Bibele Ea Hao—Kamoo e Bileng Teng
LEFATŠENG la rōna le mabifi, le lapileng, le le silafetseng litaba tse bohloko li ngata. Empa litaba tse ling tse molemo ke tsena: ‘Mehleng ena ea qetello’ ea tsamaiso e khopo ea Satane ea lintho Lentsoe la Molimo, Bibele, le hatisoa ka bongata, ka lipuo tse makholo-kholo ’me le tsamaisoa lefatšeng lohle.—2 Tim. 3:1.
Satane le bademona ba hae ba rata hakaakang ho thibela ho abjoa hona ha Lentsoe la Molimo lefatšeng lohle! Empa Bibele e feletseng e fumanoa ka lipuo tse 275 kajeno, ’me buka e le ’ngoe kapa ho feta moo ea Bibele bonyane e fumanoa ka maleme a 1 710, hore lentsoe la Molimo le fumanehe hoo e ka bang ka puo ea motho e mong le e mong lefatšeng. Le hona mehleng ena e lefifi paleng, ‘letsoho la Jehova ha lea khutsufala,’ hore Lentsoe la hae le phelisang le fihle ho ba le hlokang.—Esa. 50:2.
Ke ’nete, ba bang ba aba Bibele ba shebile chelete. Ho hakanngoa hore United States ho tsamaisoa Libibele tse ka bang limillione tse 20 selemo le selemo, bongata e le ka morero oa phaello. Empa batho ba bang baa fetolela, baa hatisa le ho aba Lentsoe la Molimo ka baka la ho rata Molimo le batho bao ba ahisaneng le bona. Lipaki tsa Jehova li hlile li tšoarehile haholo mosebetsing o joalo.
Ke Bakreste ba pele ba qalileng ho ngola libuka ka maqephe ho fapana le meqolo e boima e neng e sebelisoa ka nako eo. Ka tsela e tšoanang, lipaki tsa Bakreste tsa Jehova tsa kajeno li sebelisa hamolemo mokhoa o tsoetseng pele oa ho hatisa oa li-computer. Sepheo ke sefe? Hore e mong le e mong a fumane Bibele ka theko e tlase. Mohlomong u na le khatiso e ncha ea 1981 ea New World Translation of the Holy Scriptures. Na u rata ho tseba hore na Bibele ee e bile teng joang?
HO TLOHELOA MASIBA HO SEBELISOA LI-COMPUTER
U ne u ke ke ua ba le Bibele eo u e balang hoja bangoli ba masene ba boholo-holo ba se ke ba kopitsa Mangolo ka letsoho ka hloko e fetisisang. Ha e le hantle, lentsoe la Seheberu bakeng sa “mongoli” le tsoa motsong o bolelang “ho bala,” hobane, ho ea ka “Talmud,” bangoli ba ne ba bala litlhaku le mantsoe karolong e ’ngoe le e ’ngoe ea lengolo ho tiisa hore ha baa fosa! Ho fumanoa ha Meqolo ea Leoatle le Shoeleng ho pakile hore bangoli bao ba entse mosebetsi o tsoileng matsoho, kaha mangolo ao a boholo-holo a lumellana haufi-ufi le mangolo a moraonyana a Masoret ho sa tsotellehe lilemo tsa ho kopitsa tse sekete lipakeng.
Mangolo a Bakreste a Segerike ka ho tšoanang a kopilitsoe ka hloko e fetisisang, ka lekhetlo la pele ho sebelisoa “papyrus,” hamorao ka lintho tse bolokehang haleletsana. Ho e-na le ho sebelisa meqolo e boima ea mehleng eo, Bakreste ba pele ba ikhethela ho ngola Mangolo ka maqephe a arohaneng a neng a ka rokelloa hammoho kapa a bolokoa ka lebokoseng. Hona ho nolofaletsa baboleli ba chesehang ba lekholo la pele la lilemo ho bapisa likarolo tse sa tšoaneng tsa Mangolo, kahoo ba “bontša” hore Jesu ke Messia ea neng a tšepisitsoe.—Lik. 17:3.
