Dan. 11:26b). Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱n ña̱ profecía, na̱ soldado ña̱ Alemania ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱na tá ni̱xi̱yo ña̱ Primera Guerra Mundial. Ti̱xin ña̱ guerra yóʼo kúú nu̱ú ku̱a̱ʼáníka na̱ yiví ni̱xi̱ʼi̱.
11. Nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Daniel 11:27-30, ¿ndáaña ke̱ʼé ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur?
11 Nu̱ú Daniel 11:27, 28 káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱ keʼé ta̱ rey ña̱ norte ta saátu ta̱ rey ña̱ sur tá kúma̱níka kixáʼa ña̱ Primera Guerra Mundial, ña̱yóʼo káchiña: “Kundoona nu̱ú mesa ta ka̱ʼa̱nna ña̱ vatá xíʼin táʼanna”. Ta saátu káʼa̱nña, ña̱ ta̱ rey ña̱ norte xa̱a̱ra kuumiíra “ku̱a̱ʼání ña̱ ku̱i̱ká”. Ta ña̱yóʼo kúú ña̱ ku̱uva. Na̱ Alemania xíʼin na̱ Gran Bretaña xi̱ka̱ʼa̱nna ña̱ xi̱kuni̱na ndakutáʼan viína, soo ña̱ vatá ni̱xi̱yo ña̱yóʼo, saáchi tá ku̱i̱ya̱ 1914 ki̱xáʼa ku̱a̱chi. Soo tá ku̱i̱ya̱ saá, na̱ Alemania xa̱a̱ kúikání ni̱xi̱yona. Ta nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱n profecía ña̱ va̱xi nu̱ú Daniel 11:29 xíʼin iin táʼví ña̱ versículo 30, na̱ Alemania ki̱xáʼana kánitáʼanna xíʼin ta̱ rey ña̱ sur, soo va̱ása níkuchiñuna.
NA̱ REY YÓʼO KÁNITÁʼANNA XÍʼIN NA̱ ÑUU NDIÓXI̱
12. ¿Ndáaña ke̱ʼé ta̱ rey ña̱ norte ta saátu ta̱ rey ña̱ sur tá ni̱xi̱yo ña̱ Primera Guerra Mundial?
12 Nda̱a̱ tá ku̱i̱ya̱ 1914, u̱vi̱ saá na̱ rey yóʼo ndeéka ki̱xáʼana kánitáʼan xíʼin táʼan miína, ta saátu xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱. Tá ni̱xi̱yo ña̱ Primera Guerra Mundial na̱ chíñu ña̱ Alemania xíʼin ña̱ Gran Bretaña, ki̱xáʼana íxandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása níxiinna ku̱ʼu̱nna nu̱ú ku̱a̱chi. Ta na̱ chíñu ña̱ Estados Unidos ta̱ánna na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Ndióxi̱ veʼeka̱a. Ta ña̱ ke̱ʼéna yóʼo sa̱xínuña profecía ña̱ va̱xi nu̱ú Apocalipsis 11:7-10.
13. ¿Ndáaña ke̱ʼé ta̱ rey ña̱ norte tá ku̱i̱ya̱ 1933 ta saátu tá ni̱xi̱yo ña̱ Segunda Guerra Mundial?
13 Tá ku̱i̱ya̱ 1933 ta saátu tá ni̱xi̱yo ña̱ Segunda Guerra Mundial ta̱ rey ña̱ norte i̱xandi̱va̱ʼara xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱. Tá ki̱xáʼa xáʼndachíñu na̱ nazi, ta̱ Hitler xíʼin na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra va̱ása nítaxikana ndasakáʼnuna Ndióxi̱. Ta xa̱ʼnína ku̱a̱ʼání na̱ xi̱ndasakáʼnu Jehová ta inkana ta̱ánnana campo ña̱ concentración. Ta ta̱ Daniel xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ña̱ ta̱ rey ña̱ norte va̱ása ixato̱ʼóra veʼe Ndióxi̱, ta va̱ása taxikara keʼéna ña̱ xi̱keʼé ni̱ʼina, ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ va̱ása taxikara natúʼunna xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ (Dan. 11:30b, 31a). Ta nda̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Hitler ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ ñuu Ndióxi̱ chí Alemania.
INKANA NI̱XA̱A̱ NDU̱U TA̱ REY ÑA̱ NORTE
14. ¿Ndáana ni̱xa̱a̱ ndu̱u ta̱ rey ña̱ norte tá ndi̱ʼi ña̱ Segunda Guerra Mundial, ta nda̱chun va̱ʼa kúnda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo?
14 Tá ndi̱ʼi ña̱ Segunda Guerra Mundial, na̱ chíñu ña̱ Unión Soviética, nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼání ñuʼú na̱ Alemania ta ki̱xáʼana xáʼndachíñuna nu̱úña. Nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé na̱ chíñu nazi saá ke̱ʼé na̱ Unión Soviética xíʼin na̱ xi̱kitáʼan xíʼinna, chi i̱xandi̱va̱ʼana xíʼin ndiʼi na̱ xi̱ndasakáʼnu Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása níxi̱kandíxana ndiʼi ña̱ káʼa̱n na̱ chíñu, tasaá ni̱xa̱a̱ na̱ Unión Soviética ndu̱una ta̱ rey ña̱ norte.
15. ¿Ndáaña ke̱ʼé ta̱ rey ña̱ norte tá ndi̱ʼi ña̱ Segunda Guerra Mundial?
15 Tá xa̱a̱ ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo ña̱ ndi̱ʼi ña̱ Segunda Guerra Mundial na̱ Unión Soviética xíʼin na̱ xi̱kitáʼan xíʼinna, na̱ kúú ta̱ rey ña̱ norte, ki̱xáʼana íxandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱. Ña̱ Apocalipsis 12:15-17 chítáʼanña ña̱ ke̱ʼé na̱yóʼo xíʼin iin yu̱ta. Nda̱a̱ táki̱ʼva káchi ña̱ profecía yóʼo, ta̱ rey ña̱ norte va̱ása nítaxikara ña̱ natúʼunna xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, ta ku̱a̱ʼánína ta̱várana ñuuna ta chi̱ndaʼárana ku̱a̱ʼa̱nna inka ñuu. Ta saátu tiempo ña̱ ndóoyó vitin, ta̱ rey ña̱ norte ndákundeéra íxandi̱va̱ʼara xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱, soo ta̱ʼán kuchiñura kasira nu̱úna ña̱ keʼéna chiñuna.j
16. ¿Ndáa ki̱ʼva sa̱xínu na̱ Unión Soviética ña̱ káʼa̱n Daniel 11:37-39?
16 (Kaʼvi Daniel 11:37-39).k Nda̱a̱ táki̱ʼva káchi ña̱ profecía yóʼo, ta̱ rey ña̱ norte va̱ása ní ixato̱ʼóra Ndióxi̱ na̱ yivára. ¿Ndáa ki̱ʼva ke̱ʼéra ña̱yóʼo? Na̱ Unión Soviética xi̱kuni̱na kindaana ndee̱ ña̱ xi̱kuumií na̱ veʼe-ñu̱ʼu, saáchi xi̱kuni̱na sandíʼi-xa̱ʼa̱na ndiʼi religión. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, tá ku̱i̱ya̱ 1918 na̱ chíñu ña̱ Unión Soviética ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ ná sanáʼa̱na ti̱xin escuela ña̱ kǒo Ndióxi̱ íyo. Ta, ¿ndáa ki̱ʼva nda̱sakáʼnura “ndióxi̱ ña̱ táxi ndee̱”? Ku̱a̱ʼání xu̱ʼún xi̱niñúʼuna ña̱ va̱ʼa kuumiína ku̱a̱ʼáka na̱ soldado, ta ke̱ʼéna ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ kuniñúʼuna ña̱ kanitáʼanna, tasaá ndakúka xa̱a̱na koona. Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur ni̱xa̱a̱na xi̱kuumiína ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ kivi sandíʼi-xa̱ʼa̱ yáʼaka millón na̱ yiví.
