Moloko oa Ka—O Ikhethang le o Nang le Tokelo e Phahameng!
Kamoo ho boletseng Melvin Sargent
BACHA ba bangata kajeno ba hlahetse malapeng a Lipaki tsa Jehova. Empa ka 1896 hona ka sebele e ne e le tokelo e etsahalang seoelo. Ho tloha boseeeng, ’Mè o ile a nthuta ho tšaba Jehova ka nepo le ho ananela sehlabelo sa topollo se entsoeng ke Mora oa hae. Kahoo ke oa moloko o ikhethileng le o nang le tokelo e phahameng—o hōlileng ho lekana hore e be o bone qaleho ea pontšo ea boteng ba Kreste ka 1914 ’me mohlomong o ntse o le monyenyane ka ho lekaneng hore o ka phela ho e bona ha e fela ka Harmagedone.—Mattheu 24:3, 33, 34.
Ho Qalisa Hantle ka Tlhokomelo e Lerato
Joaloka ngoana, ke ile ka fuoa ho bitsoang Tlhokomelo e Lerato. Empa ka linako tse ling tlhokomelo eo e ne e ka bontšoa ka litsela tseo ba bang kajeno ba neng ba ka li nka e le tse thata. Ke hopola ka lekhetlo le leng ’Mè o ile a nkutloa ke sa ’mone ke bapala le moshemane ea moholo ho ’na eo ka tšohanyetso a ileng a qala ho sebelisa mantsoe a neng a hlile a le macha ho ’na. “Ao ke mantsoe a mabe ao u sa tlamehang ho a sebelisa le ka mohla,” a mpolella joalo, a ho hatisa ho ’na e seng ka mantsoe feela! Empa ke ile ka hlokomela hore taeo ea hae e ne e le pontšo ea tlhokomelo e lerato, ’me ke hopola ke ipotsa hore na ke hobane’ng ha ’mè oa Jimmie a sa mo laea. Na o ne a hlile a sa mo rate ka ho lekaneng?
E ne e le rōna feela lelapa la Lipaki Seterekeng sa Jewell, Kansas. Ntate e ne e se mohlanka ea inehetseng oa Jehova, empa o ne a nka a tlamehile ho khanna thuto ea Bibele le rōna bana. Khaitseli ea ka Eva, e ne e le eena e moholo, ’me Walter o ne a le moholo ho ’na ka likhoeli tse 16. Mantsiboea a mang le a mang re ne re lebelloa hore re kopanele ho hlatsoa lijana. Empa hangata Walter o ne a fumana liphephi ’me e be oa checha. Leha ho le joalo, ’na le Eva, re ne re sebelisa nako ena e le monyetla oa letsatsi le letsatsi bakeng sa ho bua ka linnete tsa Bibele, kahoo e ne e le tlhohonalofatso ka tsela e ikhakantseng. Hamorao ke ile ka tla ananela hore batho ba qobang boikarabelo bophelong ba haelloa ke mahlohonolo a mangata. Sena se ile sa etsahalla Walter, eo hamorao a ileng a furalla ’nete.
Ho tšoaroa ha rōna ka Tlhokomelo e Lerato ho ile ha hlahisa litholoana tse ntle ka la 4 Phato, 1912. ’Na le Eva ra tsoha esale ka matjeke ’me ra tsamaea lik’hilomithara tse 16 ka pere le kariki e mabili a mane ho ea tšoara terene ea hoseng ho ea Jamestown, Kansas. Mohahlaula o mong, tlotla ea Liithuti tsa Bibele tse tsamaeang, o ne o etetse moo, ’me lena e ne e le lekhetlo la pele re kopana le Liithuti tsa Bibele ka ntle ho lelapa leso. E ne e boetse e le letsatsi la ho kolobetsoa ha rōna.