Bonneteng, Bibele ha e sa kopitsoa ka letsoho. Eona buka e ileng ea hatisoa pele khatisong e neng e qapiloe bocha ea Johann Gutenberg hoo e ka bang ka 1450 C.E. e ne e le Bibele ea Latin Vulgate, ’me ho sa na le likopi tse 47 tsa khatiso eo. Ka ho qaptjoa ha khatiso ea kajeno, Bibele e ka fumanoa ke batho bohle, ’me ho fetoleloa ha Bibele ka lipuo tse ling ha latela kapele, ho sa tsotellehe khanyetso ea Kereke. Ha mongoli a ne a kopitsa maqephe a se makae ka letsatsi, likhatiso tsa kajeno tsa “offset” tse hatisitseng khatiso ea 1981 ea New World Translation li hatisa maqephe a 20 000 000 a Bibele ka letsatsi! Ha bangoli ba ne ba le tsietsing ea ho etsa phoso leqepheng le leng le le leng, khatiso ea kajeno e pheta ntho e le ’ngoe hangata. Bibele e ngotsoeng e ka hatisoa hape kaha e bolokiloe ka har’a “computer” ’me ho ka etsoa lifilime tseo ka tsona ho hlahisoang li-plate tsa khatiso. Kahoo, li-plate tse ncha tsa khatiso li ka etsoa ntle ho kotsi ea ho fosa ha mongoli oa motho. Leeto la ho etsoa ha Bibele le bile lelelele!
HO HLAHLOBA “NEW WORLD TRANSLATION” EA 1981
Khatiso ea 1981 ea New World Translation of the Holy Scriptures ke tlhoro ea lilemo tse 35 tsa phetolelo ea boithuto bo matla le tlhahlobo e hlokolosi. Mosebetsi oa ho fetolela o qalisitsoe ka 1946, ’me ka 1960 likarolo tsa Seheberu le Segerike tsa Lentsoe la Molimo li ne li ngotsoe ka ho toba ka Senyesemane ho tloha lipuong tsa pele. Lilemong tseo tsa ho fetolela ho ile ha etsoa patlisiso e hlokolosi ke Komiti ea Phetolelo ea Bibele ea Lefatše le Lecha ho tiisa hore mantsoe a fetoletsoe ka mokhoa o tšoanang le hore ho fetoleloa ka libuka tse balehang hamolemo. Lipaki tsa Jehova, tseo haholo-holo li sebelisang New World Translation li ananetse haholo le ho fumana molemo mosebetsing ona oa tsebo e phahameng.
Leha ho le joalo, mosebetsi oa komiti ea phetolelo (eo litho tsa eona li sa tsejoeng ka mabitso ka kōpo ea tsona) ha o-oa fella ka 1960. New World Translation ea hatisoa ka lekhetlo la pele e le buka e feletseng ka 1961, ’me khatiso ena e le tlhahlobo e hlokolosi ea mosebetsi ’ohle oa nakong e fetileng. Kaha khatiso ea 1961 e ne sa kenyelletsa letho le ngotsoeng tlase ho leqephe, boholo ba se neng se ngotsoe botlaseng ba leqephe likhatisong tsa pelenyana ba kenngoa litemaneng hore li lumellane haholo le se neng se hlile se boleloa ke lipuo tsa pele. Tlhahlobo ea bobeli, ea 1970, ea ela hloko liphetoho tšebelisong ea Senyesemane le kutloisisong ea lipuo tsa boholo-holo tse fetoleloang. Ka lebaka leo, mantsoe kapa lipolelo tse fetang 100 tse sebelisitsoeng khatisong ea 1961 tsa fetoloa. Ka 1971, New World Translation ea hatisoa ka mongolo o moholo e e-na le se ngoliloeng botlaseng ba leqephe, ’me ha hlahlojoa litemana bocha.
Ke takatso ea Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, e nang le litokelo tsohle tsa ho hatisa New World Translation, hore phetolelo ena e ntle e bolokoe e le nakong. Sepheo sa New World Translation of the Holy Scriptures ke ho bea Lentsoe la Molimo ka nepo le tumellanong le puo e phelang le e ntseng e fetoha nako le nako e sebelisoang ke babali ba eona. Phetolelo ena e ho nka e le habohlokoa ho ngola Lentsoe la Molimo joalokaha le le joalo ho fapana le liphetolelo tsa Bibele tse e ngolang ka mantsoe le maele e thuteho ea kajeno.