INKÁCHI KÁCHÍÑU U̱VI̱ SAÁ NA̱ REY YÓʼO
17. ¿Ndáaña kúú “ña̱ʼa kini ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱”?
17 Ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur inkáchi ki̱xáʼana kéʼéna iin ña̱ʼa, ña̱ ka̱nindichina “ña̱ʼa kini ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱” (Dan. 11:31). Ta ña̱ “ña̱ʼa kini” yóʼo kúú na̱ Organización de las Naciones Unidas.
18. ¿Nda̱chun káʼa̱nyó ña̱ na̱ Organización de las Naciones Unidas kúúna “ña̱ʼa kini ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱”?
18 Ña̱ profecía káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱ Organización de las Naciones Unidas ña̱ kúúna “ña̱ʼa kini”, saáchi kúni̱na taxina ña̱ vií koo na̱ yiví, soo iinlá Reino Ndióxi̱ kúú ña̱ kuchiñu keʼé ña̱yóʼo. Ta ña̱ profecía káʼa̱nkaña ña̱ kúúna na̱ “sándiʼi-xa̱ʼa̱”, saáchi na̱yóʼo kúú na̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ veʼe-ñu̱ʼu vatá (koto na̱ʼná ña̱ naní “U̱vi̱ na̱ rey kánitáʼan xíʼin táʼan miína tiempo nu̱ú ndíʼi”).
¿NDA̱CHUN XÍNIÑÚʼU KUNDA̱A̱-INIYÓ XA̱ʼA̱ NDIʼI ÑA̱YÓʼO?
19, 20. a) ¿Nda̱chun iin ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ku̱u tá ya̱chi̱? b) ¿Ndáa pregunta kúú ña̱ ndakuiinyó nu̱ú inka artículo?
19 Iin ña̱ va̱ʼava kúú ña̱ kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ xa̱a̱ ku̱u tá ya̱chi̱, saáchi ña̱yóʼo náʼa̱ña ña̱ sava ña̱ káʼa̱n ña̱ profecía ta̱ Daniel xa̱ʼa̱ ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur xa̱a̱ ni̱xi̱nuña tá ku̱i̱ya̱ 1870 nda̱a̱ 1991. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, kivi kandíxayó ña̱ xi̱nu ndiʼika ña̱ káʼa̱n ña̱ profecía yóʼo.
20 Soo na̱ Unión Soviética ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱na tá ku̱i̱ya̱ 1991. Tá saá, ¿ndáana kúú ta̱ rey ña̱ norte tiempo vitin? Nu̱ú inka artículo ndakuiinyó ña̱ pregunta yóʼo.
YAA 128 Ndakúní ná koo iniyó nda̱a̱ nu̱ú ndíʼi
a Íyo ña̱ náʼa̱ nu̱úyó ña̱ xínuka profecía ta̱ Daniel ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ “ta̱ rey ña̱ norte” xíʼin “ta̱ rey ña̱ sur”. ¿Nda̱chun kivi kandíxayó ña̱yóʼo? Ta, ¿nda̱chun ndáyáʼviní kunda̱a̱ káxi iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ profecía yóʼo?
b Génesis 3:15: “Taxii̱ ña̱ ná koún contra xíʼin ñá ñaʼá, ta na̱ se̱ʼún xíʼin na̱ se̱ʼe ñákán sa̱a̱-inina kunitáʼanna. Ta̱kán ku̱a̱ñi̱ndosóra á ku̱niʼnira xi̱níún ta yóʼó satukue̱ʼún xa̱ʼa̱ra”.
c Apocalipsis 11:7: “Tá xa̱a̱ sa̱ndíʼina na̱túʼunna, tí kití yukú tí kíta va̱xi ini ña̱ ya̱vi̱ naá kanitáʼanrí xíʼinna, ta kuchiñurí xíʼinna ta kaʼnírína”.
d Apocalipsis 12:17: “Tasaá tí dragón ni̱sa̱a̱nírí xíʼin ñá ñaʼá, ta ni̱xa̱ʼa̱nrí ka̱nitáʼanrí xíʼin na̱ se̱ʼeñá na̱ kíndo̱o. Na̱yóʼo kúú na̱ xíniso̱ʼo ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱, ta kúúmiína chiñu ña̱ natúʼunna xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús”.
e Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, va̱ása káʼa̱nkayó ña̱ ta̱ chíñu ña̱ ñuu Roma ta̱ xi̱naní Aureliano (270-275 t.v.) xi̱kuu ta̱ “rey ña̱ norte” ta ñá reina Zenobia (267-272 t.v.) xi̱kuu “ta̱ rey ña̱ sur”. Chi nu̱ú libro ña̱ naní Prestemos atención a las profecías de Daniel capítulo 13 xíʼin 14 ni̱ka̱ʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, soo vitin na̱sama ña̱ kúnda̱a̱-iniyó xíʼinña.
f Koto recuadro ña̱ naní “Na̱ chíñu náʼnu ña̱ Gran Bretaña xíʼin Estados Unidos na̱ káʼa̱n profecía xa̱ʼa̱”.
g Tá ku̱i̱ya̱ 1890 ta̱ chíñu Guillermo II ku̱a̱ʼá ña̱ʼa ke̱ʼéra ña̱ va̱ʼa sa̱ndákoo ta̱ Bismarck chiñura.
h Daniel 11:25: “Ta ta̱yóʼo ndasandakúra-inira ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nra kanitáʼanra xíʼin ta̱ rey ña̱ sur ta saátu ku̱ʼu̱n ku̱a̱ʼání na̱ soldado xíʼinra, ta ta̱ rey ña̱ sur ixatu̱ʼvara miíra ña̱ ku̱ʼu̱nra kanitáʼanra ta ndakayara ku̱a̱ʼání na̱ soldado na̱ ndakúní. Soo ta̱ rey ña̱ norte va̱ása kuchiñura xíʼinra, saáchi na̱yóʼo keʼéna ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼinra”.
i Íyo ku̱a̱ʼá ña̱ ke̱ʼé na̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ emperador, ña̱kán ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱xaʼndachíñura. Tá kúú, sa̱ndákoona ña̱ chindeétáʼanna xíʼinra, ta na̱túʼunna xíʼin inkana xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása xíniñúʼu natúʼunna xa̱ʼa̱ ña̱ guerra, ta i̱xandúxana xíʼinra ña̱ sandákoora ña̱ kaʼndachíñura.
j Nda̱a̱ táki̱ʼva káchi Daniel 11:34, loʼo tiempo sa̱ndákoo ta̱ rey ña̱ norte ña̱ ixandi̱va̱ʼara xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱. Ta ña̱yóʼo ku̱uña, tá ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ Unión Soviética tá ku̱i̱ya̱ 1991.