Le hoja ke ne ke le lilemo li 16 feela, ka botsa moena oa mohahlaula hore na nka nka tšebeletso ea nako e tletseng, e neng e bitsoa mosebetsi oa ho rekisa libuka ka nako eo. O ile a nkhothaletsa ho ngolla Mokhatlo oa Watch Tower. Leha ho le joalo, kaha ke ne ke ntse ke hlokoa ka lapeng, hona ho ile ha tlameha ho liehisoa. Ho sa le joalo, ka nako eo ke neng ke sa sebetse letho ke ne ke thusa Liithuti tsa Bibele tsa Jamestown kamehla ho aba lipampitšana metseng le metsaneng e ka bang 75 e potapotileng moo.
Hape ke ne ke paka ka linako tse ling. Ka lekhetlo le leng ha mong’a setša seo re lulang ho sona oa mosali a tla toropong ka mosebetsi ’me a lula le rōna ka matsatsi a fokolang, ka mo fa pampitšana. Hona e tlameha e be ho ile ha mo khahla. Empa kamor’a hore a khutlele hae Iowa, e bile lilemo tse 30 pele ke ’mona hape. O ne a fetohile Mosabbatha ’me o ne a sa thahaselle ‘bolumeli ba ka.’ Leha ho le joalo, o ne a e-na le setša seo a neng a hloka hore se hlokomeloe, ’me ka ho tseba hore ‘kannete ha ho monna oa Mokreste’ bolumeling ba hae eo a mo tšepang, a retelehela ho ’na. Tefo eo a neng a mpha eona e ile ea nthusa ho mpoloka tšebeletsong ea nako e tletseng ka lilemo tse ’maloa. Ke tiiso e kaakang ea Moeklesia 11:1: “Akhela bohobe ba hao holim’a metsi, hobane ka mora’ matsatsi a mangata, u tla boela u bo bone.” Kapa tiiso ea se kileng sa buuoa ke Jesu: “Le mpe le batle ’muso oa Molimo le ho loka ha oona pele; ’me lintho tseo tsohle le tla li ekeletsoa.”—Mattheu 6:33.
Maikutlo a sa Lebaleheng
Ke bile kopanong ea ka ea pele ka 1913. Ke ile ka khahloa ke ho bona ba bacha ba 41 ba kolobetsoa, ’me ha boetse ha nkhothatsa ho nahana hore kaha ke qalisitse pelenyana (ho ne ho fetile likhoeli tse leshome ke kolobelitsoe), nka ’na ka ba le tšepo ea ho khona ho hlaolela “tšobotsi e kang ea Kreste” ka 1914, e le hore nka tiisa ‘ho bitsoa le ho khethoa’ ha ka. Ke ile ka boetse ka khahloa ke ho bona malente a mafubelu le a masehla a mangata hakaalo. Barekisi ba libuka ba neng ba batla ba ka sebetsang le bona ba ne ba fasitse a mafubelu, ’me e mong le e mong ea neng a batla ho kena sehlopheng o ne a fasa le lesehla.
Ho ’na, karolo ea bohlokoa ea kopano ea ka ea 1914 e bile ho bona Photo-Drama of Creation le ho bonela Moena Russell haufinyane. O ne a le mofuthu ’me o ne a bontša takatso ea sebele ea ho fetisetsa boitsebiso bo khothatsang ho bamameli ba hae. O ne a e-na le kutloelo bohloko ’me a utloisisa ho mamela ba neng ba e-tla ho eena ka mathata. Empa le teng o ne a se moholo hore a ka soasoa le bacha ka nako e ’ngoe. Mantsiboeeng a mang ha ke ntse ke fana ka lipampitšana tsa lenaneo la Photo-Drama, a feta a potlakile. Ka mo fa kopi ea lenaneo, ke etsa eka ha kea mo bona. Ka lekhetlo la pele o ile a feta feela, empa a boela a reteleha ’me a nteboha a tšeha, a etsa hore ke bone hore o utloisisa bosoasoi boo.
