LAEPRARI YA INTHANETENG
Watchtower
LAEPRARI YA INTHANETENG
Sepedi
  • BEIBELE
  • DIKGATIŠO
  • DIBOKA
  • w90 5/1 pp. 23-28
  • Bontšha Tumelo Bakeng sa Bophelo bjo bo sa Felego

Karolo ye ga e na bidio.

Tshwarelo, go bile le bothatanyana ka bidio ye.

  • Bontšha Tumelo Bakeng sa Bophelo bjo bo sa Felego
  • Morokami o Tsebatša Mmušo wa Jehofa—1990
  • Dihlogwana
  • Tšeo di Swanago
  • Kholofelo ya Bophelo bjo bo sa Felego
  • Go Tsogela Kae?
  • Go se Hwe
  • “A ka se kê a bá a Hwa xo Iša xo sa Felexo”
  • Tumelo Ya Gago Tsogong Ke E Matla Gakaaka’ng?
    Morokami o Tsebatša Mmušo wa Jehofa—1998
  • Go Direga’ng Go Baratiwa Ba Rena Ba Ba Hwilego?
    Tsebo e Išago Bophelong bjo bo sa Felego
  • Bophelo ka Morago ga Lehu—Bjang, Kae, Neng?
    Morokami o Tsebatša Mmušo wa Jehofa—1996
  • Beibele E Re’ng Ka Bophelo Ka Morago Ga Lehu?
    Morokami o Tsebatša Mmušo wa Jehofa—1999
Bona tše dingwe
Morokami o Tsebatša Mmušo wa Jehofa—1990
w90 5/1 pp. 23-28

Bontšha Tumelo Bakeng sa Bophelo bjo bo sa Felego

‘E-ba le tumelo gore o tle o phološe moya.’​—BA-HEBERE 10:​39, Phetolela ya Kgale.

1. Saeklopedia ya Katholika e dumela’ng ka go diriša ga Beibele lentšu “moya”?

BEIBELE ga go na moo e bolelago gore batho ba na le moya wo o sa hwego woo o tlogelago mmele lehung gomme wa phela ka mo go sa felego mmušong wa moya. Gaešita le New Catholic Encyclopedia e dumela gore: “Kgopolo ya moya wo o phologago ka morago ga lehu ga se yeo e lemogwago gabonolo ka Beibeleng. . . . Moya ka T[estamenteng] ya K[gale] ga o bolele karolo ya motho, eupja motho ka moka ga gagwe​—motho bjalo ka yo a phelago. Ka mo go swanago, moya ka T[estamenteng] e M[psha] o bolela bophelo bja motho: bophelo bja motho ka noši.” Ka gona, batho ga ba na meoya eupja ke meoya.

2. (a) Tumelo ya moya wo o sa hwego e tšwa kae? (b) Therešo e lego mabapi le boemo bja motho ka morago ga lehu ke efe?

2 Bjalo ka ge sehlogo se se fetilego se bontšhitše, tumelo ya moya wo o sa hwego ke kgopolo ya boheitene yeo e ka latišišwago go boela morago mehleng ya kgale ya histori. Mothomi wa yona ke motho yo a ilego a ganetša polelo e kwalago ya Modimo ya gore motho o be a tla “hwa lehu” ka baka la go se kwe ga gagwe. (Genesi 2:​17) E bile moganetši Sathane Diabolo, yo a itšego: “Le ka se kê la hwa lehu.” (Genesi 3:4) Seo e be e le maaka. (Johane 8:44) Sathane ka morago o ile a tšweletša thuto ya go se hwe ga moya wa motho. Eupja therešo ye e lego mabapi le boemo bja motho ka morago ga lehu ke yeo e bolelwago Lentšung la Modimo le le buduletšwego go Mmoledi 9:5: “Xo bahu xa xo se se tsebyaxo.”​—Bona gape le Ba-Roma 5:12.