k Daniel 11:37-39: “Ta va̱ása ixato̱ʼóra Ndióxi̱ na̱ yivára, ta ni va̱ása ixato̱ʼóra ña̱ kúni̱ ná ñaʼá, ta nda̱a̱ ni iin na̱ ndióxi̱ va̱ása ixato̱ʼóra, chi iinlá miíra kuni̱ ndukáʼnu nu̱ú ndiʼina. 38 Soo ña̱ naní ndióxi̱ ña̱ táxi ndee̱ ndasakáʼnura. Ta oro, plata xíʼin yu̱u̱ ña̱ liviní xíʼin inkaka ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi, kuniñúʼura ña̱ ndasakáʼnura ndióxi̱ ña̱ va̱ása níndasakáʼnu na̱ yivára. 39 Keʼéra ña̱ kúni̱ miíra xíʼin na̱ ndakúní, ta na̱ chindeétáʼan xíʼinra koo ndióxi̱ na̱ inka ñuu. Ta ndasakáʼnura na̱ chindeétáʼan xíʼinra, ta taxira ña̱ ná kaʼndachíñuna nu̱ú ku̱a̱ʼánína. Ndataʼvíra ñuʼú xíʼinna ta na̱yóʼo chaʼvinaña ndaʼa̱ra”.
-
-
¿Ndáana kúú “ta̱ rey ña̱ norte” tiempo vitin?Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó (Ña̱ kaʼviyó) 2020 | mayo
-
-
ARTÍCULO ÑA̱ KAʼVIYÓ 20
¿Ndáana kúú “ta̱ rey ña̱ norte” tiempo vitin?
“Ndiʼi-xa̱ʼa̱ra ta kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ chindeétáʼan xíʼinra” (DAN. 11:45).
YAA 95 Kúnda̱a̱ka-iniyó xa̱ʼa tu̱ʼun Jehová
ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱a
1, 2. ¿Ndáaña ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ nu̱ú ña̱ artículo yóʼo?
TIEMPO vitin, íyo ku̱a̱ʼání ña̱ náʼa̱ nu̱úyó ña̱ ndóoyó ki̱vi̱ nu̱ú ndíʼi. Si̱lóʼo kúma̱ní, Jehová xíʼin ta̱ Jesucristo sandíʼi-xa̱ʼa̱na ndiʼi na̱ chíñu na̱ va̱ása chíndeétáʼan xíʼin Reinora. Tá kúma̱níka kuu ña̱yóʼo, ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur ndakundeéna kanitáʼanna xíʼin táʼan miína, ta saátu xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱.
2 Nu̱ú ña̱ artículo yóʼo ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ profecía ña̱ va̱xi nu̱ú Daniel 11:40-12:1. Ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ndáana kúú ta̱ rey ña̱ norte tiempo vitin, ta nda̱chun va̱ʼa kúnda̱a̱-iniyó ña̱ kundeé-iniyó ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ña̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí kixaa̱.
ÍYO INKA NA̱ KÚÚ TA̱ REY ÑA̱ NORTE
3, 4. ¿Ndáana ndu̱u ta̱ rey ña̱ norte, ta nda̱chun káʼa̱nyó ña̱yóʼo?
3 Tá ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ na̱ Unión Soviética tá ku̱i̱ya̱ 1991, loʼo tiempo va̱ʼa ni̱xi̱yo na̱ xi̱kachíñu nu̱ú Ndióxi̱ na̱ xi̱ndoo chí nu̱ú xi̱xaʼndachíñu na̱ Unión Soviética, tasaá kúú ña̱ ni̱xi̱nu ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Daniel ña̱ koo na̱ chindeétáʼan loʼo xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱ (Dan. 11:34). Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, va̱ʼa na̱túʼunna xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, ta tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo ku̱a̱ʼání na̱ yiví na̱ ni̱xi̱yo chí ñuu nu̱ú xi̱xaʼndachíñu na̱ Unión Soviética, ni̱xa̱a̱na ndu̱una publicador. Soo loʼo tá loʼo, na̱ Rusia xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinna ni̱xa̱a̱na ndu̱una ta̱ rey ña̱ norte. Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ku̱nda̱a̱-iniyó nu̱ú artículo ña̱ ni̱ya̱ʼa, ña̱ va̱ʼa xa̱a̱ iin na̱ chíñu nduuna ta̱ rey ña̱ norte á ta̱ rey ña̱ sur xíniñúʼu keʼéna u̱ni̱ ña̱ʼa: ña̱ nu̱ú, ixandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱; ña̱ u̱vi̱, na̱ʼa̱na xíʼin ña̱ kéʼéna ña̱ sáa̱-inina xínina Jehová ta saátu na̱ ñuura, ta ña̱ u̱ni̱, na̱ chíñu yóʼo kanitáʼanna xíʼin táʼan miína.
4 Ná kotoyó nda̱chun kivi ka̱ʼa̱nyó ña̱ na̱ Rusia xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinna kúúna ta̱ rey ña̱ norte tiempo vitin. Ña̱ nu̱ú, saáchi íxandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ hermano na̱ íyo ñuu nu̱ú xáʼndachíñuna, ta va̱ása táxina ña̱ natúʼunna xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Ña̱ u̱vi̱, saáchi xíʼin ña̱ kéʼéna náʼa̱na ña̱ sáa̱-inina xíni̱na Jehová xíʼin na̱ ñuura. Ña̱ u̱ni̱, saáchi kánitáʼanna xíʼin ta̱ rey ña̱ sur, ta ta̱yóʼo kúú na̱ Gran Bretaña xíʼin na̱ Estados Unidos. Ná kotoyó ndáa ki̱ʼva náʼa̱ na̱ Rusia xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinna ña̱ kúúna ta̱ rey ña̱ norte.
TA̱ REY ÑA̱ NORTE XÍʼIN TA̱ REY ÑA̱ SUR NDÁKUNDEÉNA KÁNITÁʼANNA
5. ¿Ndáa tiempo kúú ña̱ káʼa̱n Daniel 11:40-43 xa̱ʼa̱, ta ndáaña kuu tiempo saá?
5 (Kaʼvi Daniel 11:40-43).b Táʼví ña̱ profecía yóʼo chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kunda̱a̱-iniyó ndáaña kuu tiempo nu̱ú ndíʼi. Ña̱ versículo yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱ kánitáʼan ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur. Ta̱ Daniel ni̱ka̱ʼa̱nra: “Ta tiempo nu̱ú ndíʼi, ta̱ rey ña̱ sur ndeéní kanitáʼanra xíʼin [...] ta̱ rey ña̱ norte” (Dan. 11:40).
6. ¿Ndáaña náʼa̱ nu̱úyó ña̱ ndákundeé u̱vi̱ saá na̱ rey yóʼo kánitáʼan xíʼin táʼan miína?