Qetellong ka 1917, ke le lilemo li 21, ka khona ho nka mosebetsi oa ho rekisa libuka. Ntoa ea I ea Lefatše e ne e se e ntse e tsoela pele ka lilemo tse ka bang tharo. Ke nkile potlolomente, libuka tse ngata, le $30.00 ka pokothong, ka leba Nebraska le motsoalle oa ka, Ernest Leuba, morekisi oa libuka ea hōlileng ea nang le phihlelo. Re bile le liphihlelo tse monate le tse bohloko. Ka mohlala, ke hopola ka lekhetlo le leng, ha re etsa qeto ea ho sebelisa mokhoa oa ho tsamaisa libuka ka potlako. Re ne re e-na le likarete tse ngotsoeng tse fang batho hore ba ka hlahloba buka The Finished Mystery ka matsatsi a mabeli ntle ho tefello, ba e-na le monyetla oa ho e fumana ka lisente tse 60 ha re khutla. Hoseng ho hong ra kalimana e mong le e mong ka libuka tse leshome ka mokhoa oona. Matsatsi a mabeli hamorao, ke ile ka khona ho tsamaisa tsa ka tse supileng, ha Moena Leuba, ea neng a sebelitse tikolohong e tletseng Mak’hatholike, a tsamaisitse e le ’ngoe feela. E le hore a ka boela a fumana e ’ngoe ea libuka tseo a neng a alimane ka tsona, o ile a tlameha ho ea ho moprista oa K’hatholike oa sebaka seo eo e neng e fetiselitsoe ho eena. Kahoo kapele ra etsa qeto ea hore mokhoa oa rōna oa ho potlaka ha e le hantle o ne o se motle ho feta ho senya nako e eketsehileng re buisana le batho.
E, re ne re e-na le chelete e nyenyane haholo, ho bolelang hore ka linako tse ling re ne re hlile re le masene haholo ha re nahana ka litsela tsa hore re be ba bolokang. Kahoo hamorao ha re fallela kabelong e ncha Boulder, Colorado, ra reka tekete e eang seteisheneng se haufinyane ka nģ’ane ho moeli oa setereke. Joale ra theoha terene eo ’me ra reka tekete e ’ngoe bakeng sa leeto lohle tereneng e latelang. Hobane’ng? Hobane litefello ka hare ho setereke e ne e le lisente tse peli ’maele, ’me ho kenella seterekeng se seng litefello li ne li phahame. Ntle le ho boloka chelete, re ile ra khona ho qeta nako ea rōna ha re ntse re eme re etsa bopaki bo sa rereloang.
Mathata a Nako ea Ntoa le ho Qalisa Bocha
E ne e se e le 1918 joale, ’me United States e ne e kenelletse ka matla ntoeng. Sefefo sa khanyetso sa qala pepenene khahlanong le Liithuti tsa Bibele, se khetholla ba tšabang le ba sa tšabeng. Baena ba bang ba lilemong tsa ho ngolisa sesoleng, le hoja ba ne ba ke ke ba ea ntoeng ka lebaka la letsoalo, ba lumela ho etsa litšebeletso tsa sesole tseo ho sa loanoeng ho tsona.
Ha ke ngolisa, ke ile ka kōpa ho behelloa kathōko ke le mosebeletsi oa bolumeli. Ke ne ke nahana hore ke beile mabaka a ka hantle, ’me ho bitsoa ha ka ho ile ha lieha ha taba ea ka e sa rometsoe lekhotleng la maipiletso. Ba nahana ka mokhoa o mong ’me ba hana kōpo ea ka. Leha ho le joalo, ho lieha hona, ho ile ha nthusa ho mpoloka ka ntle ho teronko hobane joale e ne e le nako ea ho kotula, ’me ke ile ka chechisoa ho fihlela mosebetsi ona oa bohlokoa polasing ea batsoali ba ka o ka fela. Qetellong ho bitsoa ha ka ha beeloa la 15 Pulungoana. Ntoa ea lala ka la 11 Pulungoana. Ke ile ka fosoa ke teronko ka matsatsi a mane feela.
Ba bang ba neng ba sa tšabe ho tšehetsa ho se jele paate ha Bokreste ha baa ka ba atleha joalo. Kopanong e ’ngoe Denver, ke ile ka kopana le e mong oa bona. Ha a hlalosa hore na ke hobane’ng ha a le lekoroana, moena eo o ile a pheta hore o ile a tlamelloa sefateng ke bo-ramerusu ba feteletseng ba ileng ba mo tšela ka sekontiri se chesang. A re, “Basali ba neng ba le sehlopheng seo, ke bona ba neng ba le babe le ho feta. ” O ne a beotse moriri oa hae hore a tlose sekontiri seo. Eaba o bososela haholo ’me a re ka phihlelo ea hae: “Ne nke ke ka ho qoba ka hore ke sekisetse.”