Kholofelo ya Bophelo bjo bo sa Felego

3. Ke kholofelo efe yeo Beibele e bolelago mo gontši ka yona?

3 Beibele gaešita lege e bontšha molaleng gore ga go na selo se se bjalo ka moya wo o sa hwego, fela e bolela mo gontši ka bophelo bjo bo sa felego. Kholofelo ya bophelo bjo bo sa felego e be e le thuto ya motheo ya Jesu. O itše: “Bophelô byo bo sa felexo ké xe ba Xo tseba, Wene Modimo-dimo ò le nnoši [wa therešo]. Ba tsebê le Moromiwa wa xaxo Jesu Kriste.” (Johane 17:3) Jesu o boletše mabapi le bao ba bontšhago tumelo go Modimo le Kriste, ka gore: ‘Ke ba nea bophelo bjo bo sa felego.’ (Johane 10:​28) O boletše ka kgodišego e feletšego gore: “E a ntumêlaxo o na le bophelô byo bo sa felexo. . . . O tlo phela xo ya xo ile.” (Johane 6:​47, 51) Le gona o boletše gore: “Modimo ó ratile lefase xakaakaa, a bá a le nea Morwa wa xaxwe e a tswetšwexo à nnoši, xore mang le mang e a mo dumetšexo a se kê a lahlêxa, a bê le bophelô byo bo sa felexo.”​—Johane 3:16.

4. Jesu o ile a bolela’ng ka kholofelo bakeng sa nako e tlago?

4 Ka ge go se na moya wo o sa hwego wo o phologago lehu, ruri kholofetšo ya Beibele ya bophelo bjo bo sa felego e tla kgonega bjang? Jesu o ile a nea tsebišo e ntši ka se nakong ya ge a be a etetše Mareta le Maria ka morago ga ge ngwanabo bona Latsaro a be a hwile. O ile a re go Mareta: “Ké Nna tsoxô le bophelô. E a ntumetšexo ó tlo phela le xe a ka hwa.” O ile a botšiša Mareta gore: “A Lentšu lé O a le dumêla?” Mareta o ile a araba ka gore: “E, Morêna! Nna ke dumetše xe Kriste Morwa wa Modimo . . . è le Wêna.”​—Johane 11:​25-27.

5, 6. Go tsošetša ga Jesu Latsaro bophelong gape go bontšhitše’ng?

5 Jesu gore a tle a bontšhe gore yena ka ge e le Morwa wa Modimo o be a neilwe matla a go tsošetša bahu bophelong gape, o ile a ya lebitleng la Latsaro. Latsaro o be a hwile ka matšatši a mane gomme mmele wa gagwe o be o thoma go bola. Lega go le bjalo, “[Jesu] a hlaboša lentšu a re: Latsaro! Tšwaa O tlê mó! Mohu a tšwa à tatetšwe matsôxô le maoto ka mašela, sefahloxong à tatetšwe ka lešelana. Jesu a re: Mo tlemolleng Le mo lesê a ikêlê.” (Johane 11:​43) Latsaro yo a bego a hwile o be a bušeditšwe bophelong gape!

6 Latsaro o be a se a bušwa a e-tšwa legodimong goba lefelong le lengwe leo le lego mmušong wa moya. O be a se a ya mmušong wa moya nakong ya ge a be a hwile, eupja o be a sa kwe selo ge a le lebitleng moo bahu ka moka ba lego gona. (Psalme 146:4; Johane 3:​13; Ditiro 2:​34) E tla ba bošilo go nagana gore moya wo o sa hwego wa Latsaro o be o le lethabong le legolo la legodimo gomme ka morago moya woo wa ntšhwa legodimong gore o tle o kopane gape le mmele wa gagwe wo o se wa phethegago mo lefaseng, e le gore o tle o phele gape lefaseng le le tletšego mahloko, bolwetši le lehu. Eupja ka ge a be a se legodimong, ruri go tsošetšwa ga gagwe gape bophelong go ile gwa thabelwa ka gobane go be go bolela go yena nywaga e oketšegilego ya go ba gona gotee le go kopana gape le baratiwa ba gagwe. Ka morago, o be a tla hwa gape.

7, 8. (a) Ke dinakong dife tše dingwe moo Jesu a ilego a tsoša bahu? (b) Ke ka baka la’ng Jesu a ile a dira mehlolo yeo ya go tsošetša batho bophelong?