6 Ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur ndákundeéna kánitáʼanna xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱na kaʼndachíñuna nu̱ú na̱ ñuyǐví. Tá kúú, ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱u tá ndi̱ʼi ña̱ Segunda Guerra Mundial, tá ki̱xáʼa xáʼndachíñu na̱ Unión Soviética xíʼin na̱ xi̱kitáʼan xíʼinna nu̱ú ku̱a̱ʼání ñuu ña̱ íyo chí Europa. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ta̱ rey ña̱ sur sa̱ndáku̱táʼanra na̱ soldadora xíʼin na̱ inka ñuu ña̱ va̱ʼa kanitáʼanra xíʼin ta̱ rey ña̱ norte, ta na̱yóʼo ni̱xa̱a̱na nda̱kunanína Organización del Tratado del Atlántico Norte. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, u̱vi̱ saá na̱ rey yóʼo ku̱a̱ʼání xu̱ʼún xíniñúʼuna, chi kúni̱na kuumiína ku̱a̱ʼáka ña̱ʼa ña̱ kuniñúʼuna ña̱ kanitáʼanna. Ta kánitáʼan xíʼin táʼan miína tá chíndeétáʼanna xíʼin ñuu nu̱ú íyo guerra, tá kúú chí África, Asia xíʼin América Latina. Ta tiempo vitin na̱ Rusia xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinna xa̱a̱ ndu̱ndakúnína. Ta saátu xíniñúʼuna computadora á Internet ña̱ keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼin ta̱ rey ña̱ sur. U̱vi̱ saá na̱ rey yóʼo chíka̱a̱na ku̱a̱chi táʼanna ña̱ xíniñúʼuna computadora á Internet ña̱ va̱ʼa sándiʼi-xa̱ʼa̱na xu̱ʼúnna á ña̱ chíñuna. Ta nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n profecía ta̱ Daniel, ta̱ rey ña̱ norte ndákundeéra íxandi̱va̱ʼara xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱ (Dan. 11:41).
TA̱ REY ÑA̱ NORTE KÍʼVIRA NU̱Ú “ÑUʼÚ ÑA̱ LIVINÍ”
7. ¿Ndáaña kúú “ñuʼú ña̱ liviní”?
7 Ña̱ Daniel 11:41 káʼa̱nña ña̱ ta̱ rey ña̱ norte ki̱ʼvira nu̱ú “ñuʼú ña̱ liviní”. ¿Ndáa ñuʼú kúú ña̱yóʼo? Tá tiempo xi̱naʼá xi̱ka̱ʼa̱nna ña̱ ñuu Israel xi̱kuuña iin ñuʼú ña̱ liviní nu̱ú inkaka ñuʼú (Ezeq. 20:6). Liviní ni̱xi̱yoña saáchi kán kúú nu̱ú xi̱ndasakáʼnuna Jehová. Soo nda̱a̱ tá Pentecostés ña̱ ku̱i̱ya̱ 33 ña̱ tiempo vitin, “ñuʼú ña̱ liviní” su̱ví iin lugar ña̱ ndixa kúúña. Saáchi na̱ ndásakáʼnu Jehová íyona iníísaá nu̱ú ñuʼú. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, “ñuʼú ña̱ liviní” yóʼo kúú nu̱ú kéʼé na̱ ñuu Ndióxi̱ chiñuna, tá kúú ña̱ ndásakáʼnunara ti̱xin reunión, ta saátu ña̱ xíkana nátúʼunna xa̱ʼa̱ra xíʼin na̱ yiví.
8. ¿Ndáa ki̱ʼva xa̱a̱ ni̱ki̱ʼvi ta̱ rey ña̱ norte nu̱ú “ñuʼú ña̱ liviní”?
8 Ki̱vi̱ nu̱ú ndíʼi vitin, ta̱ rey ña̱ norte xa̱a̱ ku̱a̱ʼání yichi̱ kíʼvira nu̱ú “ñuʼú ña̱ liviní”. Tá kúú, tá ni̱xi̱yo na̱ Alemania nazi ta̱ rey ña̱ norte, ti̱xin ña̱ Segunda Guerra Mundial ni̱ki̱ʼvira nu̱ú “ñuʼú ña̱ liviní” tá i̱xandi̱va̱ʼara xíʼin na̱ xi̱ndasakáʼnu Ndióxi̱ ta xa̱ʼnírana. Tá ndi̱ʼi ña̱ Segunda Guerra Mundial, tá ndu̱u na̱ Unión Soviética ta̱ rey ña̱ norte, ni̱ki̱ʼvina nu̱ú “ñuʼú ña̱ liviní” tá i̱xandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ xi̱ndasakáʼnu Jehová ta chi̱ndaʼánana inka ñuu.
9. Tiempo vitin, ¿ndáa ki̱ʼva xa̱a̱ ni̱ki̱ʼvi na̱ Rusia xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinna nu̱ú “ñuʼú ña̱ liviní”?
9 Tiempo vitin, na̱ Rusia xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinna xa̱a̱ ni̱ki̱ʼvina nu̱ú “ñuʼú ña̱ liviní”. ¿Ndáa ki̱ʼva kéʼéna ña̱yóʼo? Tá ku̱i̱ya̱ 2017, ta̱ kúú ta̱ rey ña̱ norte tiempo vitin va̱ása nítaxikara ña̱ ndasakáʼnuna Jehová, ta chi̱ka̱a̱ra savana veʼeka̱a. Ta saátu, va̱ása nítaxira ña̱ kuumiína tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱, tá kúú ña̱ Traducción del Nuevo Mundo. Ta ki̱ndaara sucursal ña̱ íyo Rusia, saátu veʼe nu̱ú ndákutáʼanyó xíʼin salón nu̱ú xíyo Asamblea. Tá ku̱u ndiʼi ña̱yóʼo, na̱ Cuerpo Gobernante ku̱nda̱a̱-inina tá ku̱i̱ya̱ 2018 ña̱ na̱ Rusia xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinna kúúna ta̱ rey ña̱ norte. Soo, miíyó na̱ ndásakáʼnu Jehová va̱ása kánitáʼanyó xíʼin na̱ chíñu ta ni va̱ása kúni̱yó nasamayó na̱yóʼo, ni tá íxandi̱va̱ʼana xíʼinyó. Chi ña̱ kéʼéyó kúú ña̱ ndíku̱nyó consejo ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia, ña̱ ka̱ʼa̱nyó xíʼin Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ na̱ kúúmií iin chiñu káʼnu, tá kúú tá ndáka̱xin na̱ chíñu yóʼo ña̱ keʼéna iin ña̱ʼa ña̱ kivi kasi nu̱úyó ña̱ ndasakáʼnuyó Ndióxi̱ (1 Tim. 2:1, 2).
¿Á KUCHIÑU TA̱ REY ÑA̱ NORTE SANDÍʼI-XA̱ʼA̱RA TA̱ REY ÑA̱ SUR?
10. ¿Ndáaña chíndeétáʼan xíʼinyó ña̱ kunda̱a̱-iniyó ña̱ ta̱ rey ña̱ norte va̱ása kuchiñura sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ta̱ rey ña̱ sur?
10 Profecía ña̱ va̱xi nu̱ú Daniel 11:40-45 káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱ rey ña̱ norte. ¿Á kúni̱ kachi ña̱yóʼo ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ta̱ rey ña̱ sur? Va̱ása. Ta̱ rey ña̱ sur kookavara tá ná sandíʼi-xa̱ʼa̱ Jehová xíʼin ta̱ Jesús ndiʼi na̱ chíñu na̱ íyo nu̱ú ñuyǐví yóʼo ti̱xin ña̱ Armagedón (Apoc. 19:20). ¿Nda̱chun va̱ʼa kúnda̱a̱-iniyó ña̱yóʼo? Ná kotoyó ña̱ káʼa̱n profecía ta̱ Daniel xíʼin ña̱ káʼa̱n Apocalipsis.