Ka lebaka la ho ema ha bona ba sa sekisetse, ba bang ba boholong ba Mokhatlo oa Watch Tower ba ile ba kenngoa teronkong ka phoso. Empa ka 1919, ha ba ntse ba le teronkong, ba ile ba boela ba khetheloa maemo a bona Mokhatlong, ho sa tsotellehe boiteko ba bakoenehi ba ho ba nkela sebaka. Baena ba tšepahalang ba ile ba amohela hona e le pontšo ea ho amoheloa ke Jehova. Ba tletse thabo, ba khothalitsoe ke ho phalla ho pholileng ha moea o halalelang, joale ba ne ba ikemiselitse ho feta pele ho etsa mosebetsi oa ho bolela ka ’Muso bocha le ho pepesa baruti bakeng sa ho hlōleha ha bona ha boikaketsi ho tšehetsa ’Muso oa Molimo. Ho ikarola ho feletseng le Babylona ho ne ho qalile.
Ka la 24 Tlhakola, 1918, koana Los Angeles, California, kamor’a hore United States e amehe Ntoeng ea I ea Lefatše ka la 6 ’Mesa, 1917, Moena Rutherford a fana ka puo e thahasellisang ea pele nakong eo, e reng: “Limillione tse Phelang Hona Joale Li Ke Ke tsa Hlola li E-shoa le Kamohla.” Hona ka sebele ha hapa tlhokomelo ea sechaba. Batho ba ne ba arabela ka bongata bo boholo.
Liphetoho tsa Bohlokoa ho Theosa le Lilemo
Ka lilemo tse supileng ’na le Lydia Tannahill re ne re ile ra boloka setsoalle haholo-holo ka ho ngollana. Kamor’a ho nahanisisa ka thapelo, re ile ra etsa qeto ka 1921 hore ho ne ho tla ba molemo ho rōna ho nka polelo ea Pauluse ha a eletsa ka bosooa, hore, “ea nyalisang morali oa hae, o etsa hantle.” (1 Ba-Korinthe 7:38) Lenyalo la rōna e ne e le mpho e tsoang ho Jehova ’me le ile la thabisa lipelo tsa rōna. Leha ho le joalo, kamor’a nakoana, re ne re tobane le tlokotsi. Ho tsamaea ho ne ho baketse hore Lydia a tsoheloe ke mokokotlo hampe, ’me pelo ea ka, le hoja e ne e tšepahala e bile e le lerato, e ne e otla butle, lingaka li ne li e bitsa “pelo e khathetseng.” Hona ha mpakela phokolo ea mali. Ka bobeli re ne re felloa ke matla. Re ile ra elelletsoa ho fetola sebaka le ho fokotsa ho tsamaea ha rōna ha letsatsi le letsatsi. Ntlo-koloi ea rōna e ne e loketse hantle hore re ka latela keletso ena, ’me kahoo ra qeta Loetse 1923 re le tseleng ho ea California.
Ke le oa moloko o nang le tokelo e phahameng, ke ’nile ka lumelloa ho bona kamoo mokhatlo o hlophisitsoeng o bonahalang oa Jehova o ’nileng oa fetoha ka lilemo. Ke ne ke le teng ha Los Angeles e ne e qala ho raloa masimo a boboleli, ha ho qaloa ho pakoa ka Sontaha, le ha re fumana lebitso la rōna le lecha, Lipaki tsa Jehova, ka 1931. E bile ho hlollang hakaakang ho bona liphetoho li etsoa ka 1932 le 1938 tse ileng tsa tiisa ho khethoa ha baholo ka puso ea Molimo, ho e-na le ho khethoa ka puso ea lentsoe la sechaba. ’Me e bile thabo ho bona likhang le lipotso tse sa hlakang, tse kang tsa ho se jele paate le tsa ho halalela ha mali, li hlakisoa.