7 Nakong ya ge Jesu a be a tsoša ngwanenyana o monyenyane yo a bego a hwile, batswadi ba gagwe ba ile ba “swarwa ke tlalêlo e kxolo.” (Mareka 5:​42) Lega go le bjalo, ngwanenyana yo le yena o ile a feleletša ka go hwa gape. Nakong ya ge Jesu a be a tsoša morwa yo a hwilego wa mohlologadi wa Naini, ‘bohle ba ile ba swarwa ke poifo, gomme ba reta Modimo.’ (Luka 7:​16) Eupja monna yoo le yena o ile a feleletša ka go hwa. The New International Dictionary of New Testament Theology e bolela mabapi le mehlolo ye, ka gore: “Batho bao ba ilego ba tsošwa ke Kriste bodireding bja gagwe bja lefaseng ba ile ba swanelwa ke go hwa, ka ge go tsošwa mo go se gwa ka gwa ba nea go se hwe.”

8 Ke ka baka la’ng Jesu a ile a tsoša batho ba bahung? E be e se go ba nea bophelo bjo bo sa felego nakong yeo, eupja e be e le go bontšha gore yena e be e le Mesia le go bontšha seo Modimo a bego a mo neile matla a go se dira. Se se be se aga tumelo kholofelong ya tsogo le ya bophelo bjo bo sa felego tlase ga pušo ya nako e tlago ya Mmušo wa legodimong wa Modimo diatleng tša Kriste.​—Mateo 6:​9, 10; Johane 11:​41, 42.

9. Mareta le Paulo ba ile ba kwešiša ka mo go nepagetšego bjang go ruta ga Jesu ka kholofelo ya tsogo?

9 Mareta o be a tseba ka kholofelo yeo ka baka la go tlwaelana ga gagwe le Jesu, ka gobane o be a šetše a mmoditše mabapi le Latsaro gore: “Ke tseba xore ó tlo tsoxa ka tsoxô ya letšatši la bofêlô.” (Johane 11:​24) O be a tseba gore tsogo e be e ka se ke ya ba gona letšatšing la bofelo la gagwe (Latsaro), eupja nakong e tlago yeo e lego ‘letaštšing la bofelo’​—Letšatši la Kahlolo nakong ya ge bahu ba tla ba ba tsošitšwe tlase ga pušo ya Mmušo wa Modimo. Moapostola Paulo le yena o be a tseba seo, ka gobane o itše: “[Modimo] ó beile ’tšatši [leo] a tl’o xo ahlola lefase ka lôna ka tokô.” (Ditiro 17:​31) Paulo le gona o itše: “Go tlo ba le tsogo ya bahu, ya ba ba lokilego le ya ba ba sa lokago.” (Ditiro 24:​15, Phetolelo ya Kgale) O be a sa bolele gore tsogo e šetše e direga, eupja o boletše gore e “tlo” ba nakong e tlago​—tlase ga pušo ya Mmušo.

10. Ke polelo efe yeo moporofesara wa Fora a e bolelago ka ditumelo tša Bojakane mabapi le tsogo ge di bapišwa le thuto e kwalago ya Beibele?

10 Oscar Cullmann moporofesara wa Protestanta wa Fora o ngwadile pukung ya Immortality of the Soul or Resurrection of the Dead? gore: “Go na le phapano e kgolo magareng ga tebelelo ya Bakriste ya tsogo ya bahu le tumelo ya Bagerika ya go dumela go go se hwe ga moya. . . . Gaešita lege Bokriste ka morago bo ile bja tšweletša kgokagano magareng ga ditumelo tše tše pedi gomme lehono Mokriste feela a di hlaka-hlakanya ka mo go feletšego, fela nna ga ke bone lebaka la go uta seo nna le baithuti ba bantši re bonago e le therešo. . . . Bophelo le kgopolo ya Testamente e Mpsha di laolwa ka mo go feletšego ke go dumela tsogong. . . . Motho yo a feleletšego yo a bego a hwile e le ka kgonthe, o bušetšwa bophelong gape ka mogato o mofsa wa go hlola wa Modimo.”

Go Tsogela Kae?

11, 12. (a) Morero wa Modimo ke’ng bakeng sa batho le lefase le? (b) Jesu o ile a bontšha bjang gore morero wa Modimo ka lefase ga se wa fetoga?

11 Ge Modimo a be a bopa batho, o ile a ba nea lefase e le legae la bona la ka mo go sa felego gomme a rera gore ba tlatše lefase le ka moloko o lokilego wa batho. (Genesi 1:​26-28; Psalme 115:​16) Beibele e bolela ka Jehofa e le “Mmopi wa lefase, a le dira a le thêkxa, a se le bope ya ba la lefêla, a le dirêla xo dulwa ke batho.”​—Jesaya 45:18.