Khatiso ea 1981 ea New World Translation e entsoe ho hopotsoe metheo e kaholimo e tataisang, ’me ke tlhahlobo e tsoetseng pele ea likhatiso tsa pelenyana. Tlhahlobo ena e ile ea thusoa haholo ke tšebeliso e tsoetseng pele ea khatiso e etsoang ka li-computer le thepa e hatisang e likhatisong tse khōlō tsa Watch Tower Society Brooklyn, New York.
Ka Tšitoe 1979, ba ngolang ka li-computer ba qalisa ho fepela li-computer tsa Mokhatlo ka mongolo oa Bibele. Nakoana kamorao ho likhoeli tse hlano ho ngoloa ha likhatiso tse peli tse sa tšoaneng tsa New World Translation ha phethoa. E ’ngoe e le tlhahlobo ea 1970 ’me e ’ngoe e le khatiso ea mongolo o moholo ea 1971.
Mokhoa ona oa ho ngola Libibele tse peli ka nako e le ’ngoe oa sebeletsa merero e ’meli. Pele, oa thusa ho fokotsa nako e tla sebelisoa ke ba batlang liphoso tsa khatiso. Ntlheng ena lefapha la Mokhatlo le hlophisang se ngotsoeng la qapa mokhoa oo computer e tla bapisa liphetolelo tsena tse peli tlhaku ka tlhaku. Ho ne ho tla etsahala joang ha ho fumaneha ho se tšoane? Computer ea laeloa ho ngola temana eo e sa tšoaneng kaofela ha eona e bontša ka ho toba hore na phapang e hlaha hokae temaneng.
Hona ha fokotsa mosebetsi oa ba batlang liphoso tsa khatiso. Computer ea fumana tse ngata! Ke ’nete hore hang ka seoelo bahatisi ka bobeli ba ne ba pheta phoso lentsoeng. Empa hoo ho ne ho ka etsahala hang litlhakung tse 500 000 ’me liphoso tsena tsa fumanoa ke ba batlang liphoso khatisong ’me tsa lokisoa.
Ho phaella moo, ho ngoloa ha likhatiso tse peli tse sa tšoaneng tsa New World Translation ka nako e le ’ngoe ha lumella computer ho fumana temana e ’ngoe le e ’ngoe eo liphetolelo li sa tšoaneng ho eona, ho sa tsotellehe hore na phapang e nyenyane hakae. Komiti ea Phetolelo ea Bibele ea Lefatše le Lecha ea hlahloba ho se tšoane hona hohle ’me ea etsa qeto hore na e tla sebelisa efe khatisong ea 1981. Ka thuso ea computer, ba batlang liphoso tsa khatiso ba fumana phoso leha e kaba e nyenyane hakae feela khatisong ea New World Translation. Ka mohlala, mabitso a mang a batho a ne a arotsoe habeli karolong e ’ngoe ea Bibele (A’dam, E’sau), ’me karolong e ’ngoe a ngotsoe e le lentsoe le le leng. Phapang e sa reng letho e amang lia-bula le lia-koala, le masakana le eona ea fumanoa ’me ea lokisoa. Phello ke hore khatiso ea 1981 ea New World Translation of the Holy Scriptures ke khatiso e nepahetseng le e lumellanang haholo eo Mokhatlo o kileng oa e hatisa.
MAQEPHE A HLOPHISOANG KA COMPUTER
Computer ea sebetsa mosebetsi o moholo ho feta ho thusa ba batlang liphoso tsa khatiso. Hape ke kofuto ea mohlolo ea ho hlophisa maqephe. Joang?
Likhatiso tsa nakong e fetileng tsa New World Translation li ne li hatisoa ka mechine e ngolang ka loto, e neng e hloka mosebetsi o etsoang ke batho ka lihora tse likete. Bahatisi ba mechine ena ba ne ba hatisa mola o le mong oa Bibele ka nako, qetellong ea mola o mong le o mong ba rera hore na lentsoe le qetellang mola le lokela ho aroloa kapa che, ’me ha ho le joalo, na le aroloe joang. Ha ba ntse ba hatisa Bibele eohle, ba tlameha ho etsa liqeto tse joalo tse ngata. Ka ho ke keng ha qojoa, ha hlaha liphoso mantsoeng a aroloang.