Le hoja ke ile ka tlohela ho ba morekisi oa libuka ka 1923, kamehla ke ne ke ntse ke e-na le moea oa bopula-maliboho. Kahoo ka 1943 ke ile ka khona ho boela ke kenela maemo a bo-pula-maliboho a hōlang ka potlako. Ka 1945 ke bile ka fuoa tokelo ea ho ba pula-maliboho ea khethehileng, ke sebeletsa boemong boo ka lilemo tse robong ho fihlela ‘pelo ea ka e khathetseng’ e boela e nkhathatsa. Ho tloha ka 1954 ke sebelelitse ke le pula-maliboho oa kamehla.
Lenyalo la ka le Lydia le ile la tiisetsa lilemo tse 48 ho fihlela ka 1969 ha a fallela kabelong e ncha, lefa la hae leo a le ‘boloketsoeng leholimong,’ kabelo eo le ’na, ke tšepang ho e fumana ka nako ea teng. (1 Petrose 1:4) Le hoja re sa ka ra hlohonolofatsoa ka bana, re ile ra hlohonolofatsoa ka ho ba le seo ba bangata ba nahanang hore ke lenyalo le molemo. Le hoja ke ile ka lahleheloa haholo, ho lula ke tšoarehile lithahasellong tsa Puso ea Molimo ho nthusitse ho ho hlōla. Hamorao ke ile ka nyala pula-maliboho ea nang le phihlelo eo ke mo tsebileng ka lilemo, Evamae Bell. O bile le ’na ka lilemo tse 13 e le motsoalle ea tšepahalang ho fihlela le eena a hlokahala.
Moloko oa Ka—O Ikhethile ka Tsela e Khethehileng
Ka linako tse ling ke ’nile ka botsoa: “Phihlelo ea hao e khōlōhali ’neteng ke efe?” Ntle ho tika-tiko kea arabela: “Ho bona ho phethahala molokong oa ka ha boprofeta ba Bibele bo tlalehuoeng ke banna ba bululetsoeng le ba inehetseng lilemo tse makholo-kholo tse fetileng.”
Batho ba moloko oa ka ka ntle ho mokhatlo o hlophisitsoeng oa Puso ea Molimo, ha e le hantle, ba fetohile ba tšoanang hantle le bao Photo-Drama of Creation ea 1914 e itseng ba ne ba tla ba sona: ba hlanyetsang chelete, ba hlanyetsang boithabiso le ba hlanyetsang botumo. Bao ba rōna ba kahare ho mokhatlo o hlophisitsoeng oa Morena re lekile, ka litsela tsohle, ho lebisa tlhokomelo ea bona molaetseng oa bophelo. Re ile ra sebelisa mapetjo, liphatlalatso tse maqepheng, sea-le-moea, likoloi tsa molumo, likaralefomo, likopano tse khōlō, lipontšo tsa ba tsamaeang ba nkile matšoao a boitsebiso le lebotho le hōlang la basebeletsi ba ntlo-le-ntlo. Tšebeletso ena e sebelelitse ho arolela batho—ba ratang ’Muso o hlomiloeng oa Molimo ka lehlakoreng le leng, ba khahlanong le oona ba ka lehlakoreng le leng. Ona ke mosebetsi o profetiloeng ke Jesu bakeng sa moloko oa ka!—Mattheu 25:31-46.
Ho fihlela ‘pelo ena ea ka e khathetseng’ e otla la ho qetela, e tla ’ne e tsoele pele ho otla ka kananelo bakeng sa tokelo eo ke e thabetseng ea ho ba oa moloko o ikhethang. E tla ’ne e tsoele pele ho otla e thabile ka tokelo eo ke nang le eona hona joale ea ho bona limillione tsa lifahleho tse bososelang tse reretsoeng ho ’na li bososela ka ho sa feleng.
[Setšoantšo se leqepheng la 23]
Melvin le Lydia Sargent, barekisi ba libuka, 1921
[Setšoantšo se leqepheng la 24]
Melvin le Evamae Sargent, 1976