Ña̱ Reino Ndióxi̱ ña̱ chítáʼanna xíʼin yu̱u̱, sandíʼi-xa̱ʼa̱ña na̱ chíñu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo ti̱xin ña̱ Armagedón, ta na̱yóʼo chítáʼannana xíʼin iin estatua ña̱ káʼnuní. (Koto párrafo 11).
11. ¿Ndáaña káʼa̱n profecía ña̱ va̱xi nu̱ú Daniel 2:43-45? (Koto na̱ʼná ña̱ va̱xi chí sa̱tá tutu yóʼo).
11 (Kaʼvi Daniel 2:43-45).c Ta̱ profeta Daniel káʼa̱nra xa̱ʼa̱ iin estatua ña̱ káʼnuní ña̱ na̱kuva̱ʼa xíʼin xa̱a̱ síín síín nu̱ú ña̱ʼa. Iin iin táʼví ña̱ estatua yóʼo kúú na̱ chíñu na̱ íyo ñuyǐví yóʼo, na̱ íxandi̱va̱ʼa xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱. Xa̱ʼa̱ ña̱ na̱kuva̱ʼa xíʼin hierro ta saátu xíʼin nda̱ʼyi̱, kúú na̱ chíñu na̱ koo tiempo nu̱ú ndíʼi, na̱yóʼo kúú na̱ Gran Bretaña xíʼin na̱ Estados Unidos. Ña̱ profecía yóʼo káʼa̱nña ña̱ kookava na̱ Gran Bretaña xíʼin na̱ Estados Unidos tá ná kixáʼa Reino Ndióxi̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ña na̱ chíñu na̱ íyo ñuyǐví yóʼo.
12. ¿Ndáana kúú xi̱ní ña̱ u̱xa̱ ña̱ kúúmií tí kití yukú, ta nda̱chun iin ña̱ ndáyáʼviní kúú ña̱ kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo?
12 Ta saátu ta̱ apóstol Juan káʼa̱nra xa̱ʼa̱ na̱ chíñu náʼnu na̱ íxandi̱va̱ʼa xíʼin na̱ ñuu Jehová. Nu̱ú profecía ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra, chi̱táʼanra na̱ chíñu náʼnu yóʼo xíʼin tí kití yukú tí kúúmií u̱xa̱ xi̱ní. Xi̱ní ña̱ u̱xa̱ ña̱ kúúmií tí kití yukú yóʼo, kúú na̱ chíñu náʼnu ña̱ Gran Bretaña xíʼin Estados Unidos. Iin ña̱ ndáyáʼviní kúú ña̱ kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, chi xi̱ní ña̱ u̱xa̱ kúú ña̱ so̱ndíʼi. Xi̱ní ña̱ u̱xa̱ kaʼndachíñukavaña, tá ná kixaa̱ ta̱ Cristo xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinra ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱naña xíʼin tí kití yukú (Apoc. 13:1, 2; 17:13, 14).d
¿NDÁAÑA KEʼÉ TA̱ REY ÑA̱ NORTE CHÍ NU̱ÚNÍNU?
13, 14. ¿Ndáana kúú Gog ña̱ Magog, ta nda̱chun kuni̱na sandíʼi-xa̱ʼa̱na na̱ ñuu Ndióxi̱?
13 Iin profecía ña̱ va̱xi nu̱ú libro ta̱ Ezequiel, chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kunda̱a̱-iniyó ndáaña kuu tá kúma̱níka ndiʼi-xa̱ʼa̱ ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur. Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱nyó, profecía ña̱ va̱xi nu̱ú Ezequiel 38:10-23; Daniel 2:43-45; 11:44-12:1 xíʼin Apocalipsis 16:13-16, 21 inkáchi ña̱ʼa káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta inkáchi tiempo kuuña. Tá saá íyoña, ña̱yóʼo kúú ña̱ ndátuyó kuu.
14 Tá ná ya̱ʼa loʼo tiempo ña̱ kixáʼa ña̱ gran tribulación, “ndiʼi na̱ chíñu ña̱ iníísaá ñuyǐví” ndakutáʼanna (Apoc. 16:13, 14; 19:19). Ta ña̱ Biblia káʼa̱nña, ña̱ na̱ ndakutáʼanna yóʼo kunanína “Gog ña̱ ke̱e nu̱ú ñuʼú ña̱ Magog” (Ezeq. 38:2). Na̱ chíñu na̱ ndakutáʼan yóʼo ixandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱ ta kuni̱na sandíʼi-xa̱ʼa̱na na̱yóʼo. ¿Nda̱chun kuni̱na keʼéna ña̱yóʼo? Ta̱ apóstol Juan xi̱nira ña̱ ni̱ko̱yo íʼin á ñíí ña̱ náʼnuní sa̱tá na̱ sáa̱-ini xíni Ndióxi̱. Sana nda̱a̱ táki̱ʼva ndeéní ko̱on ña̱yóʼo, saá koo ña̱ natúʼun na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱. Ta sana ña̱ natúʼun na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ chindaʼáña ña̱ Gog ña̱ Magog ña̱ kixáʼaña ixandi̱va̱ʼaña xíʼin na̱yóʼo, ta kuni̱ña sandíʼi-xa̱ʼa̱ñana (Apoc. 16:21).
15, 16. a) ¿Ndáaña káʼa̱n Daniel 11:44, 45? b) ¿Ndáaña kundoʼo ta̱ rey ña̱ norte ta saátu Gog ña̱ Magog?
15 Sana xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní natúʼunyó xíʼin ña̱ kuni̱na sandíʼi-xa̱ʼa̱na miíyó kúú ña̱ káʼa̱n Daniel 11:44, 45e (kaʼviña). Nu̱ú ña̱yóʼo, ta̱ Daniel káʼa̱nra ña̱ ta̱ rey ña̱ norte “ndi̱ʼi̱ní-inira tá ná kunda̱a̱-inira xa̱ʼa̱ ña̱ ka̱ʼa̱nna chí este ta saátu chí norte, ta sa̱a̱níra ta ku̱ʼu̱nra sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ku̱a̱ʼánína”. Ta na̱ “ku̱a̱ʼání” yóʼo kúú na̱ ndásakáʼnu Jehová.f Sana, ta̱ Daniel káʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱ kuni̱na sandíʼi-xa̱ʼa̱na na̱ ñuu Ndióxi̱.
16 Sa̱a̱ní Ndióxi̱ ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱ xa̱ʼa̱ ña̱ keʼé ta̱ rey ña̱ norte ta saátu na̱ chíñu ñuyǐví yóʼo, ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kixáʼa ña̱ Armagedón (Apoc. 16:14, 16). Tá ná kuu ña̱yóʼo, ta̱ rey ña̱ norte “ndiʼi-xa̱ʼa̱ra ta kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ chindeétáʼan xíʼinra” (Dan. 11:45). Ta saátu kundoʼo na̱ inka ñuu, na̱ kúú Gog ña̱ Magog.
Ti̱xin guerra ña̱ Armagedón, ta̱ Jesucristo xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinra sandíʼi-xa̱ʼa̱na ñuyǐví ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta sakǎkuna na̱ ñuu Ndióxi̱. (Koto párrafo 17).
17. ¿Ndáa ta̱ kúú ta̱ Miguel “ta̱ kúú príncipe” ta̱ káʼa̱n Daniel 12:1 xa̱ʼa̱, ta ndáaña kéʼéra?