Hape, e mong ea neng a hatisa ka khatisong a re: “Ba ngolang ka mechine ea loto le bona ke batho, ’me ha ba hatise ka mokhoa o tšoanang, ba bang ba tloaetse ho petetsa mantsoe le litlhaku, ho bolelang hore ba tla ngola ntho e ngata moleng o le mong ho fapana le ba bang ba siang sebaka se sengata lipakeng. Kapa mohatisi a le mong a ka ’na a hatisa ka mokhoa o sa tšoaneng ka matsatsi a sa tšoaneng.”
Computer ea Mokhatlo ea felisa bohlokoa ba ba hatisang ka loto khatisong ea Bibele. Hang ha e fepetsoe ka taba ea Bibele ea New World Translation computer ea rera hore na mela ea maqephe e tla hlophisoa joang. Computer ea hlophisetsoa ho arola mantsoe ka nepo e khōlō, ’me ea sia sebaka se lekanang pakeng tsa litlhaku le mantsoe Bibeleng eohle, ho ntlafatsa ponahalo ea leqephe le hatisitsoeng.
Bonneteng, computer e ke ke ea ingolla litlhaku tsa khatiso ka boeona. Hoo e ka ho bolelang ke hore na litlhaku li ngoloe joang. Litlhaku li ngoloa ke mochine o nkang lifoto o laoloang ke computer e khōlō. Mochine ona o sebelisa lehlaseli la motlakase le ngolang tlhaku e ’ngoe le e ’ngoe chupung ea thelevishene e khethehileng. Litlhaku tse hlahang chupung ka boholo le khatiso li sa tšoane li nkoa foto. Foto ena joale e sebelisetsoa ho etsa lifilimi tse etsang li-plate tseo ho tla hatisoa ka tsona khatisong e khōlō. Ha Bibele e se e ngotsoe ka computer, li-plate tsa khatiso li ka etsoa ka khatiso e sa tšoaneng ho se ho sa hlokahale hore ho hatisoe bocha. Ka metsotso e seng mekae feela computer e ka rera hore na leqephe la Bibele le ka hlophisoa joang, ’me ka metsotso khatiso e nkang foto e ka hlahisa lesela le tlang ho sebelisoa e le motheo oa li-plate tsa khatiso tse tla sebelisoa mochining o moholo oa khatiso.
MOCHINE O MOCHA OA KHATISO EA BIBELE
Khatiso ea 1981 ea New World Translation e hatisitsoe ka mochine o mocha oa khatiso oa “offset’’ o hlileng o entsoeng ka ho khethehileng hore o hatise Bibele. Mochine ona o mocha oa khatiso o molelele ka limithara tse 33—o le moholoanyane ha o bapisoa le mechine e mengata e hatisang Bibele. Ka nako e le ’ngoe o hatisa ka lirolo tse ’ne tsa pampiri e bonolo ea ho hatisa Bibele, o ntša maqephe a 128 a Bibele ka nako e le ’ngoe, kapa palo e ka fetang Libibele tse 2 600 ka hora ha o sebetsa.
Molebeli oa lefapha la khatiso o supa hore, “mechine ea rōna ea khale ea khatiso e ne e ntša maqephe a 64 feela ka nako. Mochine o mocha o re lumella ho hatisa karolo e khōlō ea Bibele ka nako e le ’ngoe. Kahoo ha ho likarolo tse ngata tse rokelloang, ho boloka nako le mosebetsi o etsoang ke batho.”
Mochine o mocha o na le melemo e meng hape. Ha ho bapisoa khatiso ea 1981 ea New World Translation le likhatiso tsa pele ho senoleha hore phetolelo e ncha e baleha habonolo ’me e khahlisa le mahlo haholo. Hobane’ng? Ho ile ha sebelisoa litlhaku tse ncha tse boreleli tseo ntle ho moo li neng li ke ke tsa hlaha hantle mochineng o otlang ka matla empa li se na bothata ba letho ha li hatisoa ka mochine oa “offset.” Hona ho etsa hore maqephe a khatiso ea 1981 a bonahale a le boreleli haholo. Hape, ha Bibele e ngoloa ka mochine o otlang ka matla, ho thata ho thibela mongolo o otlileng ka matla ho hlahella ka leqepheng le leng, ho etsa hore le fifale haholo. Bothata bona ba khatiso e hlahellang ka leqepheng le leng ha bo eo ha ho sebelisoa mochine oa khatiso oa “offset.” Melemo ea mokhoa o mocha oa ho hatisa Bibele e totobala hang feela ha motho a phetla khatiso ea 1981 ea New World Translation.
