Cuzco — De oude hoofdstad van de Inka

Door Ontwaakt!-correspondent In Peru

WIJ hielden onze adem in toen ons vliegtuig een wijde bocht maakte en de daling inzette de smalle vallei in. Wij gingen landen in de historische stad Cuzco in Peru. Hoewel de stad op zo’n 3400 meter ligt, reiken rondom ruige bergen nog veel hoger en ze maakten dat het aanvliegen naar de landingsbaan best wel gevaarlijk leek. Gelukkig kwamen wij veilig aan de grond. Het zou een genoegen zijn om een bezoek te brengen aan deze befaamde stad met haar 275.000 inwoners, ooit de hoofdstad van het immense Inkarijk.

De oude Inkacultuur is nog duidelijk aanwezig in Cuzco. Veel inwoners spreken nog Quechua. Zo’n acht miljoen mensen in het langgerekte berggebied van de Andes bedienen zich trouwens nog van deze oude taal. Onlangs heeft de Quechua-gemeenschap de autoriteiten kunnen overreden de naam Cuzco te veranderen in Qosqo, omdat de fonetische uitspraak van Qosqo dichter bij de oorspronkelijke naam in het Quechua komt.

Een oude stad

Volgens historici is deze stad zo’n 1500 jaar voor de geboorte van Christus ontstaan. Dat was ongeveer toen Mozes Israël Egypte uitleidde. Zo’n 600 jaar geleden heeft vervolgens Pachacuti, de negende Inkakeizer, een handvol klei opgeschept en gekneed tot een model van een nieuwe, nieuw-ontworpen stad Cuzco. Pachacuti begon te regeren 89 jaar voor de komst van de Spaanse conquistadores rond 1527. Onder zijn supervisie werd de stad getransformeerd tot een goedgeordende metropool met duizenden huizen, de basis voor het huidige moderne Cuzco.

Volgens sommige Indianen was de stad verdeeld in vier secties, te beginnen met het centrum waar de plaza, het stadsplein, was gelegen. Deze plaza stond in het Quechua bekend als de huacaypata, een plek voor vieringen, ontspanning en drinken. Sommige deskundigen in de Quechua-taal beweren dat „Cuzco”, of „Qosqo”, „de navel van de wereld” betekent. Zo werd het midden van Cuzco’s plaza de chawpi of „het centrum van het centrum van het Inkarijk”.

Vanuit Cuzco regeerde de Inkakeizer over delen van wat nu Argentinië, Bolivia, Chili, Colombia, Ecuador en Peru is — veel ervan rijk en vruchtbaar gebied. De mensen bedreven met succes landbouw door op verschillende hoogten terrassen aan te leggen. Op deze produktieve terrassen brachten zij planten in cultuur die nog steeds een belangrijk bestanddeel zijn van het voedsel waarmee de wereld zich voedt, zoals de aardappel en de limaboon.

Reizen zou in het Inkarijk praktisch onmogelijk zijn geweest zonder het uitstekende wegennet in het rijk. In het schilderachtige Cuzco kan men zich heel gemakkelijk een beeld vormen van de aankomst van de oude Inka met hun karavanen lama’s, de lastdieren van de Andes. In hun waardevolle lading bevonden zich edelstenen, koper, zilver en goud.

Goud was er in overvloed, maar het werd door de Inka niet als geld gebruikt. Vanwege zijn metaalgele glans werd het in verband gebracht met de god van de Inka, de zon. Vaak waren hun tempels en paleizen versierd met gouden platen. Zij maakten zelfs een gouden tuin, met dieren en planten van massief goud. Stel u de indrukwekkende aanblik van het oude Cuzco eens voor, als die gebouwen met hun gouden platen stonden te schitteren in de zon! Het is niet onbegrijpelijk dat zo’n overvloed aan goud de hebzuchtige Spaanse invallers aanlokte; in 1533 werd de stad veroverd en geplunderd.

Cuzco’s unieke architectuur

De Inka schonken het moderne Cuzco een nalatenschap van een prachtige en unieke stijl van bouwen in steen. Veel hedendaagse gebouwen staan op stenen muren die honderden jaren intact zijn gebleven. Sommige stenen werden zo gehouwen dat ze precies op een specifieke plek in de muur zouden passen. In één zo’n muur, die een populaire bezienswaardigheid voor toeristen is geworden, zit een steen met twaalf verschillende hoeken! Vanwege die afwerking met meerdere verschillende hoeken zijn deze stenen als sleutels die elk alleen in hun eigen sleutelgat passen.

De steenhouwers van de Inka waren meesters in hun vak. Zonder de hulp van moderne technologie konden zij met zo’n precisie stenen houwen dat er wanneer ze eenmaal op hun plaats zaten, geen mes tussen gestoken kon worden! Sommige van deze stenen wegen ettelijke tonnen. Hoe deze mensen in de oudheid zulke vaardigheden wisten te verwerven is nog steeds een raadsel.

Religie in Cuzco

De Quechua-Indianen hebben in het algemeen de katholieke religie aanvaard en worden niet meer als zonaanbidders beschouwd. Maar zij hebben nog steeds heidense, animistische geloofsovertuigingen die zelfs nog ouder zijn dan de zonaanbidding van de Inka. Zij vieren nog steeds de oogsttijd met offers aan wat zij Pacha-Mama noemen, afgeleid van een Quechua-woord dat „moeder aarde” betekent.

Jehovah’s Getuigen hebben met hun bijbelonderricht in Peru veel succes. Al enige tijd heeft het Wachttorengenootschap bijbelse lectuur in het Quechua, zodat de Quechua-sprekende bevolking de Koninkrijksboodschap in hun eigen taal kan ontvangen. Er zijn zes plaatsen waar christelijke vergaderingen in die taal worden gehouden.

Cuzco wordt dan wel niet meer als de navel van de wereld beschouwd, maar toeristen stromen naar deze unieke stad. Misschien zult ook u eens een bezoek brengen aan het fascinerende Peru!

[Illustraties op blz. 18, 19]

1. Luchtfoto van Cuzco met het stadsplein

2. De Inka hieuwen hun stenen zo nauwkeurig dat er geen mes tussen kan

3. Typerende Peruaanse klederdracht

4. Lama’s zijn de lastdieren van de Andes