12 Go sa šetšwe nywaga e dikete-kete ya go se phethagale le lehu ga e sa le go tloga ge motho a rabela, ruri e sa dutše e le morero wa Modimo gore lefase e be legae la ka mo go sa felego la motho: “Baloki e ba beng ba naxa, ba dula mo xo yôna ka mehla le ka mehla.” (Psalme 37:​29) “Ba lehlôxônôlô ké ba boleta, xobane bôná-bao ba tlo tšea lefase ya ba kabêlô ya bôná.” (Mateo 5:5) Ka gona, nakong ya ge Jesu a be a bušetša bahu bophelong gape o ile a ba tsošetša gona mo lefaseng, gomme ba ile ba tsebja kapejana ke ba bangwe e le batho bao ba bego ba hwile. Se se ile sa tiiša gore tlase ga pušo ya Mmušo, bahu ba tla bušetšwa bophelong gape mo lefaseng gore ba be le sebaka sa go phela ka mo go sa felego mo go lona. (Kutollo 20:​12, 13) Seo se tla phethagatša morero wa Modimo bakeng sa batho le bakeng sa lefase.​—Jesaya 46:​9-11; 55:​11; Tito 1:​1, 2.

13. Ke bothata bofe bjoo bo lebeletšanego le dikereke tša Bojakane, gomme di leka go bo rarolla bjang?

13 Lega go le bjalo, ka ge dikereke tša Bojakane di dumela go moya wo o sa hwego, ruri se se ba tlišetša bothata bjo bogolo: Ba ka dumelelanya bjang tsogo ya “motho yo a feleletšego” go etša ge e bontšhitšwe ke Jesu le tumelo ya bona ya go dumela moya wo o sa hwego woo o šetšego o le legodimong goba diheleng? The Catholic Encyclopedia e re: “Lekgotla la Bone la Sinote le ruta gore batho ka moka go sa šetšwe ge e ba ba kgethilwe goba ba lahlilwe, ‘ba tla tsoga gape ka mebele ya bona yeo bjale ba nago le yona.’” E a oketša: “Ka ge mmele e le molekane wa melato ya moya le mogwera wa mehola ya ona, gona toka ya Modimo e bonagala e nyaka gore mmele o be le karolo kotlong le moputsong wa moya.” Ka go ya ka tumelo ye, mmele o tla kopanywa gape le moya legodimong goba diheleng. Ka nako e kaaka’ng? Puku yeo e bolela gore, “mebele yeo e tsošitšwego ya bakgethwa gotee le ya badiradibe e tla apešwa ka go se hwe.”

14. Mongwadi wa mo-Jesuit o leka go hlalosa bjang kgopolo ya Bojakane ka tsogo ya mmele?

14 Re bala pukung ya The Future Life yeo e ngwadilwego ke mo-Jesuit J. C. Sasia, gore: “Bophelo bja legodimo ka gona e tla ba se sengwe sa dilo tše di thabišago, gomme bo tla ka dikwi [tša mmele wo o kopanego gape le moya] tšeo di tagafaditšwego.” Puku yeo ge e bolela mabapi le mebele yeo e kopanego gape le meoya ya yona diheleng, e re: “Diheleng ka morago ga tsogo [ya mmele] ruri sekwi se sengwe le se sengwe sa mmele wa motho se tla hwetša kotlo e itšego yeo e lego ya sona . . . Sekwi sa go phopholetša le go swara se tla hlokofatšwa kudu-kudu, ka gobane ge e le gabotse ke ka dibe tša nama moo bao ba lahlwago ba kgopišitšego Modimo. . . . Go kopana ga bona le mebele ya bona e tla ba seo se ba bakelago tlhokofatšo e oketšegilego le madimabe a oketšegilego.”