HO SEBELISOA HA LI-COMPUTER LIPUONG TSE NGATA
Ha ho qaloa mosebetsi oa ho etsa New World Translation ka lekhetlo la pele, ha ho ea neng a lebeletse hore ka letsatsi le leng e tla fumanoa ka lipuo tse tšeletseng ntle ho Senyesemane, ka New World Translation of the Christian Greek Scriptures ka tse ling tse ’ne. Kajeno phetolelo ena ea Bibele e hatisoa ka maleme a batho ba fetang billione, bao ka mokhoa oo ba fumanang molemo patlisisong e matla le tlhokomelisisong e entsoeng ka boithuto phetolelong ea pele ea Senyesemane.
Mosebetsi ona oa ho fetolela hape o nolofalitsoe haholo ke hore New World Translation ka boeona ha e fetolela ka Senyesemaneng e fetolele ka mokhoa oo ho hlileng ho ngotsoeng ka oona lipuong tsa pele. Moemeli e mong oa mekhatlo ea phetolelo ea Bibele ea Bojakane o ile a lumela hore: “Ho batla ho le thata ho khutlisetsa puong ea pele Bibele ha e fetoletsoe ka boikhethelo ba botho.” Ha ho joalo ka New World Translation! Ho tla fihlela joale, ho fetolela hape Senyesemane se bapisoa le Seheberu le Segerike, ho hlahisitse litholoana tse molemo ho Sedache, Sefora, Sejeremane, Setaliana, Sepotoketsi, Spanishe, Sedanishe, Sefinnishe, Sejapane le Seswedishe. Liithuti tse tiileng tsa Lentsoe la Molimo linaheng tse ngata hona joale li fumana molemo ka phetolelo eo ka sebete e buselitseng lebitso la Molimo, Jehova, sebakeng se le loketseng Bibeleng, e lokolohileng neanong e sothehileng ea bolumeli, le e hlalosang Lentsoe la Molimo ka nepo kamoo ho ka khonehang.
Mokhoa o mocha oa li-computer oa Watchtower Society e lokela ho ba thuso e khōlō mosebetsing ona o tsoelang pele oa ho hatisa Bibele ka lipuo tse ngata. Likhatiso tsa nakong e tlang tsa New World Translation, ho sa tsotellehe hore na ke ka puo efe, li tla qetella li kene ka har’a computer ’me li be le litšobotsi tse babatsehang joaloka khatiso ea Senyesemane ea 1981.
TSOELOPELE LEFATŠENG LOHLE
New World Translation of the Holy Scriptures ke qalo feela ea ho fetohela ha Watchtower Society ho ngoleng ka li-computer. Makala a maholo a Mokhatlo a hatisang hona joale a ntse a kenya mechine ea khatiso ea “offset.” Ho na le tšepo ea hore haufinyane mokhoa ona o mocha oa ho hatisa o tla sebelisoa lefatšeng lohle bakeng sa lipuo tse fetang 160 tse Mokhatlo o hatisang libuka ka oona hona joale. Ka baka leo, ka mokhoa o potlakileng le o nepahetseng haholoanyane oa ho ngola o tla fokotsa nako pakeng tsa likhatiso tsa Senyesemane le likhatiso tsa lipuo tse ling. Ruri tebello e khōlō!
Na ke mosebetsi o moholo? E, empa ho se ho finyelletsoe ho hongata! Tlotla eohle e lebisoe ho Jehova Molimo, eo e leng thato ea hae hore ‘litaba tse molemo’ tsa ’muso oa Molimo oa Messia li boleloe ‘lefatšeng lohle le ahiloeng,’ ho sa tsotellehe puo ea sebaka seo! Ha feela e ntse e le thato ea Jehova hore mosebetsi ona oa ho bolela o tsoelepele, Watchtower Society e rerile ho sebelisa mekhoa eohle e loketseng hore Lentsoe la Molimo la ’nete le ‘isoe pheletsong ea lefatše.’ (Matt. 24:14; Lik. 1:8) Ke tokelo e kaakang ho mang le mang ho ba le hona ho kopanela mosebetsing ona o moholo kajeno!
[Setšoantšo se leqepheng la 7]
Mochine oa khatiso oa Gutenberg (O tšoanang le oa pele)