Setho Seo se Makatsang—Pelo ea Rōna!

“KE U boka ka baka la mohlolo oa pōpeho ea ka. Mesebetsi ea hao ea makatsa, moea oa ka o tseba teng haholo-holo.” (Pesaleme ea 139:13, 14) Mantsoe ao a kananelo a mopesaleme Davida a lokela ho fehla kananelo botebong bo ka hare ho rōna, hobane ka ’nete ’Mōpi o entse ’mele ea rōna ka tsela e makatsang le e tšosang.

Kahoo, Alexis Carrel, mohapi oa moputso oa Nobel, bukeng ea hae Man the Unknown o itse ka mali, “nōka ea bophelo” e phallang methapong ea rōna: “A isa limatlafatsi tse nepahetseng karoloaneng e ’ngoe le e ’ngoe. Hape, a sebetsa e le foro e khōlō e nkang lintho tse litšila tse ntšuoang ke linama tse bonojoana tse phelang. A boetse a na le metsoako le lisele tse khonang ho lokisa litho moo ho hlokahalang. Ka sebele libōpeho tsena lia makatsa. Ha mali a phallang a etsa mesebetsi ea oona e makatsang, a itšoara joaloka molapo o tletseng, o neng o ka sebelisa seretse le lifate tse hohotsoeng ke oona ho lokisa matlo a leng mabōpong a oona.” (Maqephe 77-8) E, nahana lijo tsa ’mele le litšila tse tsamaeang molatsoaneng o le mong ’me ho se mohla li sitisanang! ’Me ke’ng e etsang hore nōka ee ea bophelo e phalle ’meleng ea rōna? Ke pelo!

Ka ’nete pelo ke pontšo ea bohlale ba ’Mōpi. Ke setho se mohohlo se nang le mesifa se ka lekanang le feise ea motho. Ho banna e boima ba ligrama tse 308 ’me ho basali e ka ba ligrama tse 252. E na le likarolo tse ’ne, tse peli ka letsohong le letona, tse peli ka ho le letšehali. Karolo e ka holimo tsohong le letona e amohela mali a tsoang ’meleng oohle. Ha a tlala a pompeloa, ka karolong e ka tlaase ’me ha a tloha moo a ea matšoafong. Ho na le mesifa e menyenyane e thibelang mali hore a se khutlele morao ha a pompeloa pele. Matšoafong mali a tlosa moea o litšila ’me ka nako eona eo a amohela moea o hloekileng o hlokahalang haholo. Ho tloha matšoafong mali a fetela karolong e kaholimo ka letsohong le letšehali, ho tloha moo a pompeloa karolong e ka tlaase ’me a tsoela ’meleng, moo a khonang ho matlafatsa likaroloana tsohle tsa ’mele esita le ho tlosa litšila tse fapaneng tsa tsona.

Ha e le hantle, ho na le lipompo tse peli le lipotoloho tse peli. Likarolo tse peli tse batlang li le nyenyane ka letsohong le letona la pelo li hlokomela ho potoloha ha mali matšoafong, athe likarolo tse ling tse peli tse batlang li le kholo le ho ba matla ka letsohong le letšehali li fepela ’mele ’ohle ka mali. Methapo eohle ea mali e ka etsa bolelele ba likilomethara tse 97 000.

Ka sebopeho, pelo e na le mosifa o rarahaneng haholo ’meleng. Ha monna a matha ka lebelo le feletseng, mosifa ona o khethehileng o etsa hore pelo e khone ho sebetsa habeli ka thata ho feta mesifa e meng. Mesifa e meng e khathala kapele, empa mosifa oa pelo o sebetsa o sa khaotse ho tloha boseeng ho isa lebitleng. Leha ho le joalo, ho lokeloa ho boleloa hore pelo e na le phomolo e nyenyane kamor’a ho otla ho hong le ho hong. Ha lesea le hlaha pelo ea lona e otla ka makhetlo a ka bang 150 ka motsotso; khōlong e theohela makhetlong a ka bang 72 ka motsotso.a Nakong ea bophelo ba lilemo tse ka bang 70, pelo e tla be e otlile ka makhetlo a ka bang limillione tse 4 000. ’Me nakong eo e tla be e pompile lilithara tsa mali tse ka bang limillione tse 174. Ha re ikoetlisa haholo pelo e otla ka lebelo le imenang habeli, ’me e boetse e otla haholo ha re sisimoha, re tšohile kapa re khinne, kahoo e re lokisetsa ho “loana kapa ho baleha.”

Ntlha e ’ngoe e makatsang haholo ka pelo ke hore e iketsetsa matla. Tsamaiso ea methapo ea kutlo ka boeona e itaolang e ikarabella ka ho susumetsa moholu ho lokisetsa lijo ho siloa ’me e boetse e ikarabella bakeng sa mokhoa oo ka oona mala a neheletsanang litšila tsa ’mele ’me qetellong a li ntšetse ntle. Empa pelo e na le mohloli oa matla a eona, tšusumetso e laolang ho otla ha eona. Taba ena e ne e sa hlalohanngoe. Kahoo pelo ea lesea le e-s’o tsoaloe e qala ho otla pele e-ba le methapo efe kapa efe ea kutlo. ’Me pelo e ’nile ea fumanoa e ntse e otla ha e ntšitsoe ’meleng, ’me haholo-holo haeba pelo e fepeloa ka mali.

Ka sebele setho se sebetsang ka thata hakaalo sa bohlokoa, se lokela ho tšoaroa hantle. Hoo ho bolela ho se fa lijo tse nepahetseng, ho se fa phomolo e hlokahalang, esita le boikoetliso, ho se boloka se le matla. Ka ho khethehileng koae e lokela ho qojoa ho hang. Ho feta moo, boitekanelo le bokhabane li lokela ho bontšoa boithabisong ba lintho tse ntle bophelong.

Kaha pelo ke setho sa bohlokoa hakana, e boletsoe hangata ka Bibeleng. Leha ho le joalo, joalokaha re tla bona hona joale, Bibele e buella haholo pelo ea tšoantšetso ho feta pelo ea sebele.

[Mongolo o botlaaseng ba leqephe]