15. Ke ka baka la’ng e le kgobošo go ruta gore Modimo o hlokofatša batho diheleng ka mo go sa felego?

15 Ka gona, go amogela kgopolo ya boheitene ya go se hwe ga moya go buletše Bojakane tsela ya go amogela le ka kgopolo ya boheitene ya tlhokofatšo e bohloko kudu ya meoya​—gaešita le ka mebele​—diheleng ka mo go sa felego. Lega go le bjalo, Jehofa o ile a bolela mabapi le mokgwa wa kgale wa go fiša bana e le dihlabelo tša medimo ya maaka, gore: “Ba fiša bana ba bôná ba ba dira didimo tša Baali. Ba dirile tše ba sa kaxo ba di botšwa ke Nna, tše di sa kaxo tša bá tša rotoxa pelong ya-ka.” (Jeremia 19:5) Ka gona, ke kgobošo go ruta gore Modimo o hlokofatša batho ka mo go sa felego, mola Lentšu la gagwe le bontšha gabotse gore badiradibe bao ba sa sokologego ba tla senywa, e lego gore ba se sa ba gona. “Motho e a sa kwexo Moporofeta eo [Jesu], ó tlo kxaolwa sethšabeng.”​—Ditiro 3:​23; bona gape le Mateo 10:​28; Luka 17:​27; Johane 3:​16; 2 Petro 2:​12; Juda 5.

Go se Hwe

16. Beibele e ruta’ng ka go se hwe?

16 Lega go le bjalo, na Beibele ga e rute gore batho ba tla išwa legodimong gore ba ye go phela maphelo ao a se nago lehu moo? Ee, e ruta seo. Eupja se ga se sepedišane le meoya ya batho yeo e sa hwego. Go se hwe go tlišwa ke go tsošwa ga motho e le sebopiwa sa moya (go etša ge Jesu a be a le bjalo), e sego ka go ba ga gagwe le moya wo o sa hwego wo o phologago lehu. Moputso wa nako e tlago wa go se hwe o be o beetšwe batho ba bangwe ba botegago bao ba swanago le Kriste, gomme o be o tla hwetšwa feela ge Kriste a newa Mmušo magodimong, e sego kapejana ka morago ga go rotogela ga Kriste legodimong lekgolong la pele la nywaga.​—Psalme 110:1; 1 Ba-Korinthe 15:​53, 54.

17. Ke ba bakae bao ba tlago go hwetša go se hwe, gomme ke karolo efe yeo ba e tšeago morerong wa Modimo ka lefase?

17 Go oketša mo, kholofelo yeo e be e beetšwe batho bao ba sego nene kudu ba lapa la motho. Jesu o ba biditše “mohlatswana o monyenyane.” (Luka 12:​32) Sehlopha se seo se dirago palo ya ba 144 000, se tsošetšwa bophelong bja legodimo e le dibopiwa tša moya tše di sa hwego gore se buše godimo ga lefase gotee le Kriste Mmušong wa gagwe wa legodimong. (2 Petro 3:​13; Kutollo 7:4; 14:​1, 4; 20:4) Lefase leo ba tlago go buša godimo ga lona le tla dulwa ke batho bao ba phethagetšego ge nako e dutše e tšwela pele, bao ka ntle le pelaelo e tlago go ba ba bantši-ntši. Ba bantši ba batho ba e tla ba bao ba bušeditšwego lefaseng ka “tsogo . . . ya ba ba lokilego le ya ba ba sa lokago.” (Ditiro 24:​15, Phetolelo ya Kgale) Lega go le bjalo, go tla ba le ba bangwe bao ba tlago go hwetša bophelo lefaseng le lefsa ka ntle le bao ba tsošitšwego bahung. Ba ke bomang?

“A ka se kê a bá a Hwa xo Iša xo sa Felexo”

18. Ke selo sefe se se makatšago seo Jesu a ilego a se bolela e sa le pele, go oketša kholofelong ya tsogo ya bahu?

18 Gaešita lege kholofelo yeo e lego ya kgonthe ya bahu e le tsogo, fela go na le kholofelo e nngwe e makatšago mehleng ya rena. E sepedišana le seo Jesu a ilego a tšwela pele go se botša Mareta. Jesu ka morago ga go bolela gore: “E a ntumetšexo ó tlo phela [tsogong] le xe a ka hwa,” o okeditše ka gore, “xomme e a phelaxo à ntumêla, a ka se kê a bá a hwa xo iša xo sa felexo.” (Johane 11:​25, 26) Jesu polelong ye ya mafelelo, o boletše ka selo se sengwe se se makatšago: Nako e be e tla tla moo batho ba ba phelago ba bego ba ka se ke ba hlwa ba sa hwa! Eupja seo se be se tla ba neng?

19. (a) Ke nakong efe moo kholofelo ya go se sa hwa le ka mohla e tlago go phethagatšwa? (b) Beibele e hlalosa bjang bao ba nago le kholofelo ya go se sa hwa le ka mohla?