17 Inka versículo ña̱ va̱xi nu̱ú ña̱ profecía ta̱ Daniel káʼa̱nkaña ndáa ki̱ʼva ndiʼi-xa̱ʼa̱ ta̱ rey ña̱ norte xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinra, ta saátu ndáa ki̱ʼva ka̱kuyó (kaʼvi Daniel 12:1).g ¿Ndáaña kúni̱ kachi ña̱ versículo yóʼo? Miguel kúú inka ki̱vi̱ ña̱ ndákiʼin ta̱ kúú Rey nu̱úyó, ta̱ Cristo Jesús. Nda̱a̱ tá ku̱i̱ya̱ 1914 chíndeétáʼanra xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱, tá ki̱xáʼara xáʼndachíñura chí ndi̱ví. Ta chí nu̱únínu sandíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá ti̱xin guerra ña̱ Armagedón. Tá ná kixáʼa guerra yóʼo saá kúú ña̱ ndiʼi tu̱ndóʼo káʼnu ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Daniel xa̱ʼa̱. Nu̱ú profecía ta̱ Juan ña̱ va̱xi nu̱ú Apocalipsis, káʼa̱nña ña̱ tá ná ndiʼi ña̱ gran tribulación kixáʼa ña̱ Armagedón (Apoc. 6:2; 7:14).
¿Á KA̱ʼYI̱ KI̱VI̱YÓ NU̱Ú LIBRO?
18. ¿Nda̱chun va̱ása xíniñúʼu yi̱ʼvíyó ña̱ kuu chí nu̱únínu?
18 Ta̱ Daniel xíʼin ta̱ Juan ni̱ka̱ʼa̱nna, ña̱ sakǎku Jehová xíʼin ta̱ Jesús na̱ káchíñu nu̱úna ti̱xin ña̱ gran tribulación. Ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo va̱ása xíniñúʼu yi̱ʼvíyó ña̱ koo chí nu̱únínu. Ta̱ Daniel ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ka̱ʼyi̱ ki̱vi̱ na̱ ka̱ku nu̱ú libro (Dan. 12:1). ¿Ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa ka̱ʼyi̱ ki̱vi̱yó nu̱ú ña̱ libro yóʼo? Xíniñúʼu na̱ʼa̱yó ña̱ kándíxayó ta̱ Jesús, ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndikachi ta̱ kúú kuenta Ndióxi̱ (Juan 1:29). Saátu xíniñúʼu ndataxi xíʼin miíyó ndaʼa̱ Ndióxi̱ ta ndakuchiyó (1 Ped. 3:21). Ta chika̱a̱yó ndee̱ ña̱ natúʼunyó xíʼin inkaka na̱ yiví xa̱ʼa̱ Jehová, chi saá kúú ña̱ chíndeétáʼanyó xíʼin Reinora.
19. ¿Ndáaña xíniñúʼu keʼéyó vitin, ta nda̱chun?
19 Vitin kúú ña̱ xíniñúʼu chika̱a̱yó ndee̱ ña̱ ndakúka koo ña̱ kándíxayó Ndióxi̱ ta saátu na̱ ñuura. Ta saátu xíniñúʼu chindeétáʼanyó xíʼin Reino Ndióxi̱. Tá saá ná keʼéyó, ka̱kuyó tá ná sandíʼi-xa̱ʼa̱ Reino Ndióxi̱ ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur.
YAA 149 Ni̱ka̱kuna i̱xaa Jehová
a ¿Ndáana kúú ta̱ “rey ña̱ norte” tiempo vitin, ta ndáa ki̱ʼva ndiʼi-xa̱ʼa̱ra? Ña̱ kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ndasandakúkaña ña̱ kándíxayó Ndióxi̱, ta chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ña̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí kixaa̱.
b Daniel 11:40-43: “Ta tiempo nu̱ú ndíʼi, ta̱ rey ña̱ sur ndeéní kanitáʼanra xíʼin ta̱yóʼo. Tasaá ta̱ rey ña̱ norte ndeéní ku̱ʼu̱nra nu̱ú ta̱yóʼo xíʼin carro ta saátu xíʼin na̱ ta̱a na̱ yósó kuáyi̱, xíʼin ku̱a̱ʼání tú barco. Ta ki̱ʼvira ku̱a̱ʼání ñuu nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ti̱kui̱í. 41 Ta saátu ki̱ʼvira nu̱ú ñuʼú ña̱ liviní. Ta ku̱a̱ʼá ñuu ndakava xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéra. Soo na̱yóʼo kúú na̱ va̱ása kuchiñura xíʼin: Edom, Moab xíʼin na̱ ammonitas. 42 Ta ta̱yóʼo ndakundeékara kanitáʼanra xíʼin ku̱a̱ʼání ñuu, ta na̱ ñuu Egipto va̱ása ka̱kuna nu̱úra. 43 Ta ndakiʼinra ndiʼi ña̱ ku̱i̱ká ña̱ ñúʼu se̱ʼé, oro, plata xíʼin ndiʼika ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ña̱ íyo ñuu Egipto. Ta na̱ ñuu Libia xíʼin na̱ Etiopía kundiku̱nna ña̱ kéʼéra”.
c Daniel 2:43-45: “Nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱niún, ña̱ hierro nda̱sakaña xíʼin nda̱ʼyi̱ ta ki̱ʼva saá ndakutáʼan ku̱a̱ʼání na̱ yiví. Soo va̱ása vií kutáʼanna, nda̱a̱ táki̱ʼva va̱ása kívi kutáʼan ña̱ hierro xíʼin nda̱ʼyi̱. 44 Ta ki̱vi̱ ná kundoo na̱ chíñu kán, Ndióxi̱ ta̱ íyo chí ndiví chindúʼúra iin ta̱ kaʼndachíñu ta va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ kaʼndachíñura ta chiñu ña̱ kuumií ta̱yóʼo va̱ása ndakiʼin inkanaña ndaʼa̱ra. Ta ta̱ chíñu yóʼo sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndiʼi na̱ chíñu ñuyǐví yóʼo, ta iinlá miíra koo ndiʼi tiempo, 45 nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱niún kúu tá ni̱ta̱ʼnda̱ iin yu̱u̱ chí yuku̱, ta su̱ví na̱ yiví kúú na̱ níxaʼnda ña̱yóʼo, ta ña̱ yu̱u̱ yóʼo sa̱kúachi válíña hierro, cobre, nda̱ʼyi̱, plata xíʼin oro. Ndióxi̱ ta̱ káʼnu ni̱na̱ʼa̱ra nu̱ú ta̱ rey ndáaña kuu chí nu̱únínu. Ña̱ xa̱ni yóʼo ña̱ ndixa kúúña ta saátu ña̱ kúnda̱a̱-iniyó xíʼinña”.
d Ndani̱ʼún ña̱ káʼa̱nka xa̱ʼa̱ Daniel 2:36-45 xíʼin Apocalipsis 13:1, 2 nu̱ú ña̱ La Atalaya 15 tí junio ña̱ ku̱i̱ya̱ 2012, ña̱ artículo: “Jehová es ‘un Revelador de secretos’”, “Los ocho reyes”, “Jehová revela ‘las cosas que tienen que suceder dentro de poco’”, “¿Cuándo se convirtió la potencia mundial angloamericana en la séptima potencia de las profecías bíblicas?”.