19 Gona bjale​—mehleng ya rena—​ke nako bakeng sa kholofetšo yeo gore e phethege! Bohlatse ka moka bo bontšha gore re batametše kudu bofelo bja lefase le le lebe. (Mateo 24:​3-14; 2 Timotheo 3:​1-5, 13) Ka gona, batho bao lehono ba bontšhago tumelo go Modimo le go Morwa wa gagwe ba na le kholofelo yeo e thabišago ya go phologa bofelo bja tshepedišo ye gomme ba tšwele pele ba phela lefaseng le lefsa la Modimo​—ba ka se ke ba hwa le ka mohla! Batho ba ke bao ba bolelwago go Kutollo 7:​9, 14 e le “lešaba le lexolo la batho ba xo sexo motho e a kxônaxo xo ba bala, ba dithšaba ka moka, le meloko ka moka, le merafô ka moka, le maleme ka moka; . . . Ké bôná ba ba tšwaxo tlaišexong e kxolo” ba šireleditšwe ke Modimo ka baka la go bontšha ga bona tumelo. Jesu o boletše ka bofelo bjo bo tlago bja tshepedišo ye e mpe ya mehleng yeno e le “ma-setla-pelo . . . a maxolo a a sešoxo a bônwa xo tloxa mola lefase lè thôma xo ba xôna, a a ka se kexo a ba xôna le ka mohla o mongwê.”​—Mateo 24:​21; bona gape le Diema 2:​21, 22; Psalme 37:​10, 11, 34.

20, 21. Ba dimilione lehono ba bontšha bjang tumelo go Modimo le go Kriste, gomme ba bantši ba bona ba ka se ke ba nyaka eng?

20 Go phuleletša lefase ka moka, ruri batho ba dimilione ba lešaba le legolo bao ba ratago go phela ka mo go sa felego lefaseng ba šetše ba bontšha tumelo dikholofetšong tša Modimo le go motho yoo a mmeilego go ba “tsoxô le bophelô,” yena Jesu Kriste. Ba ineetše go Modimo gomme ba bontšhitše boineelo bjo ka go kolobetšwa meetseng. (Mateo 28:​19, 20) Ba dumela gore go phološwa ga bona ke mo go tšwago go ‘Modimo yo a dutšego sedulong sa bogoši le go Kwana,’ Jesu Kriste feela.​—Kutollo 7:10.

21 Batho ba lešaba le legolo bao ba phologago bofelo bja lefase le ba ka se ke ba nyaka go tsošwa bahung, ka gobane ‘ba ka se ke ba ba ba hwa go iša ka mo go sa felego’! Na o gata megato ya go ba o mongwe wa sehlopha se? Ge e ba go le bjalo, gona o bulegetšwe ke tokelo e makatšago le e bohlokwa gakaakang​—tokelo ya go phologa bofelo bja tshepedišo e mpe ya Sathane gomme wa tsenywa nakong e mpsha ya go loka yeo e tlago go go tlišetša bophelo bjo bo phethagetšego le bjo bo sa felego lefaseng la paradeise! (Luka 23:​43; Kutollo 21:​4, 5) Ka go ithuta seo thato ya Modimo e lego sona le ka go phegelela go e dira, o tla bontšha gore ‘ga o mohuta wo o gomelago morago go ya go lahlwa.’ Le wena mo gongwe o ka ba le “tumêlô ya xo y’o rua bophêlô.”​—Ba-Hebere 10:​39; 1 Johane 2:​15-17; Kutollo 7:15.

Dipotšišo tša Tlhahlobo

◻ Kholofelo ya kgonthe bakeng sa bahu ke efe?

◻ Ke ka baka la’ng go dumela ga Bojakane tsogong ya mmele e le go goboša Modimo?

◻ Beibele e ruta’ng ka go se hwe?

◻ Ke kholofelo efe e makatšago yeo batho ba ka bago le yona lehono?

    Dikgatišo tša Sepedi (1967-2027)
    Etšwa
    Tsena
    • Sepedi
    • Romela
    • Beakanya
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Melao ya Tirišo
    • Tumelelano ya go Boloka Sephiri
    • Beakanya Tumelelano ya go Boloka Sephiri
    • JW.ORG
    • Tsena
    Romela