e Daniel 11:44, 45: “Soo ndi̱ʼi̱ní-inira tá ná kunda̱a̱-inira xa̱ʼa̱ ña̱ ka̱ʼa̱nna chí este ta saátu chí norte, ta sa̱a̱níra ta ku̱ʼu̱nra sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ku̱a̱ʼánína. 45 Ta kanindichira veʼe válí ña̱ manta ma̱ʼñú nu̱ú ndíka̱a̱ tá mar káʼnu xíʼin nu̱ú níndichi yuku̱ ña̱ yi̱i̱, ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú ña̱ liviní. Ta ndiʼi-xa̱ʼa̱ra ta kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ chindeétáʼan xíʼinra”.
f Ndani̱ʼún ña̱ káʼa̱nka xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo nu̱ú ña̱ La Atalaya 15 tí mayo ña̱ ku̱i̱ya̱ 2015, página 29 xíʼin 30.
g Daniel 12:1: “Ta tiempo saá ndakundichi ta̱ Miguel, ta̱ kúú príncipe ta̱ chíndeétáʼan xíʼin na̱ ñuu miíún. Ta koo iin tiempo ña̱ ndi̱ʼi̱ní-inina, ña̱ ta̱ʼán koo nda̱a̱ tá ki̱xáʼa íyo iin ñuu. Ta tiempo saá ka̱ku na̱ ñuu miíún, ndiʼi na̱ ni̱ka̱ʼyi̱ ki̱vi̱ nu̱ú libro”.
-
-
U̱vi̱ na̱ rey kánitáʼan xíʼin táʼan miína tiempo nu̱ú ndíʼiTutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó (Ña̱ kaʼviyó) 2020 | mayo
-
-
U̱vi̱ na̱ rey kánitáʼan xíʼin táʼan miína tiempo nu̱ú ndíʼi
Sava profecía ña̱ va̱xi nu̱ú na̱ʼná yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱ sava ña̱ʼa ña̱ inkáchi tiempo ku̱u. Ta ndiʼiña náʼa̱ña ña̱ xa̱a̱ ndóoyó tiempo nu̱ú ndíʼi (Dan. 12:4).
Texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia: Apoc. 11:7; 12:13, 17; 13:1-8, 12.
Profecía: “Tí kití yukú” xa̱a̱ ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ xáʼndachíñurí nu̱ú na̱ ñuyǐví yóʼo. Tá tiempo nu̱ú ndíʼi tu̱kue̱ʼe̱ xi̱nírí ña̱ u̱xa̱. Tá ni̱ya̱ʼa tiempo nda̱ʼa xi̱nírí, ta ndiʼi na̱ yiví ndíku̱n sa̱tárí. Ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíniñúʼura tíyóʼo ña̱ kanitáʼanrí xíʼin na̱ se̱ʼe ñá ñaʼá na̱ kíndo̱o.
Ni̱xi̱nuña: Tá ni̱ya̱ʼa tiempo ña̱ ko̱on sa̱vi̱ kini, ni̱xi̱yo na̱ chíñu na̱ xi̱kuu contra Jehová. Tá ni̱ya̱ʼa ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱, ti̱xin ña̱ Primera Guerra Mundial, na̱ Gran Bretaña va̱ása ndakúka níxi̱yona. Soo tá nda̱kutáʼanna xíʼin na̱ Estados Unidos ndu̱ndakú tukuna. Tiempo nu̱ú ndíʼi, ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíniñúʼura ndiʼi na̱ chíñu na̱ kítáʼan xíʼinra ña̱ ixandi̱va̱ʼara xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱.
Texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia: Dan. 11:25-45.
Profecía: Ta̱ rey ña̱ norte xíʼin ta̱ rey ña̱ sur kánitáʼan xíʼin táʼan miína xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱na ndakúka koona.
Ni̱xi̱nuña: Na̱ Alemania ka̱nitáʼanna xíʼin na̱ Gran Bretaña ta saátu xíʼin na̱ Estados Unidos. Tá ku̱i̱ya̱ 1945 na̱ Unión Soviética xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinna ndu̱una ta̱ rey ña̱ norte. Tá ku̱i̱ya̱ 1991 ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ na̱ Unión Soviética, ta tá ni̱ya̱ʼa tiempo na̱ Rusia xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinna ndu̱una ta̱ rey ña̱ norte.
Texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia: Is. 61:1; Mal. 3:1; Luc. 4:18.
Profecía: Jehová chi̱ndaʼára iin ta̱ “mensajero” ña̱ va̱ʼa ndakunára yichi̱ tá kúma̱níka kixaa̱ ña̱ Reino. Na̱ yiví na̱ ndákiʼin nu̱ú ta̱ mensajero yóʼo ki̱xáʼana nátúʼunna “tu̱ʼun va̱ʼa xíʼin na̱ yiví na̱ vitá-ini”.
Ni̱xi̱nuña: Nda̱a̱ tá ku̱i̱ya̱ 1870, ta̱ Charles Russell xíʼin na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra ki̱xáʼana káʼvina Biblia ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inina ndáaña kúú ña̱ nda̱a̱ ña̱ sánáʼa̱ña. Ta tá ku̱i̱ya̱ 1881, ni̱xa̱a̱na ku̱nda̱a̱-inina ña̱ ndáyáʼviní ña̱ ku̱ʼu̱n na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ natúʼunna xíʼin na̱ yiví. Ta̱vána sava artículo ña̱ naní “Se solicitan 1,000 predicadores” xíʼin “Ungidos para predicar”.
Texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia: Mat. 13:24-30, 36-43.
Profecía: Iin ta̱a chi̱ʼira trigo nu̱ú ñuʼúra. Tándi̱ʼi ki̱xi iin ta̱ sáa̱-ini xíniñaʼá ta chi̱ʼira ku̱ʼu̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa nu̱ú ñuʼúra. Tá xa̱ʼnu ku̱ʼu̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa nda̱siña nu̱ú ña̱ trigo. Tá ki̱xaa̱ tiempo ña̱ ndakayana ña̱ chi̱ʼina, nda̱kaxinna trigo tañu ku̱ʼu̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa.
Ni̱xi̱nuña: Nda̱a̱ tá ku̱i̱ya̱ 1870, ku̱nda̱a̱ káxi iniyó ndáana kúú na̱ cristiano na̱ nda̱a̱ xíʼin na̱ vatá. Tá tiempo nu̱ú ndíʼi, nda̱kayana na̱ cristiano na̱ nda̱a̱ ta nda̱tavánana tañu na̱ cristiano vatá.
Texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia: Dan. 2:31-33, 41-43.
Profecía: Xa̱ʼa̱ ña̱ na̱kuva̱ʼa xíʼin hierro ta saátu xíʼin nda̱ʼyi̱, kúú xa̱ʼa̱ iin estatua ña̱ na̱kuva̱ʼa xíʼin ku̱a̱ʼá nu̱ú ña̱ʼa.
Ni̱xi̱nuña: Ña̱ nda̱ʼyi̱ yóʼo kúú na̱ yiví na̱ xáʼndachíñu na̱ Gran Bretaña xíʼin Estados Unidos nu̱ú, ta na̱ yiví yóʼo va̱ása kándíxana na̱ chíñu yóʼo ta nátúʼun kúáchina xíʼinna. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, na̱ chíñu kán va̱ása kívi kuniñúʼuna ndiʼi ndee̱ ña̱ kúúmiína nda̱a̱ táki̱ʼva ndeé ña̱ hierro.
Texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia: Mat. 13:30; 24:14, 45; 28:19, 20.
Profecía: Nda̱kayana ña̱ trigo ta ta̱xiva̱ʼanaña, ta ta̱xina chiñu ndaʼa̱ “ta̱ esclavo ta̱ ndíchiní ta̱ nda̱kúní káchíñu” ña̱ kiʼinra kuenta xíʼin na̱ káchíñu ti̱xin veʼe. Ki̱xáʼana nátúʼunna xa̱ʼa̱ Reino Ndióxi̱ iníísaá ñuyǐví.
Ni̱xi̱nuña: Tá ku̱i̱ya̱ 1919 ta̱xina chiñu ndaʼa̱ ta̱ esclavo ta̱ nda̱kúní káchíñu ña̱ kiʼinra kuenta xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱. Nda̱a̱ tá tiempo saá na̱ xi̱kaʼvi Biblia chi̱ka̱a̱níkana ndee̱ ña̱ natúʼunna xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Tiempo vitin, na̱ testigo Jehová xa̱a̱ yáʼaka 200 país xíʼin ñuu válí nátúʼunna xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, ta tutu ña̱ távána xa̱a̱ yáʼaka 1,000 nu̱ú tu̱ʼun íyoña.
Texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia: Dan. 12:11; Apoc. 13:11, 14, 15.
Profecía: Iin tí kití yukú tí kúúmií u̱vi̱ ndiki̱ chíka̱a̱rí-ini na̱ yiví ña̱ ná keʼéna imagen inka tí kití yukú, ta táxirí ña̱ táku ndaʼa̱ tíyóʼo.
Ni̱xi̱nuña: Na̱ Gran Bretaña xíʼin na̱ Estados Unidos ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ ná koo na̱ Sociedad de Naciones. Ta chíndeétáʼan inkaka país xíʼinna. Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, ta̱ rey ña̱ norte ni̱xa̱a̱ra nda̱kutáʼanra xíʼin na̱ Sociedad de Naciones, ta xi̱táʼanra xíʼinna ku̱i̱ya̱ 1926 nda̱a̱ 1933. Na̱ yiví xi̱ndakanixi̱nína ña̱ na̱ Sociedad de Naciones kuchiñuna taxina ña̱ vií kundoona, soo iinlá Reino Ndióxi̱ kúú ña̱ kivi keʼé ña̱yóʼo. Ta saátu íyo ña̱ ndákanixi̱nína xa̱ʼa̱ na̱ Naciones Unidas (ONU).
Texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia: Dan. 8:23, 24.
Profecía: Iin rey ta̱ kue̱ʼe̱ní náʼa̱, sándiʼi-xa̱ʼa̱ra ku̱a̱ʼání ña̱ʼa.
Ni̱xi̱nuña: Na̱ Gran Bretaña xíʼin na̱ Estados Unidos ku̱a̱ʼání ña̱ʼa xa̱a̱ sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱na. Tá kúú, tá ni̱xi̱yo ña̱ Segunda Guerra Mundial, na̱ Estados Unidos sa̱kánana u̱vi̱ bomba ña̱ ndeéní sa̱tá ñuu ña̱ xi̱kanitáʼan xíʼinna.
Texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia: Dan. 11:31; Apoc. 17:3, 7-11.
Profecía: Tí kití yukú tí color kúaʼa tí kúúmií u̱xu̱ ndiki̱ kítarí ini ña̱ ya̱vi̱ naá, ta kúúrí rey tí u̱na̱. Ta saátu, libro ta̱ Daniel káʼa̱nña ña̱ kúúrí “ña̱ʼa kini ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱”.
Ni̱xi̱nuña: Na̱ Sociedad de Naciones kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa níkeʼéna tá ni̱xi̱yo ña̱ Segunda Guerra Mundial. Tá ndi̱ʼi ña̱ guerra yóʼo, ki̱xáʼa íyo na̱ ONU. Nda̱a̱ táki̱ʼva nda̱kanixi̱ní na̱ yiví xa̱ʼa̱ na̱ Sociedad de Naciones, saá nda̱kanixi̱nína xa̱ʼa̱ na̱ ONU ña̱ kuchiñuna taxina ña̱ vií kundoona, soo iinlá Reino Ndióxi̱ kivi keʼé ña̱yóʼo. Na̱ chíñu na̱ chíndeétáʼan xíín na̱ ONU sandíʼi-xa̱ʼa̱na ndiʼi veʼe-ñu̱ʼu.
Texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia: 1 Tes. 5:3; Apoc. 17:16.
Profecía: Na̱ chíñu ka̱ʼa̱nna “va̱ʼaní kundooyó vitin ta va̱ása yi̱ʼvíkayó”, tasaá ña̱ “u̱xu̱ ndiki̱” xíʼin tí “kití yukú” sandíʼi-xa̱ʼa̱rí ñá “ñaʼá ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼá ta̱a”. Tándi̱ʼi, na̱ chíñu ñuyǐví ndiʼi-xa̱ʼa̱na.
Xi̱nuña: Na̱ chíñu ka̱ʼa̱nna ña̱ xa̱a̱ ku̱chiñuna ta̱xina ña̱ viíní ndóo na̱ yiví ta va̱ása yíʼvikana. Tándi̱ʼi, na̱ chíñu na̱ kítáʼan xíʼin na̱ ONU, sandíʼi-xa̱ʼa̱na ndiʼi na̱ veʼe-ñu̱ʼu vatá. Tasaá kixáʼa ña̱ gran tribulación. Ta ña̱ gran tribulación ndiʼiña tá ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo ti̱xin ña̱ Armagedón.
Texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia: Ezeq. 38:11, 14-17; Mat. 24:31.
Profecía: Ña̱ Gog ki̱ʼviña nu̱ú ñuʼú na̱ ñuu Ndióxi̱. Tándi̱ʼi, na̱ ángel ndakayana na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ ku̱ʼu̱n chí ndiví.
Xi̱nuña: Ta̱ rey ña̱ norte xíʼin inkaka na̱ chíñu ñuyǐví yóʼo kuni̱na sandíʼi-xa̱ʼa̱na na̱ ñuu Ndióxi̱. Tá ná ya̱ʼa loʼo tiempo ña̱ kixáʼana keʼéna ña̱yóʼo, na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ na̱ kíndo̱oka nu̱ú ñuʼú yóʼo ndakutáʼanna chí ndiví.
Texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia: Ezeq. 38:18-23; Dan. 2:34, 35, 44, 45; Apoc. 6:2; 16:14, 16; 17:14; 19:20.
Profecía: Ta̱ kánúu sa̱tá tí “kuáyi̱ yaa” kuchiñura sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ña̱ Gog xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinña. Ta sakánana tí kití yukú nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱, ta iin yu̱u̱ sakúachi válíña estatua ña̱ káʼnuní.
Xi̱nuña: Ta̱ Jesús ta̱ kúú rey ti̱xin Reino Ndióxi̱, sakǎkura na̱ ñuu Jehová. Ta na̱ 144,000 xíʼin na̱ ángel chindeétáʼanna xíʼinra ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱na na̱ chíñu, tasaá kúú ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuyǐví ta̱ Ndi̱va̱ʼa.
-